Ngữ pháp Tiếng Ireland

Đại từ nhân xưng (Forainmneacha Pearsanta) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Đại từ nhân xưng gồm mé (tôi), tú (bạn), sé (anh ấy), sí (cô ấy), muid/sinn (chúng tôi), sibh (các bạn), siad (họ). Dạng nhấn mạnh thêm hậu tố: mise, tusa, seisean, v.v. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Séimhiú (Lenition) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Séimhiú thêm chữ 'h' sau phụ âm đầu: b→bh, c→ch, d→dh, f→fh (câm), g→gh, m→mh, p→ph, s→sh, t→th. Được kích hoạt bởi nhiều cấu trúc phổ biến, bao gồm thì quá khứ, danh từ giống cái sau 'an', và các từ chỉ sở hữu. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Urú (Eclipsis) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Urú thêm phụ âm hữu thanh vào đầu từ: b→mb, c→gc, d→nd, f→bhf, g→ng, p→bp, t→dt. Nguyên âm nhận tiền tố 'n-'. Được kích hoạt bởi: 'i' + địa danh, mạo từ số nhiều 'na', giới từ 'ar' trong một số dạng, và các số 7-10. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Mạo từ xác định (An tAlt) là một điểm ngữ pháp cốt lõi trong tiếng Ireland. Ngôn ngữ này dùng an cho số ít và na cho số nhiều/thuộc cách, đồng thời không có mạo từ bất định tương đương “a/an” trong tiếng Anh.

Inscne Ainmfhocal (Giống của Danh từ) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Danh từ tiếng Ireland có hai giống: giống đực và giống cái. Giống ảnh hưởng đến cách dùng mạo từ, sự hòa hợp tính từ và từ đại danh. Phần lớn danh từ kết thúc bằng phụ âm rộng là giống đực; những danh từ kết thúc bằng phụ âm hẹp, -óg hoặc -eog thường là giống cái. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Tá ở thì hiện tại là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Động từ bí ở hiện tại có các dạng như tá mé, tá tú, tá sé/sí, táimid, tá sibh, tá siad. Dạng phủ định là níl, và dạng câu hỏi là an bhfuil?. Cấu trúc này dùng để diễn tả trạng thái, vị trí và hành động đang diễn ra. Ở cấp độ A1, đây là điểm ngữ pháp nền tảng cho người mới bắt đầu.

Hệ từ (Is) (An Chopail) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Hệ từ 'is' dùng để định danh hoặc phân loại: Is múinteoir mé (tôi là giáo viên). Nó khác với 'tá' vốn diễn tả trạng thái. Phủ định dùng 'ní'. Câu hỏi dùng 'an'. Dạng quá khứ/điều kiện dùng 'ba/b'. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Phủ định và câu hỏi (Diúltach agus Ceisteanna) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Tiếng Ireland không có từ tương đương trực tiếp với “yes/no” như trong tiếng Anh; khi trả lời, người nói thường lặp lại động từ. Các hư từ phủ định như `ní/níl` (hiện tại) và `níor` (quá khứ) có thể kích hoạt hiện tượng biến âm đầu từ. Các hư từ nghi vấn như `an/ar` cũng tạo biến đổi âm đầu tương ứng theo quy tắc. Ở cấp độ A1, đây là chủ điểm nền tảng cho người mới bắt đầu.

Tính từ cơ bản (Aidiachtaí Bunúsacha) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Tính từ thường đứng sau danh từ và hòa hợp theo giống, số và cách. Danh từ giống cái số ít có thể gây biến âm đầu từ ở tính từ đi sau. Với danh từ số nhiều, tính từ có thể mang các đuôi khác nhau như `-a`, `-e`. Ở cấp độ A1, đây là chủ điểm nền tảng cho người mới bắt đầu.

Giới từ đơn (Réamhfhocail Shimplí) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Các giới từ thông dụng gồm: ag (ở/tại), ar (trên), as (ra khỏi), de (của/từ), do (đến/cho), faoi (dưới/về), i (trong/vào), le (với), ó (từ), roimh (trước), thar (qua/trên), trí (xuyên qua). Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Đại từ giới từ (Forainmneacha Réamhfhoclacha) là một chủ điểm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Trong cấu trúc này, giới từ kết hợp với đại từ để tạo thành một từ duy nhất, ví dụ: `ag → agam, agat, aige, aici, againn, agaibh, acu`. Đây là nền tảng cho các biểu thức thông dụng như `Tá ... agam` (tôi có ...). Ở cấp độ A1, đây là nội dung cơ bản cho người mới bắt đầu.

Số từ (Uimhreacha) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Số đếm từ 1 đến 100. Các số 2-6 gây séimhiú (lenition), còn 7-10 gây urú (eclipsis). Tiếng Ireland cũng có các dạng đếm đặc biệt; 'aon' (một) gây séimhiú, còn 'dhá' (hai) gây séimhiú và danh từ đi sau ở số ít. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Thời gian và ngày tháng (Am agus Dátaí) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Cách nói giờ (Tá sé a... a chlog), các ngày trong tuần (Dé Luain, Dé Máirt...), các tháng (Eanáir, Feabhra...) và những cách diễn đạt thời gian cơ bản (inniu, amárach, inné). Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Động từ có quy tắc ở thì hiện tại (Briathra Rialta - An Aimsir Láithreach) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Đây là thì hiện tại mang nghĩa thói quen của động từ có quy tắc (nhóm chia 1 thường dùng -ann, nhóm chia 2 thường dùng -aíonn/-íonn). Cấu trúc này diễn tả hành động lặp lại, ví dụ: Ólann sé tae (Anh ấy uống trà). Cần phân biệt với dạng tiếp diễn tá + ag. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cốt lõi cho người mới bắt đầu.

Các cách diễn đạt cơ bản (Nathanna Bunúsacha) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Các cụm thiết yếu gồm lời chào (Dia duit, Conas atá tú?), giới thiệu bản thân (... is ainm dom), cách nói lịch sự (le do thoil, go raibh maith agat) và những mẫu hội thoại cơ bản. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Sở hữu (Seilbh) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Sở hữu được diễn đạt bằng 'ag' (Tá... agam = tôi có) và các tính từ sở hữu: mo (của tôi, gây séimhiú), do (của bạn, gây séimhiú), a (của anh ấy, gây séimhiú / của cô ấy, thêm h trước nguyên âm), ár (của chúng tôi, gây urú). Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Thì tiếp diễn (Ag + danh động từ) (An Aimsir Leanúnach) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Dạng tiếp diễn dùng cấu trúc 'tá + ag + danh động từ': Tá mé ag léamh (tôi đang đọc). Danh động từ trong tiếng Ireland tương đương gần đúng với động từ nguyên mẫu/danh động từ ở ngôn ngữ khác. Cấu trúc này khác với hiện tại thói quen. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Từ Hỏi Cơ Bản (Focail Cheiste Bhunúsacha) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Các từ hỏi: cad/céard (cái gì), cé (ai), cá/cén áit (ở đâu), cathain (khi nào), conas (thế nào), cén fáth (tại sao), cé mhéad (bao nhiêu). Mỗi từ có tác động biến âm khác nhau. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Cách diễn đạt tình thái (Nathanna Modúla) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Diễn đạt khả năng, nghĩa vụ và mong muốn: 'is féidir le' (có thể), 'caithfidh' (phải), 'ba mhaith le' (muốn), 'ní mór do' (phải/cần). Các mẫu này dùng đại từ giới từ. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Đồ ăn và thức uống (Bia agus Deoch) là một chủ điểm từ vựng-ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Bạn sẽ gặp các từ thông dụng theo ngữ cảnh như arán (bánh mì), bainne (sữa), uisce (nước), feoil (thịt), iasc (cá), cùng với mẫu câu gọi món và diễn đạt trong bữa ăn có kèm biến đổi phụ âm phù hợp.

Gia đình và con người (An Teaghlach agus Daoine) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Từ vựng về gia đình đi kèm mẫu lenition: athair (bố), máthair (mẹ), deartháir (anh/em trai), deirfiúr (chị/em gái), mac (con trai), iníon (con gái). Chủ điểm này cũng gồm biến đổi sau từ sở hữu 'mo/do/a'. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Vị trí và chỉ đường (Suíomh agus Treoracha) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Diễn đạt vị trí dùng 'tá + suíomh' (nằm/ở đâu). Từ chỉ vị trí gồm anseo (ở đây), ansin (ở đó), thuas (phía trên), thíos (phía dưới), in aice le (gần), os comhair (đối diện). Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Trạng từ cơ bản (Dobhríathra Bunúsacha) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Các trạng từ thông dụng gồm go maith (tốt), go dona (tệ), go minic (thường xuyên), go hannamh (hiếm khi), riamh (đã từng/chưa bao giờ), i gcónaí (luôn luôn), freisin (cũng). Nhiều trạng từ được tạo bằng 'go' + tính từ. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Thời tiết và cảm xúc (An Aimsir agus Mothúcháin) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Thời tiết dùng 'Tá sé' + tính từ (Tá sé fuar = trời lạnh). Cảm xúc dùng 'ar' + người: Tá áthas orm (tôi vui), Tá eagla orm (tôi sợ). Cả hai đều là mẫu thành ngữ thiết yếu. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Phân biệt phụ âm rộng và hẹp (Leathan agus Caol) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Quy tắc rộng/hẹp 'caol le caol agus leathan le leathan' nghĩa là nguyên âm hẹp đi với nguyên âm hẹp và nguyên âm rộng đi với nguyên âm rộng: các nguyên âm ở hai bên một phụ âm phải cùng loại. Quy tắc này chi phối chính tả và phát âm trong toàn bộ tiếng Ireland. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Màu sắc (Dathanna) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Các tính từ chỉ màu sắc thay đổi theo giống của danh từ: dearg (đỏ), gorm (xanh lam), glas (xanh lục/xám), dubh (đen), bán (trắng). Danh từ giống cái thường gây lenition: bean bhán (một phụ nữ tóc sáng). Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Cơ thể và sức khỏe (An Corp agus Sláinte) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Từ vựng về bộ phận cơ thể và sức khỏe cơ bản. Bệnh tật thường dùng 'ar' + người: Tá tinneas cinn orm (Tôi bị đau đầu). Một số từ cơ thể: ceann (đầu), lámh (bàn tay/cánh tay), cos (bàn chân/chân), droim (lưng). Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Thích và không thích (Taitneamh agus Mítaitneamh) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Diễn đạt sở thích bằng các mẫu hệ từ: 'Is maith liom' (tôi thích), 'Ní maith liom' (tôi không thích), 'Is breá liom' (tôi rất thích/yêu), 'Is fuath liom' (tôi ghét). Tất cả đều dùng đại từ giới từ với 'le'. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Thói quen hằng ngày (Gnáthamh Laethúil) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Chủ điểm này mô tả hoạt động hằng ngày: éirigh (thức dậy), ith (ăn), ól (uống), téigh (đi), tar abhaile (về nhà). Nó kết hợp thì hiện tại thói quen với các cụm chỉ thời gian. Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Từ chỉ định (Taispeántaigh) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Tính từ và đại từ chỉ định gồm seo (này), sin (đó), siúd (kia/đằng kia). Chúng đứng sau danh từ: an fear seo (người đàn ông này), an teach sin (ngôi nhà đó). Ở cấp độ A1, đây là khái niệm cơ bản dành cho người mới bắt đầu.

Thì quá khứ (An Aimsir Chaite) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Với động từ có quy tắc, phụ âm đầu thường bị làm mềm (lenition), và thêm d' trước nguyên âm hoặc f. Nhóm chia động từ thứ nhất thường không thêm đuôi (động từ ngắn) hoặc thêm -aigh (động từ dài). Dạng phủ định dùng níor + lenition, còn câu hỏi dùng ar + lenition. Ở cấp độ A2, đây là điểm ngữ pháp nền tảng cho người học sơ cấp.

Cách tạo số nhiều (An tIolra) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Danh từ số nhiều trong tiếng Ireland có nhiều mẫu: biến đổi âm mảnh (fear→fir), thêm hậu tố (-a, -í, -anna, -acha, -ta), hoặc dạng bất quy tắc. Số nhiều cũng ảnh hưởng đến sự hòa hợp của tính từ và cách dùng mạo từ. Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Động từ bất quy tắc (Briathra Neamhrialta) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. 11 động từ bất quy tắc gồm: bí (là/ở), abair (nói), beir (bắt), clois (nghe), déan (làm), faigh (nhận/được), feic (thấy), ith (ăn), tabhair (đưa/cho), tar (đến), téigh (đi). Mỗi động từ có gốc quá khứ và tương lai riêng. Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Mệnh đề quan hệ cơ bản (Clásail Choibhneasta Bhunúsacha) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Mệnh đề quan hệ trực tiếp dùng tiểu từ 'a' kèm séimhiú: an fear a chonaic mé (người đàn ông mà tôi đã thấy). Tiểu từ quan hệ 'a' kết hợp với 'is' thành 'ar/is', như trong an rud is fearr (điều tốt nhất). Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Câu hỏi gián tiếp và liên từ (Ceisteanna Indíreacha agus Cónaisc) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Các liên từ gồm: agus (và), ach (nhưng), mar (vì/như), nuair (khi), má (nếu, +lenition), mura (nếu không, +eclipsis), go (rằng), sula (trước khi). Câu hỏi gián tiếp thường dùng 'an' hoặc 'cé'. Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Câu mệnh lệnh (An Modh Ordaitheach) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Ở dạng mệnh lệnh, ngôi thứ hai số ít thường dùng gốc động từ, còn ngôi thứ hai số nhiều thường thêm đuôi `-igí/-aigí`. Dạng phủ định dùng `ná` kèm biến âm đầu từ. Ngôi thứ nhất số nhiều (“chúng ta hãy...”) thường dùng các đuôi `-imis/-aimis`. Ở cấp độ A2, đây là chủ điểm cơ bản phù hợp với người học sơ cấp.

Danh động từ (An tAinm Briathartha) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Danh động từ là dạng gốc của nhiều động từ Ireland, thường đi với ag để tạo nghĩa tiếp diễn, xuất hiện sau giới từ, và cũng dùng trong các cấu trúc tương đương nguyên mẫu. Cách hình thành khá đa dạng: có dạng thêm hậu tố như -adh, -áil, -t, -amh, và cũng có các dạng bất quy tắc. Ở cấp độ A2, đây là nội dung cơ bản cho người học sơ cấp.

Miêu tả người (Cur Síos ar Dhaoine) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Miêu tả ngoại hình dùng tính từ kèm biến đổi âm: gruaig (tóc), súile (mắt), ard (cao), íseal (thấp). Dùng cấu trúc 'Tá... aige/aici' (anh ấy/cô ấy có) và hệ từ để nói về bản dạng hay vai trò. Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Diễn đạt ý kiến và sở thích (Tuairimí agus Roghanna) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Các cấu trúc nêu ý kiến gồm ceapaim go... (tôi nghĩ rằng...), is dóigh liom go... (tôi cho rằng...), is fearr liom (tôi thích hơn), is fuath liom (tôi ghét). Chúng kết hợp hệ từ với đại từ giới từ. Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Số thứ tự và số lượng (Orduimhreacha agus Méideanna) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Số thứ tự: an chéad (thứ nhất, +lenition), an dara (thứ hai), an tríú (thứ ba). Các cách diễn đạt số lượng: go leor (đủ), roinnt (một vài), a lán (nhiều), beagán (một ít). Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Giới từ đi với mạo từ (Réamhfhocail leis an Alt) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Giới từ kết hợp với mạo từ để tạo dạng đặc biệt: i + an = sa/san, de + an = den, do + an = don, le + an = leis an, ag + an = ag an. Mỗi dạng kích hoạt các biến đổi âm riêng. Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Câu điều kiện đơn với Má (Coinníollacha Simplí le Má) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Câu điều kiện cơ bản dùng 'má' (nếu, +lenition) với thì hiện tại và 'mura' (nếu không, +eclipsis). Đây là kiểu điều kiện mở cho khả năng có thật, ví dụ: Má tá tú sásta (nếu bạn hài lòng). Ở cấp độ A2, đây là khái niệm cơ bản, phù hợp với người học ở trình độ sơ cấp.

Thì tương lai (An Aimsir Fháistineach) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Ở thì tương lai, nhóm chia động từ thứ nhất thêm -faidh/-fidh, còn nhóm thứ hai thêm -óidh/-eoidh. Động từ bất quy tắc có thân tương lai riêng. Câu phủ định dùng ní + séimhiú; câu hỏi dùng an + urú. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Thức Điều Kiện (An Modh Coinníollach) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Thức điều kiện: thêm -fadh/-feadh (liên hợp 1) hoặc -ódh/-eodh (liên hợp 2) + lenition. Dùng để diễn đạt 'sẽ làm' và trong câu điều kiện với 'dá' (nếu). Động từ bất quy tắc có các dạng đặc biệt. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Quá khứ thói quen (bất hoàn thành) (An Aimsir Ghnáthchaite) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Thì quá khứ thói quen dùng cho hành động lặp lại: lenition + -adh/-eadh (nhóm chia thứ nhất) hoặc -aíodh/-íodh (nhóm chia thứ hai). Dùng 'Bhíodh' cho nghĩa 'đã từng là/thường là'. Dạng này khác với thì quá khứ đơn. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

The Genitive Case (An Tuiseal Ginideach) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Tiếng Ireland vẫn duy trì một cách chủ động cách sở hữu (genitive case) để chỉ sự sở hữu và đứng sau danh động từ. Danh từ sẽ thay đổi hình thái: mở rộng/làm hẹp nguyên âm, thay đổi hậu tố. Cách này kích hoạt hiện tượng biến âm nhẹ (lenition) ở tính từ đi sau. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

So sánh hơn và so sánh nhất (Comparáidí agus Sárchéimeanna) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. So sánh hơn dùng 'níos' + dạng so sánh: níos mó (lớn hơn), níos fearr (tốt hơn). So sánh nhất dùng 'is' + dạng so sánh: is mó (lớn nhất). Ở quá khứ dùng 'ní ba/b''. Có nhiều dạng bất quy tắc. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Dạng tự trị (vô nhân xưng) (An Briathar Saor) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Mỗi thì có một dạng tự trị, không nêu chủ ngữ, hoạt động gần giống câu bị động: Óltar tae anseo (Ở đây người ta uống trà / trà được uống ở đây). Quá khứ thường dùng -adh/-eadh, hiện tại dùng -tar/-tear, tương lai dùng -far/-fear. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Mệnh đề danh ngữ với "go" (Clásail le 'Go') là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Mệnh đề danh ngữ được giới thiệu bằng 'go' (rằng, gây urú) và 'nach' (rằng... không, gây urú). Chúng thường dùng sau các động từ nói, nghĩ, biết; ví dụ: Ceapaim go bhfuil sé ceart (Tôi nghĩ rằng anh ấy đúng). Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Mệnh đề thời gian (Clásail Aimseartha) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Mệnh đề thời gian dùng các từ như: nuair a (khi), sula (trước khi, +eclipsis), tar éis (sau khi), fad a (trong khi), go dtí go (cho đến khi). Mỗi hư từ có thể kích hoạt dạng biến âm khác nhau trong mệnh đề phụ thuộc. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Liên từ copula ở thì quá khứ và điều kiện (An Chopail san Aimsir Chaite) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Copula quá khứ/điều kiện 'ba/b'' + lenition: ba mhaith liom (tôi muốn), b'fhéidir (có lẽ), ba é (đó là). Phủ định: níor/níorbh. Câu hỏi: ar/arbh. Các dạng thì riêng biệt. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Câu Điều Kiện Cơ Bản (Abairtí Coinníollacha Bunúsacha) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Câu điều kiện thứ nhất dùng 'má' (nếu, +lenition cho hiện tại/quá khứ): Má thagann sé, beidh mé sásta. Điều kiện mở dùng thì hiện tại hoặc tương lai. 'Mura' (nếu không) + eclipsis cho điều kiện phủ định. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Danh động từ với tân ngữ (Ainm Briathartha le Cuspóir) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Khi danh động từ có tân ngữ, tân ngữ đứng ở sở hữu cách và nằm giữa 'ag' và danh động từ: ag léamh an leabhair (đang đọc quyển sách). Với đại từ, dùng 'á' kèm lenition hoặc eclipsis. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Purpose and Result (Aidhm agus Toradh) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Cách diễn đạt mục đích: chun/le (để/nhằm) + danh động từ. Kết quả: chomh...go (quá...đến nỗi). Cũng có 'ar mhaithe le' (vì lợi ích của), 'i dtreo go' (để cho). Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Cấu Trúc Thành Ngữ Thông Dụng (Leaganacha Cainte Coitianta) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Các mẫu thành ngữ thường dùng: 'tá + danh từ + ag + người' (cảm xúc/trạng thái), 'bain úsáid as' (sử dụng), 'cuir ceist ar' (hỏi), 'tóg go bog é' (bình tĩnh nào). Các mẫu giới từ đặc thù của tiếng Ireland. Ở cấp độ B1, đây là khái niệm ở trình độ trung cấp, yêu cầu nền tảng ngữ pháp cơ bản.

Mệnh đề quan hệ gián tiếp (Clásail Choibhneasta Indíreacha) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Mệnh đề quan hệ gián tiếp dùng 'a' + eclipsis và một đại từ giới từ lặp lại: an fear a bhfuil a mhac tinn (người đàn ông có con trai bị ốm). Cấu trúc này phức tạp hơn mệnh đề quan hệ trực tiếp. Ở cấp độ B2, đây là khái niệm nâng cao ở trình độ trung cấp cao, đòi hỏi sự hiểu biết sâu hơn.

Cấu trúc bị động và sai khiến (Foirmeacha Ceadaitheacha) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Cách bị động mở rộng dùng các dạng tự trị ở mọi thì và thức. Cấu trúc sai khiến dùng 'cuir' và 'tabhair ar': Chuir sé orm é a dhéanamh (Anh ấy bắt tôi làm việc đó). Ở cấp độ B2, đây là khái niệm nâng cao ở trình độ trung cấp cao, đòi hỏi sự hiểu biết sâu hơn.

Câu điều kiện phức hợp (Coinníollacha Casta) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Điều kiện loại hai dùng 'dá' + giả định quá khứ/điều kiện: Dá mbeinn ann, chabhróinn (Nếu tôi ở đó, tôi sẽ giúp). Điều kiện loại ba thường dùng 'dá mba rud é go' để nói về các tình huống trái thực tế trong quá khứ. Ở cấp độ B2, đây là khái niệm nâng cao ở trình độ trung cấp cao, đòi hỏi sự hiểu biết sâu hơn.

Câu gián tiếp (Caint Indíreach) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Câu gián tiếp trong tiếng Ireland có sự chuyển đổi thì: Dúirt sé go raibh sé tuirseach (Anh ấy nói rằng anh ấy mệt). Câu hỏi gián tiếp dùng 'an/ar', còn mệnh lệnh gián tiếp dùng 'go/gan'. Chủ điểm này cũng bao gồm các mẫu lùi thì phức tạp. Ở cấp độ B2, đây là khái niệm nâng cao ở trình độ trung cấp cao, đòi hỏi sự hiểu biết sâu hơn.

Cách tặng cách (An Tuiseal Tabharthach) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Tặng cách lịch sử xuất hiện sau các giới từ đơn. Nó vẫn được dùng trong tiếng Ireland phương ngữ Munster và trong các cụm cố định như ar an bhfear (trên/người đàn ông), sa teach (trong ngôi nhà). Nó tương tác với các biến đổi âm sau mạo từ. Ở cấp độ B2, đây là khái niệm nâng cao ở trình độ trung cấp cao, đòi hỏi sự hiểu biết sâu hơn.

Các thì ghép (Foirmeacha Comhshuite) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Thì hoàn thành dùng tá + tar éis + danh động từ (Tá mé tar éis é a léamh = Tôi vừa đọc nó xong). Quá khứ hoàn thành dùng bhí + tar éis. Dạng tiếp diễn/hoàn tất gần đây cũng có thể dùng tá + i ndiaidh. Những khác biệt về thể này giúp câu chính xác hơn. Ở cấp độ B2, đây là khái niệm nâng cao ở trình độ trung cấp cao, đòi hỏi sự hiểu biết sâu hơn.

Cause, Purpose, and Concessive Clauses (Clásail Chúise, Cuspóra agus Lamháltais) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Nguyên nhân: mar (bởi vì), toisc go (bởi vì), ós rud é go (vì). Mục đích: chun/le go (để mà), d'fhonn (nhằm). Nhượng bộ: cé go (mặc dù), bíodh go (cho dù). Ở cấp độ B2, đây là khái niệm nâng cao ở trình độ trung cấp cao, đòi hỏi sự hiểu biết sâu hơn.

Từ vựng trừu tượng và danh hóa (Foclaíocht Theibí) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Danh từ trừu tượng thường được tạo từ tính từ (-acht/-eacht: maith→maitheacht) và động từ (-ú/-iú: forbairt→forbairt). Chúng được dùng trong văn phong trang trọng và học thuật để diễn đạt các ý tưởng phức tạp. Ở cấp độ B2, đây là khái niệm nâng cao ở trình độ trung cấp cao, đòi hỏi sự hiểu biết sâu hơn.

Thức giả định (An Modh Foshuiteach) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Thức giả định, đặc biệt là giả định quá khứ, dùng sau 'dá' (nếu), 'go' (mong rằng/cầu cho) và trong lời chúc: Go raibh maith agat (xin cảm ơn; nghĩa đen: cầu cho bạn có điều tốt). Thức giả định hiện tại gần như không còn dùng, còn thức giả định quá khứ vẫn khá phổ biến. Ở cấp độ B2, đây là khái niệm nâng cao ở trình độ trung cấp cao, đòi hỏi sự hiểu biết sâu hơn.

Liên từ diễn ngôn logic (Nascóirí Dioscúrsa Loighciúla) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Các liên từ nâng cao cho lập luận: mar sin féin (tuy nhiên), dá bhrí sin (do đó), ina theannta sin (ngoài ra), ar an lámh eile (mặt khác), go háirithe (đặc biệt). Ở cấp độ B2, đây là khái niệm nâng cao ở trình độ trung cấp cao, đòi hỏi sự hiểu biết sâu hơn.

Dạng động từ văn chương (Foirmeacha Liteartha) là một điểm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Các dạng tổng hợp (kết hợp ngôi và động từ trong cùng một hình thức) thường xuất hiện trong văn phong trang trọng hoặc văn học, ví dụ léimid (chúng tôi đọc) so với léann muid. Bạn cũng sẽ gặp lối này trong giả định quá khứ, mệnh lệnh văn chương và một số thì cổ trong văn bản văn học.

Cấu trúc mệnh đề phức hợp (Struchtúir Chasta Clásail) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Quan hệ phụ thuộc nâng cao gồm mệnh đề nhượng bộ (cé go, dá), mệnh đề mục đích (chun go, le go) và mệnh đề kết quả (chomh...go). Chủ điểm này cũng bao gồm nhiều mệnh đề lồng nhau và các cấu trúc phụ thuộc phức tạp. Ở cấp độ C1, đây là khái niệm nâng cao, dành cho người học có trình độ cao.

Thành ngữ (Nathanna Cainte) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Nhiều thành ngữ được tạo từ đại từ đi kèm giới từ và mẫu động từ + giới từ: 'Tá an-chion agam ort' (tôi rất quý bạn), 'Tá sé de nós agam' (đó là thói quen của tôi). Nhiều cách diễn đạt mang đậm tư duy ngôn ngữ Ireland. Ở cấp độ C1, đây là khái niệm nâng cao, dành cho người học có trình độ cao.

Văn phong trang trọng (An Clár Foirmiúil) là một khía cạnh ngôn ngữ quan trọng trong tiếng Ireland. Đây là lớp ngôn ngữ dùng trong bối cảnh chính thức như văn bản nghị viện, thuật ngữ pháp lý, và chuẩn mực viết học thuật. Nội dung này bao gồm các dạng động từ mang tính văn phong, cách xưng hô trang trọng, và vốn từ chuyên biệt liên quan đến quản trị nhà nước. Ở cấp độ C1, đây là chủ điểm nâng cao dành cho người học trình độ cao.

Hô cách và các dạng đặc biệt (An Tuiseal Gairmeach agus Foirmeacha Speisialta) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Hô cách dùng để gọi trực tiếp: 'a' + séimhiú + làm hẹp phụ âm, như a Sheáin! (Seán!), a Mháire! (Máire!). Chủ điểm này cũng bao gồm cách dùng bộ phận của 'de' và một số cấu trúc sở hữu đặc biệt. Ở cấp độ C1, đây là khái niệm nâng cao, dành cho người học có trình độ cao.

Chuyển đổi văn phong và chuyển mã (Aistriú Cláir agus Malartú Cód) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong tiếng Ireland. Chủ điểm này giúp bạn hiểu cách người nói tiếng Ireland chuyển giữa các mức văn phong: Gaeilge viết trang trọng, lời nói chuẩn và lối dùng chịu ảnh hưởng mạnh từ tiếng Anh gọi là 'Béarlachas'. Bạn cũng học cách nhận ra và tránh các lối diễn đạt mô phỏng tiếng Anh. Ở cấp độ C1, đây là khái niệm nâng cao, dành cho người học có trình độ cao.

Giới từ ghép (Réamhfhocail Chomhshuite) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Giới từ gồm hai từ thường đòi hỏi sở hữu cách: ar feadh (trong suốt), i rith (trong khi/trong suốt), de bharr (vì/do), in aice le (gần), os comhair (trước mặt), i ndiaidh (sau). Ở cấp độ C1, đây là khái niệm nâng cao, dành cho người học có trình độ cao.

Mẫu cú pháp văn chương (Comhréir Liteartha) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Cú pháp văn chương nâng cao gồm: đưa thành phần lên đầu câu để nhấn mạnh (Is é Seán a rinne é), cấu trúc chẻ câu, đảo trật tự từ để tạo hiệu ứng phong cách, và cách dùng 'is amhlaidh' (mang nghĩa 'sự việc là như vậy'). Ở cấp độ C1, đây là khái niệm nâng cao, dành cho người học có trình độ cao.

Biến thể phương ngữ (Canúintí) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Những khác biệt chính giữa tiếng Ireland Munster, Connacht và Ulster gồm phát âm, từ vựng (coicís/coicthíos), dạng động từ (Munster thiên về dạng tổng hợp so với dạng phân tích) và tặng cách (chủ yếu ở Munster). Ở cấp độ C2, đây là khái niệm ở trình độ thành thạo, dành cho người học muốn hoàn thiện kỹ năng.

Classical and Archaic Irish (An tSean-Ghaeilge agus an Ghaeilge Chlasaiceach) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Hiểu các hình thức văn học Ireland cổ: quy ước chính tả và ngữ pháp của tiếng Ireland cổ điển (thế kỷ 13-17), dạng động từ tiếng Ireland cận đại sơ kỳ, và các cấu trúc cổ xưa trong tục ngữ và thơ ca. Ở cấp độ C2, đây là khái niệm ở trình độ thành thạo, dành cho người học muốn hoàn thiện kỹ năng.

Sự chính xác và phong cách (Cruinneas agus Stíl) là một khía cạnh quan trọng trong việc sử dụng tiếng Ireland ở trình độ cao. Người học cần làm chủ các thủ pháp phong cách như đưa thành phần lên đầu câu để nhấn mạnh, câu hỏi tu từ, phép nói giảm (litotes), và việc chủ ý chọn dạng dài/ngắn để tạo sắc thái. Đồng thời, bạn cũng phải nhận biết sự chuyển đổi văn phong theo ngữ cảnh và đối tượng giao tiếp. Ở cấp độ C2, đây là nội dung cốt lõi cho mức sử dụng ngôn ngữ thành thạo.

Tiếng Ireland trên truyền thông và phát thanh (Gaeilge na Meán) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Đây là văn phong (register) được dùng trên TG4, Raidió na Gaeltachta và báo chí bằng tiếng Ireland. Đặc trưng bởi cách phát âm chuẩn hóa, các từ mới cho các khái niệm hiện đại, và một văn phong trung gian giữa lối nói trang trọng và lối nói ở vùng Gaeltacht. Ở cấp độ C2, đây là khái niệm ở trình độ thành thạo, dành cho người học muốn hoàn thiện kỹ năng.

Tiếng Ireland văn chương và từ vựng mới (Gaeilge Liteartha agus Nua-Fhoclaíocht) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Tiếng Ireland văn chương hiện đại: phong cách văn xuôi của các tác giả đương đại (Ó Cadhain, Ní Dhomhnaill), quy ước thơ ca, và việc tạo ra thuật ngữ mới (ríomhaire, bogearraí, idirlíon) cho công nghệ và đời sống hiện đại. Ở cấp độ C2, đây là khái niệm ở trình độ thành thạo, dành cho người học muốn hoàn thiện kỹ năng.

Tục ngữ và tri thức truyền thống (Seanfhocail) là một mảng ngôn ngữ quan trọng trong tiếng Ireland. Các câu tục ngữ Ireland thường dùng từ vựng và cấu trúc cổ, qua đó lưu giữ nhiều dạng ngữ pháp xưa và phản ánh giá trị văn hóa bản địa. Nhiều câu vẫn xuất hiện trong lời nói hằng ngày cũng như diễn ngôn trang trọng. Ở cấp độ C2, đây là nội dung dành cho người học muốn đạt mức thành thạo cao.

Discourse Pragmatics and Hedging (Pragmataic Dioscúrsa) là một khái niệm ngữ pháp quan trọng trong Tiếng Ireland. Đặc điểm ở cấp độ diễn ngôn: nói giảm nói tránh (is dócha, b'fhéidir), câu hỏi đuôi (nach ea?), từ đệm (bhuel, tá a fhios agat), và ngữ dụng học về sự lịch sự và gián tiếp trong hội thoại tiếng Ireland. Ở cấp độ C2, đây là khái niệm ở trình độ thành thạo, dành cho người học muốn hoàn thiện kỹ năng.