Dare (Davaty) v italiyskiy movi

Oglyad

Diyeslovo dare (davaty) — odne z pershykh neregulyarnykh diyesliv, z yakymy vy zustrinetes' na rivni A1 italiyskoi movy. Khocha vono nalezhy't do simyi diyesliv na -ARE, vono ne pidporyadkovuyet'sya regulyarnomu zrazku vidminyuvannya. Yoho formy korotki y kharakterni — deyaki skladayut'sya lyshe z dvokh liter — shcho robyt' ikh lehko vpiznavanymy, ale takozh lehko splutaty z inshymy slovamy.

Okrim pryamoho znachennya «davaty» abo «vruchaty» shchos' komus', dare zustrichayetsya v bahat'okh shchodennykh vyrazakh. Italiyci vykorystovuyut' yoho, hovoryachy pro ispyty, pro te, shcho khtos' zavazaye, i pro sposib zvertannya do lyudyny — formalnyy chy neformalnyy. Rannye vyvchennya dare vidkryye vam dostup do bahat'okh poshyrenykh fraz povsyakdennoho zhyttya.

Oskil'ky dare bazuyetsya na simyi diyesliv na -ARE, vy vzhe mayete buty znayomi z regulyarnymy zakinchennyamy -ARE, persh nizh pryymetes' za tse diyeslovo. Neregulyarnosti obmezheni teperishnim chasom: shchoyno vy vyvchyte tsi shist' form, budete dobre pidhotovleni.

Yak tse pratsyuye

Vidminyuvannya v teperishnomu chasi

Osoba	Italiyska	Ukrainska
io	do	ya dayu
tu	dai	ty dayesh
lui / lei / Lei	da	vin / vona daye, Vy dayete (formalno)
noi	diamo	my dayemo
voi	date	vy dayete
loro	danno	vony dayut'

Zvernit' uvahu, shcho da (tretya osoba odnyni) maye aktsent, shchob vidriznyatysya vid pryymennika da (vid/z). Formy do, dai i da pomitno korotshi, nizh u regulyarnoho diyeslova na -ARE.

Poshyreni vyrazy z "dare"

Vyraz	Znachennya	Pryklad
dare un esame	skladaty ispyt	Domani do un esame. (Zavtra ya skladayu ispyt.)
dare fastidio	zavazaty / dratuvaty	Il rumore mi da fastidio. (Shum meni zavazaye.)
dare del tu	zvertatysya na «ty»	Mi dai del tu? (Ty do mene na «ty»?)
dare del Lei	zvertatysya na «Vy»	Le diamo del Lei. (My zvertayemosya do nei na «Vy».)
dare una mano	dopomohty	Mi dai una mano? (Mozhesh meni dopomohty?)
dare un'occhiata	kynuty pohlyad	Do un'occhiata al menu. (Ya kydayu pohlyad na menyu.)
dare la colpa	zvynuvachuvaty	Danno la colpa a me. (Vony zvynuvachuyut' mene.)
dare retta	sluhatysya	Da' retta a tua madre! (Slukhay matir!)

Pryklady v konteksti

Italiyska	Ukrainska	Prymitka
Ti do il libro.	Ya dayu tobi knyhu.	Osnovne vykorystannya
Mi dai una mano?	Mozhesh meni dopomohty?	Pros'ba pro dopomohu
Da un esame domani.	Vin/Vona skladaye ispyt zavtra.	Idiomatychne: dare un esame
Le diamo del Lei.	My zvertayemosya do nei na «Vy».	Formalnyy reyestr
Danno una festa sabato.	Vony vlashtovuyut' vecirku v subotu.	Dare una festa = vlashtuvaty vecirku
Non date fastidio ai vicini.	Ne zavazhayte susidyam.	Dare fastidio = zavazaty
Do un'occhiata al giornale.	Ya kydayu pohlyad na hazetu.	Dare un'occhiata = kynuty pohlyad
Dai la colpa a me?	Ty zvynuvachuyesh mene?	Dare la colpa = zvynuvachuvaty
Gli do ragione.	Ya z nym pohodzhuyusya.	Dare ragione = pohodzhvatysya
Mi da sui nervi.	Tse diye meni na nervy.	Dare sui nervi = dratuvaty
Vi diamo il benvenuto.	My vitayemo vas.	Dare il benvenuto = vitaty
Non mi danno retta.	Vony mene ne slukhayut'.	Dare retta = slukhaty

Poshyreni pomylky

Zabuvaty aktsent na "da"

• Nepravylno: Lui da il libro a Maria.
• Pravylno: Lui da il libro a Maria.
• Chomu: Bez aktsentu "da" — tse pryymennik zi znachennyam «vid» abo «z». Aktsent na da obovyazkovyy dlya poznachennya diyeslivnoi formy.

Vykorystovuvaty regulyarni zakinchennya -ARE

• Nepravylno: Io daro, tu dari, lui dara.
• Pravylno: Io do, tu dai, lui da.
• Chomu: Dare — neregulyarne diyeslovo. Formy teperishn'oho chasu ne pidporyadkovuyutsya standartnomu zrazku -ARE. Yikh potribno zapamyataty.

Plutaty "dare un esame" z "prendere un esame"

• Nepravylno: Prendo un esame domani.
• Pravylno: Do un esame domani.
• Chomu: V italiyskiy movi ispyt «dayut'» (dare un esame), a ne «berut'». Tse protylezhnist' tomu, shcho mozhna ochikuvaty.

Plutaty "dare del tu" i "dare del Lei"

• Nepravylno: Gli do del tu. (nachalniku)
• Pravylno: Gli do del Lei.
• Chomu: Zvertatysya na «ty» do lyudyny, z yakoyu potribno hovoryty na «Vy», vvazhayetsya nevvichlyvym. Zvertayte uvahu na sotsialnyy kontekst.

Porady shchodo praktyky

1. Kartky z vyrazamy: Zapyshit' kozhen vyraz iz tablytsi na kartku — dare un esame, dare fastidio, dare una mano toshcho. Vpravlyaytesya u vykorystanni kozhnoho v rechennyakh z usima osobamy (io, tu, lui...). Tse rozvyvaye odnochasno vidminyuvannya i slovnykovyy zapas.

2. Shchodenni rechennya: Shchodnya opysuyte try rechi, yaki vy dayete, pozykhayete abo vruchayete komus'. "Do un consiglio a un amico," "Dai il telefono a tua sorella," "Diamo il benvenuto ai nuovi studenti." Tak dare stane pryrodnym u konteksti.

3. Vprava na aktsent: Napyshit' pyat' rechen', zmishuyuchy "da" (pryymennik) i "da" (diyeslovo). Prochytayte yikh vholos i perekonaitesya, shcho aktsent na pravylnomu mistsi.

Poviazani kontsepty

• Peredumova: Regulyarni diyeslova na -ARE — vyvchit' standartnyy zrazok, persh nizh perekhodyty do neregulyarnostey dare
• Poviazano: Essere (buty) — shche odne vazhlyve neregulyarne diyeslovo na rivni A1
• Poviazano: Avere (maty) — inshe fundamental'ne neregulyarne diyeslovo, takozh bahate na idiomatychni vyrazy
• Poviazano: Fare (robyty) — shche odne korotke neregulyarne diyeslovo na -ARE z bahat'oma vyrazamy