B2

Futur II w języku niemieckim

Futur II

Ten artykuł jest częścią drzewa gramatyki języka niemiecki w Settemila Lingue.

W skrócie

Futur II tworzymy według wzoru odmienione werden + Partizip II + haben lub sein: Bis morgen werde ich das gemacht haben — „Do jutra już to zrobię”. Konstrukcja może też wyrażać przypuszczenie o przeszłości: Er wird wohl schon gegangen sein — „Prawdopodobnie już wyszedł”. O znaczeniu decyduje kontekst, nie sama forma czasownika.

Na czym polega Futur II?

Wyobraź sobie, że jest poniedziałek, a raport trzeba oddać w środę. Mówisz nie tylko o tym, że będziesz nad nim pracować, lecz o tym, że w środę praca będzie już za tobą. Właśnie tak działa przyszłościowe Futur II: patrzymy z wybranego momentu w przyszłości na czynność, która będzie wtedy zakończona. Po polsku zwykle wystarczy czasownik dokonany, czyli taki, który przedstawia czynność jako całość z rezultatem: „napiszę”, „skończę”, „wyjdę”. Nie trzeba tworzyć odpowiednika każdego niemieckiego elementu.

Druga ważna funkcja nie dotyczy przyszłości. Kiedy koleżanka nie odbiera telefonu, możesz uznać, że zapewne już zasnęła. Niemieckie Sie wird schon eingeschlafen sein wyraża właśnie taki wniosek o wcześniejszym zdarzeniu, a nie zapowiedź zasypiania.

Futur II poznaje się zwykle na poziomie B2. Opiera się na znanym z Futur I czasowniku werden oraz na budowie Perfekt, czyli niemieckiego czasu przeszłego złożonego. Warto od początku ćwiczyć oba znaczenia. Rozpoznawanie przypuszczeń jest w praktyce równie ważne jak mówienie o przyszłych terminach.

Jak tworzyć i rozumieć Futur II

Trzy części konstrukcji

Potrzebne są:

  1. Odmienione werden — jego forma wskazuje osobę, o której mówimy.
  2. Partizip II, czyli forma czasownika używana między innymi w Perfekt, np. gemacht — „zrobione”, geschrieben — „napisane”, gegangen — „poszedł / wyszedł” w połączeniu z odpowiednim czasownikiem pomocniczym.
  3. Haben albo sein w bezokoliczniku, czyli w nieodmienionej formie słownikowej. Są to czasowniki pomocnicze: pomagają zbudować konstrukcję, zamiast samodzielnie znaczyć „mieć” lub „być”.

W prostym zdaniu oznajmującym werden zajmuje drugą pozycję, a dwa pozostałe elementy stoją na końcu:

Ich werde den Bericht geschrieben haben.
„Będę już mieć napisany raport”.

Sie wird bis dahin angekommen sein.
„Do tego czasu już dotrze”.

Samo werden nie oznacza tu „stawać się”. Nie tłumacz też końcowego haben automatycznie jako „mieć”. Całość tworzy jedną konstrukcję gramatyczną.

Odmiana przez osoby

Odmienia się wyłącznie werden. Partizip II oraz końcowe haben lub sein pozostają takie same. Tabela pokazuje pełny zestaw form; czas i stopień pewności dopowiada kontekst.

Osoba Z arbeiten — pracować Z ankommen — dotrzeć
ja ich werde gearbeitet haben ich werde angekommen sein
ty du wirst gearbeitet haben du wirst angekommen sein
on, ona, ono er/sie/es wird gearbeitet haben er/sie/es wird angekommen sein
my wir werden gearbeitet haben wir werden angekommen sein
wy ihr werdet gearbeitet haben ihr werdet angekommen sein
oni, one sie werden gearbeitet haben sie werden angekommen sein
pan, pani, państwo Sie werden gearbeitet haben Sie werden angekommen sein

Na przykład wir werden gearbeitet haben może oznaczać „będziemy już po pracy” albo, przy wnioskowaniu o przeszłości, „zapewne pracowaliśmy”. Wielka litera w Sie sygnalizuje grzecznościowy zwrot do rozmówcy, nie inną odmianę czasownika.

Haben czy sein?

Wybór jest taki sam jak w Perfekt dla danego czasownika i znaczenia. Najłatwiej zapamiętywać całe pary: hat gemacht, ist gegangen, a następnie budować z nich Futur II.

  • Haben występuje przy większości czasowników, np. machen — robić, lesen — czytać, arbeiten — pracować, schlafen — spać.
  • Sein występuje między innymi przy wielu czasownikach przemieszczania się i zmiany stanu, np. ankommen — docierać, gehen — iść, einschlafen — zasypiać. Używa się go także z bleiben — zostawać, sein — być i werden — stawać się.

Nie wystarczy jednak ogólna zasada „ruch oznacza sein”. Znaczenie i sposób użycia czasownika też mają znaczenie:

  • Er wird nach Berlin gefahren sein. — „Zapewne pojechał do Berlina”.
  • Er wird den Wagen selbst gefahren haben. — „Zapewne sam prowadził ten samochód”.

W drugim zdaniu mowa o prowadzeniu pojazdu, a czasownik ma dopełnienie, czyli element wskazujący tutaj, co prowadził: den Wagen. Dlatego warto sprawdzać wybór haben/sein przy konkretnym użyciu, zamiast polegać wyłącznie na skojarzeniu z ruchem.

Jak powstaje Partizip II?

Futur II nie wprowadza nowych form Partizip II. Korzysta z tych samych, które znasz z Perfekt:

Bezokolicznik Partizip II Znaczenie czasownika
machen gemacht robić
schreiben geschrieben pisać
ankommen angekommen docierać
bezahlen bezahlt płacić
organisieren organisiert organizować
einschlafen eingeschlafen zasypiać

Przy czasownikach regularnych często występuje ge-…-t. Formy nieregularne, takie jak geschrieben, trzeba zapamiętać. Niektóre przedrostki, np. be- i ver-, wykluczają ge-; nie dodajemy go też do czasowników zakończonych na -ieren. W czasownikach rozdzielnie złożonych, których początkowa część może odłączać się w zdaniu, ge- często trafia do środka: ankommen → angekommen.

Szyk w zdaniu, pytaniu i zdaniu podrzędnym

Druga pozycja oznacza drugą część zdania, niekoniecznie drugi wyraz. Dlatego po wyrażeniu bis morgen od razu pojawia się werde:

  • Bis morgen werde ich das gemacht haben. — „Do jutra już to zrobię”.
  • Wirst du bis Freitag alles erledigt haben? — „Czy do piątku załatwisz już wszystko?”.
  • Was werdet ihr bis dahin vorbereitet haben? — „Co będziecie już mieć przygotowane do tego czasu?”.

W zdaniu podrzędnym, czyli części zależnej od innego zdania i wprowadzonej np. przez dass — „że”, odmienione werden przesuwa się na koniec:

Ich hoffe, dass wir bis Freitag alles erledigt haben werden.
„Mam nadzieję, że do piątku załatwimy już wszystko”.

Końcowa kolejność to erledigt + haben + werden. Nie przenoś tu szyku prostego zdania oznajmującego.

Dwa znaczenia tej samej formy

Zakończenie przed przyszłym momentem rozpoznasz często po wyrażeniach bis morgen — „do jutra”, bis dahin — „do tego czasu”, bis Ende des Monats — „do końca miesiąca”. Czynność nie musi być zakończona teraz; ma być zakończona w punkcie, o którym mówimy.

Przypuszczenie o przeszłości wynika z sytuacji albo ze słów takich jak wohl — „zapewne”, wahrscheinlich — „prawdopodobnie”, vermutlich — „przypuszczalnie”. Nie są one obowiązkowe, ale ułatwiają odczytanie intencji:

Sie wird das vergessen haben. — „Zapewne o tym zapomniała”.

Nie stwierdzamy tu faktu na podstawie bezpośredniej wiedzy. Wnioskujemy, na przykład dlatego, że nie przyszła na umówione spotkanie.

Przykłady w kontekście

W pierwszej grupie najważniejszy jest przyszły termin. W drugiej mówiący próbuje wyjaśnić, co już się wydarzyło.

Niemiecki Polski Kontekst
Bis morgen werde ich das gemacht haben. Do jutra już to zrobię. Zapewnienie o wykonaniu zadania.
Bis Freitag werden wir den Bericht abgeschickt haben. Do piątku wyślemy już raport. Liczy się zakończenie przed terminem.
Um acht wirst du die Prüfung schon hinter dich gebracht haben. O ósmej będziesz już mieć egzamin za sobą. Spojrzenie z przyszłego momentu.
Bis dahin wird der Zug angekommen sein. Do tego czasu pociąg już dotrze. Przybycie z sein.
Werdet ihr bis Ende Juni umgezogen sein? Czy do końca czerwca będziecie już po przeprowadzce? Pytanie o zakończenie zmiany miejsca zamieszkania.
Ich hoffe, dass sie bis Montag alles bezahlt haben wird. Mam nadzieję, że do poniedziałku ona już za wszystko zapłaci. Odmienione werden na końcu części z dass.
Er wird wohl schon gegangen sein. Prawdopodobnie już wyszedł. Wniosek z jego nieobecności.
Sie wird das vergessen haben. Zapewne o tym zapomniała. Przypuszczenie, nie pewna informacja.
Die Kinder werden schon eingeschlafen sein. Dzieci pewnie już zasnęły. W domu jest cicho.
Du wirst die Nachricht wahrscheinlich schon gelesen haben. Prawdopodobnie już przeczytałeś tę wiadomość. Założenie dotyczące rozmówcy.
Er wird gestern im Büro gewesen sein. Zapewne był wczoraj w biurze. Wnioskowanie o przeszłym pobycie.
Sie wird den Termin wohl nicht absichtlich abgesagt haben. Zapewne nie odwołała tego spotkania celowo. Przypuszczenie obejmuje też przeczenie.

Najczęstsze błędy

1. Pomijanie końcowego haben lub sein

  • Błędnie: Ich werde den Bericht geschrieben.
  • Poprawnie: Ich werde den Bericht geschrieben haben.
  • Znaczenie: „Będę już mieć napisany raport”.

Samo werden + Partizip II nie wystarcza do utworzenia Futur II. Zawsze sprawdź, czy konstrukcja ma trzeci element: haben albo sein.

2. Odmienianie obu czasowników pomocniczych

  • Błędnie: Er wird schon angekommen ist.
  • Poprawnie: Er wird schon angekommen sein.
  • Znaczenie: „Zapewne już dotarł”.

Osobę wskazuje wird. Na końcu musi stać bezokolicznik sein, nie odmienione ist.

3. Wybieranie haben z przyzwyczajenia

  • Błędnie: Sie wird schon eingeschlafen haben.
  • Poprawnie: Sie wird schon eingeschlafen sein.
  • Znaczenie: „Zapewne już zasnęła”.

Einschlafen łączy się w Perfekt z sein, więc zachowuje je również w Futur II. Zauważ różnicę: schlafen — „spać” wymaga haben, ale einschlafen — „zasypiać” wymaga sein.

4. Zachowywanie szyku głównego po dass

  • Błędnie: Ich glaube, dass er wird das vergessen haben.
  • Poprawnie: Ich glaube, dass er das vergessen haben wird.
  • Znaczenie: „Myślę, że zapewne o tym zapomniał”.

Po dass odmieniony czasownik trafia na koniec. Tu połączenie ich glaube i Futur II dodatkowo podkreśla, że chodzi o ocenę sytuacji.

5. Odczytywanie każdej formy jako przyszłości

  • Błędne rozumienie: Er wird gestern gearbeitet haben jako „On będzie wczoraj pracował”.
  • Poprawne rozumienie: „Zapewne wczoraj pracował”.

Słowo gestern — „wczoraj” wskazuje przeszłość. Werden sygnalizuje w tym zdaniu przypuszczenie. Nazwa czasu nie może zastępować analizy znaczenia całej wypowiedzi.

Uwagi o użyciu

W rozmowie często wystarcza prostsza forma

Futur II jest poprawne i przydatne, ale nie stanowi obowiązkowego sposobu opisywania każdego zadania z terminem. W codziennej rozmowie często wybiera się Präsens, czyli czas teraźniejszy, albo Perfekt z wyraźnym określeniem przyszłego momentu:

  • Bis morgen habe ich alles erledigt. — „Do jutra będę już mieć wszystko załatwione”.
  • Bis morgen werde ich alles erledigt haben. — „Do jutra będę już mieć wszystko załatwione”.

Pierwsza wersja jest krótsza i naturalna w zwykłej rozmowie. Druga wyraźniej ujmuje zadanie jako zakończone z perspektywy jutra; może brzmieć bardziej rozważnie lub dobitnie. Nie trzeba jednak traktować całego Futur II jako stylu urzędowego: przypuszczenia typu Das wird er vergessen haben — „Pewnie o tym zapomniał” występują także w mowie.

Polski aspekt pomaga, ale nie zastępuje niemieckiej konstrukcji

Polskie „jutro napiszę raport” i „do jutra napiszę raport” różnią się perspektywą. W pierwszym zdaniu planujesz czynność, w drugim wyznaczasz granicę jej zakończenia. To dobre oparcie dla rozumienia Futur II, lecz polski czasownik dokonany nie zawsze wymaga tej niemieckiej formy. O wyborze decyduje to, co chcesz podkreślić, oraz naturalność wypowiedzi.

Przy przypuszczeniach zwykle trzeba dodać w polskim przekładzie „pewnie”, „zapewne” lub „prawdopodobnie”. Samo „wyszedł” może brzmieć jak pewna informacja i zgubić ważną część niemieckiego sensu.

Wohl, schon i stopień pewności

Wohl sygnalizuje przypuszczenie, a schon często oznacza „już”. W zdaniu Er wird wohl schon gegangen sein oba słowa pełnią różne funkcje: „prawdopodobnie” oraz „już”. Nie zakładaj jednak, że schon zawsze wskazuje przypuszczenie — może wystąpić także przy przyszłym terminie. Stopień pewności zależy od całego kontekstu i tonu; Futur II nie wyznacza żadnego stałego „procentu prawdopodobieństwa”.

Więcej niż podstawy

Futur I a Futur II przy przypuszczeniach

Futur I również może służyć wnioskowaniu, ale zwykle odnosi je do sytuacji aktualnej. Futur II kieruje uwagę na wcześniejsze zdarzenie lub okres:

Niemiecki Polski Różnica
Er wird jetzt zu Hause sein. Zapewne jest teraz w domu. Przypuszczenie o teraźniejszości.
Er wird gestern zu Hause gewesen sein. Zapewne był wczoraj w domu. Przypuszczenie o przeszłości.
Sie wird noch arbeiten. Pewnie jeszcze pracuje. Czynność przypuszczalnie trwa.
Sie wird lange gearbeitet haben. Pewnie długo pracowała. Ocena wcześniejszego okresu pracy.

Ostatni przykład pokazuje, że przypuszczeniowe Futur II nie musi oznaczać konkretnego osiągniętego rezultatu. Można nim również mówić o wcześniejszym stanie lub trwającej przez pewien czas czynności.

Przeczenie i zakres domysłu

Er wird den Brief nicht gelesen haben znaczy „Zapewne nie przeczytał listu”. Mówiący nie przewiduje tu przyszłej odmowy czytania, lecz wnioskuje o braku wcześniejszej czynności. Dla porównania Er wird den Brief nicht lesen może znaczyć „Nie przeczyta listu”.

Warto więc ustalić dwie rzeczy oddzielnie: kiedy dzieje się opisywana sytuacja oraz czy mówiący ją zna, czy tylko się jej domyśla. Przeczenie samo nie rozstrzyga żadnej z tych kwestii.

Strona bierna w Futur II

Strona bierna to sposób mówienia, w którym na pierwszym planie jest to, co podlega działaniu, a nie wykonawca. Można ją połączyć z Futur II:

Bis Montag wird der Vertrag unterschrieben worden sein.
„Do poniedziałku umowa zostanie już podpisana”.

Konstrukcja ma wtedy postać werden + Partizip II + worden + sein. Używamy worden, nie geworden, ponieważ chodzi o stronę bierną. To długi, częsty raczej w starannym języku pisanym zestaw, który warto przede wszystkim umieć rozpoznać.

Porównaj:

  • Der Vertrag wird unterschrieben worden sein. — „Zapewne umowa została podpisana”: domysł o wcześniejszym działaniu.
  • Der Vertrag wird unterschrieben sein. — „Umowa będzie podpisana” lub „Zapewne umowa jest podpisana”: nacisk na stan, zależnie od kontekstu.

Drugi przykład nie jest Futur II tylko dlatego, że zawiera werden, formę unterschrieben i sein. Może to być Futur I konstrukcji opisującej stan. O analizie decyduje budowa całości, nie samo liczenie wyrazów.

Połączenie z czasownikiem modalnym

Czasowniki modalne wyrażają np. konieczność albo możliwość: müssen — „musieć”, können — „móc”. Gdy taki czasownik łączy się z drugim czasownikiem, w konstrukcjach złożonych często pojawia się tak zwany bezokolicznik zastępczy: zamiast Partizip II czasownika modalnego używa się jego bezokolicznika.

Er wird gestern länger haben arbeiten müssen.
„Zapewne musiał wczoraj dłużej pracować”.

Zwróć uwagę na kolejność haben arbeiten müssen. Nie próbuj budować tego wariantu przez mechaniczne wstawienie gemusst do podstawowego schematu. To bardziej zaawansowana konstrukcja; w samodzielnym mówieniu można wybrać prostsze Wahrscheinlich musste er gestern länger arbeiten — „Prawdopodobnie musiał wczoraj dłużej pracować”.

Jak ćwiczyć

  1. Buduj od Perfekt. Zapisz pięć par, np. hat gelesen — „przeczytał”, ist angekommen — „dotarł”. Potem utwórz wird gelesen haben i wird angekommen sein. Dopiero na końcu dodaj osobę, szczegóły i termin. Dzięki temu nie zgadujesz wyboru haben/sein.
  2. Opisz tę samą sytuację z dwóch perspektyw. Najpierw zaplanuj: Bis morgen wird sie angekommen sein — „Do jutra już dotrze”. Potem wyciągnij wniosek: Sie wird wohl schon angekommen sein — „Zapewne już dotarła”. Zaznacz, które słowa pozwalają odróżnić znaczenia.
  3. Przekształcaj całe zdania. Z Er wird den Bericht abgeschickt haben — „Zapewne wysłał raport” zrób pytanie i zdanie z dass. Sprawdź osobno pozycję wird, obecność Partizip II i końcowe haben. Czytając lub słuchając, najpierw określ czas zdarzenia, a dopiero potem nazwij konstrukcję.

Powiązane zagadnienia

Wymagania wstępne

Futur I w języku niemieckimB1

Więcej koncepcji B2

Ta koncepcja w innych językach

Porównaj we wszystkich językach