B1

İngilizcede Used to ve Would

Used to

Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İngilizce dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.

Kısaca

Used to + fiilin yalın biçimi, eskiden yapılan ama artık yapılmayan alışkanlıkları veya eskiden geçerli olan durumları anlatır: I used to live in Paris. — Eskiden Paris'te yaşardım. Would + fiilin yalın biçimi, geçmişte tekrarlanan eylemleri anlatabilir; bu anlamıyla sürekli durumları anlatmak için kullanılmaz. Be used to + isim veya -ing biçimi ise geçmiş alışkanlık değil, bir şeye alışkın olma anlamındadır: I'm used to working late. — Geç saatlere kadar çalışmaya alışkınım.

Genel bakış

“Eskiden işe yürüyerek giderdim” ile “İşe yürüyerek gitmeye alışkınım” birbirine benzese de aynı şeyi söylemez. İlk cümle eski bir düzeni, ikincisi bugün bize normal gelen bir deneyimi anlatır. İngilizcede bu ayrım özellikle önemlidir: used to walk ile be used to walking hem yapı hem anlam bakımından farklıdır. Türkçede “alışkanlık” ve “alışkın olmak” sözcüklerinin birbirini çağrıştırması, bu iki yapının karışmasına yol açabilir.

B1 düzeyinde amaç yalnızca geçmişte olanı bildirmek değil, geçmişte hayatın nasıl olduğunu anlatabilmektir. Çocukluk anılarında, eski işlerden söz ederken veya taşınmadan önceki yaşamı anlatırken used to ve would sıkça karşımıza çıkar. Örneğin Türkçedeki “Yazları köye giderdik” cümlesini bağlama göre her iki yapıyla da anlatabiliriz. Buna karşılık “O zamanlar köyde bir evimiz vardı” gibi bir durum için aynı serbestlik yoktur.

Bu konuyu üç ayrı soruyla düşünmek işinizi kolaylaştırır: Eskiden ne yapardım veya nasıldım? O dönemde tekrar tekrar ne olurdu? Şimdi ya da sözünü ettiğim dönemde neye alışkındım? Aşağıdaki kurallar bu üç sorunun cevabını birbirinden ayırır.

Yapılar nasıl kurulur?

1. Used to: Eski alışkanlıklar ve artık geçerli olmayan durumlar

Used to sonrasında fiilin yalın biçimi, yani ek almamış sözlük biçimi gelir: live “yaşamak”, go “gitmek”, like “sevmek”. Fiili geçmiş zamana çevirmezsiniz. Özne (cümlenin kimden ya da neden söz ettiğini gösteren bölüm) değişse de used to değişmez.

Cümle türü İngilizce Türkçe
Olumlu I used to walk to work. Eskiden işe yürüyerek giderdim.
Olumlu, farklı kişi She used to walk to work. Eskiden işe yürüyerek giderdi.
Olumsuz I didn't use to walk to work. Eskiden işe yürüyerek gitmezdim.
Soru Did you use to walk to work? Eskiden işe yürüyerek mi giderdin?
Soruda olumsuzluk Didn't you use to walk to work? Eskiden işe yürüyerek gitmez miydin?

Olumsuz ve soru cümlelerinde did yardımcı fiili (soru veya olumsuzluk kurmaya yardım eden fiil) geçmiş zamanı zaten gösterir. Bu nedenle öğrenirken ve sınavlarda didn't use to ile Did … use to …? yazımını kullanın.

Used to yalnızca sık yapılan hareketler için değildir. Durum fiilleriyle, yani bir hareketten çok duygu, bilgi, sahiplik veya yaşam koşulu bildiren fiillerle de kullanılır:

  • I used to know everyone in this street. — Eskiden bu sokaktaki herkesi tanırdım.
  • She used to have a small shop. — Eskiden küçük bir dükkânı vardı.
  • There used to be a cinema here. — Eskiden burada bir sinema vardı.

Türkçede “vardı”, “tanırdım”, “oturuyordum” veya “yaşardım” gibi farklı karşılıklar gerekebilir. İngilizce yapıyı her seferinde “alışkındım” diye çevirmek yanlıştır. Özellikle used to have bir şeye alışmayı değil, geçmişte ona sahip olmayı anlatır.

Yapının temel mesajı “o zaman öyleydi, şimdi farklı”dır. I used to drink tea with sugar. — “Eskiden çayı şekerli içerdim” dendiğinde, artık öyle içilmediği anlaşılır. Değişikliğin tam olarak ne zaman olduğunu ayrıca söylemek gerekmez.

2. Would: Geçmişte tekrar tekrar yapılanlar

Geçmiş alışkanlık anlamında would + yalın fiil kullanılır. Kişiye göre ek almaz. Çoğunlukla bir geçmiş dönem önce tanıtılır; ardından o dönemde tekrarlanan davranışlar sıralanır.

When we were children, we would play outside until dinner. — Çocukken akşam yemeğine kadar dışarıda oynardık.

Burada when we were children geçmişteki çerçeveyi kurar. Tek başına We would play outside ifadesi bağlama göre “Dışarıda oynardık” anlamına da, bir koşul gerçekleşirse oynayacağımız anlamına da gelebilir. Bu nedenle anı anlatırken önce “çocukken”, “yaz tatillerinde”, “o evde yaşarken” gibi bir dayanak verin.

Would, bu kullanımında tekrar eden eylemler içindir. Sürekli bir durumu, sahipliği veya genel bir duyguyu anlatmak istediğinizde used to seçin:

İngilizce Türkçe Neden bu yapı?
We used to live near the sea. Eskiden deniz kenarında yaşardık. Bir yaşam durumu anlatılıyor.
In summer, we would swim every morning. Yazları her sabah yüzerdik. O dönemde tekrarlanan bir eylem anlatılıyor.
I used to love that beach. Eskiden o plajı çok severdim. Süreklilik gösteren bir duygu anlatılıyor.

“Geçmiş alışkanlıklarda would durumlarla kullanılmaz” kuralı, would sözcüğünün bütün anlamlarını kapsamaz. Diğer anlamlarla arasındaki sınır ileri kullanım bölümünde açıklanıyor.

3. Be used to: Bir şeyi yadırgamamak

Be used to, “alışkın olmak” demektir. Buradaki be, cümlenin zamanına ve kişisine göre am, is, are, was, were biçimlerini alır. Ardından isim (bir kişinin, nesnenin veya kavramın adı), zamir (ismin yerine geçen sözcük) ya da -ing biçimi gelir. Bu yapıda -ing, eylemi bir etkinliğin adı gibi kullanır: working “çalışmak/çalışma”.

Kullanım İngilizce Türkçe
İsimle I'm used to the noise. Gürültüye alışkınım.
Zamirle I'm used to it. Buna alışkınım.
Etkinlikle She's used to getting up early. Erken kalkmaya alışkın.
Olumsuz We aren't used to eating so late. Bu kadar geç yemek yemeye alışkın değiliz.
Soru Are you used to driving here? Burada araba kullanmaya alışkın mısın?
Geçmişte alışkın olma I was used to working alone. Tek başıma çalışmaya alışkındım.

Buradaki to, kendisinden sonra isim veya etkinlik adı alan bir edattır (sözcükler arasında ilişki kuran kısa bir sözcük). Bu nedenle ardından yalın fiil değil, -ing gelir. Used to work “eskiden çalışırdı”, be used to working ise “çalışmaya alışkın olmak” anlamındadır.

Be used to yapısının kendisi geçmiş zaman değildir. Zamanı be belirler. I'm used to it “Buna alışkınım”, I was used to it “Buna alışkındım” demektir. Geçmişte alışkın olduğunuzu söylemek, bugün artık alışkın olmadığınızı kendiliğinden bildirmez.

Bağlam içinde örnekler

Aşağıdaki örneklerde yalnızca zaman sözcüğüne değil, verilen bilginin türüne de bakın. Eski bir durum mu, tekrarlanan bir hareket mi, yoksa alışkınlık mı anlatılıyor?

İngilizce Türkçe Açıklama
I used to live in Paris. Eskiden Paris'te yaşardım. Önceki yaşam yeri; artık orada yaşanmadığı anlaşılır.
She didn't use to like coffee. Eskiden kahve sevmezdi. Önceki bir duygu veya tercih.
Did you use to work on Saturdays? Eskiden cumartesileri çalışır mıydın? Eski iş düzeni hakkında soru.
There used to be a bakery next to the station. Eskiden istasyonun yanında bir fırın vardı. Geçmişte var olan bir yer.
I used to cycle to work, but now I take the bus. Eskiden işe bisikletle giderdim ama şimdi otobüse biniyorum. Eski ve yeni düzen açıkça karşılaştırılıyor.
We would go there every summer. Her yaz oraya giderdik. Önceden sözü edilen bir dönemdeki tekrar.
When I stayed with my aunt, she would leave breakfast on the table. Teyzemde kaldığım zamanlarda kahvaltıyı masaya bırakırdı. Belirli bir dönem içindeki düzenli davranış.
On winter evenings, my grandfather would tell us stories. Kış akşamlarında dedem bize hikâyeler anlatırdı. Anı anlatımında tekrarlanan eylem.
At my old job, we would have lunch together every Friday. Eski iş yerimde her cuma birlikte öğle yemeği yerdik. Burada yemek yemek bir eylem; sahiplik değil.
I'm used to working late. Geç saatlere kadar çalışmaya alışkınım. Çalışma saatleri kişiye olağan geliyor.
Are you used to the weather here? Buranın havasına alışkın mısın? İsimden önce kullanılan alışkınlık yapısı.
I wasn't used to speaking English all day. Bütün gün İngilizce konuşmaya alışkın değildim. Geçmişteki alışkın olmama durumu.
It took me a month to get used to the new timetable. Yeni programa alışmam bir ay sürdü. Alışma süreci ve sonunda ulaşılan durum.

Sık yapılan hatalar

1. Did sonrasında used yazmak

  • Yanlış: Did you used to live here?
  • Doğru: Did you use to live here? — Eskiden burada mı yaşardın?

Geçmiş zamanı did taşır. Aynı ilke olumsuzlukta da geçerlidir: I didn't use to eat breakfast. — Eskiden kahvaltı yapmazdım. Konuşmada biçimler birbirine çok benzese de yazıda bu ayrımı koruyun.

2. Eski alışkanlık yapısına -ing eklemek

  • Yanlış: I used to walking to school.
  • Doğru: I used to walk to school. — Eskiden okula yürüyerek giderdim.

Eski alışkanlıkta used to + yalın fiil gerekir. I'm used to walking to school. ise ayrı bir doğru cümledir: “Okula yürüyerek gitmeye alışkınım.” Başındaki am ve sondaki -ing, anlamın değiştiğini gösterir.

3. Alışkın olmada be fiilini atlamak

  • Yanlış: She used to the noise.
  • Doğru: She's used to the noise. — Gürültüye alışkın.

Alışkınlık bildiren yapıda be zorunludur. Türkçede “alışkın” sözcüğüne kişi eki eklenerek cümle kurulabilmesi, İngilizcede is veya am sözcüğünü unutmaya neden olabilir.

4. Would ile sürekli bir durum anlatmak

  • Yanlış, eski bir sahiplik durumunu anlatmak için: I would own a small shop.
  • Doğru: I used to own a small shop. — Eskiden küçük bir dükkânım vardı.

Dükkâna sahip olmak burada tekrarlanan bir hareket değildir. Yanlış diye işaretlenen cümle başka bir bağlamda koşullu anlam taşıyabilir; sorun, onu “eskiden vardı” anlamında kullanmaktır.

5. Tek bir olayı used to ile anlatmak

  • Yanlış: I used to visit Ankara last Tuesday.
  • Doğru: I visited Ankara last Tuesday. — Geçen salı Ankara'yı ziyaret ettim.

Geçen salı gerçekleşen tek ziyaret için basit geçmiş zaman gerekir. I used to visit Ankara every spring. — “Eskiden her ilkbahar Ankara'yı ziyaret ederdim” cümlesinde ise tekrar eden bir düzen vardır.

6. Türkçedeki her -erdim biçimini would ile karşılamak

  • Yanlış, sürekli bir bilgiyi anlatmak için: I would know her phone number by heart.
  • Doğru: I used to know her phone number by heart. — Eskiden telefon numarasını ezbere bilirdim.

Türkçede “bilirdim” de “giderdim” de aynı ekle kurulabilir. İngilizcede ise bilmek bir durum, gitmek bir eylemdir. Seçimi Türkçe fiilin sonuna göre değil, anlatılan anlama göre yapın.

Kullanım notları

Anı anlatırken iki yapı birlikte çalışır

Used to, önceki yaşamı tanıtmak için elverişlidir. Would ise çerçeve kurulduktan sonra tekrar eden küçük sahneleri anlatmada doğaldır:

We used to spend August at my grandparents' house. Every morning, my grandmother would open all the windows, and we would have breakfast in the garden.

“Ağustos aylarını eskiden büyükanne ve büyükbabamın evinde geçirirdik. Her sabah büyükannem bütün pencereleri açar, biz de bahçede kahvaltı ederdik.”

Buradaki would, anlatıma bir anı havası verir; mutlaka özlem veya mutluluk bildirmez. Rahatsız edici, yorucu veya sıradan tekrarlar da aynı yapıyla anlatılabilir.

Would tek başına “artık olmuyor” demek değildir

Used to, eskiyle yeni arasındaki farkı öne çıkarır. Would ise geçmişteki tekrara odaklanır; o davranışın bugün sürüp sürmediğini aynı açıklıkla bildirmez. Türkçede her ikisini de “giderdik” diye çevirmek mümkün olsa da İngilizce seçiminde bu vurgu farkını düşünün.

Yazı dili, konuşma ve kısa cevaplar

Used to hem günlük konuşmada hem yazıda doğaldır. Daha resmî metinlerde de kullanılabilir; yalnızca konuşma diline ait değildir. Sorulara kısa cevap verirken did kullanılır: Did you use to work here? — Yes, I did. — “Eskiden burada mı çalışırdın? — Evet.”

Konuşmada used to içindeki sesler birbirine yaklaşır; sondaki d ayrı ve belirgin duyulmayabilir. Duyduğunuz biçimi yazıya aktarırken kuralı hatırlayın. Didn't used to yazımıyla karşılaşabilirsiniz, ancak öğrenenler için en güvenli tercih didn't use to biçimidir. Daha resmî veya eski metinlerde used not to da görülebilir: He used not to eat meat. — Eskiden et yemezdi.

Would konuşmada 'd olarak kısalabilir: Every evening, we'd sit on the balcony. — Her akşam balkonda otururduk. Ancak 'd her zaman would değildir; başka yapılarda had sözcüğünü de temsil edebilir. Bu yüzden kısaltmayı bütün cümleyle birlikte değerlendirin.

Daha ileri kullanım ve ince ayrımlar

Used to ile basit geçmiş zaman arasındaki fark

Basit geçmiş zaman (geçmişte gerçekleşen olayı veya durumu bildiren yapı) hem tek olayları hem de alışkanlıkları anlatabilir. Used to ise özellikle eski düzeni vurgular.

İngilizce Türkçe Vurgu
I worked in a bookshop for two years. İki yıl bir kitapçıda çalıştım. Geçmişteki çalışma süresi veriliyor.
I used to work in a bookshop. Eskiden bir kitapçıda çalışırdım. Önceki iş düzeni, bugünden farklı olarak sunuluyor.
During university, I worked every Saturday. Üniversitedeyken her cumartesi çalışırdım. Tekrar anlamını zaman ifadesi sağlıyor.

Demek ki geçmişte tekrar varsa mutlaka used to gerekmez. “O dönem düzenli olarak yapıyordum” bilgisi basit geçmişle de verilebilir. Used to seçildiğinde okuyucunun dikkati değişen yaşama yönelir.

Used to yapısının şimdiki zaman karşılığı olarak use to kullanılmaz. Güncel alışkanlıklar için genellikle usually “genellikle” ile şimdiki alışkanlıkları anlatan yapı seçilir: I usually walk to work. — Genellikle işe yürüyerek giderim.

Get used to: Alışkın olmak değil, alışmak

Be used to ulaşılan durumu, get used to ise o duruma geçişi anlatır. Get zamanına göre değişir; sonrasındaki to + isim/-ing düzeni aynı kalır.

  • I'm getting used to living alone. — Yalnız yaşamaya alışıyorum.
  • I got used to the night shifts. — Gece vardiyalarına alıştım.
  • You'll get used to using this keyboard. — Bu klavyeyi kullanmaya alışacaksın.
  • I haven't got used to the noise yet. — Gürültüye henüz alışamadım.

“Eskiden yalnız yaşardım” demek, yalnız yaşamayı kolay bulduğunuz veya buna alışkın olduğunuz anlamına gelmez. Eski alışkanlık yapısı yaşanmış düzeni bildirir; be/get used to ise deneyimin ne kadar tanıdık geldiğini veya tanıdık hâle geldiğini anlatır.

Would ile olumsuzluk ve sorular neden dikkat ister?

Wouldn't her zaman “eskiden yapmazdı” anlamında nötr bir alışkanlık olumsuzluğu değildir. Çoğu bağlamda isteksizlik, reddetme veya bir şeyin çalışmaması anlaşılır:

The car wouldn't start. — Araba bir türlü çalışmadı.

Eski bir alışkanlığın olmadığını yalın biçimde bildirmek için didn't use to daha güvenlidir. I didn't use to drink coffee. — Eskiden kahve içmezdim. Bağlam açık olduğunda would never de tekrar eden olumsuz davranışları anlatabilir: As a child, he would never share his toys. — Çocukken oyuncaklarını hiç paylaşmazdı. Bu örnekte paylaşmaya yanaşmama anlamı da sezilebilir.

Benzer şekilde Would you …? çoğunlukla rica veya varsayımsal bir soru olarak anlaşılır. Eski alışkanlığı sormanın en açık yolu Did you use to …? biçimidir. Would ile sorular geçmiş çerçeve açık olduğunda mümkündür, fakat her olumlu anı cümlesini mekanik olarak bu şekilde soruya çevirmemek gerekir.

“Durum fiilleriyle would kullanılmaz” kuralının sınırı

Bu kural yalnızca burada öğrenilen geçmiş alışkanlık anlamı içindir. If I had more time, I would be happier. — “Daha çok zamanım olsa daha mutlu olurdum” cümlesindeki would be, koşula bağlı bir sonucu anlatır; geçmiş alışkanlık değildir.

Ayrıca bir fiilin tek başına “durum” veya “eylem” listesinde bulunması her zaman yeterli olmaz. Have sahiplik anlatırken durumdur; have lunch “öğle yemeği yemek” ise eylemdir. Be de tekrarlanan geçici durumlarda görülebilir: Whenever we visited, the house would be full of people. — Ne zaman ziyarete gitsek ev insanlarla dolu olurdu. Burada kalıcı bir özellik değil, her ziyaretle yeniden ortaya çıkan bir durum anlatılır. B1 düzeyinde temel yaklaşımınız şu olsun: kalıcı geçmiş durumlarda used to, açıkça tekrarlanan sahnelerde would.

Aynı yazım, farklı yapı

This knife is used to cut bread. — “Bu bıçak ekmek kesmek için kullanılır” cümlesindeki is used, edilgen bir yapıdır (eylemi yapanı değil, eylemden etkilenen şeyi öne çıkarır). Bu cümle bıçağın bir şeye alışkın olduğunu söylemez. Used burada “kullanılır” anlamındadır; ardından gelen to cut amacı belirtir. Buna karşılık I'm used to cutting bread. — “Ekmek kesmeye alışkınım” cümlesinde öğrenilen alışkınlık yapısı vardır. Özellikle to sonrasındaki biçim ve bütün cümlenin anlamı ayrımı gösterir.

Çalışma önerileri

  1. Hayatınızı önce ve şimdi diye karşılaştırın. Önceki eviniz, işiniz, ulaşımınız veya yemek düzeniniz hakkında beş cümle yazın. I used to …, but now … kalıbı “Eskiden …, ama şimdi …” demektir. En az bir cümlede bir eylem, birinde sahiplik veya duygu anlatın. Sırf Türkçede “-erdim” var diye hepsinde would kullanmayın.
  2. Bir anıyı küçük sahnelere bölün. İlk cümlede geçmiş dönemi tanıtın; ardından o dönemde tekrarlanan üç davranışı would ile anlatın. Sonra metninizi okuyup her davranış için “Bu gerçekten tekrar ediyor muydu?” diye sorun. Tek seferlik olayları basit geçmişle yazın.
  3. Benzer görünen üç anlamı ayırın. “Eskiden erken kalkardım”, “Erken kalkmaya alışkınım” ve “Erken kalkmaya alışıyorum” cümlelerini sırasıyla used to get up, am used to getting up ve am getting used to getting up biçimleriyle kurun. Bir gün sonra örneklere bakmadan yeniden yazın; özellikle be, get ve -ing parçalarını kontrol edin.

İlgili konular

  • Ön bilgi: Basit geçmiş zaman: Düzenli fiiller — Tek seferlik geçmiş olayları anlatmayı ve did ile soru ya da olumsuzluk kurmayı pekiştirir. Bu temel, used to yapısını doğru kullanmayı ve basit geçmişle arasındaki vurgu farkını anlamayı kolaylaştırır.

Ön koşul

İngilizcede düzenli fiillerle geçmiş zamanA2

Diğer B1 kavramları