İngilizce Dilbilgisi
Başlangıçtan ileri seviyeye 84 dilbilgisi kavramını keşfet.
Sonuç bulunamadı
A1 (30)
İngilizcede özne zamirleri, cümlede eylemi yapanı veya hakkında bilgi verileni gösteren I, you, he, she, it, we, they sözcükleridir. Türkçedeki “Öğrenciyim” gibi cümlelerin aksine, İngilizcede normal bir tam cümlede özne genellikle açıkça söylenir: I am a student. “Sen” ve “siz” için aynı you kullanılır; Türkçedeki “o” ise bağlama göre he, she veya it olabilir.
İngilizcede to be fiilinin şimdiki zamandaki biçimleri am, is, are şeklindedir: I am, he/she/it is, you/we/they are. Türkçede “Yorgunum”, “Doktor”, “Evdeyiz” derken eklerle veya hiçbir ek kullanmadan anlattığımız durumu, İngilizcede çoğunlukla bu biçimlerden biriyle kurarız. Olumsuzluk için arkasına not gelir; soruda ise am, is, are öznenin önüne geçer: Are you ready? — “Hazır mısın?”
A/an, sayılabilen tek bir varlığı, hangisi olduğu henüz belli olmadan tanıtır; the, dinleyenin hangi varlıktan söz edildiğini anlayabildiğini gösterir. Seçim yazılışa değil sese bağlıdır: a car (bir araba), an apple (bir elma), an hour (bir saat). Genel olarak çoğul varlıklardan veya sayılamayan şeylerden söz ederken çoğunlukla tanımlık kullanılmaz: I like dogs. (Köpekleri severim.) ve Water is important. (Su önemlidir.)
İngilizcede çoğu isim, birden fazla varlığı anlatırken -s alır: book → books (kitap → kitaplar). Bazı kelimelerde -es, -ies veya -ves gerekir; bazılarıysa tamamen değişir: child → children (çocuk → çocuklar). Türkçeden farklı olarak, birden büyük sayılardan sonra da çoğul kullanılır: “üç kitap” için three books denir, three book değil.
İngilizcede “var” diyerek sahiplik bildirmek için I, you, we, they ile have, he, she, it ile has kullanılır: I have a brother. — “Bir erkek kardeşim var.” Olumsuz cümlelerde don't have / doesn't have, sorularda Do … have? / Does … have? kullanılır; does veya doesn't varsa fiil have biçiminde kalır. Özellikle Britanya İngilizcesinde aynı sahiplik anlamı have got / has got ile de verilir: She's got blue eyes. — “Onun gözleri mavi.”
İngilizcede geniş zaman (present simple), alışkanlıkları, düzenli yapılan işleri, genel gerçekleri ve tarifeye bağlı olayları anlatır. Olumlu cümlede fiil, yani işi veya durumu bildiren sözcük, I, you, we, they ile temel biçimde kullanılır; he, she, it ile çoğunlukla -s veya -es alır: I work — “Çalışırım”; She works — “O çalışır.” Bu zaman her zaman “şu anda oluyor” anlamına gelmez: I work in an office cümlesi “Bir ofiste çalışıyorum” diye çevrilse de kişinin genel iş durumunu anlatır.
İngilizcede geniş zamanda sıradan fiilleri olumsuz yapmak için I, you, we, they ile don't, he, she, it ile doesn't kullanılır. Ardından fiilin yalın biçimi (ek almamış, sözlükte görülen biçimi) gelir: I don't like coffee. — “Kahve sevmem”; She doesn't work on Sundays. — “Pazar günleri çalışmaz.” Doesn't varsa asıl fiile -s eklenmez: doesn't work doğrudur, doesn't works yanlıştır.
İngilizcede geniş zamanda sıradan fiillerle soru kurarken do veya does + özne + fiilin yalın biçimi sırası kullanılır: Do you speak English? — İngilizce konuşur musunuz? I, you, we, they ile do; he, she, it ile does gelir. Does kullanılan sorularda asıl fiile -s eklenmez: Does she work? — O çalışıyor mu?
This yakındaki tek bir şeyi, these yakındaki birden fazla şeyi gösterir; that ve those ise aynı ayrımı uzaktakiler için yapar. Türkçede bunları bağlama göre “bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar” diye karşılarız. This book “bu kitap”, these books “bu kitaplar” demektir; sözcük tek başına da kullanılabilir: These are mine. — “Bunlar benim.”
İngilizcede my, your, his, her, its, our, their, bir adın önüne gelerek kime veya neye ait olduğunu gösterir: my house “benim evim”, their children “onların çocukları”. Türkçedeki “evim” sözünden farklı olarak İngilizcede aidiyet, adın sonuna ek getirilerek değil, önüne ayrı bir sözcük konarak anlatılır. Its aidiyet bildirir; it's ise it is veya it has kısaltmasıdır ve aynı görevde kullanılmaz.
İngilizcede me, you, him, her, it, us, them, bir fiilin ya da edatın ardından kişi ve varlık adlarının yerine kullanılan nesne zamirleridir: She loves him. — “O, onu seviyor.” Türkçedeki “beni, bana, benimle” gibi anlamlar için İngilizcede ayrı ayrı zamir biçimleri yoktur; me biçimi, fiile ve varsa edata göre bu anlamları kazanır. Başlangıçta temel ayrımı öğrenmek yeterlidir: işi yapan için I, eylemin yöneldiği kişi için me kullanılır.
İngilizcede bir şeyin var olduğunu veya bir yerde bulunduğunu söylemek için there is ve there are kullanılır. Tek bir şeyden ya da sayılamayan bir maddeden söz ederken there is, birden çok şeyden söz ederken there are seçilir: There is a book on the table. — Masada bir kitap var; There are two books on the table. — Masada iki kitap var. Soru sorarken Is there…? / Are there…?, “yok” derken There isn't… / There aren't… kullanılır.
İngilizcede bir şeyin nerede olduğunu anlatırken in genellikle bir alanın içinde, on bir yüzeyin üzerinde, at ise bir nokta veya konumda bulunmayı belirtir. Under, behind, in front of, next to ve between gibi yer edatları da nesnelerin birbirine göre konumunu gösterir. Türkçedeki “evde, masada, istasyonda” sözlerinde aynı bulunma eki kullanılsa da İngilizcede seçim, yeri nasıl düşündüğünüze bağlıdır: in the house — evin içinde; on the table — masanın üstünde; at the station — istasyonda.
İngilizcede saatlerle at, gün ve tarihlerle on, ay, yıl ve mevsimlerle in kullanılır: at 8 o'clock (saat sekizde), on Monday (pazartesi günü), in January (ocak ayında). Günün bölümlerinde genellikle in the morning (sabah), in the afternoon (öğleden sonra), in the evening (akşam) denir; at night (gece) ayrı bir kalıptır. This, next, last, every ile kurulan doğrudan zaman ifadelerinin önüne bu edatlar gelmez: next week (gelecek hafta), every morning (her sabah).
Can, bir şeyi yapabilmeyi veya yapmaya izin olmasını anlatır; can + fiilin yalın biçimi kullanılır: I can swim. — “Yüzebilirim.” Bütün kişilerde aynı kalır; olumsuzu can't / cannot, sorusu Can + kişi + fiil…? biçimindedir. Can you help me? — “Bana yardım edebilir misiniz?” gibi sorularla rica da edebilirsiniz.
İngilizcede what ne, where nerede veya nereye, when ne zaman, who kim, why neden, how nasıl bilgisini sorar. Çoğu doğrudan soruda sıra soru kelimesi + yardımcı fiil + özne + asıl fiil olur: Where do you live? — Nerede yaşıyorsunuz? Ancak be ile kurulan sorularda ayrıca do kullanılmaz: What is your name? — Adınız ne? İşi yapan kişiyi soran Who called? — Kim aradı? gibi sorular da ayrı bir kalıptır.
Which, belli seçenekler arasından “hangi/hangisi”; how much, sayılamayan bir şeyin miktarı için “ne kadar”; how many ise sayılabilen şeylerin adedi için “kaç” anlamına gelir. Örneğin Which bag? “Hangi çanta?”, How much water? “Ne kadar su?”, How many bags? “Kaç çanta?” demektir. Fiyat sorarken de how much kullanılır: How much does it cost? — “Fiyatı ne kadar?”
İngilizcede asıl sayılar, “kaç?” sorusuna cevap veren sayılardır: one, two, three “bir, iki, üç” demektir. 21–99 arasındaki tam onluk olmayan sayılar yazıyla yazılırken kısa çizgi kullanılır: twenty-one “yirmi bir”, fifty-five “elli beş”. 100 için one hundred kullanabilirsiniz; birden büyük sayılardan sonra gelen sayılabilir adlar da genellikle çoğul olur: three books “üç kitap”.
İngilizcede sıra sayıları, bir şeyin kaçıncı olduğunu söyler: first (birinci), second (ikinci), third (üçüncü). Diğer sayıların çoğu -th ile yapılır: fourth (dördüncü), sixth (altıncı); ancak fifth, eighth, ninth, twelfth gibi özel yazılışlar vardır. Rakamla yazarken 1st, 2nd, 3rd, 4th kullanılır; 11th, 12th, 13th önemli istisnalardır. Tarihlerde de gün sıra sayısı olarak okunur: May 5th, “beş Mayıs” demektir ve May fifth diye okunabilir.
İngilizcede saati söylemenin en kolay yolu önce saati, sonra dakikayı okumaktır: It's nine thirty. “Saat dokuz buçuk.” demektir. Diğer yaygın yöntemde past geçen dakikayı, to ise bir sonraki saate kalan dakikayı belirtir: half past nine dokuz buçuk, quarter to ten ona çeyrek kaladır. Bir olayın saatini söylerken at kullanılır: The meeting is at 9:30. “Toplantı saat dokuz buçukta.”
İngilizcede gün ve ay adları her zaman büyük harfle başlar: Monday (pazartesi), July (temmuz). Bir olayın zamanını söylerken günlerin ve tam tarihlerin önünde on, ayların ve yılların önünde in kullanılır: on Friday (cuma günü), on July 4th (4 Temmuz'da), in July (temmuzda). İngiliz kullanımında gün genellikle aydan önce, Amerikan kullanımında ise ay günden önce gelir: 15 May ve May 15 aynı tarihi gösterir.
İngilizcede sıfatlar, kişilerin ve nesnelerin nasıl olduğunu anlatır: a small cat (küçük bir kedi), The car is fast. (Araba hızlı.). Genellikle isimden önce ya da be fiilinin uygun biçiminden sonra gelirler. Sıfatın biçimi tekillik, çoğulluk veya cinsiyete göre değişmez: a happy child (mutlu bir çocuk), happy children (mutlu çocuklar).
İngilizcede sıklık zarfları, bir şeyin ne kadar sık olduğunu anlatır: always “her zaman”, sometimes “bazen”, never “hiçbir zaman” demektir. Başlangıç kuralı şudur: Bu kelimeler çoğunlukla asıl fiilden önce, am/is/are biçimindeki be fiilinden sonra gelir: I always walk — “Her zaman yürürüm”; I am always tired — “Her zaman yorgunum.” Every day “her gün” ve twice a week “haftada iki kez” gibi sıklığı belirleyen ifadeler ise genellikle cümlenin sonunda kullanılır.
İngilizcede sayılabilen isimler tek tek birimleri gösterir ve çoğul olabilir: a book (bir kitap), two books (iki kitap). Sayılamayan isimler ise temel kullanımlarında doğrudan sayıyla kullanılmaz, çoğul eki almaz ve önlerine a/an gelmez: water (su), information (bilgi), advice (tavsiye). Sayılabilen çoğul isimlerle how many, sayılamayan isimlerle how much sorulur; bir miktar belirtmek için her iki grupta da some kullanılabilir.
Some, miktarı ya da sayısı tam belirtilmeyen şeyler için olumlu cümlelerde; any ise genellikle olumsuz cümlelerde ve sorularda kullanılır. Başlangıçta ikisini de çoğul sayılabilen adlarla ve sayılamayan adlarla öğrenin: some friends “birkaç arkadaş”, any money ise cümleye göre “hiç para” anlamına gelebilir. İkram ve rica sorularında çoğunlukla some seçilir: Would you like some coffee? “Kahve ister misiniz?”
İngilizcede birine ne yapacağını söylerken fiilin yalın biçimi kullanılır ve genellikle kişi belirtilmez: Open the door. — Kapıyı aç. Olumsuz emir için başa don't getirilir: Don't touch that! — Ona dokunma! Ricayı yumuşatmak için please, konuşanı da içine alan bir öneri için let's kullanılır: Please sit down. — Lütfen oturun; Let's go! — Hadi gidelim!
İngilizcede and ekleme, but karşıtlık, or seçenek, so sonuç, because ise neden bildirir. En önemli ayrım şudur: because sonrasında neden, so sonrasında sonuç gelir. Türkçedeki “Yorgunum, bu yüzden yatıyorum” cümlesi I'm tired, so I'm going to bed olur; aynı düşünceyi I'm going to bed because I'm tired biçiminde de anlatabilirsiniz.
İngilizcede Present Continuous, am / is / are + fiilin -ing biçimi ile kurulur: I am reading a book. — “Kitap okuyorum.” Konuşma anında süren işleri, içinde bulunduğumuz döneme özgü geçici durumları ve önceden ayarlanmış gelecek işleri anlatır. Olumsuz cümlede not eklenir; soruda am, is, are cümlenin başına, işi yapan kişinin önüne geçer.
İngilizcede durum fiilleri, yapılan bir işi değil; bir duygu, düşünce, istek veya sahiplik durumunu anlatır. Bu anlamlarda genellikle geniş zaman kullanılır: I know the answer. — “Cevabı biliyorum.” Türkçedeki “biliyorum, istiyorum, seviyorum” biçimlerinde -yor bulunması, İngilizcede am/is/are + -ing kullanılması gerektiği anlamına gelmez; bazı fiillerin anlam değiştirerek bu yapıyla kullanılabildiğini ise ileride göreceğiz.
İngilizcede bir şeyin kime ait olduğunu belirtmek için tekil adın sonuna 's getirilir: John's car — “John'un arabası”. Sonunda s bulunan çoğul adlarda yalnızca kesme işareti kullanılır: my parents' house — “annemle babamın evi”; s ile bitmeyen çoğullarda ise yine 's gerekir: the children's toys — “çocukların oyuncakları”. İnsanlarla ilgili sahiplikte bu yapı çok yaygındır; nesnelerin bölümlerini anlatırken the end of the movie — “filmin sonu” gibi of içeren yapılar da kullanılır.
A2 (15)
İngilizcede geçmişte olup bitmiş olayları anlatırken düzenli fiillere -ed eklenir: work → worked (çalışmak → çalıştı). Bu biçim bütün kişilerde aynıdır: I worked (çalıştım), she worked (çalıştı). Yazım fiile göre değişebilir: study → studied (ders çalışmak → ders çalıştı), stop → stopped (durmak → durdu). Olumsuz cümlede ve çoğu soruda ise did yardımcı fiili kullanılır ve asıl fiil yalın biçimine döner: Did you work? (Çalıştın mı?).
İngilizcede basit geçmiş zamanda (past simple) bazı fiiller -ed almaz; kendilerine özgü bir biçime dönüşür: go → went, see → saw, take → took. Olumlu cümlede bu geçmiş biçimini kullanırsınız; çoğu soru ve olumsuz cümlede ise did / didn't + fiilin yalın biçimi gerekir: Did you go? — “Gittin mi?”, I didn't go. — “Gitmedim.” Geçmiş zaman biçimi kişiye göre değişmez: I went “Ben gittim”, she went “O gitti”, they went “Onlar gitti”.
İngilizcede basit geçmiş zamanda çoğu fiille olumsuz cümle kurarken didn't + fiilin yalın biçimi, soru sorarken Did + özne + fiilin yalın biçimi? kullanılır; özne, cümlede işi yapan ya da hakkında konuşulan kişidir. I didn't go to work “İşe gitmedim”, Did you see him? “Onu gördün mü?” demektir. Geçmiş zaman bilgisini did / didn't taşıdığı için ardından went veya saw değil, go veya see gelir.
Was ve were, be fiilinin geçmiş zaman biçimleridir: I, he, she, it ile was; you, we, they ile were kullanılır. I was tired yesterday. “Dün yorgundum.” demektir; olumsuzda was not / were not, soruda ise Was / Were + özne düzeni kullanılır. Geçmişte bir şeyin var olduğunu anlatırken tekil için there was, çoğul için there were denir.
Past continuous, geçmişte belirli bir anda sürmekte olan bir işi anlatır; was/were + fiilin -ing biçimi ile kurulur. I was sleeping when you called. cümlesi “Sen aradığında uyuyordum.” demektir: arama gerçekleştiğinde uyuma işi zaten devam ediyordu. Türkçedeki “-yordu” biçimi iyi bir başlangıç noktasıdır, ancak her “-yordu” cümlesi İngilizcede bu yapıyla kurulmaz.
Present Perfect Simple, geçmişte olan bir şeyi bugüne bağlar: have/has + fiilin üçüncü hâli ile kurulur. I have been to Japan. “Japonya'ya gittim; orada bulunmuşluğum var.” demektir; yolculuğun tarihinden çok, bugüne kadarki deneyim önemlidir. Aynı yapı, sonucu şimdi görülen olaylarda ve henüz bitmemiş bir dönemde olanları anlatırken de kullanılır; “dün” veya “2020'de” gibi bitmiş bir zamanı belirtirken ise genellikle Past Simple gerekir.
Present perfect, geçmişte olanı şimdiyle ilişkilendirir: I've lost my keys — “Anahtarlarımı kaybettim”; şu an anahtarlarım yok. Past simple, olayı bitmiş bir geçmiş zamanın içine yerleştirir: I lost my keys yesterday — “Dün anahtarlarımı kaybettim.” Başlangıç için şu ayrım yeterlidir: “Dün ne oldu?” gibi bitmiş bir zamandan söz ediyorsanız past simple; “Şimdiye kadar ne oldu, şu an sonuç ne?” diyorsanız present perfect kullanın.
İngilizcede will + fiilin yalın biçimi, gelecekle ilgili tahminleri, konuşurken verilen kararları, yardım tekliflerini ve sözleri anlatır: I'll help you. — “Sana yardım edeceğim.” Will bütün kişilerde aynıdır; olumsuzu will not / won't, soru biçimi Will + kişi + fiil …? şeklindedir. Türkçedeki “-ecek/-acak” ekinin her karşılığı will değildir; önceden yapılmış planlarda başka yapılar da kullanılır.
İngilizcede am/is/are + going to + fiilin yalın biçimi, önceden düşünülen planları ve şu anki belirtilere dayanan gelecek tahminlerini anlatır. I'm going to study medicine. “Tıp okuyacağım” demektir; Look at the clouds! It's going to rain. ise “Bulutlara bak! Yağmur yağacak” anlamına gelir. Yapının içindeki going, bu kullanımda bir yere gitmek anlamına gelmez; asıl eylemi to sözcüğünden sonra gelen fiil söyler.
İngilizcede iki şeyi karşılaştırırken kısa sıfatlara genellikle -er eklenir; uzun sıfatların önüne more getirilir: taller “daha uzun”, more expensive “daha pahalı”. Karşılaştırılan ikinci kişi veya şeyi belirtmek için than kullanılır: This room is warmer than the kitchen. — “Bu oda mutfaktan daha sıcak.” “Daha az” anlamı için less, bazı sık kullanılan sözcüklerde ise özel biçimler gerekir: less expensive “daha az pahalı”, better “daha iyi”, worse “daha kötü”.
İngilizcede bir grubun içindeki “en uzun”, “en güzel”, “en iyi” gibi özellikleri anlatmak için en üstünlük derecesi kullanılır. Kısa sıfatlar genellikle the + sıfat-est, uzun sıfatlar ise the most + sıfat biçimini alır: the tallest “en uzun”, the most beautiful “en güzel”. Good → the best “iyi → en iyi” ve bad → the worst “kötü → en kötü” gibi düzensiz biçimleri ayrıca öğrenmek gerekir.
Should bir şeyin yapılmasının iyi olacağını, must ise yapılmasının gerekli veya zorunlu olduğunu belirtir. Mustn't “yapmamalısın, yasak” anlamına gelirken don't have to “yapmak zorunda değilsin” demektir. Türkçedeki “gitmelisin” sözü bağlama göre hem tavsiye hem zorunluluk anlatabildiğinden, İngilizcede önce vermek istediğiniz anlamı seçmeniz gerekir.
Have to + fiilin yalın biçimi, “yapmak zorunda olmak, yapması gerekmek” anlamına gelir; he, she, it ile has to, geçmiş zamanda bütün kişilerle had to kullanılır. Sorularda ve olumsuz cümlelerde do, does, did kullanılır ve bunlardan sonra have to gelir: Does she have to work? — “Çalışmak zorunda mı?” En önemli anlam farkı şudur: don't have to, “yapmak zorunda değilsin” demektir; “yapman yasak” anlamına gelmez.
İngilizcede durum zarfları, bir işin nasıl yapıldığını anlatır: She speaks slowly. — “Yavaş konuşur.” Çoğu, sıfata -ly eklenerek kurulur; ancak good → well (“iyi”), fast → fast (“hızlı”) ve hard → hard (“sıkı, çok çalışarak”) gibi önemli özel biçimler vardır. Başlangıç için zarfı fiilden sonra, cümlede nesne varsa nesneden sonra kullanmak güvenli bir seçimdir: He speaks English well. — “İyi İngilizce konuşur.”
İngilizcede who kişiler, which nesneler için kullanılır; that ise hangi kişi veya nesneden söz edildiğini belirleyen yapılarda ikisinin de yerini alabilir. Bu sözcüklerle başlayan açıklama, anlattığı addan sonra gelir: the man who lives next door — “yan evde oturan adam”. Kişiyi veya nesneyi diğerlerinden ayıran bu açıklama virgülle ayrılmaz; who, which veya that açıklamanın öznesiyse atılamaz, nesnesiyse çoğu zaman atılabilir.
B1 (13)
Present perfect continuous, geçmişte başlayıp şimdiye kadar süren bir işi have/has been + fiilin -ing biçimi ile anlatır: I've been waiting for an hour. — Bir saattir bekliyorum. Sürenin uzunluğunu belirtirken for, başlangıç noktasını belirtirken since kullanılır. Bu yapı, henüz bitmiş olsa da etkisi şimdi görülen bir işi de anlatabilir: I've been running. — Koşuyordum; bu yüzden hâlâ nefes nefeseyim.
Past perfect, geçmişteki bir noktadan daha önce gerçekleşmiş bir olayı anlatır; had + fiilin üçüncü hâli ile kurulur. I had already eaten when she arrived. cümlesi “O geldiğinde ben zaten yemek yemiştim.” demektir: önce yemek yenir, sonra o kişi gelir. Türkçedeki “yapmıştım, gitmişti” biçimleri iyi bir başlangıç noktasıdır; ancak İngilizcede her geçmiş olay için bu yapı kullanılmaz.
İngilizcede birinci koşul yapısı, gelecekte gerçekleşmesi mümkün bir durumu ve buna bağlı sonucu anlatır: If it rains, I'll stay home. — Yağmur yağarsa evde kalacağım. Temel kalıp, if + geniş zaman, will + fiilin yalın biçimi şeklindedir; koşul bölümünde gelecekten söz etseniz bile normalde will kullanılmaz. Unless, “eğer … değilse / … olmadıkça” anlamı verir; when ise olayın gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinden çok, gerçekleşeceği zamana odaklanır.
İngilizcede ikinci tip koşul cümlesi, şimdi ya da gelecekte gerçek olmayan, hayal edilen veya uzak bir olasılık sayılan bir durumu ve bunun sonucunu anlatır. Temel yapı if + geçmiş zaman biçimi, would + fiilin yalın biçimi şeklindedir: If I had money, I would travel. — “Param olsaydı seyahat ederdim.” Buradaki had geçmiş biçimde olsa da cümle geçmişteki bir yolculuktan değil, şimdiki bir varsayımdan söz eder.
İngilizcede may, might ve could bir durumun mümkün olduğunu, fakat kesin bilinmediğini gösterir: She might come tomorrow. — Yarın gelebilir. Eldeki belirtilerden güçlü bir sonuç çıkarırken must, bir ihtimali dışlarken can't kullanılır: He must be tired. — Çok yorgun olmalı; She can't be 50. — Elli yaşında olamaz. Bu anlamlarda must zorunluluk, can't ise beceri eksikliği bildirmez; konuşanın ne kadar emin olduğunu gösterir.
İngilizcede edilgen yapı, işi yapanı değil, yapılan işi veya bu işten etkileneni öne çıkarır: The letter was sent yesterday. — Mektup dün gönderildi. Temel kalıp be + fiilin üçüncü biçimidir; zamanı ve özneye uyumu be taşır, asıl fiilin üçüncü biçimi değişmez. İşi yapan önemliyse by ile eklenir; önemli değilse söylenmez.
İngilizcede dolaylı anlatım, birinin sözlerini aynen alıntılamak yerine içeriğini aktarmaktır: He said he was tired. — “Yorgun olduğunu söyledi.” Aktarma fiili geçmiş zamandaysa, aktarılan bölümün zamanı genellikle bir adım geriye gider; kişi, zaman ve yer ifadeleri de yeni bakış açısına göre düzenlenir. Say ile dinleyeni belirtmek zorunda değilsiniz; tell ile bu yapıda kime söylendiğini belirtirsiniz: She told me she would come. — “Bana geleceğini söyledi.”
Bir soruyu dolaylı anlatımla aktarırken ask + if/whether ya da ask + soru sözcüğü kullanılır. Aktarılan bölümde soru sırası değil, özne + fiil sırası vardır: He asked where I lived. — “Nerede yaşadığımı sordu.” Evet-hayır sorularında if veya whether, Türkçedeki “olup olmadığını” anlamını taşır; cümlenin bütünü bir bildirimse sonuna soru işareti konmaz.
Where bir şeyin gerçekleştiği yeri, when zamanı, whose ise kime veya neye ait olduğunu belirtmek için bir isme açıklama ekler: the city where I was born — “doğduğum şehir”. Hangi kişi veya şeyden söz edildiğini belirleyen açıklamada virgül kullanılmaz; zaten belli olan kişi veya şeye ek bilgi veren açıklama virgülle ayrılır. Virgülsüz ilgi cümleciklerinde nesne görevindeki who, which, that sözcükleri düşebilir; bu kural her ilgi sözcüğüne uygulanmaz.
Used to + fiilin yalın biçimi, eskiden yapılan ama artık yapılmayan alışkanlıkları veya eskiden geçerli olan durumları anlatır: I used to live in Paris. — Eskiden Paris'te yaşardım. Would + fiilin yalın biçimi, geçmişte tekrarlanan eylemleri anlatabilir; bu anlamıyla sürekli durumları anlatmak için kullanılmaz. Be used to + isim veya -ing biçimi ise geçmiş alışkanlık değil, bir şeye alışkın olma anlamındadır: I'm used to working late. — Geç saatlere kadar çalışmaya alışkınım.
İngilizcede bir fiilden sonra başka bir eylem anlatırken hangi biçimin kullanılacağını çoğunlukla ilk fiil belirler: want to learn (öğrenmek istemek), fakat enjoy learning (öğrenmekten keyif almak). Edatlardan sonra gelen fiiller -ing alır: interested in learning (öğrenmeye ilgi duyan). Bazı fiiller iki biçimle de kullanılabilir; ancak stop smoking (sigarayı bırakmak) ile stop to smoke (sigara içmek için durmak) gibi yapılarda anlam değişir.
Too, bir özelliğin ya da miktarın gereken sınırı aştığını; enough ise gereken düzeye ulaştığını anlatır. Temel sıra şöyledir: too hot (gereğinden sıcak), warm enough (yeterince sıcak), enough time (yeterli zaman). Bir eylemin mümkün olup olmadığını belirtmek için sonlarına to + fiilin yalın biçimi eklenebilir: too tired to work (çalışamayacak kadar yorgun), old enough to drive (araba kullanabilecek yaşta).
İngilizcede öbek fiil, bir fiilin yanına gelen kısa bir sözcükle birlikte özel bir anlam kazanmasıdır: give up “vazgeçmek”, look after “bakmak, ilgilenmek” demektir. Bazı öbek fiiller ayrılabilir: Turn off the light ve Turn the light off aynı anlama gelir: “Işığı kapat.” Ancak “onu” anlamındaki it kullanıldığında yalnızca Turn it off doğrudur; ayrılamayan look after gibi yapılarda ise sözcükler birlikte kalır: Look after her — “Onunla ilgilen.”
B2 (10)
İngilizcede third conditional (üçüncü koşul yapısı), geçmişte gerçekleşmemiş bir durumu ve o durumda ortaya çıkacak geçmiş bir sonucu anlatır. Temel kalıp if + had + fiilin üçüncü biçimi, would have + fiilin üçüncü biçimi şeklindedir: If I had known, I would have told you. — “Bilseydim sana söylerdim.” Türkçedeki “O zaman … yapsaydım, … olurdu” düşüncesi iyi bir başlangıçtır; İngilizcede hem koşulun hem sonucun geçmişe ait olduğunu ayrı ayrı göstermek gerekir.
Karma koşul cümleleri, koşul ile sonucun farklı zamanlara ait olduğu varsayımları anlatır. Geçmişte farklı bir şey olsaydı bugünün nasıl değişeceğini anlatırken If I had studied harder, I would be a doctor now (Daha çok çalışmış olsaydım şimdi doktor olurdum) yapısını kullanırız. Bugün de geçerli genel bir özelliğin geçmişteki bir olayı nasıl değiştireceğini anlatırken ise If she were more careful, she wouldn't have made that mistake (Daha dikkatli biri olsaydı o hatayı yapmazdı) deriz. Kalıbı seçerken önce koşulun, sonra sonucun hangi zamana ait olduğunu belirleyin.
İngilizcede wish ve if only, çoğu zaman Türkçedeki “keşke” anlamını verir: Şu an farklı olmasını istediğimiz bir durum için I wish I had more time (Keşke daha çok vaktim olsa), geçmişte değiştiremediğimiz bir olay için I wish I had studied harder (Keşke daha çok çalışmış olsaydım) deriz. Bir davranışın veya durumun değişmesini isterken, özellikle şikâyet ederken, wish + would kullanılır: I wish you wouldn't smoke (Keşke sigara içmesen). If only, aynı tür dilekleri genellikle daha yoğun bir duyguyla anlatır.
Geçmişte ne olduğunu kesin olarak bilmediğinizde must / might / may / could / can't / couldn't + have + fiilin üçüncü biçimi yapısını kullanabilirsiniz. She must have forgotten. “Unutmuş olmalı”, She might have forgotten. “Unutmuş olabilir”, She can't have forgotten. ise “Unutmuş olamaz” demektir. Should have aynı yapıyı kullanır, ancak çoğunlukla geçmişte yapılması doğru olacak bir şeyi veya gerçekleşmiş olması beklenen bir durumu anlatır.
İngilizcede will have + fiilin üçüncü biçimi, bir işin gelecekteki belirli bir zamana kadar tamamlanmış olacağını anlatır. I will have finished by 5 o'clock. cümlesi, “Saat beşe kadar bitirmiş olacağım.” demektir. Türkçedeki “-mış olacağım” yapısı çoğu örnekte iyi bir başlangıç noktasıdır; önemli olan yalnızca gelecekte bir iş yapmak değil, gelecekteki bir noktadan geriye bakıp sonucu görmektir.
Future Continuous, will be + fiilin -ing biçimi ile kurulur ve gelecekte belli bir anda sürmekte olacak bir eylemi anlatır: Tomorrow at nine, I'll be working. — Yarın saat dokuzda çalışıyor olacağım. Aynı yapı, beklenen planları aktarmak ve birinin planını daha dolaylı biçimde sormak için de kullanılır: Will you be using the car tonight? — Bu akşam arabayı kullanacak mısın?
İngilizcede edilgen yapı, işi yapandan çok işten etkilenen kişiyi veya şeyi öne çıkarır: I was told the news. — Bana haber verildi. İki nesneli bazı fiillerde hem kişi hem de verilen şey cümlenin başına gelebilir; have/get + nesne + fiilin üçüncü biçimi ise çoğunlukla bir işi başkasına yaptırmayı anlatır. The window got broken. — Pencere kırıldı gibi cümlelerde, araya nesne almayan get + fiilin üçüncü biçimi olayın gerçekleşmesini vurgulayan, konuşma dilinde yaygın bir edilgen yapıdır.
İngilizcede bölünmüş cümleler, bir bilgiyi özellikle öne çıkarmak için tek bir mesajı iki parçalı bir yapıyla verir. It was John who broke the window. “Camı kıran John’du.” demektir; vurgu, camın kırılmasında değil, bunu kimin yaptığındadır. What I need is a holiday. ise “İhtiyacım olan şey bir tatil.” anlamına gelir ve asıl bilgiyi sona bırakır. Türkçedeki sözcük sırası ve ses vurgusunun üstlendiği işi İngilizcede çoğu zaman bu kalıplar yapar.
İngilizcede ortaçlı yan cümleler, fiilin -ing veya üçüncü hâliyle ek bilgi vermeyi sağlar: The man standing there is my father. — “Orada duran adam benim babam.” Having + fiilin üçüncü hâli, bir işin diğerinden önce tamamlandığını vurgular. Cümlenin başında zamanı, nedeni veya durumu anlatan bu tür bir yapı kullanıldığında, açıkça belirtilmeyen özne normalde ana cümlenin öznesiyle aynı olmalıdır.
İngilizcede never, rarely, not only gibi olumsuz veya sınırlayıcı bir ifade cümlenin başına getirildiğinde, vurgu için yardımcı fiil özneden önce gelir: Never have I seen such beauty. — “Hayatımda hiç böyle bir güzellik görmedim.” Normal cümlede yardımcı fiil yoksa do, does veya did kullanılır: Little did she know what would happen. — “Olacaklardan hiç haberi yoktu.” Diziliş soruya benzese de bu cümleler soru değil, vurgulu bildirme cümleleridir.
C1 (8)
İngilizcede subjunctive (bir olguyu bildirmek yerine istek, gereklilik veya gerçek dışı bir durum anlatan kip), öneri ve taleplerden sonra fiilin yalın biçimiyle kullanılır: I suggest that he be careful. — “Dikkatli olmasını öneriyorum.” Bu yapıda he goes yerine he go, she is yerine she be gelir. Gerçek dışı varsayımlarda ise bütün kişilerle were kullanılabilir: If I were you… — “Senin yerinde olsam…”
İngilizcede be bound to güçlü bir kesinlik beklentisi, be supposed to kural veya beklenti, be meant to amaç ya da niyet, be to ise resmî düzenleme veya talimat bildirir. Would rather tercih belirtirken had better, yapılmazsa sorun çıkabilecek bir konuda güçlü öğüt verir. Türkçede bunların birkaçını “yapmalısın” diye çevirmek mümkün olsa da İngilizcede aynı yapıyı seçmek konuşanın niyetini değiştirir.
İngilizcede bir bilgiyi doğrudan kendi iddianız olarak sunmadan aktarmak için It is said that… veya özne + is said to… kullanılabilir: It is said that she lives abroad ve She is said to live abroad, “Yurt dışında yaşadığı söyleniyor” demektir. Aktarılan olay daha önce gerçekleşmişse to have + fiilin üçüncü biçimi kullanılır: She is said to have left = “Ayrıldığı söyleniyor.” Buradaki iki zamanı ayrı düşünün: söylentinin zamanı ve söylentide anlatılan olayın zamanı.
Söylem belirleyicileri, düşünceler arasındaki ilişkiyi gösteren sözcük ve ifadelerdir: nevertheless beklenene aykırı bir sonucu, moreover ek bir gerekçeyi, consequently ise sonucu belirtir. Ancak anlamca yakın olmaları aynı cümle yapısında kullanılabilecekleri anlamına gelmez: nevertheless bağımsız cümleler arasında bağlantı kurarken albeit çoğunlukla kısa bir sınırlama ekler, notwithstanding ise sıklıkla “-e rağmen” anlamında bir ad grubuyla kullanılır. Doğru seçim için önce düşünceler arasındaki ilişkiyi, sonra sözcüğün gerektirdiği yapıyı belirleyin.
İngilizcede daha önce söylenmiş sözleri her seferinde tekrarlamak gerekmez: I can help, but she can't “Ben yardım edebilirim ama o edemez” demektir. Eksiltme, anlaşılan sözleri söylememek; yerine kullanma ise onların yerine do so, so veya one gibi kısa biçimler koymaktır. “Ben de” derken olumlu cümleden sonra So do I, olumsuz cümleden sonra Neither do I kullanılabilir; ancak yardımcı fiil önceki cümlenin yapısına uygun seçilir.
İngilizcede isim cümleciği, bir nesnenin, düşüncenin veya durumun adı gibi kullanılan küçük bir cümledir: I know what you mean. — “Ne demek istediğini biliyorum.” Bu yapılar that, whether veya what, who, where, why, how gibi sözcüklerle kurulabilir. İçlerinde soru sözcüğü bulunsa da genellikle soru dizilişi değil, özne + fiil sırası kullanılır: where she lives — “onun nerede yaşadığı”.
İngilizcede hedging, bir iddiayı kesin gerçek gibi sunmak yerine olasılık, eğilim veya sınırlı geçerlilik belirterek anlatmaktır. Tend to genel bir eğilimi, seem to ve appear to eldeki izlenimi, somewhat ve to some extent ise derecenin sınırlı olduğunu gösterir. Amaç her cümleyi belirsizleştirmek değil, söylenenin gücünü kanıtın gücüyle eşleştirmektir.
İngilizcede come up with, put up with ve get away with gibi öbek fiiller, anlamı birlikte öğrenilen sözcük gruplarıdır. Bu yazıdaki yedi kalıpta, fiilin ardından gelen iki küçük sözcük yerinde kalır; sözünü ettiğiniz kişi, şey veya eylem bunların arkasından gelir: put up with it — “buna katlanmak”. Özellikle look forward to içindeki to, ardından fiilin yalın biçimini değil, -ing biçimini alır: We're looking forward to seeing you. — “Sizinle görüşmeyi sabırsızlıkla bekliyoruz.”
C2 (8)
İngilizcede edebî anlatım, çoğu zaman ayrı bir zaman çekimi değil, bildiğiniz çekimlerin farklı bir bakış açısıyla kullanılmasıdır. Geçmişteki bir olay Napoleon crosses the Alps in 1800 cümlesindeki gibi şimdiki zamanda anlatılarak canlandırılabilir; will have been working ise gelecekteki bir noktaya kadar birikmiş çalışma süresini öne çıkarır. Thou, hath, doth gibi eski biçimlerse modern resmî dilin değil, belirli tarihî ve edebî üslupların parçalarıdır.
İngilizce hukuk dilindeki hereby, thereof, wherein gibi sözcükler, belgeye veya daha önce anılan bir şeye kısa yoldan gönderme yapar; notwithstanding ise bir kurala rağmen başka bir hükmün geçerli olduğunu gösterebilir. Thou, thee, hath gibi arkaik, yani eski dönemlerden kalma biçimler daha çok tarihî, edebî ve dinî metinlerde görülür. Amaç bunları günlük konuşmaya taşımak değil, kimin neyle yükümlü olduğunu ve metnin hangi döneme ya da üsluba ait olduğunu doğru anlamaktır.
İngilizcede bölgesel farklılıklar yalnızca telaffuzla ilgili değildir; soru kurma, olumsuzluk ve tekil-çoğul seçimi de değişebilir. Have you got a pen? ve Do you have a pen? aynı soruyu sorar: “Kalemin var mı?” Ancak ain't, y'all ve innit gibi biçimler belirli konuşma ortamlarıyla ilişkilidir; bunları anlamak yararlıdır, her metinde kullanmak değil. Kendi yazınızda tutarlı bir standart seçin; başkalarını dinlerken bölgesel biçimleri otomatik olarak hata saymayın.
İngilizcede retorik teknikler, yalnızca bilgi vermek için değil, bir düşünceyi etkili, ölçülü, çarpıcı veya alaycı biçimde aktarmak için kullanılır. Who doesn't love a challenge? (Zor bir işi üstlenmeyi kim sevmez ki?) çoğu bağlamda cevap bekleyen bir soru değildir; not bad (fena değil) ise ölçülü bir beğeni gösterebilir. Bu ifadelerde sözcüklerin düz anlamı kadar konuşmanın bağlamı, ses tonu ve cümlelerin kuruluşu da önemlidir.
İngilizcede akademik ve resmî yazı dili, düşünceyi süslü sözcüklerle değil, açık gerekçeler ve kanıtın gücüne uygun ifadelerle sunar. Edilgen yapılar işlemi öne çıkarır; temkinli ifadeler iddianın sınırını gösterir; adlaştırma, bir eylemi tartışılabilecek bir kavrama dönüştürür. Bunların hiçbiri her cümlede zorunlu değildir: iyi bir metin, resmiyet uğruna açıklığı feda etmez.
İngilizce deyimlerde anlamı tek tek kelimeler değil, kalıbın bütünü verir: at sixes and sevens “karmakarışık, ne yaptığını bilemez durumda”, have an axe to grind ise “kişisel bir hesabı veya çıkarı olmak” demektir. Add insult to injury zaten kötü olan duruma bir kötülük daha eklenmesini, once in a blue moon çok seyrek gerçekleşen bir şeyi anlatır. The ball is in your court denildiğinde ise artık adım atma veya karar verme sırasının karşı tarafta olduğu belirtilir.
İngilizcede anlamca uygun görünen her sözcük başka bir sözcükle doğal biçimde birleşmez: “karar vermek” için make a decision, “şiddetli yağmur” için heavy rain, “tehdit oluşturmak” için pose a threat kullanılır. Bu alışılmış sözcük birlikteliklerine eşdizim denir. Sözcükleri tek tek çevirmek yerine birlikte öğrenmek, hem anlatımınızı doğallaştırır hem de anlam ve üslup hatalarını azaltır.
İngilizcede iyi iletişim, yalnızca doğru cümle kurmak değil, aynı düşünceyi muhataba ve duruma uygun biçimde söylemektir. Bir toplantı commence, start veya kick off ile başlayabilir; bunlar sırasıyla resmî, nötr ve daha gündelik bir anlatıma işaret eder. Ancak üslup değiştirmek tek tek kelimeleri değiştirmekten ibaret değildir: cümlenin kuruluşu, açıklamanın ayrıntısı, nezaket biçimi ve konuşanlar arasındaki mesafe de birlikte ayarlanır.