İngilizcede going to ile gelecek zaman
Going to Future
Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İngilizce dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.
Kısaca
İngilizcede am/is/are + going to + fiilin yalın biçimi, önceden düşünülen planları ve şu anki belirtilere dayanan gelecek tahminlerini anlatır. I'm going to study medicine. “Tıp okuyacağım” demektir; Look at the clouds! It's going to rain. ise “Bulutlara bak! Yağmur yağacak” anlamına gelir. Yapının içindeki going, bu kullanımda bir yere gitmek anlamına gelmez; asıl eylemi to sözcüğünden sonra gelen fiil söyler.
Genel bakış
Hafta sonu için karar verdiğiniz bir işi, meslek seçiminizi ya da birazdan olacağını düşündüğünüz bir olayı anlatırken going to çok işe yarar. A2 düzeyinde öğrenilen bu yapı iki temel soruya cevap verir: “Ne yapmaya niyetlisin?” ve “Şu an gördüklerine bakılırsa ne olacak?” İlkinde bir insanın kararı, ikincisinde ise bir tahminin dayanağı öne çıkar.
Türkçede “Yarın annemi arayacağım” ve “Bu bardak düşecek” cümlelerinde aynı gelecek zaman ekini kullanabiliriz. İngilizcede de tek bir Türkçe eke karşılık gelen tek bir yapı yoktur. Going to, will ve geleceği anlatan başka yapılar arasında seçim yaparken yalnızca olayın zamanını değil, konuşanın olaya nasıl baktığını da düşünmek gerekir. “Önceden karar verdim” ya da “Belirtiler bunu gösteriyor” düşüncesi varsa going to iyi bir başlangıçtır.
Bu yapı kesinlikle gerçekleşecek olayların özel bir kalıbı değildir. Planlar değişebilir, tahminler yanlış çıkabilir. Önemli olan, konuşma anında bir niyetin bulunması veya tahmini destekleyen bir durumun olmasıdır. Başlangıçta bu iki kullanımı ve am/is/are seçimini öğrenmek yeterlidir; daha ince ayrımlar aşağıda ayrı bir bölümde ele alınıyor.
Yapı nasıl kurulur?
Olumlu cümle ve kişi uyumu
Temel sıra şöyledir: özne + am/is/are + going to + yalın fiil. Özne, cümlede kimden ya da neden söz edildiğini gösteren bölümdür. Yalın fiil ise eylemi bildiren sözcüğün ek almamış biçimidir: work “çalışmak”, buy “satın almak”, study “okumak, ders çalışmak”.
Be fiili bu yapıda yardımcı fiildir; yani asıl eylemi söylemez, cümlenin kurulmasına yardım eder. Kişiye göre am, is veya are olur. Going to ve arkasındaki fiil ise kişiye göre değişmez.
| İngilizce | Türkçe |
|---|---|
| I am going to study. | Ders çalışacağım. |
| You are going to study. | Ders çalışacaksın / çalışacaksınız. |
| He is going to study. | O ders çalışacak. |
| She is going to study. | O ders çalışacak. |
| It is going to rain. | Yağmur yağacak. |
| We are going to study. | Ders çalışacağız. |
| They are going to study. | Onlar ders çalışacaklar. |
He ve she, insanlardan söz ederken kullanılan “o” sözcükleridir; it ise burada hava olayını anlatan cümlenin öznesidir. Türkçede “Yağmur yağacak” derken ayrıca “o” demeyiz, fakat İngilizcede bu cümlede it gerekir.
Günlük konuşmada kısaltmalar çok yaygındır: I am → I'm, you are → you're, he is → he's, she is → she's, it is → it's, we are → we're, they are → they're. Örneğin We're going to cook at home. “Evde yemek yapacağız” demektir. Açık biçim de doğrudur; kısaltma anlamı değiştirmez.
Asıl fiile -s ya da -ing eklemeyin. “O çalışacak” için She is going to work. denir. Bir de fazladan to eklenmez: yapıda gerekli olan to, zaten going to içinde vardır.
Olumsuz cümle
Olumsuzluk için not, am/is/are sözcüğünün hemen arkasına gelir: özne + am/is/are + not + going to + yalın fiil.
| İngilizce | Türkçe |
|---|---|
| I'm not going to drive tonight. | Bu akşam araba kullanmayacağım. |
| He isn't going to join us. | O bize katılmayacak. |
| We aren't going to move this year. | Bu yıl taşınmayacağız. |
He isn't yerine he's not, we aren't yerine we're not da kullanılabilir. I am not için günlük standart kısaltma I'm not biçimidir.
Olumsuz cümle, bir şeyi yapmama kararını da anlatabilir. I'm not going to buy it. “Onu almayacağım” derken, satın almamaya karar vermiş olabilirsiniz. Bu cümle her bağlamda “Almak gibi bir planım yok” kadar zayıf değildir; söyleyişe göre kararlılık da taşır.
Sorular ve kısa cevaplar
Evet veya hayır cevabı beklenen soruda am/is/are başa geçer: am/is/are + özne + going to + yalın fiil? Bu yapıda do veya does kullanılmaz.
| İngilizce | Türkçe | Açıklama |
|---|---|---|
| Are you going to buy that? | Onu satın alacak mısın? | Satın alma niyeti soruluyor. |
| Is she going to call? | O arayacak mı? | Tek kişiden söz edildiği için is kullanılıyor. |
| What are you going to do? | Ne yapacaksın? | Soru sözcüğü en başta. |
| When are they going to leave? | Ne zaman ayrılacaklar? | Ayrılma zamanı soruluyor. |
| Who is going to pay? | Kim ödeyecek? | Kim sorusu, işi yapacak kişiyi soruyor. |
Kısa cevapta going to tekrarlanmaz. Are you going to come? “Gelecek misin?” sorusuna Yes, I am. “Evet, geleceğim” veya No, I'm not. “Hayır, gelmeyeceğim” denir. Benzer şekilde Is she going to come? “O gelecek mi?” sorusunun kısa cevapları Yes, she is. ve No, she isn't. olur.
Olumlu kısa cevabın sonunda kısaltma yapılmaz: Yes, I am. doğrudur; bu anlamda Yes, I'm. kullanılmaz. Türkçede cevaba gelecek zaman eki getirsek de İngilizce kısa cevap, sorudaki yardımcı fiili korur.
Zaman ifadesi gerekli mi?
Tomorrow “yarın”, next week “gelecek hafta” ve in two years “iki yıl sonra” gibi ifadeler olayın ne zaman olacağını belirtir. Ancak bunlar zorunlu değildir. They're going to get married. “Evlenecekler” cümlesinde tarih verilmez; yine de bir gelecek planından söz edildiği anlaşılır.
Ayrıca going to yalnızca yakın gelecek için kullanılmaz. I'm going to retire in ten years. “On yıl sonra emekli olacağım” cümlesi de doğaldır. Yapıyı seçtiren şey zamanın yakınlığı değil, plan veya mevcut dayanak fikridir.
Bağlam içinde örnekler
İlk grupta karar ve niyet, ikinci grupta ise mevcut durumdan çıkarılan sonuç öne çıkıyor. Türkçede hepsini aynı gelecek zaman ekiyle çevirebilsek de İngilizcede yapıyı seçme nedeni farklı olabilir.
Planlar ve niyetler
| İngilizce | Türkçe | Bağlam |
|---|---|---|
| I'm going to study medicine. | Tıp okuyacağım. | Eğitimle ilgili bir niyet. |
| They're going to get married. | Evlenecekler. | Önceden verilmiş bir karar. |
| Are you going to buy that? | Onu satın alacak mısın? | Birinin niyetini öğrenme. |
| We're going to paint the kitchen this weekend. | Bu hafta sonu mutfağı boyayacağız. | Hafta sonu için yapılmış plan. |
| I'm not going to renew my membership. | Üyeliğimi yenilemeyeceğim. | Bir şeyi yapmama kararı. |
| What are you going to cook for dinner? | Akşam yemeğine ne pişireceksin? | Planın ayrıntısını sorma. |
Belirtilere dayanan tahminler
| İngilizce | Türkçe | Bağlam |
|---|---|---|
| Look at the clouds! It's going to rain. | Bulutlara bak! Yağmur yağacak. | Bulutlar tahmini destekliyor. |
| Be careful! You're going to drop those plates. | Dikkat et! O tabakları düşüreceksin. | Tabakların tutulma biçimi tehlikeli görünüyor. |
| The battery is at one percent. My phone is going to switch off. | Şarj yüzde bir. Telefonum kapanacak. | Mevcut bilgiye dayalı sonuç. |
| There are twenty people ahead of us. We're going to be late. | Önümüzde yirmi kişi var. Geç kalacağız. | Sıranın uzunluğundan çıkarılan sonuç. |
| This bag is too small. Everything isn't going to fit. | Bu çanta çok küçük. Her şey sığmayacak. | Eşyaların miktarı ile çantanın büyüklüğü karşılaştırılıyor. |
| He looks exhausted. He's going to fall asleep. | Çok yorgun görünüyor. Uyuyakalacak. | Kişinin şimdiki hâli bir belirti. |
“Belirti” mutlaka gözle görülen bir şey değildir. Az önce öğrenilen bir bilgi veya duyulan bir ses de tahmine dayanak olabilir. Temel fikir, tahminin konuşma anındaki bir durumla bağlantılı olmasıdır.
Sık yapılan hatalar
1. Türkçedeki gibi yardımcı fiili atlamak
- Yanlış: I going to call you.
- Doğru: I'm going to call you. — Seni arayacağım.
- Neden? Türkçede kişi bilgisi fiilin sonundadır; İngilizcede bu yapı için am/is/are ayrıca yazılır. Going to tek başına yeterli değildir.
2. Son fiile ek getirmek
- Yanlış: She is going to buys a car.
- Doğru: She is going to buy a car. — O bir araba alacak.
- Neden? Kişiye göre değişen bölüm is sözcüğüdür. Buy yalın kalır. Aynı nedenle burada buying de kullanılmaz.
3. Soruda gereksiz yardımcı fiil kullanmak
- Yanlış: Do you going to stay here?
- Doğru: Are you going to stay here? — Burada kalacak mısın?
- Neden? Cümlede zaten are vardır. Soruyu bu sözcüğü başa alarak kurarız; ayrıca do eklemeyiz.
4. Olumsuzluğu yanlış yere koymak
- Yanlış: They don't going to come.
- Doğru: They aren't going to come. — Onlar gelmeyecekler.
- Neden? Olumsuzluk bu yapıda be üzerinden kurulur. Not, are sözcüğünden sonra gelir; aren't bunların kısaltmasıdır.
5. “Gitmek” anlamını gelecek yapısıyla karıştırmak
- Yanlış: I'm going to Ankara tomorrow. cümlesini, going to + yalın fiil yapısına örnek saymak.
- Doğru ayrım: I'm going to Ankara tomorrow. — Yarın Ankara'ya gidiyorum. / I'm going to visit Ankara. — Ankara'yı ziyaret edeceğim.
- Neden? İlk cümlede Ankara bir yer adıdır; going, gerçekten gitmeyi anlatır. İkincisinde visit bir fiildir ve going to, gelecek niyetini bildiren yapının parçasıdır. İlk cümle de gelecek zaman anlamı taşıyabilir, fakat yapısı farklıdır.
6. Her gelecek cümlesine otomatik olarak aynı yapıyı koymak
- Bu bağlamda uygun olmayan seçim: Telefon aniden çaldığında, o anda cevap vermeye karar verirken I'm going to answer it. demek.
- Bu bağlamda daha doğal: I'll answer it. — Ben bakarım.
- Neden? Konuşma anında verilen kararda genellikle will seçilir. I'm going to answer it. dil bilgisi bakımından yanlış değildir; fakat önceden var olan bir niyeti veya kararlılığı öne çıkarır. Hata yalnızca biçimde değil, verilmek istenen anlamla yapı arasındaki uyumsuzlukta da olabilir.
Kullanım notları
Will ile farkı: yalnızca kesinlik meselesi değil
Başlangıç için şu ayrım yararlıdır: önceden oluşmuş niyette going to, o anda alınan kararda will sık kullanılır. Ancak “going to kesin, will belirsiz” diye değişmez bir kural yoktur. Her ikisi de güçlü bir tahmin anlatabilir; seçim çoğu zaman konuşanın neyi öne çıkardığına bağlıdır.
| İngilizce | Türkçe | Öne çıkan anlam |
|---|---|---|
| I'm going to save some money this month. | Bu ay biraz para biriktireceğim. | Daha önce düşünülmüş niyet. |
| I'll pay for the coffee. | Kahveler benden. | O anda yapılan teklif. |
| Look at that cyclist! He's going to fall. | Şu bisikletliye bak! Düşecek. | Şimdiki tehlikeye dayanan tahmin. |
| I think you'll enjoy this book. | Bence bu kitap hoşuna gidecek. | Konuşanın görüşü ve beklentisi. |
Bu son cümlede going to da mümkün olabilir. Ayrımı, her cümlenin yalnızca bir doğru biçimi varmış gibi öğrenmeyin. Will, söz verme ve gönüllü yardım tekliflerinde de çok yaygındır. Türkçede “Ben taşırım” ile “Ben taşıyacağım” arasındaki küçük niyet farkları, İngilizcede yapı seçimini düşünmeye yardımcı olabilir; yine de bire bir eşleştirme yapılamaz.
Şimdiki zaman biçimiyle gelecek anlatmak
İngilizcede am/is/are + -ing, yani şimdiki zamanın devam eden eylem biçimi, kararlaştırılmış gelecek düzenlemelerinde de kullanılır. I'm meeting the dentist at three. “Saat üçte diş hekimiyle görüşeceğim” cümlesi, genellikle saat ve randevu gibi ayarlanmış bir düzenlemeyi vurgular.
I'm going to see a dentist. ise “Bir diş hekimine görüneceğim” demektir; randevu henüz alınmamış da olabilir. Bununla birlikte going to, randevusu alınmış bir plan için de kullanılabilir. Ayrım “randevu varsa mutlaka başka yapı gerekir” değil, hangi yönün vurgulandığıdır. Türkçede “Yarın diş hekimine gidiyorum” dememiz bu kullanımı anlamayı kolaylaştırır.
Konuşmada gonna
Hızlı, gündelik konuşmada going to, gonna gibi duyulabilir. I'm gonna call you. “Seni arayacağım” demektir. Dinlerken bu biçimi tanımak yararlıdır; ancak resmî yazılarda ve sınav cevaplarında going to kullanmak daha güvenlidir. Gonna, standart yazımın yerini her ortamda almaz.
Bu kısalma, ardından fiil gelen gelecek yapısına aittir. Bir yere gitmeyi anlatan I'm going to Ankara. “Ankara'ya gidiyorum” cümlesinde going to yerine gonna koymayın. Ayrıca kısalma, yardımcı fiili ortadan kaldırmaz: standart öğrenme modeli I'm gonna call, I gonna call değil.
Temelin ötesinde: daha ileri kullanımlar
Bu bölümdeki ayrıntıları hemen kullanmak zorunda değilsiniz. Önce olumlu, olumsuz ve soru biçimlerini rahatça kurmak yeterlidir; aşağıdaki kullanımları zamanla tanımanız beklenir.
Geçmişteki niyet: was/were going to
Was/were, be fiilinin geçmiş biçimleridir. Was/were going to, geçmişte var olan bir planı veya beklentiyi anlatır. I was going to call you, but I lost my phone. “Seni arayacaktım ama telefonumu kaybettim” demektir. “Arayacaktım” ile “aradım” aynı şey değildir: cümle, önceki niyeti bildirir.
Bu yapı çoğu zaman gerçekleşmeyen planlarda görülür, fakat kendi başına planın kesinlikle gerçekleşmediğini söylemez. We were going to meet at six, and that's exactly what we did. “Altıda buluşacaktık, tam da öyle yaptık” cümlesinde plan gerçekleşmiştir. Sonucu devamındaki bağlam gösterir.
To sözcüğünden sonra be gelmesi
Yalın fiil yalnızca work, buy gibi eylemler değildir; be de kullanılabilir. It's going to be cold tonight. “Bu gece hava soğuk olacak” cümlesinde ilk is yapıyı kurar, be cold ise gelecekteki durumu söyler. İki ayrı görevi oldukları için birini silmeyin.
There is/are, bir şeyin varlığını anlatan yapıdır. Bunun gelecekteki biçimi there is/are going to be olabilir: There's going to be a meeting tomorrow. “Yarın bir toplantı olacak.” Çoğulda There are going to be some changes. “Bazı değişiklikler olacak” denir. Burada be, Türkçedeki “olacak” anlamının kurulmasına yardım eder.
Eylemi yapan yerine eylemden etkileneni öne çıkarmak
Edilgen yapı, işi kimin yaptığından çok bir şeye ne yapıldığını anlatır. Going to be + fiilin üçüncü biçimi ile kurulabilir. Üçüncü biçim, fiilin bu tür yapılarda kullanılan özel biçimidir; düzenli fiillerde genellikle -ed ile biter, düzensiz fiillerde ayrıca öğrenilir.
The road is going to be repaired next week. “Yol gelecek hafta onarılacak” demektir. Burada önemli olan, onarımı yapacak kişinin kimliği değil, yolla ilgili plandır. Başlangıçta bu uzun yapıyı yalnızca tanımanız yeterli; temel going to kuralı değişmez, ardından gelen bölüm genişler.
When ve if ile kurulan cümleler
Gelecekten söz etsek bile “gelince”, “varınca”, “eğer olursa” anlamındaki zaman ve koşul bölümlerinde genellikle geniş zaman kullanılır. Geniş zaman burada fiilin temel şimdiki zaman biçimidir; cümle içinde geleceğe işaret eder.
I'm going to call you when I arrive. “Varınca seni arayacağım” cümlesinde planı I'm going to call bildirir; when I arrive ise ne zaman arayacağımı söyler. Bu anlam için when I'm going to arrive denmez. Benzer biçimde If it rains, we're going to stay home. “Yağmur yağarsa evde kalacağız” cümlesinde koşul bölümü if it rains olur.
Bu, when ve going to hiçbir zaman yan yana gelemez demek değildir. Do you know when they're going to arrive? “Ne zaman varacaklarını biliyor musun?” cümlesinde when, zaman bildiren bir koşul kurmaz; bilinmek istenen varış zamanını sorar. Daha ileri düzeyde bu anlam ayrımı önem kazanır.
Kararlılık, uyarı ve ton
You're going to regret this. “Buna pişman olacaksın” cümlesi bağlama göre bir tahmin, sert bir uyarı veya tehdit olabilir. I'm not going to argue with you. “Seninle tartışmayacağım” ise kararlı bir tutum bildirebilir. Bu anlamlar ayrı bir çekimden değil, kelime seçimi, bağlam ve ses tonundan doğar.
Dolayısıyla yalnızca yapıyı bilmek, cümlenin ne kadar nazik ya da sert olduğunu anlamaya yetmez. İş yerinde veya tanımadığınız biriyle konuşurken, gelecekle ilgili bir cümlenin karşı tarafa nasıl duyulacağını da düşünmek yararlıdır.
Çalışma önerileri
- Plan ve belirti için iki ayrı liste tutun. Bugün için üç niyetinizi, çevrenizdeki duruma bakarak da üç tahmininizi yazın. Örneğin I'm going to cook tonight. “Bu akşam yemek yapacağım” bir plan; The water is going to boil. “Su kaynayacak” ise kaynamaya yaklaşan suya bakılarak söylenebilecek bir tahmindir. Her cümlenin yanına neden bu yapıyı seçtiğinizi Türkçe bir iki sözcükle not edin.
- Bir cümleyi üç biçime dönüştürün. She's going to apply for the job. “O işe başvuracak” cümlesini önce She isn't going to apply for the job. “O işe başvurmayacak”, sonra Is she going to apply for the job? “O işe başvuracak mı?” yapın. Değişenin is ve not çevresi olduğunu, apply fiilinin aynı kaldığını kontrol edin. Ardından özneyi “biz” ve “onlar” olarak değiştirin.
- Türkçeden aktarırken kararın ne zaman verildiğini sorun. Her “-ecek/-acak” gördüğünüzde otomatik seçim yapmak yerine “Bunu önceden mi düşündüm, şimdi mi kararlaştırdım, yoksa bir belirtiye mi bakıyorum?” diye durun. Aynı durumu hem will hem going to ile kurup anlamdaki odağın nasıl değiştiğini düşünün. Dinleme yaparken I'm going to, we're going to ve bunların hızlı söylenişlerini birer bütün olarak yakalamaya çalışın.
İlgili konular
- Ön bilgi: İngilizcede şimdiki zamanın devam eden eylem biçimi — am/is/are kullanımını pekiştirir; ayrıca ayarlanmış gelecek planlarının neden bu biçimle de anlatılabildiğini anlamaya yardımcı olur.