A1

İngilizcede Günler, Aylar ve Tarihler

Days and Months

Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İngilizce dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.

Kısaca

İngilizcede gün ve ay adları her zaman büyük harfle başlar: Monday (pazartesi), July (temmuz). Bir olayın zamanını söylerken günlerin ve tam tarihlerin önünde on, ayların ve yılların önünde in kullanılır: on Friday (cuma günü), on July 4th (4 Temmuz'da), in July (temmuzda). İngiliz kullanımında gün genellikle aydan önce, Amerikan kullanımında ise ay günden önce gelir: 15 May ve May 15 aynı tarihi gösterir.

Genel bakış

Bir toplantıyı takvime eklerken, doğum gününüzü söylerken ya da uçak bileti alırken yalnızca gün ve ay adlarını bilmek yetmez. Tarihin hangi sırayla yazıldığını, nasıl okunduğunu ve cümlede önüne hangi sözcüğün geldiğini de bilmek gerekir. Bu konu A1 düzeyinde öğrenilir; günlük hayatta en sık ihtiyaç duyulan zaman anlatımlarından biridir.

Türkçeden gelen iki alışkanlığa özellikle dikkat etmek yararlıdır. Türkçede belirli bir tarih bildirmeyen gün ve ay adları küçük harfle yazılır: “Salı günleri çalışıyorum”, “Temmuzda geliyoruz.” İngilizcede ise bu adlar her kullanımda büyük harfle başlar. Ayrıca Türkçedeki “cumada” veya “temmuzda” gibi zaman bildiren eklerin karşılığında İngilizce ayrı sözcükler kullanır. Burada karşımıza çıkan edatlar, sözcükler arasında zaman gibi ilişkiler kuran kısa sözcüklerdir: on, in, at.

Başlangıçta üç şeyi oturtmak yeterlidir: adları doğru yazmak, on ile in arasındaki farkı anlamak ve bir tarihi iki temel düzende tanımak. Tarihlerin konuşmada okunması, sayısal yazımdaki belirsizlikler ve daha ince kullanım farkları bu temel üzerine eklenebilir.

Kurallar ve kuruluş

Haftanın yedi günü

Aşağıdaki sıralama pazartesiden başlar. Bazı takvimlerde pazarın ilk sütunda bulunması adların anlamını değiştirmez; yalnızca takvimin düzeni farklıdır.

İngilizce Türkçe
Monday pazartesi
Tuesday salı
Wednesday çarşamba
Thursday perşembe
Friday cuma
Saturday cumartesi
Sunday pazar

Tuesday ile Thursday yazılış ve ses bakımından kolay karışabilir. Bunları yalnızca sıralı bir liste içinde değil, kendi programınızla ilişkilendirerek öğrenin. Örneğin on Tuesday için “salı günü”, on Thursday için “perşembe günü” deyin; ardından bu günlere gerçek birer işinizi yerleştirin.

Wednesday kelimesinde yazılan bütün harfler ayrı ayrı söylenmez. Doğru yazılışı görerek, doğru söylenişi ise bir sözlük kaydından dinleyerek çalışmak, Türkçe harflerle yaklaşık bir okunuş ezberlemekten daha güvenlidir.

Yılın on iki ayı

İngilizce Türkçe
January ocak
February şubat
March mart
April nisan
May mayıs
June haziran
July temmuz
August ağustos
September eylül
October ekim
November kasım
December aralık

Ay adlarını İngilizce cümlenin ortasında da büyük harfle yazın: We travel in August. — “Ağustosta seyahat ederiz.” Bu, yalnızca tarih yazarken geçerli bir kural değildir. My favourite month is October. — “En sevdiğim ay ekim.” cümlesinde de büyük harf gerekir.

Takvimlerde Mon, Tue, Wed gibi gün kısaltmalarına, Jan, Feb, Mar gibi ay kısaltmalarına rastlanır. Nokta kullanımı yayın biçimine göre değişebilir. May zaten kısa olduğu için genellikle kısaltılmaz; September için hem Sep hem Sept görülebilir. Kendi cümlelerinizi yazarken önce tam adları kullanmak daha güvenlidir.

Gün mü, ay mı, tam tarih mi?

On ile in seçimini Türkçedeki eke göre değil, İngilizce zaman ifadesinin neyi gösterdiğine göre yapın. Türkçede “cuma günü”, “temmuzda” ve “2027'de” farklı görünebilir; İngilizcede temel ayrım gün ile daha geniş zaman aralığı arasındadır.

İngilizce ifade Türkçe karşılığı Kural
on Friday cuma günü Gün adından önce
on 15 May 15 Mayıs'ta Tam tarihten önce
on July 4th 4 Temmuz'da Ay önce gelse de tam tarih olduğu için
in July temmuzda Yalnızca aydan önce
in 2027 2027'de Yıldan önce
in July 2027 Temmuz 2027'de Gün belirtilmeyen ay ve yıldan önce
at nine on Monday pazartesi saat dokuzda Saat için ayrı, gün için ayrı edat

En yararlı karşılaştırma şudur: in May “mayısta”, on 15 May “15 Mayıs'ta” demektir. Tarihin içinde ay adı var diye in seçilmez. Hangi gün olduğu belirtilmişse temel seçim on olur.

Gün ve ay adlarının önüne gelişigüzel the eklemeyin: “Cuma günü görüşürüz” için See you on Friday denir; sıradan kullanımda on the Friday denmez. The sözcüğünün belirli bir günü ayırt ettiği özel bağlamlar, ileri bölümde ele alınıyor.

Tarihleri İngiliz ve Amerikan düzeninde yazmak

Türkçedeki gün–ay–yıl sırası, İngiliz kullanımındaki yaygın sıraya yakındır. Amerikan kullanımında ay başa gelir. Aşağıdaki biçimlerin hepsi aynı tarihi gösterir.

İngilizce yazım Açıklama
15 May 2027 İngiliz kullanımında yaygın, gün–ay–yıl
15th May 2027 Sıra sayısı ekiyle yazılmış İngiliz biçimi
May 15, 2027 Amerikan kullanımında yaygın, ay–gün–yıl
May 15th, 2027 Sıra sayısı ekiyle yazılmış Amerikan biçimi

Sıra sayısı, bir şeyin kaçıncı olduğunu bildiren sayıdır: birinci, ikinci, üçüncü gibi. İngilizcede tarihin gününü konuşurken genellikle sıra sayısıyla söyleriz. Yazıda ise 15 May ve May 15 gibi eksiz biçimler çok yaygındır; resmi belgeler ve yayınlar bunları sıklıkla tercih eder. Dolayısıyla 15th yazmak mümkün olsa da her tarihe mutlaka bir ek koymak gerekmez.

Amerikan düzeninde yıl da varsa gün ile yıl arasına virgül gelir: May 15, 2027. İngiliz düzenindeki 15 May 2027 biçiminde bu virgül genellikle kullanılmaz. Bir metin boyunca aynı düzeni koruyun; özellikle özgeçmiş, sözleşme ve iş yazışmalarında tutarlılık önemlidir.

Ayın gününü okuma ve ekleri seçme

Türkçede “on beş Mayıs” derken “on beşinci Mayıs” demeyiz. İngilizcede ise yazıda yalnızca 15 görseniz bile konuşmada çoğunlukla fifteenth kullanılır. Bu fark, Türkçe konuşanlar için konunun en önemli noktalarından biridir.

İngilizce yazım ve okunuş Türkçe karşılığı
1st — first birinci; ayın biri
2nd — second ikinci; ayın ikisi
3rd — third üçüncü; ayın üçü
4th — fourth dördüncü; ayın dördü
5th — fifth beşinci; ayın beşi
8th — eighth sekizinci; ayın sekizi
9th — ninth dokuzuncu; ayın dokuzu
12th — twelfth on ikinci; ayın on ikisi
15th — fifteenth on beşinci; ayın on beşi
20th — twentieth yirminci; ayın yirmisi
21st — twenty-first yirmi birinci; ayın yirmi biri
22nd — twenty-second yirmi ikinci; ayın yirmi ikisi
23rd — twenty-third yirmi üçüncü; ayın yirmi üçü
30th — thirtieth otuzuncu; ayın otuzu
31st — thirty-first otuz birinci; ayın otuz biri

Çoğu sayı -th alır. Son basamağı 1 olanlarda -st, 2 olanlarda -nd, 3 olanlarda -rd kullanılır; ancak 11th, 12th, 13th bu örüntünün dışındadır. Bu yüzden 21st doğruyken 11st yanlıştır. Onlar basamağını da kontrol edin.

15 May yazımının İngiliz kullanımında yaygın okunuşu the fifteenth of May; May 15 yazımının Amerikan kullanımında yaygın okunuşu May fifteenth biçimindedir. İkisi de “15 Mayıs” anlamına gelir. İlk biçimdeki the ve of, tarihin kısa yazımında görünmese bile konuşmada duyulur.

Yılları söylemek

Yılları okumak için her zaman uzun bir sayı söylemek gerekmez. Özellikle 2000 öncesindeki dört basamaklı yıllar sıkça iki parça hâlinde okunur. Yakın yıllarda birden fazla doğal seçenek bulunur.

Yıl ve İngilizce okunuşu Açıklama
1998 — nineteen ninety-eight 1998 yılı için yaygın okunuş
2000 — two thousand 2000 yılı
2005 — two thousand and five 2005 yılı; özellikle İngiliz kullanımında
2005 — two thousand five 2005 yılı; özellikle Amerikan kullanımında
2027 — twenty twenty-seven 2027 yılı için yaygın okunuş
2027 — two thousand and twenty-seven 2027 yılı için başka bir doğal okunuş

Başlangıçta kendi doğum yılınızı ve içinde bulunduğunuz yılı rahat söylemeye odaklanın. Bütün tarihsel yılların okunuşunu aynı anda ezberlemek gerekmez.

Bağlam içinde örnekler

Aşağıdaki cümlelerde gün, ay ve tam tarihleri karşılaştırın. Türkçede doğal olan karşılık bazen “cuma günü”, bazen yalnızca “cuma”dır; İngilizce edat seçimi bu çeviri farkına bağlı değildir.

İngilizce Türkçe Açıklama
Our class is on Monday. Dersimiz pazartesi günü. Günün önünde edat kullanılır.
The appointment is on Wednesday, not Thursday. Randevu perşembe değil, çarşamba günü. Birbirine karışabilen iki gün karşılaştırılıyor.
Are you free on Friday? Cuma günü müsait misin? Gün sorulurken de aynı edat kullanılır.
My birthday is on July 4th. Doğum günüm 4 Temmuz'da. Amerikan düzeninde tam tarih.
The course starts on 15th May. Kurs 15 Mayıs'ta başlıyor. İngiliz düzeninde tam tarih.
We usually visit our family in August. Genellikle ağustosta ailemizi ziyaret ederiz. Yalnızca ay belirtiliyor.
I was born in February 1998. Şubat 1998'de doğdum. Gün yok; ay ve yıl var.
The museum is closed on Mondays. Müze pazartesi günleri kapalı. Çoğul gün adı düzenli tekrarı gösterir.
The meeting is at ten on Tuesday. Toplantı salı saat onda. Saat ve gün ayrı edat alır.
What day is it today? Bugün günlerden ne? Haftanın günü soruluyor.
What's the date today? Bugünün tarihi ne? Takvim tarihi soruluyor.
Today is the first of March. Bugün 1 Mart. Tarih okunurken sıra sayısı kullanılıyor.
See you next Sunday. Gelecek pazar görüşürüz. Gelecek zamanı belirten sözcükten önce ayrıca edat yok.
The shop is open from Monday to Saturday. Dükkân pazartesiden cumartesiye kadar açık. Başlangıç ve bitiş günü belirtiliyor.

Sık yapılan hatalar

1. Gün ve ay adlarını küçük harfle yazmak

  • Yanlış: The course starts in september.
  • Doğru: The course starts in September.
  • Anlamı: Kurs eylülde başlıyor.

Türkçede belirli bir tarih olmadan “eylülde” yazılması doğaldır. İngilizcede ay adı her durumda büyük harfle başlar. Aynı kural günler için de geçerlidir.

2. Türkçedeki zaman ekini her yerde aynı edatla karşılamak

  • Yanlış: My appointment is in Friday.
  • Doğru: My appointment is on Friday.
  • Anlamı: Randevum cuma günü.

Cuma belirli bir gündür; on gerekir. In ise in July (temmuzda) veya in 2027 (2027'de) gibi daha geniş zaman aralıklarında kullanılır.

3. Tam tarihte ay adına bakarak karar vermek

  • Yanlış: My birthday is in July 4th.
  • Doğru: My birthday is on July 4th.
  • Anlamı: Doğum günüm 4 Temmuz'da.

Burada yalnızca temmuz ayından söz edilmiyor; ayın dördü belirtiliyor. Ay başta yazılmış olsa da bu bir tam tarihtir.

4. Sıra sayısı ekini yalnızca son rakama göre seçmek

  • Yanlış: The deadline is on June 12nd.
  • Doğru: The deadline is on June 12th.
  • Anlamı: Son tarih 12 Haziran.

12th özel olarak hatırlanmalıdır. 22nd ile aynı eki almaz. Benzer biçimde 11th ve 13th yazılır; fakat 21st ve 23rd kullanılır.

5. Her gün ifadesinin önüne edat koymak

  • Yanlış: See you on next Monday.
  • Doğru: See you next Monday.
  • Anlamı: Gelecek pazartesi görüşürüz.

Next (gelecek), last (geçen), this (bu) ve every (her) ile başlayan bu tür zaman ifadelerinde ayrıca on veya in kullanılmaz: last Friday (geçen cuma), this July (bu temmuz), every Monday (her pazartesi).

6. Haftanın günü ile takvim tarihini karıştırmak

  • Uygun olmayan yanıt: What day is it today? — It's July 4th.
  • Beklenen yanıt: What day is it today? — It's Friday.
  • Anlamı: Bugün günlerden ne? — Cuma.

Gündelik kullanımda ilk soru genellikle haftanın gününü öğrenmek içindir. “Bugünün tarihi ne?” demek için What's the date today? daha açıktır. Bağlamda başka anlamlar mümkün olsa da randevu konuşmalarında bu ayrım işinizi kolaylaştırır.

Kullanım notları

Sayısal tarihleri belirsiz bırakmayın

05/06/2027 İngiliz düzeninde 5 Haziran, Amerikan düzeninde 6 Mayıs olarak anlaşılabilir. Eğik çizgileri noktayla değiştirmek, tek başına bu belirsizliği çözmez. Uluslararası yazışmada ay adını açıkça yazmak en anlaşılır çözümdür: 5 June 2027 veya June 5, 2027.

Form doldururken ekrandaki biçimi takip edin. DD/MM/YYYY gün–ay–yıl, MM/DD/YYYY ay–gün–yıl sırasını gösterir. Buradaki harfler doldurma talimatıdır; konuşma cümlesi değildir. Teknik sistemlerde 2027-06-05 gibi yıl–ay–gün düzeni de kullanılır. İnsanlarla yazışırken onların hangi düzeni beklediğinden emin olmak yine önemlidir.

Tek bir gün ile düzenli tekrarı ayırın

We meet on Friday bağlama göre “Cuma günü buluşuyoruz” anlamına gelir. We meet on Fridays ise “Cuma günleri buluşuyoruz” diyerek düzenli tekrarı açıkça belirtir. Buradaki çoğul, gün adına -s eklenerek birden çok cuma gününden söz edilmesidir. Every Friday de “her cuma” demektir; ancak önüne on gelmez.

Amerikan İngilizcesinde We meet Fridays — “Cuma günleri buluşuyoruz” gibi edatsız biçimler de duyulur. Bunlar temel on Friday kuralını geçersiz kılmaz. Başlangıçta on Fridays veya every Friday biçimlerini kullanmak daha güvenlidir.

Hafta sonu ve mevsimler

“Hafta sonunda” anlamında İngiliz İngilizcesinde at the weekend, Amerikan İngilizcesinde on the weekend yaygındır. Bu kalıbı doğrudan on Saturday (cumartesi günü) ile aynı kurala zorlamayın; bölgesel kullanımıyla birlikte öğrenin.

Mevsim adları ise gün ve ay adlarından farklı olarak normalde küçük harfle başlar: in summer (yazın), in winter (kışın). Cümle başı veya başlık gibi özel yazım durumları dışında büyük harf gerekmez.

Temelin ötesinde: daha ince anlam farkları

Bu ayrıntıları A1 düzeyinde hemen kullanmak zorunda değilsiniz. Temel kalıpları öğrendikten sonra, özellikle iş takvimleri ve yazışmalar için yararlıdırlar.

Günün bir bölümünü belirtmek

Genel olarak “sabahleyin” için in the morning kullanılır. Ancak belirli bir günün sabahını söylüyorsanız on Monday morning — “pazartesi sabahı” denir. Aynı örüntü on Friday evening — “cuma akşamı” için de geçerlidir. Zaman ifadesinin tamamına bakın: belirli bir güne bağlandığında edat değişir.

On the morning of 15 May ise “15 Mayıs sabahı” demektir. Bu daha ayrıntılı yapıda the bulunması, yalın on Monday morning kalıbına da mutlaka the eklemeniz gerektiği anlamına gelmez.

O gün, o güne kadar ve o günden itibaren

Bir işin tarihiyle teslim sınırı aynı şey değildir. The report is due on Friday — “Raporun teslim günü cuma” derken günü belirler. Please send the report by Friday — “Lütfen raporu en geç cuma günü gönderin” cümlesinde by bir son sınır koyar; daha erken gönderilebilir. Kesin saat önemliyse onu da belirtmek gerekir.

The office is closed until Monday — “Ofis pazartesiye kadar kapalı” cümlesinde until, durumun hangi zamana kadar sürdüğünü anlatır. The office is open from Monday — “Ofis pazartesiden itibaren açık” cümlesindeki from ise başlangıç noktasını gösterir. Bu edatları birbirinin yerine kullanmak planın anlamını değiştirir.

Belirli bir pazartesiyi ayırt etmek

Yalın gün adının önünde normalde the yoktur. Fakat the Monday after the holiday — “tatilden sonraki pazartesi” ifadesinde hangi pazartesiden söz edildiğini özellikle belirtiyoruz. Bu nedenle We'll meet on the Monday after the holiday — “Tatilden sonraki pazartesi buluşacağız” doğaldır. Burada the, gün adının zorunlu parçası değildir; ek açıklamayla tanımlanan günü ayırır.

Yaklaşan günün hangisi olduğu belirsizse

Next Friday çoğu zaman “gelecek cuma” diye çevrilir; ancak konuşanların yaklaşan cuma ile bir sonraki haftanın cuması konusunda anlayışı değişebilir. Önemli bir randevuda tek başına bu ifadeye güvenmeyin. Günün yanına tarihi eklemek, “bu cuma mı, gelecek haftaki cuma mı?” karışıklığını giderir.

Aynı nedenle doğum günüyle tek seferlik bir etkinliği ayırın. My birthday is on July 4th her yıl tekrarlanan doğum günü tarihini anlatır; yıl eklemeniz gerekmez. Belirli bir konferans, seyahat veya sözleşme tarihi için yıl da gerekli olabilir.

Çalışma önerileri

  1. Kendi haftanızı İngilizce planlayın. Yedi günün her birine gerçek bir etkinlik yazın. Önce on Monday gibi gün ifadeleriyle başlayın; ardından “pazartesi saat dokuzda” gibi saat ve günü birleştirin. Düzenli yaptığınız bir işi ikinci kez, bu kez every Monday veya on Mondays ile anlatın.
  2. Beş tarihi iki düzende yazıp sesli okuyun. Doğum gününüzü ve dört önemli tarihi seçin. Her birini önce gün–ay, sonra ay–gün sırasıyla yazın. Yazıda ek kullanmasanız bile konuşurken sıra sayısını söyleyin. Özellikle ayın 1, 2, 3, 11, 12, 13, 21 ve 31. günlerini karşılaştırın.
  3. Kısa bir randevu konuşması hazırlayın. Haftanın gününü, takvim tarihini ve saati ayrı ayrı sorup yanıtlayın. Sonra ay adını kapatarak yalnızca rakamlardan oluşan bir tarih yazın; başka ülkedeki birinin bunu farklı okuyup okuyamayacağını kontrol edin. Belirsizse ay adını açıkça yazarak düzeltin.

İlgili konular

  • Temel sayılar — Sayıları ve yılları söylemek için gereken temel biçimler.
  • Sıra sayıları — Tarihleri okurken kullanılan birinci, ikinci ve üçüncü gibi biçimler.
  • Zaman edatları — Gün, ay, saat ve zaman aralıklarında kullanılan edatların daha geniş karşılaştırması.
  • Saat söyleme — Randevularda gün ve tarih bilgisini saatle tamamlamak için.

Diğer A1 kavramları

Bu kavram diğer dillerde

Tüm dillerde karşılaştır