İngilizcede zaman edatları: at, on, in
Prepositions of Time
Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İngilizce dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.
Kısaca
İngilizcede saatlerle at, gün ve tarihlerle on, ay, yıl ve mevsimlerle in kullanılır: at 8 o'clock (saat sekizde), on Monday (pazartesi günü), in January (ocak ayında). Günün bölümlerinde genellikle in the morning (sabah), in the afternoon (öğleden sonra), in the evening (akşam) denir; at night (gece) ayrı bir kalıptır. This, next, last, every ile kurulan doğrudan zaman ifadelerinin önüne bu edatlar gelmez: next week (gelecek hafta), every morning (her sabah).
Genel bakış
Türkçede “saat sekizde”, “pazartesi günü” ve “ocak ayında” deriz. İngilizce bu zaman ilişkilerini çoğunlukla zaman ifadesinin önüne gelen küçük kelimelerle kurar. Bunlara zaman edatı denir; edat, burada bir olayın ne zaman olduğunu gösteren yardımcı kelimedir. Türkçedeki “-de/-da” ekinin İngilizcede her yerde aynı karşılığı yoktur: saate, güne veya aya göre seçim değişir.
Bu konu A1 düzeyinde tanışılan temel konulardandır. Randevu almak, çalışma saatlerini anlatmak, bir doğum gününden söz etmek veya seyahat planı yapmak için sürekli kullanılır. Kelimeleri tek başına ezberlemektense at six (altıda), on Friday (cuma günü), in summer (yazın) gibi küçük parçalar hâlinde öğrenmek daha yararlıdır.
Başlangıçta üç temel grubu ve edat kullanılmayan ifadeleri öğrenmek yeterlidir. Daha sonra aynı kelimenin anlamını değiştiren ayrımlar da karşınıza çıkar: in two days “iki gün sonra”, for two days ise “iki gün boyunca” demektir. Bu tür ayrımlar, temel kurallardan sonra ayrı bir bölümde ele alınıyor.
Nasıl kullanılır?
Temel seçim tablosu
Aşağıdaki tabloyu bir başlangıç haritası olarak kullanın. Bu bir matematik kuralı değildir; özellikle gece, hafta sonu ve bayramlarla ilgili bazı yerleşmiş kullanımlar ayrıca öğrenilir.
| Zamanın türü | İngilizce kalıp | Türkçe karşılığı |
|---|---|---|
| Belirli saat | at 8 o'clock | saat sekizde |
| Gün içindeki belirli an | at noon / at midnight | öğleyin / gece yarısı |
| Haftanın günü | on Monday | pazartesi günü |
| Takvim tarihi | on 12 May | 12 Mayıs'ta |
| Belirli bir günün bölümü | on Friday evening | cuma akşamı |
| Ay | in January | ocak ayında |
| Yıl | in 2026 | 2026'da |
| Mevsim | in winter | kışın |
| Genel olarak günün bölümü | in the morning | sabah |
| Edat gerektirmeyen zaman ifadesi | next week | gelecek hafta |
Saatler ve belirli anlar: at
At, bir olayın günün hangi saatinde olduğunu belirtir. Saatin tam saat olması gerekmez:
- The shop opens at nine. — Mağaza dokuzda açılıyor.
- The appointment is at 10:30. — Randevu saat 10.30'da.
- Let's meet at half past six. — Altı buçukta buluşalım.
O'clock yalnızca tam saatlerde kullanılır: at eight o'clock “saat sekizde” demektir. At eight thirty ise “sekiz buçukta”dır; buna ayrıca o'clock eklenmez.
Sıklıkla karşılaşacağınız diğer kalıplar at noon (öğleyin), at midday (öğleyin), at midnight (gece yarısı) ve at night (gece) ifadeleridir. At night bütün bir zaman dilimini anlatsa da bu biçimde kullanılır. “Kısa zaman dilimi her zaman at alır” gibi bir genelleme bu yüzden güvenilir değildir; kalıbı bütünüyle öğrenin.
Günler ve tarihler: on
On, haftanın günleri ve takvimde belirli bir güne işaret eden tarihlerle kullanılır:
- We have a meeting on Monday. — Pazartesi günü toplantımız var.
- Her birthday is on 12 May. — Onun doğum günü 12 Mayıs'ta.
- The office is closed on New Year's Day. — Ofis yılbaşının ilk günü kapalı.
On Monday bağlama göre tek bir pazartesiyi anlatabilir. Düzenli olarak her pazartesi yapılan bir şey için on Mondays çok yaygındır: I work from home on Mondays. — Pazartesileri evden çalışırım. Aynı alışkanlık every Monday ile de anlatılabilir, ancak o zaman önüne on gelmez.
Günün adıyla birlikte sabah, öğleden sonra veya akşam belirtildiğinde de on kullanılır:
- in the morning — sabah
- on Monday morning — pazartesi sabahı
- on Saturday night — cumartesi gecesi
Buradaki belirleyici nokta, ifadenin artık belirli bir güne bağlanmış olmasıdır. On Monday morning kalıbında ayrıca the kullanılmaz.
Aylar, yıllar ve daha geniş dönemler: in
In, aylar, yıllar, mevsimler ve uzun tarihsel dönemlerle kullanılır:
- in January — ocak ayında
- in 2026 — 2026 yılında
- in spring — ilkbaharda
- in the 1990s — 1990'larda
- in the twenty-first century — yirmi birinci yüzyılda
Ay ve yıl birlikteyse de seçim değişmez: in January 2026 “2026 yılının ocak ayında” demektir. Ancak ifade belirli bir gün içeriyorsa on kullanılır: on 12 January 2026 — 12 Ocak 2026'da. Yani yalnızca ifadenin sonundaki “yıl” kelimesine değil, ifadenin tamamının neyi gösterdiğine bakılır.
Günün bölümlerinde şu üç kalıp özellikle önemlidir:
- in the morning — sabah
- in the afternoon — öğleden sonra
- in the evening — akşam
Bu kalıplardaki the, hangi İngilizce kelime grubunun parçası olduğunu gösteren bir tanımlıktır; tanımlık, bir adın önüne gelen ve onun nasıl anlaşıldığını belirleyen küçük kelimedir. Şimdilik terime takılmadan in the morning ifadesini bütün olarak öğrenebilirsiniz. Ay ve gün adlarıyla aynı yapı kurulmaz: in January, on Monday.
Edat kullanılmayan ifadeler
Türkçede “bu hafta”, “gelecek ay”, “geçen yıl” ve “her sabah” derken hepsinin başına ayrı bir kelime eklemeyiz. İngilizcede de doğrudan “ne zaman?” sorusuna cevap veren aşağıdaki gruplar at, on, in almaz.
| İngilizce ifade | Türkçe karşılığı | Kullanım |
|---|---|---|
| this evening | bu akşam | İçinde bulunulan zaman |
| next week | gelecek hafta | Bir sonraki dönem |
| last year | geçen yıl | Bir önceki dönem |
| every Monday | her pazartesi | Düzenli tekrar |
| today | bugün | İçinde bulunulan gün |
| tomorrow morning | yarın sabah | Ertesi günün bölümü |
| yesterday afternoon | dün öğleden sonra | Önceki günün bölümü |
| tonight | bu gece / bu akşam | İçinde bulunulan akşam veya gece |
Örneğin I'll see you next week. cümlesi “Gelecek hafta görüşürüz” demektir. Next week önüne in eklemeyin. Benzer şekilde I exercise every morning. “Her sabah egzersiz yaparım” anlamındadır; burada in every morning kullanılmaz.
Bu kural özellikle bu ifadelerin doğrudan zamanı bildirdiği durumlar içindir. İleride başka ilişkiler kuran edatlar görebilirsiniz: until next week “gelecek haftaya kadar” demektir. Bu farklı bir anlamdır ve temel kuralla çelişmez.
Cümlede nerede bulunur?
Zaman ifadesi çoğunlukla cümlenin sonunda yer alır. Zamanı öne çıkarmak veya anlatıya çerçeve çizmek için başa da gelebilir:
- We have dinner at seven. — Akşam yemeğini yedide yeriz.
- At seven, we have dinner. — Saat yedide akşam yemeğini yeriz.
Edat, cümledeki yere göre değişmez; zaman ifadesinin yanında kalır. Birden fazla zaman bilgisi varsa doğal bir sıralama at ten on Monday olabilir: The interview is at ten on Monday. — Görüşme pazartesi saat onda. Bunun yanında on Monday at ten sıralaması da mümkündür.
Bağlam içinde örnekler
Aşağıdaki örneklerde yalnızca edata değil, hemen ardından gelen zaman ifadesine de bakın. Özellikle genel bir sabah ile belirli bir günün sabahını karşılaştırın.
| İngilizce | Türkçe | Açıklama |
|---|---|---|
| The train leaves at 8 o'clock. | Tren saat sekizde kalkıyor. | Tam saat |
| Can you call me at 2:15? | Beni saat 14.15'te arayabilir misin? | Dakikalı saat |
| The last bus leaves at midnight. | Son otobüs gece yarısı kalkıyor. | Yerleşmiş zaman kalıbı |
| I don't drink coffee at night. | Geceleri kahve içmem. | Genel gece alışkanlığı |
| We have a meeting on Monday. | Pazartesi günü toplantımız var. | Haftanın günü |
| My course starts on 12 May. | Kursum 12 Mayıs'ta başlıyor. | Belirli tarih |
| Are you free on Friday evening? | Cuma akşamı müsait misin? | Belirli günün akşamı |
| I visit my parents on Sundays. | Pazar günleri annemle babamı ziyaret ederim. | Tekrarlanan gün |
| We usually take a short break in January. | Genellikle ocak ayında kısa bir mola veririz. | Ay |
| She moved to Ankara in 2022. | 2022'de Ankara'ya taşındı. | Yıl |
| It gets very hot here in summer. | Burası yazın çok sıcak olur. | Mevsim |
| I check my messages in the morning. | Sabahları mesajlarıma bakarım. | Günün genel bir bölümü |
| I'll see you next week. | Gelecek hafta görüşürüz. | Edat kullanılmaz |
| We're having dinner together this evening. | Bu akşam birlikte yemek yiyeceğiz. | Edat kullanılmaz |
| The clinic is closed every Friday. | Klinik her cuma kapalı. | Her sözüyle edat kullanılmaz |
Sık yapılan hatalar
1. Türkçedeki “-de/-da” için hep aynı edatı seçmek
- Yanlış: The lesson starts in nine.
- Doğru: The lesson starts at nine.
- Anlamı: Ders dokuzda başlıyor.
“Saat dokuzda” ile “ocakta” Türkçede benzer ekler alır; İngilizcede ise saat at, ay in ister. Çeviride Türkçe eke değil, zamanın türüne bakın.
2. Gün adlarıyla in kullanmak
- Yanlış: I'm working in Monday.
- Doğru: I'm working on Monday.
- Anlamı: Pazartesi çalışıyorum.
Gün adlarıyla on kullanılır. İfade bir ayı değil, haftanın belirli bir gününü gösterir.
3. Belirli günün sabahında genel kalıbı sürdürmek
- Yanlış: The delivery arrives in Tuesday morning.
- Doğru: The delivery arrives on Tuesday morning.
- Anlamı: Teslimat salı sabahı geliyor.
In the morning “sabah” demektir. Ancak salı sabahı gibi belirli bir güne bağlı olduğunda on Tuesday morning olur. Araya the da eklenmez.
4. Geceyi sabah ve akşamla aynı kalıba sokmak
- Yanlış: I usually read in the night. — Her zamanki gece alışkanlığı kastediliyorsa.
- Doğru: I usually read at night.
- Anlamı: Genellikle geceleri okurum.
Genel alışkanlıklarda at night kullanın. In the night tamamen yanlış değildir; belli bir gecenin içinde olan bir olay için kullanılabilir. Bu ayrımın ayrıntısı ileri bölümde yer alıyor.
5. Gelecek hafta veya her gün ifadesine edat eklemek
- Yanlış: I'll call you on next Monday.
- Doğru: I'll call you next Monday.
- Anlamı: Gelecek pazartesi seni arayacağım.
Aynı şekilde every day “her gün” demektir; on every day demeyin. Next veya every, ifadenin zaman ilişkisini zaten kurar.
6. Sonra ile boyunca anlamlarını karıştırmak
- Yanlış: I'll be back for ten minutes. — “On dakika sonra döneceğim” denmek isteniyorsa.
- Doğru: I'll be back in ten minutes.
- Anlamı: On dakika sonra döneceğim.
In + süre, gelecekte ne kadar zaman sonra olacağını söyleyebilir. For + süre ise bir şeyin ne kadar devam ettiğini anlatır: I'll stay for ten minutes. — On dakika kalacağım.
Kullanım notları
Hafta sonu: İngiliz ve Amerikan kullanımı
Britanya İngilizcesinde at the weekend (hafta sonunda), Amerikan İngilizcesinde on the weekend yaygındır. Tekrarlanan hafta sonları için de at weekends ve on weekends kullanımlarını görebilirsiniz.
İkisi de kendi kullanımında doğaldır. Öğrenirken bir çeşidi temel almak tutarlılık sağlar; diğerini görünce hata sanmayın. This weekend, next weekend ve last weekend ise iki çeşitte de doğrudan zaman ifadesi olarak edatsız kullanılır.
Bayram dönemi ile bayramın belirli günü
Özellikle Britanya İngilizcesinde at Christmas, Noel dönemini anlatır. On Christmas Day ise Noel gününü, yani belirli günü gösterir:
- We visit relatives at Christmas. — Noel döneminde akrabalarımızı ziyaret ederiz.
- We have lunch together on Christmas Day. — Noel günü öğle yemeğini birlikte yeriz.
Buradan her bayram adıyla otomatik olarak at kullanılacağı sonucunu çıkarmayın; kullanım bayram adına ve anlatılan döneme bağlıdır. Belirli bir günü açıkça adlandıran ifadelerde on güvenli temel kuraldır.
Konuşmada on bazen duyulmaz
Özellikle Amerikan İngilizcesinde See you Monday! — “Pazartesi görüşürüz!” gibi ifadeler duyabilirsiniz. Burada günün önündeki on söylenmemiştir. Bu, bütün zaman edatlarını konuşmada kaldırabileceğiniz anlamına gelmez. Başlangıçta on Monday biçimini kullanmak hem yazıda hem konuşmada güvenlidir.
İngilizcede gün ve ay adlarının ilk harfi büyük yazılır: Monday, January. Türkçe çevirilerde ise bu büyük harf alışkanlığını otomatik olarak sürdürmeyin: “pazartesi günü”, “ocak ayında”.
Bir adım ötesi: ince ayrımlar
Bu bölümdeki ayrımları ilk çalışmada ezberlemeniz gerekmiyor. Önce saat–gün–ay ayrımını rahatça kullanın; daha sonra benzer görünen ifadeleri birbirinden ayırmak için buraya dönün.
In + süre: sonra mı, içinde mi?
Gelecekteki bir olaydan söz ederken in + süre, çoğunlukla şimdiden itibaren ne kadar zaman geçeceğini gösterir:
The taxi will arrive in five minutes. — Taksi beş dakika sonra gelecek.
Bir işin tamamlanmasından söz ederken ise o işin ne kadar sürede bittiğini anlatabilir:
She finished the report in two hours. — Raporu iki saatte bitirdi.
Buna karşılık for, devam etme süresini belirtir: She worked on the report for two hours. — Rapor üzerinde iki saat çalıştı. Bu cümle raporun bittiğini tek başına söylemez. Türkçedeki “iki saate” veya “iki saat” gibi kısa ifadelere değil, anlatılmak istenen ilişkiye odaklanın: bekleme, tamamlama ya da sürme.
On time ile in time
Bu iki kalıp Türkçede bazen “zamanında” diye çevrilir, ama aynı noktayı vurgulamaz:
- On time: Planlanan veya beklenen saatte. The train arrived on time. — Tren vaktinde geldi.
- In time: Bir iş için geç kalmadan, yetişecek kadar erken. We arrived in time for the film. — Filme yetiştik.
Just in time “tam zamanında, son anda yetişerek” anlamına gelir: We got there just in time. — Oraya tam zamanında yetiştik. Planlanan saatten erken gelmek bile bir şeye in time olmanızı sağlayabilir; on time özellikle takvime veya programa uygunluğu anlatır.
At the end ile in the end
At the end of, bir dönemin veya etkinliğin son kısmını gösterir:
I'll send the invoice at the end of the month. — Faturayı ay sonunda göndereceğim.
In the end ise gelişmelerden sonra ortaya çıkan sonucu anlatır:
In the end, we stayed at home. — Sonunda evde kaldık.
“Sonunda” çevirisi iki kalıbı birbirine yaklaştırabilir. Ayın, günün veya toplantının bitiş noktasından söz ediyorsanız at the end of; bir kararın ya da hikâyenin sonucundan söz ediyorsanız in the end düşünün.
At night ile in the night
At night, gecenin genel bir zaman dilimi olarak anlatılmasında kullanılır: It's quiet here at night. — Burası geceleri sessizdir.
In the night, özellikle Britanya İngilizcesinde, belirli bir gecenin içinde meydana gelen olayları anlatabilir: I woke up twice in the night. — Gece iki kez uyandım. During the night de “gece boyunca / gece sırasında” anlamıyla sık kullanılır. Başlangıç için “genel gece alışkanlığı: at night” kuralını korumak yeterlidir.
Niteleme eklenince edat değişebilir
Niteleme, burada zamanın nasıl bir zaman olduğunu belirten ek bilgidir. Genel olarak in the morning denirken belirli bir sabah anlatıldığında on a cold winter morning — “soğuk bir kış sabahında” denebilir. Benzer şekilde on the morning of 12 May — “12 Mayıs sabahı” kullanılır.
Dolayısıyla morning kelimesini gördüğünüz her yerde otomatik olarak in seçmeyin. İfade genel bir gün bölümünü mü, belirli bir sabahı mı gösteriyor? Ayrımı belirleyen budur.
Başka zaman edatlarına geçiş
At, on, in, esas olarak olayın takvimdeki veya gün içindeki yerini belirtir. Süre, başlangıç ve son sınır gibi anlamlar için başka kelimeler gerekir:
| İngilizce | Türkçe | Temel ayrım |
|---|---|---|
| We stayed for three days. | Üç gün kaldık. | Toplam süre |
| I've lived here since 2020. | 2020'den beri burada yaşıyorum. | Geçmişte başlayan ve süren durumun başlangıcı |
| Please send it by Friday. | Lütfen en geç cumaya kadar gönder. | Son teslim sınırı; daha erken olabilir |
| I'll be here until Friday. | Cumaya kadar burada olacağım. | Durumun devam ettiği son sınır |
| We talked during the break. | Mola sırasında konuştuk. | Bir dönemin içinde gerçekleşen olay |
| The office is open from nine to five. | Ofis dokuzdan beşe kadar açık. | Başlangıç ve bitiş saatleri |
Bu ifadelerin hepsini Türkçedeki “-de” veya “kadar” üzerinden eşleştirmeyin. Örneğin by Friday, teslimin cuma gününden önce de yapılmasına izin verir; until Friday, bir durumun o zamana kadar sürmesini anlatır. Since ile kullanılan cümlenin yapısı da ayrıca öğrenilir; buradaki örnek, İngilizcede geçmişte başlayıp hâlâ süren bir durumu anlatan yaygın bir yapıdır.
Çalışma önerileri
- Kendi takviminizden üçlü gruplar oluşturun. Bir saat, bir gün ve bir ay seçin: at seven — yedide; on Thursday — perşembe günü; in September — eylül ayında. Sonra her birini gerçek bir planınıza bağlayan cümle yazın. Böylece yalnızca kelimeleri değil, kullanım durumunu da hatırlarsınız.
- Aynı bilgiyi farklı biçimde söyleyin. “Cuma günleri evden çalışırım” için önce I work from home on Fridays., sonra I work from home every Friday. yazın. Ardından “bu cuma” diyerek I'm working from home this Friday. cümlesine geçin. Gün aynı kaldığı hâlde edatın neden kalktığını kontrol edin.
- Kısa bir boşluk doldurma denemesi yapın. Boşluğa at, on, in yazın veya boş bırakın: ___ 8 o'clock; ___ Monday morning; ___ January; ___ next week; ___ night; ___ every Sunday. Cevaplar sırasıyla at, on, in, edat yok, at, edat yok. Her cevapta saati, günü, ayı veya özel kalıbı kendinize söyleyin.
İlgili konular
- Yer edatları — Aynı kelimelerin zaman yerine konum anlattığında nasıl kullanıldığını karşılaştırın; bir kullanımın kuralını diğerine doğrudan taşımayın.
- Geniş zaman — Düzenli alışkanlıkları anlatırken “pazartesileri” ve “her sabah” gibi ifadeleri cümleye yerleştirin.
- Soru kelimeleri — When? (Ne zaman?) ile What time? (Saat kaçta?) sorularına uygun zaman bilgisiyle cevap vermeyi çalışın.