İngilizcede Asıl Sayılar
Cardinal Numbers
Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İngilizce dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.
Kısaca
İngilizcede asıl sayılar, “kaç?” sorusuna cevap veren sayılardır: one, two, three “bir, iki, üç” demektir. 21–99 arasındaki tam onluk olmayan sayılar yazıyla yazılırken kısa çizgi kullanılır: twenty-one “yirmi bir”, fifty-five “elli beş”. 100 için one hundred kullanabilirsiniz; birden büyük sayılardan sonra gelen sayılabilir adlar da genellikle çoğul olur: three books “üç kitap”.
Genel Bakış
Bir kafede iki kahve istemek, yaşınızı söylemek, otobüs numarasını anlamak veya bir ürünün fiyatını sormak için sayılara ihtiyaç duyarsınız. İngilizce öğrenirken A1 düzeyinde tanışılan asıl sayılar, bu gündelik işlerin temelidir. Buradaki amaç yalnızca sıfırdan yüze kadar sırayla saymak değil, gördüğünüz ya da duyduğunuz bir sayıyı duraksamadan anlamaktır.
Türkçeyle İngilizce arasında işinizi kolaylaştıran bir benzerlik vardır: yirmiden sonra önce onluk, sonra birlik söylenir. “Yirmi bir” ile twenty-one aynı sırayı izler. Buna karşılık yazım ve adların aldığı ekler farklıdır. Türkçede “üç kitap” derken “kitaplar” demeyiz; İngilizcede ise three books gerekir.
Bu yazının ana konusu 0–100 arası sayılardır. Önce sayıların nasıl kurulduğunu, ardından cümlede nasıl kullanıldığını göreceksiniz. Daha büyük sayılar, ölçü bildiren yapılar ve tarih okuma gibi ayrıntılar ayrı bir ileri bölümde yer alır; ilk çalışmada bunların hepsini ezberlemek gerekmez.
Sayılar Nasıl Kurulur ve Kullanılır?
0–12 arasındaki temel biçimler
İlk sayıları tek tek öğrenmek gerekir. Özellikle eleven “on bir” ve twelve “on iki”, sonraki sayıların düzenini izlemez. Bir sayı sözcüğü tek başına sayı bildirirken, bir adın önünde nesnelerin miktarını da gösterebilir. Ad, insanı, nesneyi veya bir kavramı adlandıran sözcüktür; örneğin “kitap”, “öğrenci” ve “zaman”.
| Rakamla | İngilizce | Türkçe |
|---|---|---|
| 0 | zero | sıfır |
| 1 | one | bir |
| 2 | two | iki |
| 3 | three | üç |
| 4 | four | dört |
| 5 | five | beş |
| 6 | six | altı |
| 7 | seven | yedi |
| 8 | eight | sekiz |
| 9 | nine | dokuz |
| 10 | ten | on |
| 11 | eleven | on bir |
| 12 | twelve | on iki |
Zero, sıfırın genel ve güvenli karşılığıdır. Telefon numaralarında duyabileceğiniz başka bir okunuşu kullanım notlarında ele alacağız.
13–19 arasındaki sayılar
Bu gruptaki sayıların hepsi -teen ile biter. Ancak hepsi, temel sayının sonuna hiçbir değişiklik yapılmadan bu parçanın eklenmesiyle yazılmaz. Thirteen, fifteen ve eighteen biçimlerine özellikle dikkat edin.
| Rakamla | İngilizce | Türkçe |
|---|---|---|
| 13 | thirteen | on üç |
| 14 | fourteen | on dört |
| 15 | fifteen | on beş |
| 16 | sixteen | on altı |
| 17 | seventeen | on yedi |
| 18 | eighteen | on sekiz |
| 19 | nineteen | on dokuz |
13–19 tek sözcük olarak yazılır; araya boşluk veya kısa çizgi girmez. Örneğin 17, seventeen “on yedi” biçimindedir.
Onluklar ve yüz
20, 30, 40 gibi onlukların sonu -ty olur. Türkçede “dört” ile “kırk”ın ayrı biçimleri olduğu gibi, İngilizcede de her sayıyı aynı mekanik işlemle türetmek mümkün değildir. Özellikle 40'ın yazımı forty biçimindedir; four içindeki u burada bulunmaz.
| Rakamla | İngilizce | Türkçe |
|---|---|---|
| 20 | twenty | yirmi |
| 30 | thirty | otuz |
| 40 | forty | kırk |
| 50 | fifty | elli |
| 60 | sixty | altmış |
| 70 | seventy | yetmiş |
| 80 | eighty | seksen |
| 90 | ninety | doksan |
| 100 | one hundred | yüz |
Türkçede genellikle yalnızca “yüz” deriz; İngilizcede 100 için one hundred derken baştaki one sözcüğünü de söyleriz. Günlük dilde aynı miktar için a hundred da doğaldır. Başlangıçta sayı listesini one hundred biçimiyle öğrenmek uygundur; fakat a hundred biçimini yanlış sanmayın.
21–99 arasında kısa çizgi
Tam onluk olmayan bu sayılarda kural basittir: onluk + kısa çizgi + birlik. Türkçedeki sözcük sırası korunur, ancak Türkçenin tersine iki parça arasına kısa çizgi gelir.
| Rakamla | İngilizce | Türkçe |
|---|---|---|
| 21 | twenty-one | yirmi bir |
| 34 | thirty-four | otuz dört |
| 48 | forty-eight | kırk sekiz |
| 55 | fifty-five | elli beş |
| 76 | seventy-six | yetmiş altı |
| 99 | ninety-nine | doksan dokuz |
Araya and “ve” eklenmez. 21, twenty-one biçimindedir; “yirmi ve bir” gibi kurulmaz. Tam onluklarda ise kısa çizgiye ihtiyaç yoktur: sixty “altmış”. 100, iki sözcükle ama kısa çizgisiz yazılır: one hundred “yüz”.
Sayıdan sonra gelen ad
Sayılabilir ad, tek tek sayabildiğimiz bir şeyi anlatan addır: kitap, sandalye, bilet gibi. İngilizcede one ile adın tekil biçimi, yani bir taneyi anlatan biçimi kullanılır. İki ve üzerindeki sayılarda çoğul biçim, yani birden fazlayı anlatan biçim gerekir.
| İngilizce | Türkçe | Açıklama |
|---|---|---|
| one ticket | bir bilet | Ad tekildir. |
| two tickets | iki bilet | Ad çoğuldur. |
| twenty-one tickets | yirmi bir bilet | Sayı birle bitse de miktar birden fazladır. |
| three children | üç çocuk | Bazı adların çoğulu yalnızca ekle yapılmaz. |
Sayıların kendisi bu kullanımda çoğul eki almaz. “Elli beş bilet” için fifty-five tickets denir; ek bilet sözcüğündedir, sayıda değildir.
Türkçede “bir su” veya “iki kahve” gibi ifadeler çok doğaldır. İngilizcede de sipariş verirken two coffees “iki kahve” duyabilirsiniz; burada iki fincan veya iki porsiyon kastedilir. Ancak bu, her madde adını doğrudan sayabileceğiniz anlamına gelmez. Two bottles of water “iki şişe su” gibi bir ölçü veya kap adı kullanmak çoğu durumda daha açık olur.
“Kaç?” diye sormak
Sayılabilir şeylerin miktarını sormak için How many …? “Kaç …?” yapısını kullanın. Bu yapıda da ad çoğul olur: How many tickets? “Kaç bilet?”
Tam bir soru, How many tickets do you need? “Kaç bilete ihtiyacınız var?” olabilir. Cevapta bütün cümleyi tekrar etmek gerekmez: Two, please. “İki tane, lütfen.” Sayıların günlük konuşmada tek başına kullanılması son derece doğaldır.
Bağlam İçinde Örnekler
Aşağıdaki örnekler sayıları sipariş, yaş, ulaşım ve günlük planlar içinde gösterir. İngilizcede çoğul olan bazı adların Türkçe çeviride tekil kaldığına dikkat edin; bu bir eksiklik değil, iki dil arasındaki normal farktır.
| İngilizce | Türkçe | Not |
|---|---|---|
| One, two, three. Ready? | Bir, iki, üç. Hazır mısınız? | Sırayla sayma. |
| Two coffees, please. | İki kahve, lütfen. | Siparişte iki fincan kahve kastediliyor. |
| I need three tickets. | Üç bilete ihtiyacım var. | Sayıdan sonra çoğul ad. |
| We have eleven chairs. | On bir sandalyemiz var. | 11'in özel biçimi. |
| There are twelve people in the room. | Odada on iki kişi var. | Kişi sayısı. |
| The journey takes fifteen minutes. | Yolculuk on beş dakika sürüyor. | Süre bildiriyor. |
| She is twenty-one years old. | O yirmi bir yaşında. | Yaş bildiriyor. |
| We need thirty-four plates. | Otuz dört tabağa ihtiyacımız var. | Birleşik sayıda kısa çizgi. |
| This bag costs forty pounds. | Bu çanta kırk sterlin. | Fiyat bildiriyor. |
| My father is fifty-five. | Babam elli beş yaşında. | Yaş bağlamdan anlaşılıyor. |
| Take bus seventy-six. | Yetmiş altı numaralı otobüse binin. | Miktar değil, hat numarası. |
| Open your book at page ninety-nine. | Kitabınızın doksan dokuzuncu sayfasını açın. | Sayfa etiketi asıl sayıyla okunuyor. |
| The hall has one hundred seats. | Salonda yüz koltuk var. | 100'ün açık biçimi. |
| How many guests are coming? Twenty. | Kaç misafir geliyor? Yirmi. | Kısa cevap yeterli. |
Sık Yapılan Hatalar
1. Türkçedeki gibi adı tekil bırakmak
- Yanlış: I have three book.
- Doğru: I have three books. — Üç kitabım var.
- Neden? İngilizcede sayı zaten miktarı gösterse de adın çoğul biçimi gerekir. Türkçedeki “üç kitap” kalıbını sözcük sözcük taşımayın.
2. Birleşik sayının yazımını Türkçeye benzetmek
- Yanlış: twenty one veya twenty and one
- Doğru: twenty-one — yirmi bir.
- Neden? Standart yazımda 21–99 arasındaki tam onluk olmayan sayılarda kısa çizgi vardır; iki parça arasına and girmez. Kısa çizgi konuşmada ayrı bir sözcük olarak okunmaz.
3. Kırkın yazımına fazladan harf eklemek
- Yanlış: fourty
- Doğru: forty — kırk.
- Neden? Four “dört” biçimindeki u, forty içinde yoktur. Aynı biçim birleşik sayıda da korunur: forty-two “kırk iki”.
4. Yüz sözcüğünü sayının içinde çoğullaştırmak
- Yanlış: one hundreds seats
- Doğru: one hundred seats — yüz koltuk.
- Neden? Kesin bir miktar bildirirken hundred çoğul eki almaz. Bu örnekte çoğul eki alan sözcük seats, yani “koltuklar”dır.
5. Yaşı Türkçedeki “var” düşüncesiyle kurmak
- Yanlış: I have twenty years. — Yaş söylemek için.
- Doğru: I am twenty years old. — Yirmi yaşındayım.
- Neden? İngilizcede yaş, am/is/are biçimleriyle söylenir. Günlük konuşmada I am twenty. “Yirmi yaşındayım.” demek de yeterlidir.
6. Tarihi normal bir miktar gibi okumak
- Yanlış: My birthday is on the twenty-one of May.
- Doğru: My birthday is on the twenty-first of May. — Doğum günüm yirmi bir Mayıs.
- Neden? Tarihte gün söylerken sıra sayısı kullanılır. Sıra sayısı, “kaç?” değil “kaçıncı?” sorusuna cevap veren biçimdir. Türkçede günleri “yirmi bir Mayıs” diye okumamız burada yanıltıcı olabilir.
Kullanım Notları
Söylerken 13 ile 30'u ayırt etmek
Thirteen “on üç” ile thirty “otuz”, fifteen “on beş” ile fifty “elli” birbirine benzeyebilir. -Teen sonunda bir n sesi vardır; -ty sonunda yoktur. Sayılar tek başına veya karşılaştırmalı söylenirken -teen bölümünün vurgusu belirgin olabilir; -ty ile biten onluklarda vurgu genellikle ilk hecededir. Vurgu, sözcüğün bir bölümünü daha belirgin söylemektir.
Ancak cümlenin ritmi vurguyu değiştirebilir; yalnızca buna güvenmeyin. Hem sondaki sesi hem bağlamı dinleyin. Emin değilseniz sayıyı rakam rakam doğrulatabilirsiniz: Fifteen? One five? “On beş mi? Bir beş mi?” Bu, fiyat veya randevu bilgisi alırken yararlı bir kontrol yoludur.
Telefon numaraları ve sıfır
Telefon numaraları genellikle rakam rakam okunur. Örneğin five two zero “beş iki sıfır” diye okunan bir bölüm, bir miktarı değil numaranın parçalarını gösterir. Sıfır için zero yanında İngilizce O harfinin adı olan oh da yaygındır. Bu yüzden five two oh da aynı rakam dizisini anlatabilir.
Başlangıçta zero kullanmak güvenli ve açıktır. Spor skorlarında veya farklı bölgelerde başka sıfır karşılıklarıyla da karşılaşabilirsiniz; bunları tüm durumlarda zero yerine kullanmayın.
Rakamla mı, yazıyla mı?
Mesajlarda, saatlerde, fiyatlarda ve numaralarda rakam kullanmak doğaldır. Düzyazıda küçük sayıları harfle, büyükleri rakamla yazmayı isteyen yayın kuralları olabilir; ancak bütün İngilizce metinler için geçerli tek bir eşik yoktur. Bir kurumun yazım kılavuzu varsa onu izleyin.
Kısa çizgi kuralı sayı harfle yazıldığında görünür: twenty-one “yirmi bir”. Rakamla 21 yazıldığında araya çizgi koyulmaz. Sıradan sayı sözcükleri de cümle başı gibi özel bir neden olmadıkça küçük harfle başlar.
Temelin Ötesinde: Daha Sonra Karşılaşacağınız Ayrıntılar
Bu bölümdeki yapıları hemen kullanmanız gerekmez. Önce 0–100 arasını rahatça okuyup miktar bildirmeye odaklanın; aşağıdaki ayrımlar, ileride göreceğiniz örnekleri anlamanıza yardımcı olur.
“Bir yüz” ve “yüzlerce” aynı yapı değildir
One hundred ve a hundred, “yüz” anlamına gelebilir. A, burada “bir” miktarını bildiren belirsiz tanımlıktır; belirsiz tanımlık, adı belirli bir örnek olarak tanıtmadan önce kullanılan küçük sözcüktür. Kesin bir rakamı özellikle vurgularken one hundred daha açık olabilir.
Daha büyük kesin miktarlarda aynı düzen sürer: two hundred “iki yüz”, five hundred “beş yüz”. Buna karşılık hundreds of people “yüzlerce kişi” kesin sayıyı söylemez. Burada hundreds çoğuldur ve arkasından of gelir. Kesin miktarla belirsiz çokluğu karıştırmamak gerekir.
Yüzden sonra bağlayıcı kullanımı
101 gibi sayılarda özellikle Britanya İngilizcesinde one hundred and one “yüz bir” duyarsınız. Amerikan İngilizcesinde one hundred one biçimi de yaygındır. Buradaki and, yirmi bir gibi bir sayının onluk ve birlik kısmı arasına eklenmez: 121 içinde twenty-one bölümü yine aynıdır.
Bu ayrım, “İngilizcede sayıların içinde hiç and kullanılmaz” genellemesinin neden doğru olmadığını gösterir. Başlangıç kuralınız daha dardır: 21–99 arasındaki onlukla birliği doğrudan birleştirin.
Ölçü bildiren ifadeler adın önüne geçtiğinde
Normal bir cümlede The journey takes twenty minutes. “Yolculuk yirmi dakika sürüyor.” deriz. Fakat aynı süreyi başka bir adın önünde niteleme olarak kullanırsak a twenty-minute journey “yirmi dakikalık bir yolculuk” olur. Niteleme, bir şeyin nasıl olduğunu belirten açıklamadır.
Bu yapıda minute tekil kalır ve parçalar kısa çizgiyle bağlanır. Yaşta da benzer bir fark vardır: She is twenty-one years old. “O yirmi bir yaşında.” ama a twenty-one-year-old student “yirmi bir yaşında bir öğrenci”. Bu, normal miktar bildiren twenty-one years yapısının yanlış olduğu anlamına gelmez; sözcük grubunun cümledeki görevi değişmiştir.
Miktar, sıra ve numara ayrımı
Three rooms “üç oda” bir miktardır. The third room “üçüncü oda” bir sıralamadır. Room three ise “üç numaralı oda” anlamında bir etikettir. Bu nedenle her Türkçe “-ıncı” çevirisinin İngilizcede mutlaka sıra sayısı gerektirdiğini düşünmeyin: sayfa, oda veya otobüs numarası asıl sayıyla okunabilir.
Tarihlerde ise yazılı rakamda sıra eki görünmese bile gün genellikle sıra sayısıyla söylenir. 21 May için the twenty-first of May “yirmi bir Mayıs”, Amerikan kullanımındaki May 21 için May twenty-first aynı tarihi anlatır. Saatlerde de sayıları tanımak gerekir, fakat saat söylemenin kendine özgü kalıpları vardır; bunlar ayrı çalışılmalıdır.
Ondalık sayılarda Türkçeden farklı okuma
İngilizcede ondalık ayracı genellikle noktadır. 2.5, two point five “iki buçuk” diye okunur; buradaki point, ondalık noktayı seslendirir. Noktadan sonraki rakamlar genellikle tek tek okunur: 2.45, two point four five “iki virgül kırk beş” biçimindedir.
Türkçedeki virgül kullanımını İngilizce bir fiyat veya ölçüye otomatik olarak taşımayın. Para tutarlarında para biriminin adı ve küçük birimiyle başka doğal okunuşlar da bulunur; bu nedenle her fiyatı sıradan bir ondalık sayı gibi okumak şart değildir.
Çalışma Önerileri
Sayıları sırayla değil, karışık çalışın. Bir kâğıda 12, 20, 13, 30, 15, 50, 40 ve 80 yazın. Önce yüksek sesle okuyun, ardından rakamlara bakmadan İngilizce yazın. Özellikle thirteen–thirty “on üç–otuz” ve fifteen–fifty “on beş–elli” çiftlerini bir ses kaydından dinleyerek ayırt edin. Böylece yalnızca ezberden saymayı değil, sayıyı tanımayı da geliştirirsiniz.
Kendi gündelik listenizi oluşturun. Evinizdeki üç şeyin miktarını, iki alışveriş fiyatını ve bir yolculuk süresini İngilizce söyleyin. Örneğin four chairs “dört sandalye”, twenty minutes “yirmi dakika”. Ardından adın çoğul olup olmadığını ve birleşik sayının kısa çizgisini kontrol edin. Gerçek miktarlar, rastgele cümlelerden daha kolay akılda kalır.
Küçük bir dinleme ve doğrulama çalışması yapın. Birinden beş sayı okumasını isteyin veya dinlediğiniz kısa bir kayıttaki sayıları yazın. Emin olmadığınız sayıyı rakam rakam tekrar ederek doğrulayın. Sonra aynı sayılarla “Kaç bilet?” veya “Kaç kişi geliyor?” gibi sorulara kısa cevaplar verin; konuşurken her seferinde uzun bir cümle kurmanız gerekmez.
İlgili Konular
- Sıra sayıları — “birinci, ikinci, üçüncü” biçimlerini ve tarihlerde günlerin nasıl okunduğunu öğrenin.
- Saat söyleme — Sayıları saat ve dakika bildiren günlük kalıplarda kullanın.