İngilizcede Which, How much ve How many
Which, How much/many
Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İngilizce dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.
Kısaca
Which, belli seçenekler arasından “hangi/hangisi”; how much, sayılamayan bir şeyin miktarı için “ne kadar”; how many ise sayılabilen şeylerin adedi için “kaç” anlamına gelir. Örneğin Which bag? “Hangi çanta?”, How much water? “Ne kadar su?”, How many bags? “Kaç çanta?” demektir. Fiyat sorarken de how much kullanılır: How much does it cost? — “Fiyatı ne kadar?”
Genel bakış
Bir kafede çay seçmek, alışverişte fiyat sormak veya toplantıya kaç kişinin geleceğini öğrenmek için aynı soru kalıbı yetmez. Önce neyi öğrenmek istediğinizi ayırmanız gerekir: seçenek mi, miktar mı, adet mi? A1 düzeyinde öğrenilen bu üç yapı, günlük konuşmalarda sürekli karşınıza çıkar.
Türkçedeki “hangi, ne kadar, kaç” ayrımı iyi bir başlangıçtır. Ancak İngilizcede isimlerin, yani insanları, nesneleri, maddeleri veya düşünceleri adlandıran sözcüklerin, nasıl kullanıldığı da önemlidir. Türkçede “üç kitap” derken kitap sözcüğünü çoğul yapmayız. İngilizcede ise how many books deriz; books çoğuldur. Ayrıca Türkçede “bir bilgi” diyebilmemiz, İngilizcede information sözcüğünün aynı şekilde sayılabileceği anlamına gelmez.
Önce aşağıdaki temel kurallarla günlük sorular kurabilirsiniz. Sonraki bölümlerde, aynı sözcüğün farklı anlamlarda sayılabilmesi, bir grubun içinden seçim yapılması ve daha dolaylı sorular gibi ayrıntılar yer alıyor. Bunları başlangıçta ezberlemeniz gerekmez.
Yapı nasıl kurulur?
1. Seçenekler arasında seçim: which
Which, konuşanların bildiği veya durumdan anlaşılabilen seçeneklerden birini ya da birkaçını sorar. Önüne konduğu isim tekil de çoğul da olabilir:
| İngilizce | Türkçe | Açıklama |
|---|---|---|
| Which colour do you prefer? | Hangi rengi tercih edersin? | Bilinen renk seçenekleri arasından seçim. |
| Which shoes are yours? | Hangi ayakkabılar senin? | Birden fazla nesne için de kullanılabilir. |
| Which one do you want? | Hangisini istiyorsun? | Nesnenin adı tekrar edilmiyor. |
| Which ones are cheaper? | Hangileri daha ucuz? | Birden fazla nesnenin adı tekrar edilmiyor. |
One, burada daha önce sözü geçen sayılabilen tek bir nesnenin; ones ise birden fazla nesnenin yerini tutar. Örneğin masada iki telefon varsa Which one do you want? doğal bir sorudur. Her soru için one eklemek gerekmez: Which phone do you want? — “Hangi telefonu istiyorsun?” da doğrudur.
Which tam olarak “iki seçenekten hangisi” demek değildir. İki, üç veya daha çok seçenek olabilir. Önemli olan, seçim alanının konuşma bağlamında belli olmasıdır.
2. Sayılamayan miktarlar: how much
How much, genellikle tek tek adet olarak saymadığımız maddelerin ve soyut şeylerin miktarını sorar. Bu tür isimlere sayılamayan isim denir. Water “su”, money “para”, time “zaman” ve information “bilgi” sık karşılaşılan örneklerdir.
Temel yapı how much + sayılamayan isim biçimindedir:
- How much water do you drink every day? — Her gün ne kadar su içersin?
- How much money do we need? — Ne kadar paraya ihtiyacımız var?
- How much time do we have? — Ne kadar zamanımız var?
Bu anlamlarda isim çoğul yapılmaz. Su miktarını sorarken waters değil, water kullanılır. Suyun kendisini değil şişeleri saymak istiyorsanız yapı değişir: How many bottles of water? — “Kaç şişe su?” Burada sayılan şey sudan çok şişelerdir.
“Sayılabilir mi?” sorusunu yalnızca fiziksel dünyaya göre yanıtlamayın. Parayı sayabiliriz, fakat İngilizcede money sayılamayan bir isimdir. Buna karşılık coins “madeni paralar” ve dollars “dolarlar” sayılabilir. Bu yüzden How much money? “Ne kadar para?” ama How many dollars? “Kaç dolar?” denir.
3. Adet sormak: how many
How many, birer birer sayılabilen şeylerin adedini sorar. Bu tür isimlere sayılabilen isim denir. Ardından çoğul isim gelir; çoğul, birden fazlayı bildiren biçimdir.
- How many tickets do you need? — Kaç bilete ihtiyacın var?
- How many brothers do you have? — Kaç erkek kardeşin var?
- How many people are coming? — Kaç kişi geliyor?
Çoğul her zaman -s ile oluşmaz. Person “kişi” sözcüğünün günlük dildeki çoğulu people, child “çocuk” sözcüğünün çoğulu children olur. Bu nedenle how many people ve how many children kullanılır.
Yanıtın “bir” olabileceğini düşünseniz bile soruda çoğul gerekir. How many tickets do you need? sorusuna One ticket. — “Bir bilet.” diye yanıt verilebilir.
4. Soru ifadesinden sonra sözcük sırası
İngilizcede yalnızca soru sözcüğünü seçmek yetmez; cümlenin geri kalanını da soru düzeninde kurmak gerekir. Özne, cümlenin kim veya ne hakkında olduğunu, çoğu zaman işi kimin yaptığını bildiren bölümdür. Fiil ise yapılan işi veya bulunulan durumu anlatır.
Geniş zamanda want, need ve cost gibi fiillerle soru kurarken genellikle do/does gerekir. Bunlar burada kendi başına “yapmak” anlamını taşımaz; soru kurmaya yardımcı olur. Bu görevdeki sözcüklere yardımcı fiil denir.
| İngilizce | Türkçe | Yapıdaki önemli nokta |
|---|---|---|
| Which bus do you take? | Hangi otobüse binersin? | Soru ifadesi + do + özne + fiil. |
| How much milk does she need? | Onun ne kadar süte ihtiyacı var? | She ile does kullanılır; need değişmez. |
| How many keys do you have? | Kaç anahtarın var? | Çoğul isim, soru ifadesinin içinde kalır. |
| How much is this jacket? | Bu ceket ne kadar? | Is varsa ayrıca do kullanılmaz. |
| How many guests can we invite? | Kaç misafir davet edebiliriz? | Can varsa ayrıca do kullanılmaz. |
Does kullanıldığında asıl fiile bir de -s eklemeyin: How much does it cost? — “Fiyatı ne kadar?” Burada doğru biçim cost olur, costs değil.
Bir ayrıntı daha var: Sorulan bölümün kendisi özneyse do/does gerekmez. Which bus goes to the airport? — “Hangi otobüs havaalanına gidiyor?” cümlesinde giden şey otobüstür. How many people work here? — “Burada kaç kişi çalışıyor?” sorusunda da çalışan kişileri sorarız. Buna karşılık How many people do you know here? — “Burada kaç kişiyi tanıyorsun?” cümlesinde tanıyan kişi you olduğu için do kullanılır.
Bağlam içinde örnekler
Aşağıdaki örneklerde önce hangi bilginin istendiğine bakın. Türkçe karşılıkta her zaman sözcüğü sözcüğüne çeviri yerine günlük kullanım esas alınmıştır.
| İngilizce | Türkçe | Açıklama |
|---|---|---|
| Which one do you want? | Hangisini istiyorsun? | Görülen ya da bilinen seçenekler arasından seçim. |
| Which train goes to the city centre? | Hangi tren şehir merkezine gidiyor? | Giden treni sorduğumuz için do yok. |
| Which days are you free? | Hangi günler boşsun? | Birden fazla gün seçilebilir. |
| Which would you prefer, tea or coffee? | Hangisini tercih edersiniz, çay mı kahve mi? | Seçenekler sorunun sonunda belirtiliyor. |
| How much does it cost? | Fiyatı ne kadar? | Fiyat sorusu. |
| How much time do we have? | Ne kadar zamanımız var? | Time burada süre miktarıdır. |
| How much rice should I cook? | Ne kadar pirinç pişirmeliyim? | Pirincin miktarı soruluyor. |
| How much luggage can I bring? | Ne kadar bagaj getirebilirim? | Luggage sayılamayan bir isimdir. |
| How many brothers do you have? | Kaç erkek kardeşin var? | Kişiler adet olarak sayılıyor. |
| How many chairs do we need? | Kaç sandalyeye ihtiyacımız var? | How many ardından çoğul isim. |
| How many people live in this building? | Bu binada kaç kişi yaşıyor? | People düzensiz çoğuldur. |
| How many cups of coffee do you drink a day? | Günde kaç fincan kahve içersin? | Kahveyi fincan üzerinden sayıyoruz. |
| How much are these shoes? | Bu ayakkabılar ne kadar? | Nesne çoğul olsa da fiyat how much ile sorulur. |
| How many of these books have you read? | Bu kitapların kaçını okudun? | Belirli bir grubun içinden adet soruluyor. |
Sık yapılan hatalar
1. How many ardından tekil isim kullanmak
- Yanlış: How many book do you need?
- Doğru: How many books do you need? — Kaç kitaba ihtiyacın var?
- Neden? Türkçedeki “kaç kitap” yapısı İngilizceye aynen aktarılmaz. How many ile isim çoğul olur. Aynı fark three books — “üç kitap” ifadesinde de görülür.
2. Sayılamayan ismi how many ile kullanmak
- Yanlış: How many money do you need?
- Doğru: How much money do you need? — Ne kadar paraya ihtiyacın var?
- Neden? Money sayılamayan bir isimdir. Adet sormak için sayılabilen bir birim seçin: How many euros do you need? — “Kaç avroya ihtiyacın var?” Aynı ilke information “bilgi” ve advice “tavsiye” için de geçerlidir.
3. Fiyatı, ürünlerin adediyle karıştırmak
- Yanlış: How many are these apples? — Fiyat sormak amacıyla.
- Doğru: How much are these apples? — Bu elmalar ne kadar?
- Neden? Elmalar sayılabilir, ancak burada elma adedini değil fiyatını soruyorsunuz. Adet sorusu How many apples are there? — “Kaç elma var?” olur.
4. Yardımcı fiili atlamak veya iki kez kullanmak
- Yanlış: Which bag you want?
- Doğru: Which bag do you want? — Hangi çantayı istiyorsun?
- Neden? Bu doğrudan soruda want ile do gerekir. Ancak Which bag is yours? — “Hangi çanta senin?” sorusunda is zaten vardır; buraya ayrıca do eklenmez.
5. Does ardından fiile -s eklemek
- Yanlış: How much does this ticket costs?
- Doğru: How much does this ticket cost? — Bu biletin fiyatı ne kadar?
- Neden? Kişiye göre değişen biçim zaten does üzerinde bulunur. Ardından fiilin yalın biçimi, yani ek almamış temel biçimi gelir.
6. Which one yapısını her isimle kullanmak
- Yanlış: Which one information do you need?
- Doğru: Which information do you need? — Hangi bilgiye ihtiyacın var?
- Neden? One, isimden önce eklenen genel bir soru parçacığı değildir. Genellikle sayılabilen tekil bir ismin yerine geçer. Bilgiyi ayrı bir unsur olarak sormak isterseniz Which piece of information do you need? — “Hangi bilgiye ihtiyacın var?” denebilir.
Kullanım notları
Fiyat sormanın günlük yolları
Etiketine baktığınız bir ürün için How much is this? — “Bu ne kadar?” kısa ve doğaldır. Bir şeyin fiyatını genel olarak sorarken How much does it cost? — “Fiyatı ne kadar?” da kullanılır. Çoğul ürünlerde is, are olur: How much are these? — “Bunlar ne kadar?”
Konuşulan şey belliyse yalnızca How much? — “Ne kadar?” ya da How many? — “Kaç tane?” diyebilirsiniz. Örneğin bilet istediğinizde görevli How many? diye sorabilir. Bu eksik bir dil bilgisi alıştırması değil, bağlam sayesinde tamamlanan doğal bir konuşmadır. Ancak ilk kez konu açarken tam soru daha anlaşılır olur.
Nezaket, soru sözcüğünden gelmez
Which kendi başına resmî veya kaba değildir; how much ve how many de nötrdür. Nezaketi ses tonu ve cümlenin bütünü belirler. Which one would you like? — “Hangisini istersiniz?” müşteriye yöneltilebilecek nazik bir sorudur. Which one do you want? — “Hangisini istiyorsun?” daha doğrudandır.
Türkçede “sen/siz” seçimiyle gösterdiğimiz mesafe, İngilizcede you üzerinde görünmez. Bu nedenle örneklerin Türkçe çevirisinde bağlama göre “sen” veya “siz” kullanılması, İngilizce soru yapısının değiştiği anlamına gelmez.
Temelin ötesi: ileri kullanım ve ince ayrımlar
Bu bölümdeki ayrıntıları başlangıçta kusursuz kullanmanız gerekmez. Temel ayrımı oturttuktan sonra, okurken ve dinlerken bunları fark etmeye başlayabilirsiniz.
Which ve what arasındaki sınır
Which çoğunlukla belli seçenekler arasından seçim yaptırır; what ise daha açık uçlu bilgi ister. İki kişinin elindeki menüye bakarken Which dessert would you like? — “Hangi tatlıyı istersiniz?” doğaldır. Genel bir tercih sorarken What is your favourite dessert? — “En sevdiğin tatlı nedir?” daha uygundur.
Bu ayrım her durumda katı bir yasak değildir. What colour is your car? — “Araban ne renk?” genel bir bilgi sorusudur. Bir renk kartelasından seçim yaptırırken Which colour do you want? — “Hangi rengi istiyorsun?” denebilir. Türkçedeki “hangi” bazen her iki duruma da uyduğu için yalnızca çeviriye değil, seçeneklerin belli olup olmadığına bakın.
Bir grubun içinden sormak: which of ve how many of
Of, bu yapılarda belli bir grubun içinden seçim veya adet sormaya yarar. Ardından these “bunlar”, the ile belirlenmiş bir isim ya da them “onlar” gibi grubu tanıtan bir ifade gelir.
| İngilizce | Türkçe | Ayrım |
|---|---|---|
| Which of these rooms is yours? | Bu odalardan hangisi senin? | Tek bir oda seçiliyor. |
| Which of these rooms are available? | Bu odalardan hangileri müsait? | Birden fazla oda seçilebilir. |
| How many of them are available? | Onların kaçı müsait? | Kimlikleri değil, sayıları soruluyor. |
| How much of the cake is left? | Pastanın ne kadarı kaldı? | Pastanın kalan miktarı soruluyor. |
Which books? “Hangi kitaplar?” ile Which of these books? “Bu kitaplardan hangileri?” arasındaki farkı düşünün. İkinci yapı, söz konusu kitap grubunu açıkça sınırlar. How many of ardından gelen grubun adı çoğul olsa da how much of ile bütünden kalan miktarı sorabilirsiniz.
Aynı isim farklı biçimde düşünülebilir
Bazı isimler bir anlamda sayılamaz, başka bir anlamda sayılabilir. Değişen yalnızca soru sözcüğü değil, sözcüğün o cümledeki anlamıdır.
- How much coffee do you drink? — Ne kadar kahve içersin? Kahvenin miktarı soruluyor.
- How many coffees shall we order? — Kaç kahve söyleyelim? Burada fincan veya porsiyon sayısı kastediliyor.
- How much time do you need? — Ne kadar zamana ihtiyacın var? Süre miktarı soruluyor.
- How many times did you call? — Kaç kez aradın? Times burada “kez” anlamındadır.
Kafede two coffees — “iki kahve” duymanız, bütün sayılamayan isimlerin gelişigüzel çoğul yapılabileceği anlamına gelmez. Başlangıçta two cups of coffee — “iki fincan kahve” gibi açık birimlerle konuşmak güvenli bir yoldur. Benzer şekilde two pieces of advice — “iki tavsiye” denir; standart kullanımda two advices denmez.
How much her zaman bir isimden önce gelmez
How much bazen bir eylemin derecesini veya miktarını sorar: How much do you like your new job? — “Yeni işini ne kadar seviyorsun?” Burada sayılabilir bir isim aramayın; sorulan şey sevmenin derecesidir.
Başka soru ifadelerinde de how much görebilirsiniz: How much longer do we have to wait? — “Daha ne kadar beklememiz gerekiyor?” Burada kalan sürenin miktarı sorulur. Bu kullanımlar temel “miktar” fikrinin uzantılarıdır.
Dolaylı sorularda sözcük sırası
Dolaylı soru, sorunun “Biliyor musun?” veya “Söyler misiniz?” gibi daha büyük bir cümlenin içine yerleştirilmesidir. Bu iç bölümde doğrudan sorunun sözcük sırası kullanılmaz:
- How much does it cost? — Fiyatı ne kadar?
- Do you know how much it costs? — Fiyatının ne kadar olduğunu biliyor musun?
- Which train should I take? — Hangi trene binmeliyim?
- Could you tell me which train I should take? — Hangi trene binmem gerektiğini söyler misiniz?
İç bölümde it costs ve I should take sırasına dikkat edin. Nezaket ifadesini başa ekleyip doğrudan soruyu hiç değiştirmeden sürdürmek, sık rastlanan bir hatadır.
Çalışma önerileri
- Evdeki nesneleri ve maddeleri iki listeye ayırın. Kitap, sandalye, şişe gibi saydıklarınızla how many; su, pirinç, para gibi miktarını düşündüklerinizle how much soruları yazın. Her madde için Türkçe karşılığını da ekleyin. Özellikle “kaç kitap” derken İngilizcede çoğul gerektiğini kontrol edin.
- Aynı durum için üç ayrı soru kurun. Bilet alacağınızı düşünün: Which ticket do you want? — “Hangi bileti istiyorsun?”, How many tickets do you need? — “Kaç bilete ihtiyacın var?”, How much is a ticket? — “Bir bilet ne kadar?” Soruların yanıtlarını sırasıyla bir seçenek, bir adet ve bir fiyat olarak verin.
- Kısa yanıtlarla kendinizi sınayın. “İki saat”, “mavi olan”, “üç kişi” ve “biraz su” gibi yanıtlar yazıp bunlara uygun sorular üretin. Örneğin “iki saat” için How much time do we have? — “Ne kadar zamanımız var?” veya How many hours do we have? — “Kaç saatimiz var?” denebilir. Sorunun odağına göre her ikisinin de doğru olabileceğini fark edin.
İlgili konular
- Önce gözden geçirin: Soru sözcükleri — Kim, ne, nerede ve ne zaman gibi sorularla İngilizce soru kurmanın genel mantığını pekiştirin.