İngilizcede Yer Edatları
Prepositions of Place
Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İngilizce dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.
Kısaca
İngilizcede bir şeyin nerede olduğunu anlatırken in genellikle bir alanın içinde, on bir yüzeyin üzerinde, at ise bir nokta veya konumda bulunmayı belirtir. Under, behind, in front of, next to ve between gibi yer edatları da nesnelerin birbirine göre konumunu gösterir. Türkçedeki “evde, masada, istasyonda” sözlerinde aynı bulunma eki kullanılsa da İngilizcede seçim, yeri nasıl düşündüğünüze bağlıdır: in the house — evin içinde; on the table — masanın üstünde; at the station — istasyonda.
Genel Bakış
Yer edatı, bir kişinin veya nesnenin konumunu başka bir yerle ilişkilendiren sözcük ya da sözcük grubudur. “Anahtarlar çantanın içinde” derken çantayı, “Eczane bankanın yanında” derken bankayı konumu tarif etmek için kullanırız. İngilizcede bu ilişkileri in the bag — çantanın içinde, next to the bank — bankanın yanında gibi ifadeler kurar.
Bu konu A1 düzeyinde öğrenilir; çünkü evde eşya ararken, bir buluşma yeri söylerken veya yaşadığınız şehri anlatırken hemen gerekir. İlk hedef, her kullanımın bütün ayrıntılarını ezberlemek değil, basit bir konum tarifini doğru kurabilmektir. Daha sonra aynı yerin neden bazen in, bazen at ile anlatıldığını da ayırt etmeye başlarsınız.
Türkçe bilenler için en önemli fark söz dizimidir: Türkçede “masanın altında” derken ilişkiyi anlatan bölüm sonda gelir. İngilizcede ise under the table denir; under yer bildiren bölümün başındadır. Ayrıca Türkçede “Kitap masada” yeterliyken İngilizcede tam cümlede genellikle is gibi bir fiile de ihtiyaç vardır.
Nasıl Kullanılır?
Önce cümleyi kurun
En temel düzen şudur: kim veya ne + am/is/are + yer edatı + yer. Burada özne, yani hakkında konuşulan kişi veya şey, cümlenin başına gelir. Am, is, are, bulunulan durumu anlatırken kullanılan be fiilinin şimdiki zaman biçimleridir.
| İngilizce | Türkçe | Yapı |
|---|---|---|
| I am in the kitchen. | Mutfaktayım. | Kendinizden söz ederken am kullanılır. |
| The bag is on the chair. | Çanta sandalyenin üstünde. | Tek bir nesne için is kullanılır. |
| The shoes are under the bed. | Ayakkabılar yatağın altında. | Çoğul nesneler için are kullanılır. |
Yer edatı, konumu anlatan grubun başına gelir ve genellikle ardından bir isim gelir. İsim, kişi, yer veya nesne adı olan sözcüktür. Bu isimden önce the gibi hangi şeyden söz edildiğini belirten bir sözcük bulunabilir: under the bed — yatağın altında. Edat, bu sözcüğü ortadan kaldırmaz.
Her yer cümlesi be ile kurulmaz. I live in London. — “Londra'da yaşıyorum” cümlesinde yaşamak anlamındaki live fiili vardır. Önemli olan, in London bölümünün yine konumu bildirmesidir.
Temel yer edatları
Aşağıdaki karşılıkları birer başlangıç ipucu olarak düşünün. Özellikle in, on, at için Türkçede tek bir değişmez karşılık yoktur.
| İngilizce biçim | Türkçe karşılığı | Nasıl bir ilişki anlatır? |
|---|---|---|
| in the box | kutunun içinde | Bir alanın veya kabın içi |
| on the desk | çalışma masasının üstünde | Bir yüzeyle temas |
| at the entrance | girişte | Belirli bir nokta veya konum |
| under the chair | sandalyenin altında | Bir şeyin aşağısında bulunma |
| behind the building | binanın arkasında | Arka tarafta bulunma |
| in front of the building | binanın önünde | Ön tarafta bulunma |
| next to the pharmacy | eczanenin yanında | Hemen yanda bulunma |
| between the bank and the café | banka ile kafenin arasında | Belirtilen yerler arasındaki konum |
In: Bir alanın içinde
In, bir kap, oda veya sınırları olan alanın içinde bulunmayı anlatır. Bu alanın her yanının kapalı olması gerekmez: bahçe de bir alan olarak düşünülebilir.
- The milk is in the fridge. — Süt buzdolabında.
- The children are in the garden. — Çocuklar bahçede.
- My passport is in my bag. — Pasaportum çantamda.
Şehir, ülke ve geniş coğrafi bölgelerle de çoğunlukla in kullanılır: in London — Londra'da; in Turkey — Türkiye'de; in Europe — Avrupa'da. Burada “içinde” anlamı, bir kutunun içi kadar somut değildir; o yerin sınırları içinde bulunmayı anlatır.
Türkçedeki “-de/-da” ekini gördüğünüz her yerde otomatik olarak in seçmeyin. “Duvarda” da aynı eki alır, ama yüzeydeki bir resim için on the wall gerekir.
On: Bir yüzeyde
On, temel kullanımında bir nesnenin yüzeyle temas ettiğini anlatır. Yüzey yatay, dikey veya aşağıya dönük olabilir.
- The keys are on the shelf. — Anahtarlar rafta.
- The picture is on the wall. — Resim duvarda.
- There is a mark on the ceiling. — Tavanda bir iz var.
Bu yüzden on sözcüğünü yalnızca “üstünde” diye ezberlemek yanıltıcıdır. Duvardaki resim duvarın tepesinde değil, yüzeyindedir. Bir şey başka bir nesneden yukarıda ama ona değmiyorsa her zaman on kullanılmaz; bu ayrımı ileri bölümde göreceksiniz.
At: Bir nokta veya konumda
At, bir yeri buluşma noktası, durak veya genel konum olarak sunar. Yerle ilgili bilinen asıl bilgi, kişinin orada bulunmasıdır; tam olarak içeride mi dışarıda mı olduğu her zaman belirtilmez.
- She's at the station. — O istasyonda.
- I'll meet you at the entrance. — Seninle girişte buluşacağım.
- Someone is at the door. — Kapıda biri var.
At the station, kişinin istasyon konumunda olduğunu söyler; mutlaka binanın içinde olduğunu söylemez. In the station — istasyonun içinde — derseniz fiziksel iç mekânı öne çıkarırsınız. Dolayısıyla at “dışında”, in de onun basit karşıtı değildir: farklı ayrıntıları vurgularlar.
Açık bir sokak adresi verirken de at kullanılır: The office is at 24 King Street. — Ofis, King Street 24 numarada. Şehirle adresi ayırın: şehir in, tam adres at ile verilir.
Diğer konum ilişkileri
Under, bir şeyin altında bulunmayı belirtir. Temas şart değildir: The cat is under the table. — Kedi masanın altında. Kedi masanın alt yüzeyine değmeden de orada durabilir.
Behind ve in front of, arka ve ön ilişkisini anlatır: The car is behind the house. — Araba evin arkasında. The taxi is in front of the hotel. — Taksi otelin önünde. Bunlar, “yakınında” değil, belirli bir tarafta bulunma bilgisini verir.
Next to, hemen yanında anlamındadır: The chair is next to the window. — Sandalye pencerenin yanında. Yakın olmak daha geniş bir ilişkidir; bir dükkân eve yakın olabilir ama hemen bitişiğinde olmayabilir.
Between, başlangıçta between A and B kalıbıyla öğrenilebilir: The pharmacy is between the bank and the café. — Eczane banka ile kafenin arasında. İki yeri bağlamak için and kullanılır. She is sitting between her parents. — “Anne ve babasının arasında oturuyor” örneğinde ise iki kişiyi birlikte adlandıran bir ifade yeterlidir.
Yer sormak ve olumsuz cevap vermek
Where, “nerede” sorusunu sorar. Is veya are, soruda hakkında konuşulan şeyin önüne gelir:
- Where is my phone? — Telefonum nerede?
- It's on the sofa. — Kanepenin üstünde.
- Where are the towels? — Havlular nerede?
- They're in the cupboard. — Dolaptalar.
Olumsuz cümlede not eklenir: The keys aren't in the drawer. — Anahtarlar çekmecede değil. Konumu doğrudan doğrulamak için Is the bag under the desk? — “Çanta çalışma masasının altında mı?” diye sorabilirsiniz.
Bağlam İçinde Örnekler
Aşağıdaki cümleler evde eşya bulma, buluşma ve mahallede yer tarif etme gibi durumları kapsar. Önce Türkçe anlamı okuyup İngilizce cümleyi kendiniz kurmayı deneyin.
| İngilizce | Türkçe | Açıklama |
|---|---|---|
| The cat is under the table. | Kedi masanın altında. | Nesnenin aşağısındaki konum |
| She's at the station. | O istasyonda. | Genel konum; içerisi ya da dışarısı belirtilmiyor. |
| The picture is on the wall. | Resim duvarda. | Dikey yüzeyle temas |
| I live in London. | Londra'da yaşıyorum. | Şehir sınırları içinde yaşama |
| Your glasses are in the top drawer. | Gözlüğün en üst çekmecede. | Bir bölmenin içi |
| The receipt is on the kitchen counter. | Fiş mutfak tezgâhının üstünde. | Yüzey üzerinde bulunma |
| We're at the bus stop. | Otobüs durağındayız. | Bekleme veya buluşma noktası |
| The bins are behind the building. | Çöp kutuları binanın arkasında. | Arka taraf |
| There's a taxi in front of the hotel. | Otelin önünde bir taksi var. | Dışarıdaki ön taraf |
| The bakery is next to the pharmacy. | Fırın eczanenin yanında. | Hemen yandaki konum |
| The bank is between the café and the post office. | Banka, kafe ile postanenin arasında. | İki ayrı yere göre konum |
| My sister is in the kitchen. | Kız kardeşim mutfakta. | Odanın içinde bulunma |
| Is there a cash machine at the airport? | Havalimanında bankamatik var mı? | Havalimanı genel bir konum olarak veriliyor. |
| Your seat is between mine and the window. | Senin koltuğun benimkiyle pencerenin arasında. | Farklı türden iki şeye göre konum |
Sık Yapılan Hatalar
1. Türkçedeki bulunma ekini her zaman in ile karşılamak
- Yanlış: The poster is in the wall.
- Doğru: The poster is on the wall. — Poster duvarda.
- Neden? Poster duvarın yüzeyindedir. In the wall duvarın içinde veya yapısına gömülü olmayı anlatabilir; duvarda asılı bir poster için doğru seçim değildir.
2. Türkçedeki gibi fiilsiz bir tam cümle kurmak
- Yanlış: My bag under the chair.
- Doğru: My bag is under the chair. — Çantam sandalyenin altında.
- Neden? Türkçede “çantam sandalyenin altında” tam bir cümledir. İngilizcede bu anlamı bağımsız bir cümle olarak vermek için is gerekir. Kısa notlar ve başlıklar ayrı bir kullanımdır.
3. In front of ifadesindeki of sözcüğünü unutmak
- Yanlış: The bus is in front the school.
- Doğru: The bus is in front of the school. — Otobüs okulun önünde.
- Neden? Yerle ilişki kuran ifade bir bütündür: in front of. Benzer şekilde “yanında” için next to kullanılır; to atılmaz.
4. Between ile iki yeri yanlış bağlamak
- Yanlış: The shop is between the bank to the café.
- Doğru: The shop is between the bank and the café. — Dükkân banka ile kafenin arasında.
- Neden? İki ayrı sınır noktasını between A and B kalıbıyla bağlarız. Buradaki and, Türkçedeki “ile” bağlantısının görevini üstlenir.
5. Şehir adından önce at kullanmak
- Yanlış: My brother lives at Ankara.
- Doğru: My brother lives in Ankara. — Erkek kardeşim Ankara'da yaşıyor.
- Neden? Bir şehirde yaşamayı anlatırken in kullanılır. At özellikle belirli noktalar ve tam adreslerde karşımıza çıkar; her “-de/-da” karşılığı değildir.
6. Belirli bir nesneyi anlatırken the sözcüğünü düşürmek
- Yanlış: The keys are on table.
- Doğru: The keys are on the table. — Anahtarlar masanın üstünde.
- Neden? Burada belirli bir masadan söz ediliyor. İngilizcede tekil ve sayılabilen bir isim, yani tek tek sayabileceğiniz bir nesne adı, bu kullanımda genellikle tek başına bırakılmaz. My gibi bir sözcük de kullanılabilir: on my table — masamın üstünde.
Kullanım Notları
Yaygın kalıpları tek parça öğrenin
At home — evde, at work — işte ve at school — okulda, çok sık duyulan kalıplardır. Bu ifadelerin içinde normal kullanımda the bulunmaz. Bunu bütün yer adlarına uygulamayın: at the station — istasyonda — ifadesinde the vardır.
At school kişinin okulda bulunduğunu, çoğu bağlamda öğrenci olarak orada olduğunu anlatabilir. At the school ise belirli okul yerleşkesini veya binasını konum olarak öne çıkarır: bir veli de çocuğunu beklemek için orada olabilir. Ayrımın her zaman yalnızca “öğrenci mi, ziyaretçi mi?” sorusuna indirgenemeyeceğini unutmayın; konuşmanın bağlamı önemlidir.
Resmiyet değil, bakış açısı farkı
In, on, at arasında genel bir resmiyet sıralaması yoktur. Bunlar hem günlük konuşmada hem resmî yazıda kullanılır. She's — “o …” ve we're — “biz …” gibi kısalmış biçimler konuşmada çok yaygındır; edatın anlamını değiştirmez.
She's at the library. — “O kütüphanede” genel konumu verir. She's in the library. — “O kütüphanenin içinde” fiziksel iç mekânı belirtir. İki cümle aynı durumda doğru olabilir; ikincisi daha özel bir bilgiye odaklanır.
Her konum sözcüğünden önce edat gerekmez
Here — burada, there — orada ve upstairs — üst katta gibi sözcükler konumu kendileri belirtir: The bathroom is upstairs. — Banyo üst katta. Bu cümlede başlarına ayrıca in veya at eklenmez. Bunları in the bathroom — banyoda — gibi isimli ifadelerden ayırın.
Temelin Ötesinde: Daha İnce Ayrımlar
Bu bölümdeki ayrıntıları A1 düzeyinde hemen kullanmanız gerekmez. Temel konum tarifleri rahatladıktan sonra, duyduğunuz farklı seçimleri açıklamak için buraya dönebilirsiniz.
Araçlarda in ve on
Günlük kullanımda in a car — bir arabanın içinde ve in a taxi — takside; buna karşılık on a bus — otobüste, on a train — trende ve on a plane — uçakta denir. Bunlar araçla yolculuk eden kişinin olağan konumunu anlatan yerleşmiş kullanımlardır.
Bu farkı “ayakta durabiliyorsanız on kullanılır” gibi kesin bir kurala çevirmeyin. On a bike — bisiklet üzerinde — ifadesi bile böyle bir kuralın işlemediğini gösterir. Araç adıyla birlikte öğrenmek daha güvenlidir. Ayrıca The bag is in the bus. — “Çanta otobüsün içinde” cümlesi, özellikle çantanın dışarıda değil aracın içinde olduğunu vurgulayan bir bağlamda mümkündür.
In front of ve at the front of
Bu iki ifade aynı değildir:
- The taxi is in front of the hotel. — Taksi otelin önünde.
- The reception desk is at the front of the hotel. — Resepsiyon masası otelin ön bölümünde.
İlkinde taksi, otele göre öndeki ayrı bir konumdadır. İkincisinde resepsiyon, otelin kendi ön bölümündedir. Benzer biçimde behind — arkasında — ile at the back of — arka bölümünde — arasında ayrım olabilir. Bir aracın içindeki arka koltuklardan söz ederken bu ayrım özellikle işe yarar.
On, over ve above
On yüzeyle temas için temel seçimdir. Above bir şeyden daha yukarıdaki konumu, over ise çoğu konum bağlamında üst tarafta bulunmayı anlatır; over ayrıca örtme veya bir yerin üzerinden geçme gibi başka anlamlar da taşıyabilir.
- The cup is on the table. — Fincan masanın üstünde.
- The lamp is above the table. — Lamba masanın yukarısında.
- There is a bridge over the river. — Nehrin üzerinde bir köprü var.
Türkçede bu ilişkilerin birkaçını “üstünde” veya “üzerinde” ile anlatabildiğimiz için temas olup olmadığını ayrıca düşünmek yararlıdır. Under ve below da birçok bağlamda yakın anlamlıdır; below, özellikle yükseklik, kat veya seviye bakımından daha aşağıda olmayı anlatır: Our flat is below theirs. — Bizim dairemiz onlarınkinin alt katında.
Between yalnızca iki şeyle mi kullanılır?
Başlangıç kuralı olarak iki yer arasındaki konumu öğrenmek yararlıdır. Ancak between kesin olarak “yalnızca iki” demek değildir. Ayrı ayrı düşünülen birkaç kişi veya yer arasındaki ilişkide de kullanılabilir: The village lies between three hills. — Köy üç tepenin arasında yer alır.
Among ise çoğunlukla bir grubun veya çevreleyen çokluğun içinde bulunmayı anlatır: The house is among the trees. — Ev ağaçların arasında. Türkçede ikisi de “arasında” olabildiği için yalnızca sayıya değil, ayrı noktaları mı yoksa bir grubun içini mi düşündüğünüze bakın.
Konum ve yönü ayırın
Yer edatları burada “nerede?” sorusuna cevap verir. Into ve onto ise sırasıyla içeriye ve bir yüzeyin üzerine doğru hareketi belirtebilir:
- The cat is in the box. — Kedi kutunun içinde.
- The cat jumps into the box. — Kedi kutunun içine atlıyor.
- The cat jumps onto the sofa. — Kedi kanepenin üstüne atlıyor.
Yine de “hareket fiili varsa in kullanılmaz” diye düşünmeyin. She walks in the park. — “Parkta yürür” cümlesinde hareket vardır, fakat hareketin gerçekleştiği yer parkın içidir. She walks into the park. — “Parka girer” ise dışarıdan içeri geçişi belirtir. Türkçedeki “parkta” ile “parka” farkı burada iyi bir rehberdir.
Çalışma Önerileri
- Aynı nesneyi üç konuma taşıyın. Anahtarınızı önce çantaya, sonra masaya, sonra masanın altına koyun. Her seferinde The keys are in my bag / on the table / under the table. — “Anahtarlar çantamda / masanın üstünde / masanın altında” cümlelerinden uygun olanını söyleyin. Böylece edatı yalnızca Türkçe karşılığıyla değil, gördüğünüz ilişkiyle öğrenirsiniz.
- Küçük bir mahalle planı çizin. Bir fırın, eczane, banka ve kafe yerleştirin. En az üç yer tarifi yazın; birinde next to, birinde between, birinde in front of kullanın. Sonra planı kapatıp cümlelerinize bakarak yeniden çizin. Çizim değişiyorsa tarifin nerede belirsiz kaldığını kontrol edin.
- Türkçesi aynı, İngilizcesi farklı örnekler biriktirin. “Odada, duvarda, durakta” için sırasıyla in the room, on the wall, at the bus stop ifadelerini birlikte kaydedin. Her birinin yanına “alanın içi, yüzey, nokta” notunu ekleyin. Yeni bir örnek duyduğunuzda yalnızca edatı değil, bütün yer ifadesini yazın.
İlgili Konular
- Bir yerde ne olduğunu söyleme: Var ve yok bildiren yapılar — Önce bir şeyin varlığını tanıtıp sonra konumunu belirtmek için yararlıdır.
- Yer sorularını genişletme: Soru sözcükleri — “Nerede?” sorusunu diğer temel sorularla birlikte öğrenebilirsiniz.
- Aynı edatların başka görevi: Zaman edatları — In, on ve at zaman anlatırken farklı ölçütlerle seçilir; yer kurallarını doğrudan zaman ifadelerine taşımayın.