Thì tương lai hoàn thành trong tiếng Anh
Future Perfect
Bài viết này thuộc cây ngữ pháp Tiếng Anh trên Settemila Lingue.
Ghi nhớ nhanh
Thì tương lai hoàn thành dùng cấu trúc will have + quá khứ phân từ để nói một việc sẽ đã hoàn tất khi đến một mốc trong tương lai. Ví dụ: I will have finished by 5 o'clock. — Chậm nhất đến 5 giờ, tôi sẽ làm xong. Hãy hình dung mình đứng ở mốc tương lai ấy, nhìn lại việc đã hoàn thành; không chỉ nói việc gì sẽ xảy ra.
Tổng quan
Giả sử đồng nghiệp hỏi lúc nào có thể nhận bản báo cáo. Bạn không chỉ muốn nói “Tôi sẽ viết”, mà muốn khẳng định “Đến lúc họp thì tôi đã viết xong rồi”. Đó là lúc thì tương lai hoàn thành hữu ích: nó đặt một việc trong quan hệ với một mốc tương lai, nhấn mạnh kết quả đã có vào lúc ấy. Mốc có thể là giờ cụ thể, ngày tháng hoặc một sự kiện khác.
Ở trình độ B2, cấu trúc này giúp bạn nói rõ hơn về tiến độ, hạn chót, kế hoạch và những gì sẽ đạt được sau một khoảng thời gian. Tiếng Việt thường dùng “đến lúc… thì đã…”, “sẽ… xong” hoặc đơn giản là “đủ… năm”. Không cần cố dịch cả cụm tiếng Anh thành “sẽ đã” trong mọi câu: bản dịch tự nhiên tùy ngữ cảnh.
Điểm khác biệt quan trọng là tiếng Việt không đổi dạng từ chỉ hành động theo thời gian. Trong tiếng Anh, bạn phải giữ đúng cả cụm will have và dạng của từ phía sau. Biết nghĩa “xong trước một mốc” nhưng viết thiếu have vẫn khiến câu sai cấu trúc.
Cách tạo câu và cách hiểu
Ba thành phần cần nhớ
Công thức câu khẳng định:
Chủ ngữ + will have + quá khứ phân từ + phần còn lại.
Chủ ngữ là phần cho biết ai hoặc điều gì được nói đến. Động từ là từ diễn tả hành động hoặc trạng thái. Quá khứ phân từ, thường gọi là V3, là dạng động từ dùng sau have trong cấu trúc này: chẳng hạn finished, written, gone. Tên có chữ “quá khứ” không có nghĩa cả câu đang nói về quá khứ.
Với động từ có quy tắc, V3 thường có đuôi -ed, như finish → finished — hoàn thành. Với động từ bất quy tắc, cần học riêng: write → written — viết; leave → left — rời đi; be → been — ở, là. Đừng lấy dạng quá khứ đơn thay cho V3: went và written không thuộc cùng một cột trong bảng động từ.
Will và have giữ nguyên với mọi chủ ngữ. Bảng dưới dùng finish the report — hoàn thành báo cáo:
| Câu tiếng Anh | Nghĩa tiếng Việt |
|---|---|
| I will have finished the report. | Tôi sẽ hoàn thành xong báo cáo vào mốc đang nói đến. |
| You will have finished the report. | Bạn sẽ hoàn thành xong báo cáo vào mốc đó. |
| He will have finished the report. | Anh ấy sẽ hoàn thành xong báo cáo vào mốc đó. |
| She will have finished the report. | Cô ấy sẽ hoàn thành xong báo cáo vào mốc đó. |
| It will have finished the report. | Nó sẽ hoàn thành xong báo cáo vào mốc đó, chẳng hạn một hệ thống tự động. |
| We will have finished the report. | Chúng tôi sẽ hoàn thành xong báo cáo vào mốc đó. |
| They will have finished the report. | Họ sẽ hoàn thành xong báo cáo vào mốc đó. |
Phủ định và câu hỏi
Câu phủ định dùng will not have + V3, thường rút gọn thành won't have + V3. Nghĩa là đến mốc đó, việc vẫn chưa hoàn thành; không nhất thiết là sẽ không bao giờ làm.
Câu hỏi có/không đưa will lên trước chủ ngữ: Will + chủ ngữ + have + V3? Nếu có từ hỏi như what — cái gì, hoặc how many — bao nhiêu, đặt cụm hỏi trước will.
| Tiếng Anh | Tiếng Việt | Điểm cần nhớ |
|---|---|---|
| We won't have finished by noon. | Đến trưa chúng tôi vẫn chưa làm xong. | Phủ định khả năng hoàn tất đúng mốc. |
| Will you have finished by noon? | Đến trưa bạn đã làm xong chưa? | Chỉ đưa will lên đầu. |
| Yes, I will. / No, I won't. | Rồi. / Chưa. | Câu trả lời ngắn thông dụng. |
| What will you have achieved by then? | Đến lúc ấy bạn sẽ đạt được những gì? | Từ hỏi đứng trước will. |
Trong câu đầy đủ, I will có thể viết thành I'll, she will thành she'll, they will thành they'll. Ví dụ: I'll have sent it by then. — Đến lúc ấy tôi sẽ gửi xong. Trong câu trả lời ngắn khẳng định, dùng Yes, I will, không dùng riêng Yes, I'll.
Chọn mốc để nhìn lại
Mốc tương lai có thể xuất hiện trong câu hoặc đã rõ qua cuộc trò chuyện. By then nghĩa là “đến lúc ấy”, nhắc lại một mốc đã được đề cập. Không cần câu nào cũng có ngày giờ cụ thể, nhưng người nghe phải hiểu bạn đang nhìn lại từ thời điểm nào.
Phân biệt hai cách nói thường gặp:
- By Friday — chậm nhất vào thứ Sáu, có thể sớm hơn.
- Before Friday — trước thứ Sáu, không bao gồm thứ Sáu.
Với by 5 o'clock, việc có thể xong lúc 4 giờ hoặc đúng 5 giờ. Với before 5 o'clock, việc phải xong trước 5 giờ. By không cho biết việc bắt đầu lúc nào.
Until lại có nghĩa “cho đến”, thường nói một hoạt động hoặc trạng thái kéo dài tới mốc đó. So sánh:
- I'll work until five. — Tôi sẽ làm việc đến 5 giờ.
- I'll have finished by five. — Chậm nhất đến 5 giờ, tôi sẽ làm xong.
Câu đầu nói khoảng thời gian làm việc; câu sau nói hạn hoàn tất. Không thay by bằng until chỉ vì tiếng Việt đều có thể dịch với chữ “đến”.
Khi mốc là một sự kiện
Mệnh đề thời gian là phần có động từ dùng để chỉ lúc một việc khác xảy ra, chẳng hạn “khi bạn đến”. Sau by the time — đến lúc, before — trước khi, và when — khi, thường dùng hiện tại đơn để nói sự kiện tương lai. Hiện tại đơn là dạng như arrive hoặc arrives, không có will.
- They will have left before we arrive. — Họ sẽ rời đi trước khi chúng ta đến.
- By the time you get home, I'll have cooked dinner. — Đến lúc bạn về nhà, tôi sẽ nấu xong bữa tối.
Ở câu thứ hai, get home vẫn nói việc tương lai. Không cần thêm will vì cả câu đã xác định quan hệ thời gian. Có thể đổi thứ tự hai phần mà không đổi quan hệ trước–sau: I'll have cooked dinner by the time you get home. — Tôi sẽ nấu xong bữa tối trước hoặc chậm nhất là lúc bạn về nhà.
Ví dụ trong ngữ cảnh
Đọc cột ghi chú để xác định: việc nào hoàn thành, và lấy mốc nào để nhìn lại?
| Tiếng Anh | Tiếng Việt | Ý nghĩa trong ngữ cảnh |
|---|---|---|
| I will have finished by 5 o'clock. | Chậm nhất đến 5 giờ, tôi sẽ làm xong. | Việc đang làm đã rõ qua cuộc trò chuyện. |
| By next year, she will have graduated. | Đến năm sau, cô ấy sẽ tốt nghiệp rồi. | Nhìn lại kết quả từ mốc năm sau. |
| They will have left before we arrive. | Họ sẽ rời đi trước khi chúng ta đến. | Lúc chúng ta đến thì họ không còn ở đó. |
| How long will you have been here? | Tính đến lúc đó, bạn sẽ ở đây được bao lâu? | Hỏi thời gian tính đến một mốc đã biết. |
| By the time the guests arrive, we'll have set the table. | Đến lúc khách tới, chúng tôi sẽ dọn bàn ăn xong. | Việc chuẩn bị xong trước hoặc chậm nhất khi khách đến. |
| Will you have read the contract by tomorrow morning? | Đến sáng mai bạn đã đọc xong hợp đồng chưa? | Kiểm tra tiến độ trước khi trao đổi. |
| We won't have saved enough by June. | Đến tháng Sáu chúng tôi vẫn chưa tiết kiệm đủ tiền. | Chưa đạt mức cần thiết vào thời điểm dự tính. |
| By the end of this week, I'll have sent all the invitations. | Đến cuối tuần này, tôi sẽ gửi hết các lời mời. | Nhấn mạnh toàn bộ số việc đã hoàn tất. |
| When you wake up, I'll already have left for the airport. | Khi bạn thức dậy, tôi đã lên đường ra sân bay rồi. | Việc rời đi xảy ra sớm hơn lúc người kia thức dậy. |
| By December, he'll have worked here for ten years. | Đến tháng Mười Hai, anh ấy sẽ làm việc ở đây được mười năm. | Tổng thời gian đạt được tại mốc tương lai. |
| The team will have completed three projects by the end of the quarter. | Đến cuối quý, nhóm sẽ hoàn thành ba dự án. | Đếm số kết quả đạt được. |
| Don't call at eight; I won't have finished my shift yet. | Đừng gọi lúc 8 giờ; khi ấy tôi vẫn chưa hết ca. | Mốc đã được nêu ở phần đầu câu. |
Câu How long will you have been here? không nhất thiết hỏi “ở xong rồi đi”. Nếu hai người đang nói về cuối khóa học, câu hỏi có nghĩa “Tính đến cuối khóa học, bạn sẽ ở đây được bao lâu?”. Cấu trúc hoàn thành cũng có thể đo thời gian của một trạng thái còn tiếp tục.
Những lỗi thường gặp
1. Bỏ mất have
- Sai: I will finished by five.
- Đúng: I will have finished by five. — Chậm nhất đến 5 giờ, tôi sẽ làm xong.
- Vì sao: Cấu trúc cần đủ will have + V3. Nếu chỉ muốn dùng tương lai đơn, phải viết I will finish by five — Tôi sẽ làm xong chậm nhất lúc 5 giờ. Đây cũng là câu đúng, nhưng cách nhấn khác.
2. Dùng has sau will
- Sai: She will has finished by Monday.
- Đúng: She will have finished by Monday. — Đến thứ Hai, cô ấy sẽ làm xong.
- Vì sao: Sau will, luôn dùng have, không đổi thành has dù chủ ngữ là he, she hay it.
3. Nhầm quá khứ đơn với quá khứ phân từ
- Sai: They will have went home before we arrive.
- Đúng: They will have gone home before we arrive. — Họ sẽ về nhà trước khi chúng ta đến.
- Vì sao: V3 của go là gone, không phải went. Tương tự, phải dùng written, không dùng wrote, sau will have.
4. Thêm will vào phần chỉ thời gian
- Sai trong ý đang xét: By the time you will arrive, we will have finished.
- Đúng: By the time you arrive, we will have finished. — Đến lúc bạn tới, chúng tôi sẽ làm xong.
- Vì sao: Phần bắt đầu bằng by the time dùng hiện tại để chỉ mốc tương lai. Đừng áp dụng máy móc ý “nói tương lai thì phần nào cũng phải có will”.
5. Dùng until để nói hạn hoàn thành
- Sai với nghĩa “xong chậm nhất thứ Sáu”: I'll have finished the report until Friday.
- Đúng: I'll have finished the report by Friday. — Chậm nhất đến thứ Sáu, tôi sẽ hoàn thành báo cáo.
- Vì sao: By đánh dấu hạn; until nói sự kéo dài. Câu I won't finish until Friday — Mãi đến thứ Sáu tôi mới làm xong — lại đúng, nhưng mang nghĩa khác: không xong sớm hơn thứ Sáu.
6. Thấy tiếng Việt có “đã” là dùng dạng quá khứ
- Sai với nghĩa “đến ngày mai”: By tomorrow, I had finished the report.
- Đúng: By tomorrow, I will have finished the report. — Đến ngày mai, tôi sẽ làm xong báo cáo.
- Vì sao: “Đã” trong “đến ngày mai thì đã xong” được hiểu từ góc nhìn tương lai. Had finished dùng để nhìn lại từ một mốc quá khứ, không phải lựa chọn phù hợp ở đây.
Lưu ý khi sử dụng
Không phải cứ có hạn chót là bắt buộc dùng
Cả I'll finish it by Friday — Tôi sẽ làm xong việc đó chậm nhất vào thứ Sáu — và I'll have finished it by Friday — Đến thứ Sáu thì tôi sẽ làm xong việc đó rồi — đều tự nhiên. Câu thứ nhất thường là lời hứa hoặc dự định trực tiếp. Câu thứ hai đưa người nghe tới mốc thứ Sáu và nhấn mạnh kết quả lúc ấy.
Vì vậy, đừng học quy tắc “thấy by là phải dùng tương lai hoàn thành”. Hãy hỏi mình đang nhấn vào hành động sắp làm, hay tình trạng đã hoàn tất tại một mốc. Tương lai hoàn thành xuất hiện trong giao tiếp lẫn văn viết, nhất là khi cần sắp xếp các công việc phụ thuộc nhau; nó không chỉ dành cho văn phong trang trọng.
Cùng một mốc, ba cách nhìn
| Tiếng Anh | Tiếng Việt | Cách nhìn |
|---|---|---|
| I'll write the report tomorrow. | Ngày mai tôi sẽ viết báo cáo. | Nêu việc sẽ làm. |
| At ten tomorrow, I'll be writing the report. | Lúc 10 giờ ngày mai, tôi sẽ đang viết báo cáo. | Nhìn hành động đang diễn ra tại mốc đó. |
| By ten tomorrow, I'll have written the report. | Chậm nhất đến 10 giờ ngày mai, tôi sẽ viết xong báo cáo. | Nhìn kết quả đã có tại mốc đó. |
Dạng will be writing là tương lai tiếp diễn: nó cho biết đang ở giữa quá trình, không khẳng định đã xong. Đây là khác biệt về ý nghĩa, không chỉ là thay vài từ trong công thức.
Vị trí của từ chỉ “đã” và “chưa”
Already nghĩa là “đã… rồi”, thường đứng sau will hoặc sau have: I'll already have finished và I'll have already finished đều có thể dùng, nghĩa là “khi ấy tôi đã làm xong rồi”. Yet nghĩa là “chưa” trong câu phủ định và câu hỏi, thường đứng cuối: I won't have finished yet. — Lúc ấy tôi vẫn chưa làm xong.
Trong lời nói nhanh, have có thể phát âm nhẹ. Dù nghe không rõ, khi viết vẫn phải giữ have; không viết thành of.
Mở rộng và cách dùng nâng cao
Thời gian tích lũy không đồng nghĩa với kết thúc
“Hoàn thành” là cách nhớ tốt cho các việc có điểm kết thúc như gửi thư, viết báo cáo, tốt nghiệp. Tuy nhiên, với một trạng thái, cấu trúc này còn nói khoảng thời gian đã tích lũy đến mốc tương lai:
By July, we will have known each other for twenty years. — Đến tháng Bảy, chúng tôi sẽ quen nhau được hai mươi năm.
Câu này không nói tình quen biết chấm dứt vào tháng Bảy. For twenty years là khoảng thời gian hai mươi năm; since 2006 là mốc bắt đầu từ năm 2006. Cả hai có thể đi với cấu trúc hoàn thành nếu phù hợp ngữ cảnh.
Với hành động kéo dài, có thể dùng tương lai hoàn thành tiếp diễn, tức will have been + dạng -ing, để nhấn vào quá trình:
- By noon, I'll have written three pages. — Đến trưa tôi sẽ viết xong ba trang. Nhấn kết quả đếm được.
- By noon, I'll have been writing for three hours. — Đến trưa tôi sẽ viết liên tục được ba tiếng. Nhấn thời gian viết; chưa chắc đã xong bài.
Trong will have been here — sẽ ở đây được…, been là V3 của be. Không có động từ đuôi -ing, nên đây không phải dạng hoàn thành tiếp diễn. Với những trạng thái như biết, thuộc về hoặc sở hữu, thường dùng dạng hoàn thành đơn, chẳng hạn will have known, chứ không dùng dạng tiếp diễn một cách máy móc.
Khi đối tượng nhận hành động được đặt làm trọng tâm
Câu bị động là cách đặt người hoặc vật nhận hành động ở vị trí trung tâm, thay vì nhấn ai làm việc đó. Tương lai hoàn thành bị động có dạng will have been + V3:
The repairs will have been completed by Monday. — Việc sửa chữa sẽ được hoàn tất chậm nhất vào thứ Hai.
Ở đây, been đi cùng completed để tạo dạng bị động. So sánh The technicians will have completed the repairs by Monday. — Các kỹ thuật viên sẽ sửa xong chậm nhất vào thứ Hai. Hai câu cùng nói một kết quả; câu bị động phù hợp khi người làm không quan trọng hoặc đã rõ.
Dự đoán về một việc có lẽ đã xảy ra
Ngoài nghĩa tương lai chính của bài, will have + V3 đôi khi diễn tả suy đoán khá chắc về một việc trước hiện tại:
It's midnight there now. They will have gone to bed. — Bây giờ ở đó là nửa đêm. Chắc họ đã đi ngủ rồi.
Không có mốc tương lai trong ví dụ này. Người nói suy luận từ giờ giấc, chứ không báo một việc sẽ hoàn tất sau này. Đây là cách dùng mở rộng của will; chỉ cần nhận ra khi gặp, không nên lấy nó làm cách giải thích mặc định cho mọi câu will have.
Phân biệt phần chỉ thời gian với câu hỏi gián tiếp
Quy tắc không dùng will sau when áp dụng khi when có nghĩa “khi”, dùng để đặt mốc. Nó không áp dụng cho mọi câu có từ when.
I don't know when they'll have finished. — Tôi không biết khi nào họ sẽ làm xong.
Ở đây, when they'll have finished là câu hỏi gián tiếp: nội dung “khi nào họ làm xong?” được đặt bên trong câu khác. When mang nghĩa “khi nào”, không nối hai sự kiện theo nghĩa “khi”. Vì vậy có thể dùng will, nhưng giữ thứ tự chủ ngữ trước will: they'll have finished, không đảo như câu hỏi trực tiếp.
Gợi ý tự luyện
- Viết từ một mốc thật. Chọn cuối tuần, cuối tháng và cuối năm. Với mỗi mốc, viết một việc sẽ xong, một việc chưa xong và một câu hỏi. Ví dụ: By Sunday, I'll have cleaned the kitchen. — Đến Chủ nhật, tôi sẽ dọn xong bếp. Kiểm tra đủ will have và V3 trước khi thêm chi tiết.
- Tập đổi góc nhìn. Lấy việc “viết báo cáo”, rồi lần lượt nói sẽ viết, sẽ đang viết, sẽ viết xong. Dùng mốc phù hợp cho từng câu thay vì giữ nguyên tất cả các từ. Cách này giúp phân biệt ý nghĩa, không chỉ học công thức.
- Tự kiểm tra bằng câu ngắn. Điền dạng đúng: By the time she ___ (arrive), we ___ (finish). — Đến lúc cô ấy tới, chúng tôi sẽ làm xong. Sau đó viết câu “Đến tháng Sáu, tôi sẽ ở đây được hai năm” và giải thích vì sao không nhất thiết có nghĩa sẽ rời đi.
Đáp án gợi ý: By the time she arrives, we will have finished. Với câu thứ hai: By June, I will have been here for two years. Hai năm là thời gian tích lũy tính đến tháng Sáu; câu không nói việc ở đó kết thúc.
Các chủ điểm liên quan
- Nền tảng cần nắm: Diễn tả tương lai với will — ôn cách tạo câu khẳng định, phủ định và câu hỏi với will trước khi thêm have + V3.