B1

İngilizcede Too ve Enough Kullanımı

Too and Enough

Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İngilizce dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.

Kısaca

Too, bir özelliğin ya da miktarın gereken sınırı aştığını; enough ise gereken düzeye ulaştığını anlatır. Temel sıra şöyledir: too hot (gereğinden sıcak), warm enough (yeterince sıcak), enough time (yeterli zaman). Bir eylemin mümkün olup olmadığını belirtmek için sonlarına to + fiilin yalın biçimi eklenebilir: too tired to work (çalışamayacak kadar yorgun), old enough to drive (araba kullanabilecek yaşta).

Genel bakış

Bir otel odası ararken fiyatın yalnızca yüksek olduğunu söylemekle bütçenizi aştığını söylemek aynı şey değildir. It's expensive “Pahalı” demektir; It's too expensive ise “Fazla pahalı” anlamındadır: fiyat, kabul edebileceğiniz sınırın üzerindedir. Benzer biçimde The room is big enough derken odanın çok büyük olduğunu değil, ihtiyacınızı karşılayacak büyüklükte olduğunu söylersiniz.

B1 düzeyinde bu konu, daha önce öğrenilen özellik bildiren sözcükleri günlük kararlarla birleştirmeyi sağlar. Bir çantanın taşınamayacak kadar ağır olduğunu, toplantı için yeterli zaman kalmadığını ya da birinin tek başına seyahat edebilecek yaşta olduğunu anlatabilirsiniz. Ölçü her zaman nesnel değildir: bir kişi için fazla sıcak olan çay, başka biri için tam kıvamında olabilir.

Türkçe bilenler için asıl dikkat noktası sözcük sırasıdır. Türkçede hem “yeterince hızlı” hem “yeterli para” deriz; yeterlilik bildiren sözcük iki durumda da öndedir. İngilizcede ise fast enough ile enough money farklı sıralanır. Ayrıca Türkçedeki “çok güzel” gibi olumlu ifadeleri doğrudan too ile kurmamak gerekir: temel kullanımında too, yalnızca yüksek dereceyi değil, bir sınırın aşılmasını anlatır.

Yapı nasıl kurulur?

1. Bir özelliğin fazla olması: too

Sıfat, bir kişinin veya şeyin özelliğini bildiren sözcüktür: tired (yorgun), expensive (pahalı). Zarf ise burada bir işin nasıl yapıldığını anlatan sözcüktür: quickly (hızlıca), quietly (sessizce). Too, her ikisinin de önüne gelir.

Yapı İngilizce örnek Türkçesi
too + sıfat The bag is too heavy. Çanta fazla ağır.
too + zarf You're speaking too quickly. Fazla hızlı konuşuyorsun.
too + sıfat + ad It's too small a room. Gereğinden küçük bir oda.

Son satırdaki yapı daha ileri bir kullanımdır; başlangıçta The room is too small (Oda fazla küçük) demek daha kolaydır. Temel kuralı bunun üzerinden öğrenmek yeterlidir.

Too çoğunlukla bir güçlük, uygunsuzluk veya istenmeyen sonuç sezdirir. The music is too loud “Müziğin sesi fazla yüksek” demektir; sesin kısılmasını istediğiniz anlaşılabilir. Ancak ortaya çıkan sonucu mutlaka cümlede söylemek gerekmez.

2. Bir özelliğin yeterli olması: enough

Sıfat veya zarftan sonra enough gelir:

  • The soup is hot enough. — Çorba yeterince sıcak.
  • She speaks clearly enough. — Yeterince anlaşılır konuşuyor.
  • We didn't leave early enough. — Yeterince erken çıkmadık.

Türkçedeki sıraya bakarak enough hot demeyin. İngilizcede önce özelliği belirtin, sonra yeterli olduğunu ekleyin: hot enough.

Olumsuzluk, yeterlilik sınırına ulaşılamadığını gösterir. The room isn't warm enough “Oda yeterince sıcak değil” demektir. Bu, odanın mutlaka buz gibi olduğu anlamına gelmez; söz gelimi uyumak için uygun sıcaklıkta olmayabilir.

3. Bir şeyin miktarının yeterli olması: enough + ad

Ad veya isim, kişi, nesne, madde ya da kavramı karşılayan sözcüktür: chairs (sandalyeler), money (para), time (zaman). Miktarı anlatırken enough, adın önünde bulunur.

İngilizce Türkçesi Açıklama
We have enough chairs. Yeterli sayıda sandalyemiz var. Tek tek sayılabilen şeyler
We have enough water. Yeterli suyumuz var. Miktar olarak düşünülen madde
I don't have enough money. Yeterli param yok. Olumsuz cümlede yetersizlik
Is there enough space? Yeterli yer var mı? Soruda yeterlilik

Sayılabilen adlar, one chair, two chairs gibi tek tek sayılabilir. Sayılamayan adlar ise water, money gibi bu kullanımda doğrudan sayıyla kullanılmaz. Enough, her iki grupla da kullanılabilir; much veya many eklemek gerekmez.

Adın önünde bir sıfat varsa enough genellikle bütün grubun başına geçer: enough clean towels “yeterli sayıda temiz havlu” demektir. Burada ölçülen şey havluların temizlik derecesi değil, temiz havluların sayısıdır.

4. Miktarın fazla olması: too much, too many

Bir adın önüne doğrudan too getirilmez. Adın türüne göre too much veya too many kullanılır.

Ne için kullanılır? İngilizce Türkçesi
Sayılamayan ad too much sugar gereğinden fazla şeker
Sayılamayan ad too much traffic gereğinden yoğun trafik
Çoğul, sayılabilen ad too many emails gereğinden fazla e-posta
Çoğul, sayılabilen ad too many people gereğinden fazla insan

Money Türkçede para birimleriyle sayılabilse de İngilizcede sayılamayan bir addır: too much money denir. Problems ise çoğuldur ve sayılabilir: too many problems “gereğinden fazla sorun” demektir.

Too much, ad olmadan bir eylemin aşırı yapıldığını da söyleyebilir: I work too much (Gereğinden fazla çalışıyorum). Bunu I work too hard (Kendimi gereğinden fazla zorlayarak çalışıyorum) ile karıştırmayın: ilki iş miktarını, ikincisi harcanan çabayı öne çıkarır.

5. Sonucu belirtmek: to + fiil

Mastar, eylemin zaman veya kişi belirtmeyen biçimidir; Türkçede “çalışmak” gibi düşünebilirsiniz. Buradaki İngilizce yapı to + fiilin yalın biçimidir: to work, to drive, to carry.

Yapı İngilizce örnek Türkçesi
too + sıfat + to + fiil She's too tired to work. Çalışamayacak kadar yorgun.
sıfat + enough + to + fiil He's old enough to drive. Araba kullanabilecek yaşta.
olumsuz sıfat + enough yapısı He isn't old enough to drive. Araba kullanabilecek yaşta değil.
enough + ad + to + fiil We have enough time to walk. Yürüyerek gitmek için yeterli zamanımız var.
too + zarf + to + fiil He spoke too quietly to be heard. Duyulamayacak kadar alçak sesle konuştu.

Too tired to work içinde ayrıca not bulunmaz; buna rağmen Türkçede “çalışamayacak kadar” deriz. Eylemin gerçekleşmesine engel olan anlamı too sağlar. Bu nedenle “Çalışamayacak kadar yorgunum” demek için I'm too tired not to work denmez; bu, farklı bir anlam oluşturur.

Bu yapılar olanak veya uygunluk bildirir, eylemin gerçekten yapıldığını garanti etmez. She's old enough to drive (Araba kullanabilecek yaşta) cümlesi onun ehliyeti olduğunu veya o anda araba kullandığını söylemez; yalnızca yaş açısından koşulu karşıladığını belirtir.

6. Kimin için olduğunu belirtmek: for

Eylemi yapacak kişiyi belirtmek gerekiyorsa for + kişi eklenir. Zamir, bir adın yerine kullanılan sözcüktür; burada I yerine me, he yerine him, we yerine us kullanılır.

  • This box is too heavy for me to carry. — Bu kutu benim taşıyamayacağım kadar ağır.
  • The instructions are clear enough for everyone to follow. — Talimatlar herkesin uygulayabileceği kadar açık.
  • There isn't enough room for us to sit down. — Oturmamız için yeterli yer yok.

Yapıyı iki parça olarak görmek yararlıdır: önce too heavy / clear enough / enough room, sonra for me to carry / for everyone to follow / for us to sit down.

Bağlam içinde örnekler

Aşağıdaki cümlelerde yeterlilik ölçüsü bazen açıkça söylenir, bazen konuşmanın bağlamından anlaşılır. Türkçe çevirilerde her too için “çok” kullanmak yerine, sınırın aşılması anlamına dikkat edin.

İngilizce Türkçesi Kullanım notu
It's too expensive. Let's look elsewhere. Fazla pahalı. Başka yere bakalım. Fiyat kabul edilebilir sınırı aşıyor.
He isn't old enough to drive. Araba kullanabilecek yaşta değil. Yaş koşulu karşılanmıyor.
I don't have enough money for the deposit. Depozito için yeterli param yok. Miktar yetersiz.
She's too tired to work. Çalışamayacak kadar yorgun. Yorgunluk çalışmaya engel.
The tea is still too hot to drink. Çay hâlâ içilemeyecek kadar sıcak. İçmek için beklemek gerekiyor.
Could you speak more slowly? You're talking too fast. Biraz daha yavaş konuşabilir misiniz? Fazla hızlı konuşuyorsunuz. Hız, dinleyen için uygun değil.
Is the connection stable enough for a video call? Bağlantı görüntülü görüşme için yeterince kararlı mı? Bir amaç için yeterlilik soruluyor.
We have enough rice, but not enough vegetables. Yeterli pirincimiz var ama yeterli sebzemiz yok. İki farklı miktar karşılaştırılıyor.
There are too many people in this lift. Bu asansörde gereğinden fazla kişi var. Sayılabilen çoğul ad kullanılıyor.
You've put too much salt in the sauce. Sosa fazla tuz koymuşsun. Sayılamayan adla miktar anlatılıyor.
We didn't book early enough to get a discount. İndirimden yararlanabilecek kadar erken rezervasyon yapmadık. Zarfın ardından enough geliyor.
The apartment is big enough for the two of us. Daire ikimize yetecek kadar büyük. Yeterlilik kişilere göre belirleniyor.
Have you had enough to eat? Yeterince yemek yedin mi? Neyin yeterli olduğu bağlamdan anlaşılıyor.
I can't thank you enough for your help. Yardımın için sana ne kadar teşekkür etsem az. Kalıplaşmış bir minnettarlık ifadesi.

Sık yapılan hatalar

1. Enough sözcüğünü sıfatın önüne koymak

  • Yanlış: The room is enough warm.
  • Doğru: The room is warm enough. — Oda yeterince sıcak.
  • Neden? Türkçede “yeterince sıcak” deriz, fakat İngilizcede sıfat önce gelir. Ad varsa sıra değişir: enough blankets (yeterli battaniye).

2. Too sözcüğünü yalnızca “çok” sanmak

  • Yanlış seçim: The meal was too delicious. — Yalnızca yemeğin çok lezzetli olduğunu söylemek isterken.
  • Uygun seçim: The meal was very delicious. — Yemek çok lezzetliydi.
  • Neden? Olağan kullanımda too, bir şeyin sorun yaratacak derecede fazla olduğunu düşündürür. Olumlu bir övgü için very güvenli seçimdir. Abartılı konuşmadaki özel kullanımlar aşağıda açıklanıyor.

3. Too ile much sözcüklerini her yerde birlikte kullanmak

  • Yanlış: This ticket is too much expensive.
  • Doğru: This ticket is too expensive. — Bu bilet fazla pahalı.
  • Neden? Expensive bir sıfattır. Too much money (gereğinden fazla para) ise miktar bildiren ayrı bir yapıdır. “Çok daha fazla pahalı” vurgusu için de much too expensive kullanılır; sıra önemlidir.

4. Sayılabilen ve sayılamayan adları karıştırmak

  • Yanlış: There are too much cars.
  • Doğru: There are too many cars. — Gereğinden fazla araba var.
  • Neden? Cars tek tek sayılabilir ve çoğuldur. Buna karşılık too much traffic (gereğinden yoğun trafik) denir. Türkçedeki sözcüğün sayılabilir görünmesi, İngilizcedeki kullanımı belirlemez.

5. To yerine for ile doğrudan fiil getirmek

  • Yanlış: I'm too tired for finish this.
  • Doğru: I'm too tired to finish this. — Bunu bitiremeyecek kadar yorgunum.
  • Neden? Bir eylemi anlatmak için to finish gerekir. For work ise “iş için” anlamında, ad içeren doğru bir ifadedir: I'm too tired for work tonight (Bu gece çalışmak için fazla yorgunum). Ad ile eylemi ayırt edin.

6. Gereksiz bir nesne zamiri eklemek

  • Yanlış: This bag is too heavy for me to carry it.
  • Doğru: This bag is too heavy for me to carry. — Bu çanta benim taşıyamayacağım kadar ağır.
  • Neden? Nesne, eylemden etkilenen şeyi belirtir. Bu yapıda taşınan şeyin cümlenin başındaki çanta olduğu zaten bellidir; sona yeniden it eklenmez.

Kullanım notları

Very, too ve enough aynı ölçüyü anlatmaz

  • The room is very small. — Oda çok küçük. Küçüklüğün derecesi yüksek; bunun sorun olup olmadığı belirtilmiyor.
  • The room is too small. — Oda gereğinden küçük. Bir ihtiyaca uygun değil.
  • The room is small enough. — Oda yeterince küçük. Örneğin küçük bir ısıtıcıyla ısıtılabilmesi için gereken koşulu karşılıyor.

Son örnek özellikle önemlidir: enough yalnızca “büyük”, “güçlü” gibi özelliklerle kullanılmaz. Hedefiniz küçüklük veya sessizlikse small enough (yeterince küçük), quiet enough (yeterince sessiz) de doğaldır.

Not too expensive ile not expensive enough de aynı değildir. İlki “fazla pahalı değil”, ikincisi “yeterince pahalı değil” demektir. İkinci ifade ancak yüksek fiyatın istendiği özel bir bağlamda anlamlıdır; örneğin pahalı bir hediye arayan biri söyleyebilir.

Yeterlilik çoğu zaman bağlama bağlıdır

Is that enough? “Bu yeterli mi?” sorusunda miktarın neye yeteceği konuşmadan anlaşılır. Bir restoranda tabaktaki yemek, toplantıda ayrılan süre veya yapılan açıklama söz konusu olabilir. Ölçüyü açık etmek isterseniz for kullanın: enough for lunch (öğle yemeği için yeterli), enough for six people (altı kişi için yeterli).

Ton ve nezaket

That's enough! ses tonuna göre “Bu kadarı yeter!” diye sert bir uyarı olabilir. I've had enough! genellikle “Artık yeter, bıktım!” anlamına gelir. Yemek ikramını geri çevirirken daha yumuşak bir ifade seçin: I've had enough, thank you (Yeterince yedim, teşekkür ederim).

Ayrıca too cümle sonunda “de/da” anlamında da kullanılır: I'm tired too (Ben de yorgunum). Bu, I'm too tired (Fazla yorgunum) ile aynı yapı değildir. Sözcüğün yeri anlamı değiştirir.

İleri kullanım ve anlam incelikleri

Temel sıralamayı öğrendikten sonra aşağıdaki ayrımlar, daha uzun cümleleri doğru yorumlamanıza yardımcı olur.

Enough ile miktar mı, özellik mi ölçülüyor?

Enough sözcüğünün yeri, neyin yeterli olduğunu değiştirebilir:

  • We have enough large boxes. — Yeterli sayıda büyük kutumuz var.
  • We have large enough boxes. — Yeterince büyük kutularımız var.

İlk cümlede büyük kutuların sayısı, ikincide kutuların boyutu önemlidir. Türkçede bu ayrımı “yeterli sayıda” ve “yeterince büyük” diyerek açıkça göstermek, İngilizce sırayı hatırlamayı kolaylaştırır.

Belirli bir gruptan yeterli miktar alınmışsa enough of kullanılır:

  • Enough of the guests have arrived to start dinner. — Yemeğe başlamak için yeterli sayıda konuk geldi.
  • I've seen enough of it. — Ondan yeterince gördüm.

Burada the guests belirli konukları, it ise önceden bilinen bir şeyi gösterir. Genel olarak yeterli sandalye olduğunu söylerken enough chairs denir; gereksiz yere of eklenmez.

Fazlalığı güçlendirmek

Much too ve konuşma dilindeki far too / way too, sınırın belirgin biçimde aşıldığını anlatır:

  • It's much too late to call now. — Şimdi telefon etmek için çok geç.
  • The rent is far too high. — Kira olması gerekenden çok daha yüksek.
  • That's way too much sugar. — Bu gerçekten gereğinden çok fazla şeker.

Way too daha gündelik ve vurguludur. Tarafsız veya resmî bir metinde much too ya da far too daha uygundur. Miktar yapısında sıra far too much sugar, sıfat yapısında much too expensive olur.

Too…to her zaman mutlak imkânsızlık değildir

I'm too busy to meet today (Bugün görüşemeyecek kadar meşgulüm), fiziksel bir imkânsızlıktan çok kişinin önceliklerini veya uygunluk değerlendirmesini anlatabilir. Benzer biçimde She's too polite to complain (Şikâyet edemeyecek kadar nazik), kişinin nezaketinden dolayı şikâyet etmeyeceğini belirtir.

Only too happy to help gibi kalıplarda ise olumsuz bir engel yoktur: I'd be only too happy to help “Seve seve yardım ederim” demektir. Bu kalıbı temel too tired to help (Yardım edemeyecek kadar yorgun) kuralından ayrı öğrenmek gerekir.

Olumlu abartı ve kalıplaşmış ifadeler

Gündelik konuşmada You're too kind “Çok naziksiniz” diye teşekkür etmek için söylenebilir. That's too funny! de bazen yalnızca “Bu çok komik!” anlamında, abartılı bir tepki olarak kullanılır. Bunlar gerçek kullanımlardır, ancak her övgüde very yerine too getirilebileceği anlamına gelmez.

Too good to be true (Gerçek olamayacak kadar iyi) ifadesinde ise temel sınır anlamı korunur: anlatılan şey o kadar iyidir ki gerçekliğinden kuşku duyulur.

Sonucun farklı cümlelerle anlatılması

Aynı durumu farklı yapılarla ifade edebilirsiniz:

  • The box is too heavy for me to lift. — Kutu benim kaldıramayacağım kadar ağır.
  • The box is so heavy that I can't lift it. — Kutu o kadar ağır ki kaldıramıyorum.

İkinci cümlede “kaldıramıyorum” ayrı bir cümle olarak kurulduğu için it gereklidir. İlk yapıda ise eklenmez. Ayrıca too…to yerine so…that kullanırken olumsuzluğu açıkça belirtmek gerekir; so heavy that I can lift it aynı anlamı vermez.

Çalışma önerileri

  1. Üç farklı değerlendirme yazın. Evinizdeki bir nesneyi seçip very, too ve enough ile üç cümle kurun. Örneğin bir masa için It's very large (Çok büyük), It's too large for this room (Bu oda için fazla büyük), It's large enough for six people (Altı kişi için yeterince büyük) deyin. Her cümlede ölçünün nasıl değiştiğini açıklayın.
  2. Sözcükleri değil, küçük grupları çalışın. Bir tarafa enough time, enough chairs, diğer tarafa early enough, comfortable enough yazın. Yanlarına “yeterli zaman, yeterli sandalye” ve “yeterince erken, yeterince rahat” karşılıklarını ekleyin. Böylece Türkçedeki tek tip sırayı İngilizceye taşıma alışkanlığını azaltırsınız.
  3. Bir sorunu ve sonucunu birleştirin. Önce “Kutu fazla ağır” ve “Onu taşıyamıyorum” diye iki düşünce belirleyin; ardından The box is too heavy for me to carry cümlesini kurun. Aynısını “Param yeterli; bileti alabilirim” için I have enough money to buy the ticket (Bileti almak için yeterli param var) biçiminde yapın. Son kontrolde enough sözcüğünün yerini ve to sonrasındaki fiili gözden geçirin.

İlgili konular

  • Ön bilgi: Temel sıfatlar — Kişilerin ve nesnelerin özelliklerini anlatan sözcükleri öğrenmek, too expensive ve warm enough gibi yapıları kurmayı kolaylaştırır.

Ön koşul

İngilizcede Temel SıfatlarA1

Diğer B1 kavramları