A1

İngilizcede Temel Sıfatlar

Basic Adjectives

Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İngilizce dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.

Kısaca

İngilizcede sıfatlar, kişilerin ve nesnelerin nasıl olduğunu anlatır: a small cat (küçük bir kedi), The car is fast. (Araba hızlı.). Genellikle isimden önce ya da be fiilinin uygun biçiminden sonra gelirler. Sıfatın biçimi tekillik, çoğulluk veya cinsiyete göre değişmez: a happy child (mutlu bir çocuk), happy children (mutlu çocuklar).

Genel bakış

Bir otel odasının temiz olduğunu, bir ayakkabının pahalı olduğunu veya bir arkadaşınızın yorgun olduğunu söylemek için sıfat kullanırsınız. Sıfat, bir ismin (kişi, yer, nesne veya kavramı adlandıran kelimenin) özelliğini belirtir. Small “küçük”, fast “hızlı”, expensive “pahalı”, happy ise “mutlu” demektir. Bu kelimeler günlük alışverişte, tanışmada, ev ararken veya nasıl hissettiğinizi anlatırken sürekli karşınıza çıkar.

Bu konu A1 düzeyinin temel yapı taşlarından biridir. Türkçe konuşanlar için iki nokta tanıdıktır: “küçük ev” derken olduğu gibi sıfat genellikle isimden önce gelir ve “küçük evler” derken sıfat çoğul eki almaz. İngilizcede de a small house (küçük bir ev) ile small houses (küçük evler) arasındaki değişiklik sıfatta değil, isimdedir.

Asıl dikkat gerektiren fark, “Ev küçük.” gibi cümlelerdir. Türkçede bu cümleyi ayrı bir “olmak” kelimesi kullanmadan kurabilirsiniz; İngilizcede ise normal, tam bir cümlede The house is small. denir. Başlangıçta hedefiniz çok sayıda sıfat ezberlemekten önce bu iki kalıbı rahatça kullanabilmek olsun: “nasıl bir şey?” ve “bir şey nasıl?”.

Nasıl kullanılır?

1. İsimden önce özellik belirtme

Sıfat, anlattığı ismin önüne yerleşir. Türkçedeki “temiz oda” sıralaması burada yardımcı olur: a clean room (temiz bir oda).

Yapı İngilizce Türkçe
Bir tekil isimle a small cat küçük bir kedi
Bir çoğul isimle expensive shoes pahalı ayakkabılar
Belirli bir şeyi anlatırken the red bag kırmızı çanta
Sahiplik belirtirken my new phone yeni telefonum

Buradaki a/an ve the, tanımlık denen, ismin nasıl anlaşılması gerektiğini gösteren kısa kelimelerdir. A/an, sayılabilen tek bir şeyden söz ederken çoğu zaman Türkçedeki “bir”e karşılık gelir; the ise bağlamda belli olan şeyi işaret eder ve Türkçeye her zaman ayrı bir kelime olarak çevrilmez. Sıfat, bu kelimeler ile isim arasına girer: the small cat (küçük kedi).

Sıfat kullanmak, tekil isimle gereken tanımlığı ortadan kaldırmaz. “Yeni bir telefonum var.” derken I have a new phone. denir; I have new phone. denmez. My new phone (yeni telefonum) ifadesinde ise sahiplik bildiren my bulunduğundan ayrıca a kullanılmaz.

A/an seçimini hemen ardından gelen ses belirler. A car (bir araba), sıfat eklenince an expensive car (pahalı bir araba) olur. Benzer şekilde an old house “eski bir ev” demektir. Seçimi ismin ilk harfine değil, tanımlıktan hemen sonra duyulan sese göre yapın.

2. Bir şeyin nasıl olduğunu söyleme

Bir özelliği cümlenin ana bilgisi olarak veriyorsanız şu kalıbı kullanırsınız:

Kişi veya şey + am/is/are + sıfat

Am, is, are, burada özelliği kişi veya şeye bağlayan be fiilinin şimdiki zaman biçimleridir. Hangisinin kullanılacağı özneye (cümlede hakkında bir şey söylenen kişi veya şeye) bağlıdır.

İngilizce Türkçe Açıklama
I am tired. Yorgunum. Kendinizden söz ederken am.
You are tired. Yorgunsun. / Yorgunsunuz. You ile are.
He is tired. O yorgun. Erkek bir kişiden söz ederken is.
She is tired. O yorgun. Kadın bir kişiden söz ederken de is.
It is cold. O soğuk. Tek bir nesne için is.
We are tired. Yorgunuz. We ile are.
They are tired. Onlar yorgun. They ile are.

Tablodaki tired hep aynıdır. Değişen, sıfat değil, be fiilinin biçimidir. The room is clean. (Oda temiz.) ve The rooms are clean. (Odalar temiz.) karşılaştırmasında da aynı durum görülür.

Bu kalıpla kurulan tam cümlede özneyi de söylemek gerekir. Türkçede “Yorgunum.” yeterliyken İngilizcede I am tired. kullanılır. Yalnızca Am tired. demeyi başlangıç kuralı olarak benimsemeyin; bu tür kısaltılmış ifadeler özel konuşma veya mesaj bağlamlarına aittir.

3. Sıfatın biçimi değişmez

İngilizce sıfatlar tekil veya çoğul isimle aynı biçimde kullanılır. Erkek ve kadın kişilerden söz ederken de sıfata ayrı bir ek gelmez.

İngilizce Türkçe
a happy child mutlu bir çocuk
two happy children iki mutlu çocuk
a young man genç bir adam
a young woman genç bir kadın
The children are happy. Çocuklar mutlu.

Bu bakımdan Türkçedeki alışkanlığınıza güvenebilirsiniz: “mutlu çocuklar” ifadesinde “mutlu”yu çoğul yapmazsınız. İngilizcede de çoğulluk, gerekiyorsa isimde görünür; happy kelimesine çoğul eki eklenmez.

4. Olumsuz cümle ve soru

Bir özelliğin geçerli olmadığını söylemek için am/is/are sonrasına not getirin. Soru kurarken am/is/are öznenin önüne geçer. Sıfat yine yerinde ve aynı biçimde kalır.

Cümle türü İngilizce Türkçe
Olumlu The room is quiet. Oda sessiz.
Olumsuz The room is not quiet. Oda sessiz değil.
Soru Is the room quiet? Oda sessiz mi?
Çoğul soru Are the rooms quiet? Odalar sessiz mi?
Kısa cevap Yes, they are. Evet, sessizler.

Türkçedeki “mi”yi İngilizcede ayrı bir kelimeyle karşılamaya çalışmayın. Bu yapıda soru, kelime sırasının değişmesiyle kurulur. Ayrıca Is the room quiet? sorusuna Yes, it is. denir; olumlu kısa cevabın sonunda it's kullanılmaz.

Bağlam içinde örnekler

Aşağıdaki örnekler sıfatların hem bir şeyi tanıtırken hem de onun hakkında bilgi verirken nasıl kullanıldığını gösterir. İsimden önceki örneklerin bazıları tam cümle değil, günlük hayatta sık kullanılan kelime gruplarıdır.

İngilizce Türkçe Dikkat edilecek nokta
a small cat küçük bir kedi Sıfat isimden önce.
The car is fast. Araba hızlı. Özellik is ile bağlanıyor.
expensive shoes pahalı ayakkabılar Çoğul isimle sıfat değişmiyor.
They are happy. Onlar mutlu. Çoğul özneyle are.
We need a clean room. Temiz bir odaya ihtiyacımız var. Sıfat, a ile isim arasında.
My coffee is cold. Kahvem soğuk. Bir içeceğin durumu anlatılıyor.
These bags are heavy. Bu çantalar ağır. Çoğulluk bags ve are üzerinde.
Is the kitchen small? Mutfak küçük mü? Soruda is başa geçiyor.
The tickets aren't cheap. Biletler ucuz değil. Aren't, are not kısaltması.
She's a friendly teacher. O, cana yakın bir öğretmen. Friendly, kişiyi niteleyen bir sıfat.
I'm hungry, but the soup is hot. Açım ama çorba sıcak. Kişinin ve yemeğin durumu farklı sıfatlarla anlatılıyor.
This is an old photo. Bu eski bir fotoğraf. An, hemen ardından gelen old nedeniyle kullanılıyor.

Çevirilerde her İngilizce kelimenin ayrı bir Türkçe karşılığını aramayın. Örneğin My coffee is cold. cümlesindeki my, Türkçede “kahvem” kelimesinin içindeki sahiplik ekiyle karşılanır; is için de ayrı bir kelime kullanmanız gerekmez. Önemli olan İngilizce cümleyi kurarken bu parçaları unutmamaktır.

Sık yapılan hatalar

1. Sıfat cümlesinde be fiilini unutmak

  • Yanlış: The car fast.
  • Doğru: The car is fast. — Araba hızlı.
  • Neden? Türkçede “Araba hızlı.” diyebilirsiniz; İngilizcede bu tam cümle için is gerekir. Sıfat, tek başına fiilin görevini üstlenmez.

2. Normal isim grubunda sıfatı sona koymak

  • Yanlış: I need a room quiet.
  • Doğru: I need a quiet room. — Sessiz bir odaya ihtiyacım var.
  • Neden? Bir ismi doğrudan niteleyen temel sıfat genellikle o ismin önüne gelir. Ayrı bir cümle kurarsanız The room is quiet. (Oda sessiz.) diyebilirsiniz. Bu iki yapıyı birbirine karıştırmayın.

3. Sıfata çoğul eki eklemek

  • Yanlış: These shoes are expensives.
  • Doğru: These shoes are expensive. — Bu ayakkabılar pahalı.
  • Neden? Expensive çoğul eki almaz. Ayakkabıların birden fazla olduğu zaten these shoes ve are ile anlaşılır.

4. Sıfat görünce tanımlığı atlamak

  • Yanlış: She has beautiful garden.
  • Doğru: She has a beautiful garden. — Onun güzel bir bahçesi var.
  • Neden? Garden, burada tek bir sayılabilir nesneyi anlatır. Başına sıfat eklemek, gereken a kelimesini gereksiz hâle getirmez.

5. Be ile kurulan soruya do eklemek

  • Yanlış: Do you are tired?
  • Doğru: Are you tired? — Yorgun musun? / Yorgun musunuz?
  • Neden? Bu cümlede soru kurmak için are başa geçer; ayrıca do kullanılmaz. Başka fiillerle öğrenilen soru kalıbını buraya taşımayın.

6. Özellik yerine durum seçimini gözden kaçırmak

  • Yanlış: I am boring. — “Canım sıkılıyor.” demek isterken.
  • Doğru: I am bored. — Canım sıkılıyor.
  • Neden? Boring “sıkıcı”, bored ise “canı sıkılmış” anlamındadır. Yanlış örnek dil bilgisi bakımından kurulabilir ama “Ben sıkıcıyım.” anlamını verir. Her sıfatın anlamını ayrı öğrenmek gerekir.

Kullanım notları

Konuşmada kısaltmalar doğaldır

Günlük konuşmada I am tired yerine I'm tired (Yorgunum.), She is happy yerine She's happy (O mutlu.) sık duyulur. Bunlar farklı sıfat yapıları değildir; yalnızca özne ile be fiili kısalır. Olumsuzlukta isn't ve aren't de yaygındır. Daha resmî yazılarda veya özellikle vurgularken açık biçimler tercih edilebilir.

Türkçede “Sıcak.” gibi tek kelimelik cevaplar doğal olduğu gibi İngilizcede de “Kahve nasıl?” sorusuna Hot. (Sıcak.) cevabı verilebilir. Bu, bağlamın eksik parçaları tamamladığı kısa bir cevaptır; normal tam cümle kalıbının değiştiği anlamına gelmez.

Derece bildiren kelimeler sıfattan önce gelir

Bir özelliğin ne ölçüde bulunduğunu very (çok), really (gerçekten, çok) veya quite (oldukça) gibi kelimelerle belirtebilirsiniz: The room is very small. — Oda çok küçük. It's really cold today. — Bugün hava gerçekten soğuk.

Bununla birlikte her sıfat aynı şekilde derecelendirilmez. Very good “çok iyi” demektir; excellent “mükemmel” zaten güçlü bir anlam taşır ve onunla absolutely excellent gibi kullanımlar daha doğaldır. Başlangıçta very tired (çok yorgun), very expensive (çok pahalı) gibi sık rastlanan birliktelikleri öğrenin; tek bir kuvvetlendirme kelimesini bütün sıfatlara uygulamayın.

Aynı sıfatın çevirisi bağlama göre değişebilir

An old friend “eski bir dost”, an old building ise “eski bir bina” olabilir. Dost örneğinde çoğu zaman uzun süredir tanıdığınız biri anlatılır; kişinin yaşlı olması gerekmez. Buna karşılık My friend is old. “Arkadaşım yaşlı.” anlamına gelir. Sıfatı yalnızca sözlükteki tek karşılığıyla değil, içinde kullanıldığı ifadeyle birlikte öğrenmek bu tür karışıklıkları azaltır.

Temelin ötesinde: Daha sonra karşılaşacağınız ayrıntılar

Aşağıdaki ayrıntıları A1 düzeyinde hemen kullanmanız gerekmez. Önce isimden önceki sıfatı ve be + sıfat kalıbını yerleştirin; bu bölümü okurken temel kuralın sınırlarını tanımanız yeterlidir.

Birden fazla sıfatın sırası

İngilizcede bir ismin önüne birkaç sıfat geldiğinde sıra tamamen serbest değildir. Genel eğilim; değerlendirme, boyut, yaş, biçim, renk, köken ve malzeme bilgilerinin bu sıraya yakın dizilmesidir. Bu, her cümlede mekanik biçimde uygulanacak katı bir liste değil, doğal kullanımı tanımaya yarayan bir rehberdir.

Örneğin a beautiful old house “güzel, eski bir ev”, a small red bag “küçük kırmızı bir çanta”, a round wooden table ise “yuvarlak ahşap bir masa” demektir. Başlangıçta iki sıfatla sınırlı kalmak yeterlidir. Çok sayıda sıfatı tek ismin önüne yığmak yerine bilgiyi iki cümleye bölmek çoğu zaman daha anlaşılır olur.

Eş düzeyde özellikleri bağlarken and kullanılabilir: The room is small and quiet. — Oda küçük ve sessiz. İsimden önce ise a small red bag gibi farklı türde özelliklerin arasına normalde and eklenmez.

Her sıfat iki konumda da aynı şekilde kullanılmaz

Big, small, happy gibi pek çok sıfat hem isimden önce hem be sonrasında kullanılabilir. Ancak bazıları belirli bir konumu tercih eder. Asleep (uykuda) genellikle fiilden sonra gelir: The baby is asleep. — Bebek uyuyor. İsimden önce aynı anlamı vermek için a sleeping baby (uyuyan bir bebek) daha doğaldır.

Buna karşılık main (ana, başlıca) çoğunlukla isimden önce kullanılır: the main reason — ana neden. Bu nedenle “bütün sıfatları iki kalıba da yerleştirebilirim” diye düşünmeyin. Yeni bir sıfat öğrenirken sözlükteki örnek cümlesine bakın.

Sıfatın isimden sonra geldiği özel yapılar

Something, anything, nothing gibi belirsiz anlamlı kelimelerle sıfat sonra gelir: something cold (soğuk bir şey), nothing important (önemli bir şey yok). I'd like something cold. cümlesi “Soğuk bir şey istiyorum.” demektir. Bu yapı, Türkçedeki sıralamadan farklıdır.

Arkasından açıklama alan sıfatlar da isimden sonra görülebilir: a room suitable for children — çocuklar için uygun bir oda. Burada suitable for children bir bütün olarak odayı açıklar. Bu örnekleri, temel a small room (küçük bir oda) kalıbının yerine geçen genel bir serbestlik olarak görmeyin.

Be dışındaki fiillerden sonra sıfat

Özellik bildiren tek fiil be değildir. Seem (gibi görünmek), look (görünmek), feel (hissetmek) gibi fiillerden sonra da sıfat gelebilir: You look tired. — Yorgun görünüyorsun. I feel better. — Kendimi daha iyi hissediyorum.

Burada zarf ayrımı önem kazanır. Zarf, bu karşılaştırmada bir eylemin nasıl yapıldığını anlatan kelimedir. She is careful. (O dikkatli.) kişiyi anlatır; She drives carefully. (O dikkatli araba kullanır.) ise araba kullanma biçimini anlatır. Sıfatı otomatik olarak her fiilin arkasına koyamazsınız.

Üstelik -ly ile biten her kelime zarf değildir: friendly “cana yakın” anlamında bir sıfattır. Öte yandan fast hem “hızlı” hem “hızlı bir biçimde” anlamında kullanılabilir: The car is fast. (Araba hızlı.), He drives fast. (O hızlı araba kullanır.).

Duygu bildiren -ed ve -ing çiftleri

Interested/interesting, tired/tiring gibi çiftlerde anlam farkını birlikte öğrenin. The film is interesting. “Film ilginç.”, I'm interested in the film. ise “Film ilgimi çekiyor.” demektir. Bir biçim genellikle bir şeyin uyandırdığı etkiyi, diğeri o etkiyi yaşayanın durumunu anlatır.

Bu ayrım “insanlar için bir ek, nesneler için başka ek” diye ezberlenmemelidir. Bir kişi de ilginç olabilir: She's interesting. — O ilginç biri. Seçim, anlatılanın insan olup olmamasına değil, vermek istediğiniz anlama bağlıdır.

Karşılaştırma ve sıfatın isim yerine kullanılması

Temel sıfatlar daha sonra karşılaştırma yapılarına girer: a small room (küçük bir oda), a smaller room (daha küçük bir oda), a more expensive room (daha pahalı bir oda). Buradaki biçim değişikliği çoğulluk veya cinsiyetle ilgili değildir; karşılaştırma anlamı katar.

Ayrıca the rich (zenginler) ve the elderly (yaşlılar) gibi yapılarda sıfat, bir insan grubunu topluca adlandırabilir. Bunlar her sıfatla serbestçe kurulmaz. The rich are not always happy. — Zenginler her zaman mutlu değildir. Grup anlamına rağmen rich çoğul eki almaz; fiil burada are olur.

Çalışma önerileri

  1. Aynı bilgiyi iki kalıpta söyleyin. Evinizden beş nesne seçin. Her biri için önce bir kelime grubu, sonra tam cümle kurun: a clean table (temiz bir masa) → The table is clean. (Masa temiz.). Sonra çoğula geçin: The tables are clean. (Masalar temiz.). Sıfatın değişmediğini özellikle kontrol edin.
  2. Olumlu cümleyi soruya ve olumsuza dönüştürün. The bag is heavy. (Çanta ağır.) → Is the bag heavy? (Çanta ağır mı?) → The bag isn't heavy. (Çanta ağır değil.). Ardından aynı dönüşümü bags ile yapın. Böylece sıfatla birlikte is/are seçimini de çalışırsınız.
  3. Kelimeyi tek başına değil, anlamlı bir eşleşmeyle kaydedin. “Pahalı” için yalnızca expensive yazmak yerine expensive shoes (pahalı ayakkabılar) yazın. Duygu sıfatlarında iki ayrı örnek tutun: a boring meeting (sıkıcı bir toplantı), I'm bored. (Canım sıkılıyor.). Notlarınızı gözden geçirirken hem Türkçe anlamı hem İngilizce kelime sırasını hatırlamaya çalışın.

İlgili konular

Bu kavram üzerine inşa edilen kavramlar

Diğer A1 kavramları

Bu kavram diğer dillerde

Tüm dillerde karşılaştır