B1

Too và enough trong tiếng Anh

Too and Enough

Bài viết này thuộc cây ngữ pháp Tiếng Anh trên Settemila Lingue.

Ghi nhớ nhanh

Too nói rằng một mức độ vượt quá giới hạn phù hợp: too expensive là “đắt quá”, thường hàm ý không mua được hoặc không muốn mua. Enough nghĩa là “đủ”: đặt sau từ chỉ tính chất hoặc cách thức (old enough, quickly enough), nhưng đặt trước từ chỉ người, vật hoặc lượng (enough money). Muốn nói “quá… nên không thể…” hoặc “đủ… để…”, thêm to + động từ nguyên mẫu: too tired to work = “mệt quá nên không làm việc nổi”; old enough to drive = “đủ tuổi lái xe”.

Tổng quan

Khi chọn một căn phòng, mua vé hay thu xếp công việc, ta không chỉ cần nói một thứ “đắt”, “rộng” hay “nhanh”. Điều quan trọng thường là nó có phù hợp với nhu cầu hay không: phòng có đủ rộng cho cả nhà không, vé có đắt quá không, còn đủ thời gian để ăn trưa không? Too và enough giúp diễn đạt chính sự đánh giá ấy.

Ở trình độ B1, bạn cần dùng được hai từ này với nhiều loại từ và nối chúng với một hành động. Hãy hình dung một ngưỡng cần đạt: enough là đạt ngưỡng, not enough là chưa đạt, còn too là vượt giới hạn theo hướng không phù hợp. Ngưỡng đó phụ thuộc vào hoàn cảnh, chứ không phải một con số cố định. Một phòng họp có thể đủ rộng cho sáu người nhưng quá nhỏ cho mười người.

Với người Việt, khó khăn không nằm ở nghĩa “quá” và “đủ” mà ở trật tự từ và cách nối ý. Ta nói “đủ tiền” và “đủ lớn”, nhưng tiếng Anh dùng hai trật tự khác nhau: enough money và big enough. Ngoài ra, “đẹp quá!” có thể chỉ là lời khen trong tiếng Việt; dùng too trong tiếng Anh lại thường gợi ý rằng mức độ ấy gây trở ngại.

Cấu tạo và cách dùng

1. Too: vượt quá mức phù hợp

Tính từ là từ chỉ đặc điểm hoặc trạng thái, như expensive (đắt), small (nhỏ), tired (mệt). Trạng từ là từ bổ sung ý về cách một hành động diễn ra, như quickly (nhanh) hay slowly (chậm). Too đứng trước cả hai loại từ này.

Cấu trúc Ví dụ tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt
too + tính từ It's too expensive. Nó đắt quá.
too + trạng từ You're speaking too quickly. Bạn đang nói nhanh quá.
too + tính từ + to + động từ She's too tired to work. Cô ấy mệt quá nên không làm việc nổi.

Too không đơn thuần là “rất”. So sánh:

  • The soup is very hot. — Súp rất nóng.
  • The soup is too hot to eat. — Súp nóng quá, chưa ăn được.

Câu đầu chỉ mô tả mức độ cao. Câu sau cho biết độ nóng vượt mức có thể ăn được. Khi không nói rõ hành động, người nghe vẫn thường hiểu trở ngại từ hoàn cảnh: It's too expensive có thể là lý do từ chối mua.

2. Enough sau tính từ và trạng từ

Với tính từ hoặc trạng từ, đặt enough ở phía sau:

  • The room is big enough. — Phòng đủ rộng.
  • You didn't speak loudly enough. — Bạn nói chưa đủ to.

Trong tiếng Việt, “đủ” đứng trước “rộng”, “nhanh”, “to”. Vì vậy, bạn nên học cả cụm tiếng Anh như một khối: big enough, fast enough, loudly enough, thay vì dịch từng từ rồi giữ nguyên thứ tự tiếng Việt.

Enough nói rằng yêu cầu đã được đáp ứng, không nhất thiết là mức độ rất cao. My English is good enough for this job nghĩa là “Tiếng Anh của tôi đủ tốt để làm công việc này”, chứ không khẳng định tiếng Anh của người nói xuất sắc.

3. Enough trước danh từ

Danh từ là từ gọi tên người, vật, sự việc hoặc khái niệm, như chairs (ghế), money (tiền), time (thời gian). Đặt enough trước danh từ, dù danh từ đó đếm được hay không đếm được.

Loại danh từ Ví dụ tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt
Đếm được, dạng số nhiều We have enough chairs. Chúng ta có đủ ghế.
Không đếm được I don't have enough money. Tôi không có đủ tiền.
Không đếm được Is there enough time? Có đủ thời gian không?

Danh từ đếm được là thứ có thể đếm thành từng đơn vị; khi nói đủ một số vật, thường dùng dạng số nhiều như chairs, tickets, batteries. Danh từ không đếm được như money hay time không thêm đuôi số nhiều trong những nghĩa này.

Đừng đặt too trực tiếp trước danh từ để nói “quá nhiều”. Cần thêm:

  • too many + danh từ đếm được số nhiều: There are too many people. — Có quá nhiều người.
  • too much + danh từ không đếm được: There's too much noise. — Có quá nhiều tiếng ồn.

4. Nối với hành động bằng to + động từ nguyên mẫu

Động từ nguyên mẫu là dạng cơ bản, chưa biến đổi của động từ, chẳng hạn work, drive, buy. Trong các cấu trúc đang học, nó đi sau to.

Ý muốn nói Ví dụ tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt
Quá… nên không thể làm gì She's too tired to work. Cô ấy mệt quá nên không làm việc nổi.
Đủ… để làm gì He's old enough to drive. Anh ấy đủ tuổi lái xe.
Chưa đủ… để làm gì He isn't old enough to drive. Anh ấy chưa đủ tuổi lái xe.
Có đủ thứ gì để làm gì We have enough money to buy the tickets. Chúng ta có đủ tiền mua vé.

Với nghĩa thông thường của too… to…, không thêm not trước hành động. Too tired to work đã diễn đạt rằng sự mệt mỏi cản trở việc làm; không cần viết too tired to not work để mang nghĩa ấy.

Sau enough + danh từ, phần to… thường cho biết việc cần có đủ nguồn lực để thực hiện: enough time to cook = “đủ thời gian nấu ăn”.

5. Thêm đối tượng hoặc người thực hiện bằng for

For + người/vật có thể cho biết mức độ ấy được đánh giá đối với ai hoặc phù hợp với việc gì:

  • This jacket is too small for me. — Áo khoác này quá nhỏ đối với tôi.
  • The table is big enough for six people. — Bàn đủ lớn cho sáu người.

Muốn nêu rõ người sẽ thực hiện hành động, dùng for + người + to + động từ:

  • The instructions are clear enough for beginners to follow. — Hướng dẫn đủ rõ để người mới bắt đầu làm theo.
  • The bag is too heavy for me to carry. — Túi nặng quá, tôi không xách nổi.

Ở câu thứ hai, me là người xách, còn chiếc túi là thứ được xách. Không thêm it sau carry: chiếc túi đã được xác định ở đầu câu. Quy tắc này sẽ được giải thích thêm ở phần mở rộng.

Ví dụ trong tình huống thực tế

Hãy chú ý mục đích cụ thể ở từng câu. “Đủ” luôn là đủ cho một nhu cầu nào đó, dù nhu cầu ấy không được nói ra.

Tiếng Anh Tiếng Việt Điểm cần chú ý
It's too expensive. Nó đắt quá. Giá vượt mức người nói chấp nhận.
He isn't old enough to drive. Anh ấy chưa đủ tuổi lái xe. Phủ định việc đạt yêu cầu về tuổi.
I don't have enough money. Tôi không có đủ tiền. Đặt từ chỉ sự đủ trước danh từ.
She's too tired to work. Cô ấy mệt quá nên không làm việc nổi. Mức độ mệt cản trở hành động.
Could you speak more slowly? You're talking too fast. Bạn nói chậm hơn được không? Bạn đang nói nhanh quá. Đánh giá tốc độ nói là không phù hợp.
The Wi-Fi isn't fast enough for video calls. Wi-Fi không đủ nhanh để gọi video. Nêu nhu cầu cần đáp ứng.
Do we have enough rice for everyone? Chúng ta có đủ cơm cho mọi người không? Hỏi về lượng thức ăn.
There aren't enough sockets in this room. Trong phòng này không có đủ ổ cắm điện. Danh từ đếm được ở số nhiều.
We arrived early enough to get seats together. Chúng tôi đến đủ sớm nên có được chỗ ngồi cạnh nhau. Đánh giá thời điểm đến.
It's too noisy here for me to concentrate. Ở đây ồn quá, tôi không tập trung được. Nêu rõ người chịu ảnh hưởng.
The text is clear enough to read without glasses. Chữ đủ rõ để đọc mà không cần kính. Không lặp lại đối tượng được đọc.
There are too many files to send in one email. Có quá nhiều tệp, không thể gửi hết trong một email. Lượng quá lớn với danh từ đếm được.

Những lỗi thường gặp

1. Đặt enough trước tính từ theo thói quen tiếng Việt

  • Sai: The room is enough big.
  • Đúng: The room is big enough. — Phòng đủ rộng.
  • Vì sao: Trước danh từ nhưng sau tính từ và trạng từ. Hãy tự hỏi từ đi cùng đang chỉ “thứ gì” hay “tính chất thế nào”.

2. Đặt enough sau danh từ

  • Sai: We don't have chairs enough.
  • Đúng: We don't have enough chairs. — Chúng ta không có đủ ghế.
  • Vì sao: Trong cách dùng thông thường đang học, enough đứng trước danh từ. Đừng áp dụng trật tự của big enough cho chairs.

3. Dùng too như một lời khen thuần túy

  • Không phù hợp nếu chỉ muốn khen: The meal was too delicious.
  • Tự nhiên hơn: The meal was really delicious. — Bữa ăn thật sự rất ngon.
  • Vì sao: “Ngon quá!” trong tiếng Việt có thể chỉ thể hiện sự thích thú. Too thường gợi ý vượt quá mức phù hợp, nên really hoặc very an toàn hơn khi chỉ muốn nhấn mạnh. Một số cách nói cường điệu với too vẫn có thể dùng được; xem phần mở rộng.

4. Quên to hoặc dùng dạng động từ không đúng

  • Sai: She's too tired work. / She's too tired to working.
  • Đúng: She's too tired to work. — Cô ấy mệt quá nên không làm việc nổi.
  • Vì sao: Dùng to + dạng cơ bản của động từ, không bỏ to, không thêm -ing ở vị trí này.

5. Dùng too trực tiếp với danh từ

  • Sai: There is too noise.
  • Đúng: There is too much noise. — Có quá nhiều tiếng ồn.
  • Vì sao: Với danh từ không đếm được, dùng too much. Với danh từ đếm được số nhiều, dùng too many: too many cars = “quá nhiều ô tô”.

6. Lặp lại thứ được tác động ở cuối câu

  • Sai: This box is too heavy for me to lift it.
  • Đúng: This box is too heavy for me to lift. — Thùng này nặng quá, tôi không nhấc nổi.
  • Vì sao: This box đã chỉ thứ được nhấc. Không thêm it trong cấu trúc này. Tuy nhiên, không phải cứ thấy too… to… là phải bỏ mọi từ chỉ người hoặc vật; cần xét hành động liên quan đến ai, cái gì.

Lưu ý khi sử dụng

Mức độ phù hợp phụ thuộc vào hoàn cảnh

Không có một tiêu chuẩn duy nhất cho warm enough (“đủ ấm”) hay too expensive (“đắt quá”). Người nói ngầm so sánh với nhu cầu, ngân sách hoặc khả năng của mình. Nếu dễ hiểu nhầm, hãy nói rõ bằng for hoặc to:

  • The room is warm enough for sleeping. — Phòng đủ ấm để ngủ.
  • The rent is too high for our budget. — Tiền thuê quá cao so với ngân sách của chúng tôi.

Enough không đồng nghĩa với lời khen mạnh

Good enough nghĩa là “đủ tốt”, “đạt yêu cầu”. Trong công việc, đây có thể là đánh giá tích cực vì sản phẩm đã dùng được. Nhưng khi nhận xét món quà hoặc công sức của ai đó, nó đôi khi nghe như “cũng tạm được”, thiếu nhiệt tình.

That's good enough for now. — “Như vậy tạm đủ tốt cho lúc này.” Cụm for now cho thấy có thể còn cải thiện sau, chứ không phải chất lượng đã hoàn hảo.

Dùng câu hỏi để kiểm tra thay vì phê bình

Is the music too loud? — “Nhạc có to quá không?” là cách kiểm tra mức âm lượng khá tự nhiên. Is it warm enough in here? — “Trong này đã đủ ấm chưa?” hướng sự chú ý vào sự thoải mái của người nghe. Cả hai thường nhẹ nhàng hơn một lời khẳng định rằng có vấn đề.

Too còn có nghĩa “cũng”

Trong I'm tired too — “Tôi cũng mệt”, too thường ở cuối câu và mang nghĩa “cũng”. Trong I'm too tired — “Tôi mệt quá”, nó đứng trước tính từ và diễn đạt sự quá mức. Đây là hai cách dùng khác nhau; vị trí giúp nhận ra nghĩa.

Mở rộng: những sắc thái và cấu trúc cần biết thêm

1. Phân biệt too, not enough và very

Hai cách nói có thể mô tả cùng một trở ngại từ hai phía:

  • The room is too small for six people. — Phòng quá nhỏ cho sáu người.
  • The room isn't big enough for six people. — Phòng không đủ lớn cho sáu người.

Cả hai đều nói diện tích không đáp ứng nhu cầu. Nhưng không phải lúc nào cũng có thể thay từ máy móc: phải chọn tính từ đối nghĩa phù hợp và giữ đúng ý. Too hot thường tương ứng với not cool enough, không phải not hot enough.

Cũng cần phân biệt “ít quá” và “quá ít” với lượng vượt mức:

  • We have too little time. — Chúng ta có quá ít thời gian.
  • We don't have enough time. — Chúng ta không có đủ thời gian.
  • We have too much time. — Chúng ta có quá nhiều thời gian.

Too little đi với danh từ không đếm được; too few đi với danh từ đếm được số nhiều: too few staff members = “quá ít nhân viên”. Hai cụm này nhấn mạnh sự thiếu hụt; not enough dùng được cho cả hai loại danh từ.

2. Nhấn mạnh mức thừa hoặc mức đủ

Một số từ đi trước cả cụm để tăng hoặc giới hạn mức độ:

Tiếng Anh Tiếng Việt Sắc thái
This laptop is much too expensive. Chiếc máy tính xách tay này đắt quá mức rất nhiều. Nhấn mạnh mức vượt quá.
It's far too late to call now. Bây giờ đã quá muộn để gọi điện rồi. Nhấn mạnh sự không phù hợp của thời điểm.
We have just enough time to eat. Chúng ta chỉ vừa đủ thời gian ăn. Đủ sát ngưỡng, không dư.
The room is easily big enough for us. Phòng thừa sức chứa cả nhóm chúng ta. Đáp ứng yêu cầu một cách thoải mái.

Phân biệt much too và too much: much too expensive = “đắt quá mức rất nhiều”, còn too much money = “quá nhiều tiền”. Không dùng very too expensive để nhấn mạnh.

3. Enough đứng một mình và enough of

Khi thứ đang nói đến đã rõ, enough có thể đứng một mình:

  • Have you had enough? — Bạn ăn đủ rồi chứ?
  • Yes, I've had enough, thanks. — Vâng, tôi ăn đủ rồi, cảm ơn.

Nghĩa cụ thể phụ thuộc hoàn cảnh; câu hỏi đầu cũng có thể nói về đồ uống hay một hoạt động nào đó.

Dùng enough of trước một nhóm đã được xác định bằng the, these, my hoặc một từ thay cho người/vật như us, them:

  • Have you read enough of the report to give an opinion? — Bạn đã đọc đủ phần cần thiết của báo cáo để đưa ra nhận xét chưa?
  • There are enough of us to finish today. — Chúng ta có đủ người để hoàn thành hôm nay.

So sánh enough time (“đủ thời gian” nói chung) với enough of the report (“đủ một phần của bản báo cáo đã xác định”). Không thêm of trực tiếp trước danh từ nói chung: không viết enough of money.

4. Khi nào không lặp lại người hoặc vật sau động từ?

Xét hai câu:

  • The suitcase is too heavy to carry. — Va li nặng quá, không xách được.
  • I'm too tired to carry the suitcase. — Tôi mệt quá nên không xách va li nổi.

Ở câu đầu, va li là thứ được xách, nên không lặp lại bằng it. Ở câu sau, người nói là người xách, còn the suitcase nêu vật được xách và cần giữ lại để câu rõ nghĩa.

Đôi khi phải giữ một từ nối thể hiện quan hệ, chẳng hạn on (“trên”):

  • This chair is strong enough to stand on. — Chiếc ghế này đủ chắc để đứng lên.

Không thêm it sau on, nhưng cũng không bỏ on nếu muốn nói đứng trên ghế. Phần đầu câu có thể chỉ thứ chịu tác động của hành động hoặc thứ có quan hệ với hành động, không nhất thiết là người thực hiện.

5. Too… to… không phải lúc nào cũng nói về sự bất lực

Quy tắc “quá… nên không thể…” rất hữu ích, nhưng ý thực tế đôi khi là “không nên”, “không muốn” hoặc “sẽ không”:

  • She's too sensible to believe that story. — Cô ấy đủ sáng suốt để không tin câu chuyện đó.
  • The offer is too good to refuse. — Lời đề nghị hấp dẫn đến mức khó mà từ chối.

Câu đầu không nói cô ấy mất khả năng tin; nó đánh giá rằng tin chuyện ấy không phù hợp với sự sáng suốt của cô ấy. Câu sau nhấn mạnh sức hấp dẫn của lời đề nghị.

Trong lời nói lịch sự, You're too kind — “Bạn tốt bụng quá” thường là lời cảm ơn, không phải lời chê người kia tốt quá mức. Cụm only too happy to cũng là một cách nói riêng: I'd be only too happy to help = “Tôi rất sẵn lòng giúp”. Nên học cả cụm này; đừng áp dụng cho nó cách hiểu “vui quá nên không giúp được”.

6. Tính từ trong cụm danh từ: nhìn rõ enough bổ nghĩa cho gì

Hai cụm sau cùng có thể nói về một chiếc túi phù hợp, nhưng nhấn mạnh khác nhau:

  • a big enough bag — một chiếc túi đủ lớn;
  • enough big bags — đủ số túi lớn.

Ở cụm đầu, enough đi sau big, nên đánh giá kích thước. Ở cụm sau, enough đứng trước cả nhóm big bags, nên đánh giá số lượng. Khi viết, hãy xác định mình thiếu độ lớn hay thiếu số túi trước khi chọn trật tự.

Gợi ý luyện tập

  1. Mô tả cùng một trở ngại theo hai hướng. Chọn ba tình huống thật như áo chật, phòng tối, mạng chậm. Viết một câu với too và một câu với not… enough khi có tính từ đối nghĩa phù hợp. Chẳng hạn: It's too dark to read / It isn't light enough to read — “Tối quá, không đọc được” / “Chưa đủ sáng để đọc”.
  2. Tập đổi giữa tính chất và số lượng. Ghi các cụm “đủ rộng”, “đủ ghế”, “đủ nhanh”, “đủ tiền”, rồi viết tiếng Anh: wide enough, enough chairs, fast enough, enough money. Đọc thành tiếng cả cụm để ghi nhớ vị trí, không chỉ học nghĩa của từng từ.
  3. Hoàn thành câu bằng nhu cầu thật. Mỗi ngày viết một câu về thứ bạn có đủ và một câu về thứ đang quá mức, rồi thêm hành động hoặc đối tượng: I have enough time to cook tonight — “Tối nay tôi có đủ thời gian nấu ăn”; This café is too noisy for me to work — “Quán cà phê này ồn quá, tôi không làm việc được”. Sau đó kiểm tra vị trí enough, dạng động từ sau to, và xem có lặp thừa it hay không.

Kiến thức liên quan

  • Nền tảng cần có: Tính từ cơ bản — ôn cách dùng từ chỉ đặc điểm và trạng thái để tạo những cụm như too small (“quá nhỏ”) hoặc old enough (“đủ tuổi”).

Điều kiện tiên quyết

Tính từ cơ bản trong tiếng AnhA1

Thêm khái niệm B1