A1

Tính từ cơ bản trong tiếng Anh

Basic Adjectives

Bài viết này thuộc cây ngữ pháp Tiếng Anh trên Settemila Lingue.

Ghi nhớ nhanh

Tính từ là từ miêu tả đặc điểm, chẳng hạn small (nhỏ), fast (nhanh) và happy (vui). Trong tiếng Anh, tính từ thường đứng trước danh từ: a small cat (một con mèo nhỏ), hoặc sau động từ be: The cat is small. (Con mèo nhỏ). Tính từ không đổi dạng theo số lượng hay giới tính: a happy boy (một cậu bé vui vẻ), happy girls (những cô bé vui vẻ).

Tổng quan

Ở trình độ A1, bạn đã cần tính từ để chọn một món đồ, nói về chỗ ở hay diễn tả cảm giác. Khi nói a big house (một ngôi nhà lớn), từ big giúp người nghe hình dung ngôi nhà. Khi nói They are happy. (Họ vui), từ happy cho biết trạng thái của những người đang được nhắc đến. Những cách dùng này xuất hiện cả trong trò chuyện lẫn tin nhắn, quảng cáo và mô tả sản phẩm.

Điểm thuận lợi cho người Việt là tính từ tiếng Anh cũng không phải đổi đuôi theo số lượng. Nhưng vị trí của tính từ và sự có mặt của be lại rất dễ gây nhầm. Tiếng Việt nói “áo mới”, còn tiếng Anh thường nói a new shirt, đặt từ “mới” trước “áo”. Tiếng Việt nói “Áo này đẹp” mà không cần “là”; câu tiếng Anh tương ứng vẫn cần is: This shirt is beautiful.

Trước hết, hãy nắm chắc hai mẫu cơ bản. Phần mở rộng ở cuối bài sẽ giải thích vì sao đôi khi tính từ đứng sau những từ như something, vì sao không nói an asleep child, và cách đọc một nhóm có nhiều tính từ. Bạn chưa cần dùng thành thạo những điểm đó ngay từ đầu.

Cách dùng và cấu tạo

1. Tính từ miêu tả điều gì?

Danh từ là từ gọi tên người, vật, nơi chốn hoặc sự việc, như teacher (giáo viên), shoe (giày) và room (phòng). Tính từ bổ sung đặc điểm cho những đối tượng ấy.

Đặc điểm Tính từ tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt
Kích thước big / small lớn / nhỏ
Tuổi, độ mới old / new già, cũ / mới
Nhiệt độ hot / cold nóng / lạnh
Giá cả cheap / expensive rẻ / đắt
Tốc độ fast / slow nhanh / chậm
Cảm xúc happy / sad vui / buồn
Mức độ khó easy / difficult dễ / khó
Màu sắc red / blue đỏ / xanh dương

Không nên đoán từ loại chỉ bằng nghĩa tiếng Việt. Chẳng hạn, trong I like this room. (Tôi thích căn phòng này), like diễn tả hành động hoặc thái độ, không phải tính từ. Hãy học tính từ trong một cụm hoặc câu hoàn chỉnh để thấy vị trí của nó.

2. Đặt tính từ trước danh từ

Mẫu cơ bản là tính từ + danh từ:

  • a small cat — một con mèo nhỏ;
  • expensive shoes — những đôi giày đắt tiền;
  • my old phone — chiếc điện thoại cũ của tôi;
  • this quiet street — con phố yên tĩnh này.

Từ a, my hoặc this đứng trước cả nhóm tính từ và danh từ, không chen giữa hai thành phần ấy. Cụm danh từ là một nhóm từ có danh từ làm trung tâm; a small cat là một cụm như vậy. Nó gọi tên một đối tượng nhưng tự nó chưa phải một câu kể đầy đủ.

Vì vậy, hãy phân biệt:

  • a small cat — một con mèo nhỏ: gọi tên con mèo;
  • The cat is small. — Con mèo nhỏ: đưa ra nhận xét về con mèo.

Nếu muốn nói “Tôi có một con mèo nhỏ”, bạn dùng I have a small cat. Không thêm is vào giữa small và cat.

3. Đặt tính từ sau be

Chủ ngữ là phần cho biết câu đang nói về ai hoặc điều gì. Khi muốn nêu đặc điểm của chủ ngữ, dùng chủ ngữ + be + tính từ. Ở hiện tại, be có các dạng am, is, are:

Câu tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt Dạng cần nhớ
I am tired. Tôi mệt. Dùng am với người nói
She is happy. Cô ấy vui. Dùng is với một người được nói đến
The car is fast. Chiếc xe chạy nhanh. Dùng is với một chiếc xe
You are kind. Bạn tốt bụng. Dùng are với người đối thoại
We are ready. Chúng tôi đã sẵn sàng. Dùng are với một nhóm gồm người nói
The rooms are clean. Các phòng sạch sẽ. Dùng are với nhiều phòng

Tiếng Việt thường không dùng “là” trước tính từ: “Tôi mệt”, “Phòng sạch”. Khi chuyển sang tiếng Anh, đừng vì thế mà bỏ am, is hoặc are. Ngược lại, khi dịch về tiếng Việt, không cần ép từng từ thành “Tôi là mệt”.

Để phủ định, đặt not sau be: The room is not cold. — Phòng không lạnh. Để hỏi, đưa be lên trước chủ ngữ: Is the room cold? — Phòng có lạnh không? Không thêm do vào mẫu câu này.

4. Tính từ giữ nguyên dạng

Tính từ không thêm -s khi danh từ chuyển sang số nhiều, cũng không đổi theo nam hay nữ. Phần thay đổi có thể là danh từ và dạng của be, chứ không phải tính từ:

Tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt Điểm cần quan sát
a happy boy một cậu bé vui vẻ Tính từ giữ nguyên
a happy girl một cô bé vui vẻ Không đổi theo giới tính
happy children những đứa trẻ vui vẻ Không thêm đuôi số nhiều
The child is happy. Đứa trẻ vui. Một đứa trẻ, dùng is
The children are happy. Những đứa trẻ vui. Nhiều đứa trẻ, dùng are

Điều này không có nghĩa tính từ không bao giờ có dạng khác. Khi so sánh, chẳng hạn small → smaller (nhỏ → nhỏ hơn), dạng từ có thể thay đổi. Đó là cách biểu thị mức độ so sánh, không phải đổi theo số nhiều.

5. Chọn a hay an trước tính từ

Mạo từ là từ đứng trước danh từ để giúp xác định đối tượng đang nói đến; a và an thường dùng khi nói đến một người hoặc vật chưa được xác định cụ thể. Với danh từ đếm được số ít, tính từ không thay thế cho mạo từ: “một chiếc túi mới” là a new bag, không phải new bag trong câu như I need a new bag. — Tôi cần một chiếc túi mới.

Chọn a hay an theo âm đầu của từ ngay sau nó, kể cả khi từ ấy là tính từ:

  • a car — một chiếc xe; an expensive car — một chiếc xe đắt tiền;
  • an apple — một quả táo; a red apple — một quả táo đỏ.

Như vậy, không chọn mạo từ bằng cách chỉ nhìn danh từ ở cuối cụm.

Ví dụ trong ngữ cảnh

Các câu dưới đây dùng trong những tình huống quen thuộc: hỏi mua đồ, nhận xét chỗ ở và nói về cảm giác. Chú ý xem tính từ nằm trong cụm gọi tên đồ vật hay đứng sau be để tạo thành lời nhận xét.

Tiếng Anh Tiếng Việt Ghi chú
There is a small cat near the door. Có một con mèo nhỏ ở gần cửa. Tính từ đứng trước danh từ
The car is fast. Chiếc xe chạy nhanh. Nêu đặc điểm sau động từ nối
These are expensive shoes. Đây là những đôi giày đắt tiền. Tính từ nằm ngay trước danh từ số nhiều
They are happy. Họ vui. Tính từ giữ nguyên với nhiều người
I need a clean shirt for work. Tôi cần một chiếc áo sơ mi sạch để đi làm. Mạo từ đứng trước tính từ
Our kitchen is small, but it is bright. Bếp nhà chúng tôi nhỏ nhưng sáng sủa. Hai đặc điểm được nêu trong câu
Is this seat free? Chỗ ngồi này còn trống không? Trong ngữ cảnh này, tính từ có nghĩa là còn trống
The soup is hot. Be careful. Súp nóng đấy. Cẩn thận nhé. Miêu tả nhiệt độ
My parents are busy today. Hôm nay bố mẹ tôi bận. Chủ ngữ số nhiều, tính từ không đổi
We live on a quiet street. Chúng tôi sống trên một con phố yên tĩnh. Tính từ đứng trước danh từ chỉ nơi chốn
This bag is not heavy. Chiếc túi này không nặng. Phủ định bằng cách thêm từ sau động từ nối
Are you ready for the meeting? Bạn đã sẵn sàng cho cuộc họp chưa? Câu hỏi bắt đầu bằng động từ nối

Những lỗi thường gặp

1. Giữ nguyên trật tự “danh từ + tính từ” của tiếng Việt

  • Sai: I have a bag new.
  • Đúng: I have a new bag. — Tôi có một chiếc túi mới.
  • Vì sao: Với mẫu thông thường này, tính từ phải đứng trước danh từ. Khi luyện, nên ghi nhớ cả cụm “một chiếc túi mới”, thay vì ghép từng từ theo trật tự tiếng Việt.

2. Bỏ be vì tiếng Việt không cần “là”

  • Sai: My sister happy.
  • Đúng: My sister is happy. — Chị tôi vui.
  • Vì sao: Câu tiếng Anh cần is để nối người được nói đến với đặc điểm. Không thể chỉ đặt tính từ ngay sau chủ ngữ như trong câu tiếng Việt này.

3. Thêm đuôi số nhiều vào tính từ

  • Sai: The rooms are smalls.
  • Đúng: The rooms are small. — Các phòng nhỏ.
  • Vì sao: Danh từ rooms có đuôi số nhiều, nhưng small giữ nguyên. Quy tắc cũng áp dụng khi tính từ đứng trước danh từ: small rooms — những căn phòng nhỏ.

4. Bỏ mạo từ khi có tính từ

  • Sai: She has beautiful garden.
  • Đúng: She has a beautiful garden. — Cô ấy có một khu vườn đẹp.
  • Vì sao: Garden là danh từ đếm được số ít. Tính từ chỉ bổ sung đặc điểm, không làm mất nhu cầu dùng a trong câu này.

5. Dùng do để hỏi trong mẫu be + tính từ

  • Sai: Do you are tired?
  • Đúng: Are you tired? — Bạn có mệt không?
  • Vì sao: Khi câu đã dùng be để nối với tính từ, chỉ cần đưa dạng của be lên đầu câu hỏi.

6. Dùng tính từ thay cho từ miêu tả cách làm

  • Sai trong tiếng Anh chuẩn: She speaks very quiet.
  • Đúng: She speaks very quietly. — Cô ấy nói rất khẽ.
  • Vì sao: Ở đây ta miêu tả cách nói, không phải đặc điểm của cô ấy. Quietly là trạng từ, tức từ bổ sung cách thức hoặc hoàn cảnh cho hành động. Hãy đối chiếu với She is quiet. — Cô ấy ít nói.

Lưu ý khi sử dụng

Thêm mức độ mà không đổi vị trí cơ bản

Có thể đặt very (rất) hoặc quite (khá) trước nhiều tính từ: a very small room — một căn phòng rất nhỏ; The room is quite small. — Căn phòng khá nhỏ. Tính từ vẫn đứng trước danh từ hoặc sau be như cũ.

Tuy nhiên, không phải tính từ nào cũng kết hợp tự nhiên với mọi từ chỉ mức độ. Ở giai đoạn đầu, hãy luyện với những tính từ thông dụng như small (nhỏ), cold (lạnh), happy (vui) và expensive (đắt). Đừng tự động thêm “rất” vào mọi câu dịch.

Tính từ có thể cần phần đi kèm

Hãy học cả cụm ready for the meeting — sẵn sàng cho cuộc họp; afraid of dogs — sợ chó; good at maths — giỏi toán. Những từ như for, of và at ở đây là giới từ, tức từ nối với phần nêu đối tượng hoặc nội dung liên quan.

Đừng suy từ một cách nói tiếng Việt ra cùng một giới từ cho mọi tính từ. Ví dụ, “giỏi toán” là good at maths, còn “tốt cho sức khỏe” là good for your health. Cả hai đều dùng good, nhưng quan hệ và ý nghĩa khác nhau.

Đọc nghĩa theo tình huống

Một tính từ có thể có nhiều nghĩa quen thuộc. An old friend thường là “một người bạn lâu năm”, không nhất thiết là “một người bạn cao tuổi”. The room is free. có thể nói căn phòng còn trống hoặc được dùng miễn phí, tùy ngữ cảnh. Khi tra từ, nên xem cả ví dụ thay vì chỉ lấy nghĩa tiếng Việt đầu tiên.

Mở rộng: những điểm sẽ gặp sau A1

Bạn có thể quay lại phần này sau khi đã dùng chắc hai mẫu chính. Những trường hợp dưới đây bổ sung cho quy tắc cơ bản, không có nghĩa bạn được tùy ý đổi vị trí tính từ.

1. Không chỉ be mới đứng trước tính từ

Động từ nối là động từ liên kết chủ ngữ với đặc điểm hoặc trạng thái, thay vì diễn tả một hành động tác động đến vật khác. Ngoài be, bạn sẽ gặp look (trông có vẻ), seem (có vẻ), feel (cảm thấy), become (trở nên) và get (trở nên, trong nhiều cách nói thường ngày):

  • You look tired. — Bạn trông có vẻ mệt.
  • The soup smells good. — Súp có mùi thơm.
  • It is getting cold. — Trời đang lạnh dần.

Trong câu về súp, good miêu tả món súp qua cảm nhận về mùi; không dùng well chỉ vì phía trước là động từ. Ngược lại, She cooks well. — Cô ấy nấu ăn giỏi — dùng từ miêu tả cách thực hiện hành động. Cần xét chức năng trong câu, không chỉ nhìn từ đứng trước.

2. Một số tính từ bị hạn chế vị trí

Nhiều tính từ quen thuộc dùng được ở cả hai vị trí, nhưng không phải tất cả:

  • The child is asleep. — Đứa trẻ đang ngủ. Không dùng an asleep child trong cách nói thông thường; dùng a sleeping child — một đứa trẻ đang ngủ.
  • She is afraid. — Cô ấy sợ. Để đặt trước danh từ trong nghĩa tương ứng, có thể dùng a frightened child — một đứa trẻ đang sợ.
  • He is my main contact. — Anh ấy là đầu mối liên hệ chính của tôi. Với nghĩa “chính”, main thường đứng trước danh từ, không chuyển máy móc thành My contact is main.

Khi học một tính từ mới, kiểm tra xem từ điển minh họa nó ở vị trí nào. Đừng áp dụng các hạn chế này cho mọi từ có nghĩa gần giống nhau.

3. Tính từ đôi khi đứng sau từ được miêu tả

Đại từ bất định là từ nhắc đến người hoặc vật mà không chỉ rõ danh tính, chẳng hạn someone (ai đó), something (điều gì đó) và nothing (không có gì). Tính từ thường đứng sau những từ này:

  • I need something cold. — Tôi cần thứ gì đó lạnh.
  • There is nothing wrong. — Không có gì bất ổn.

Ngoài ra, khi tính từ có phần giải thích dài đi kèm, cả nhóm có thể đứng sau danh từ: a room large enough for six people — một căn phòng đủ rộng cho sáu người. Đừng rút gọn thành a room large rồi coi đó là mẫu thay thế thông thường cho a large room — một căn phòng rộng.

4. Nhiều tính từ đi cùng nhau

Tiếng Anh có xu hướng đặt nhận xét trước những đặc điểm như kích thước, tuổi, màu sắc và nguồn gốc. Chẳng hạn, a beautiful old house là “một ngôi nhà cổ đẹp”, còn a small black bag là “một chiếc túi nhỏ màu đen”. Đây là xu hướng hữu ích, không phải lý do để cố ghép thật nhiều tính từ trong một cụm.

Hai tính từ ngang hàng có thể nối bằng and hoặc phân cách bằng dấu phẩy: a kind, patient teacher — một giáo viên tốt bụng, kiên nhẫn. Khi nêu đặc điểm sau be, cách nối rất thường gặp là The room is small and clean. — Căn phòng nhỏ và sạch. Không nên đặt dấu phẩy giữa mọi cặp tính từ một cách tự động.

5. Tính từ dạng -ed và -ing

Phân từ là dạng của động từ có thể được dùng trong một số vai trò khác; nhiều dạng tận cùng bằng -ed và -ing được dùng như tính từ. Một cặp quan trọng là:

  • I am bored. — Tôi thấy chán.
  • The film is boring. — Bộ phim gây chán.

Với những cặp chỉ cảm xúc như vậy, dạng -ed thường nêu cảm giác của người trải nghiệm; dạng -ing nêu điều gây ra cảm giác ấy. Tuy nhiên, đừng biến thành quy tắc “người luôn dùng dạng -ed”: He is boring. nghĩa là “Anh ấy tẻ nhạt”, tức anh ấy khiến người khác chán.

6. Tính từ chỉ nhóm người

Trong The rich are not always happy. — Người giàu không phải lúc nào cũng hạnh phúc — the rich chỉ người giàu nói chung. Đây là cách dùng mang tính khái quát, thường gặp khi bàn về xã hội. Không dùng a rich để chỉ “một người giàu”; hãy dùng a rich person. Cách dùng này cũng không cho phép biến bất kỳ tính từ nào thành danh từ tùy ý.

Gợi ý tự luyện

  1. Tả năm món đồ quanh mình bằng hai cách. Với mỗi món, viết một cụm rồi một câu: a heavy bag — một chiếc túi nặng; The bag is heavy. — Chiếc túi nặng. Sau đó đổi sang nhiều món để kiểm tra xem mình có giữ nguyên tính từ và đổi đúng be không.
  2. Chuyển lời nhận xét tiếng Việt thành ba dạng. Từ “Phòng lạnh”, viết The room is cold. — Phòng lạnh; The room is not cold. — Phòng không lạnh; Is the room cold? — Phòng có lạnh không? Tự kiểm tra đủ chủ ngữ, đúng dạng be và đúng vị trí tính từ.
  3. Ghi từ mới theo cụm có nghĩa cụ thể. Thay vì chỉ ghi ready — sẵn sàng, hãy ghi ready for work — sẵn sàng làm việc. Khi đọc tin nhắn hoặc mô tả sản phẩm, đánh dấu tính từ rồi xác định nó miêu tả người hay vật nào; không cần phân tích tất cả các từ trong câu.

Các chủ điểm liên quan

  • So sánh hơn — học cách nói “nhỏ hơn”, “đắt hơn” và phân biệt biến đổi khi so sánh với việc giữ nguyên tính từ ở số nhiều.
  • Trạng từ chỉ cách thức — phân biệt từ miêu tả người, vật với từ miêu tả cách thực hiện hành động.
  • Cách dùng từ chỉ mức quá và đủ — tìm hiểu cách diễn đạt “quá nóng”, “đủ rộng” và vị trí của những từ chỉ mức độ này.

Các khái niệm xây dựng trên khái niệm này

Thêm khái niệm A1

Khái niệm này trong các ngôn ngữ khác

So sánh qua tất cả ngôn ngữ