Danh từ số ít và số nhiều trong tiếng Anh
Plural Formation
Bài viết này thuộc cây ngữ pháp Tiếng Anh trên Settemila Lingue.
Tóm tắt nhanh
Trong tiếng Anh, danh từ số ít thường chỉ một người hoặc một vật; danh từ số nhiều chỉ từ hai trở lên. Phần lớn danh từ thêm -s (book → books: sách), một số thêm -es (box → boxes: hộp), đổi -y thành -ies (baby → babies: em bé), hoặc có dạng riêng như child → children (trẻ em). Khác với tiếng Việt, dù đã có số đếm như “hai”, tiếng Anh vẫn phải dùng dạng số nhiều: two books, không phải two book.
Tổng quan
Danh từ là từ gọi tên người, vật, nơi chốn hoặc khái niệm, chẳng hạn teacher (giáo viên), phone (điện thoại), city (thành phố). Với danh từ đếm được — tức những thứ có thể đếm thành một, hai, ba đơn vị — tiếng Anh thường phân biệt số ít và số nhiều ngay trong hình thức của từ. Đây là kiến thức nền tảng ở trình độ A1, gặp khi mua hàng, nói về gia đình, đặt phòng hay mô tả đồ đạc.
Trong tiếng Việt, “một quyển sách”, “ba quyển sách” và “nhiều sách” đều giữ nguyên từ “sách”. Vì vậy, người Việt dễ nghĩ rằng số đếm đã đủ thể hiện số lượng. Trong tiếng Anh, three (ba) và đuôi -s trong three books cùng xuất hiện; không thể bỏ đuôi chỉ vì người nghe đã biết có ba quyển.
Tuy nhiên, không phải danh từ nào cũng thêm -s. Có từ đổi cách viết, có từ giữ nguyên, và có từ không dùng với số đếm trực tiếp. Bạn nên học quy tắc thông dụng trước, sau đó ghi nhớ từng nhóm ngoại lệ; phần mở rộng cuối bài có thể để đọc sau.
Cách tạo số nhiều
1. Quy tắc thông dụng nhất: thêm -s
Với phần lớn danh từ đếm được, giữ nguyên từ rồi thêm -s.
| Số ít | Số nhiều | Nghĩa |
|---|---|---|
| book | books | quyển sách |
| cup | cups | cái cốc |
| student | students | sinh viên, học sinh |
| day | days | ngày |
| apple | apples | quả táo |
Không cần thêm một từ tương đương với “những” vào mọi câu số nhiều. I bought apples nghĩa là “Tôi đã mua táo”; apples đã có dạng số nhiều dù bản dịch tiếng Việt không có “những” hay số đếm.
2. Thêm -es sau một số đuôi
Danh từ tận cùng bằng -s, -ss, -sh, -ch, -x, -z thường thêm -es. Đuôi này giúp tạo một âm tiết dễ đọc sau những âm cuối tương ứng.
| Số ít | Số nhiều | Nghĩa |
|---|---|---|
| bus | buses | xe buýt |
| class | classes | lớp học |
| dish | dishes | đĩa, món ăn |
| watch | watches | đồng hồ đeo tay |
| box | boxes | hộp |
| quiz | quizzes | bài kiểm tra ngắn |
Ở quiz → quizzes, chữ z được viết gấp đôi. Không suy ra rằng mọi từ kết thúc bằng z đều cần gấp đôi: size → sizes (kích cỡ) chỉ thêm -s vì từ đã có e ở cuối.
Với -ch, quy tắc thêm -es áp dụng thông thường khi phần cuối được đọc như trong watch. Một ngoại lệ đáng nhận biết là stomach → stomachs (dạ dày), vì ch ở đây được đọc là /k/.
3. Đuôi -y: nhìn chữ đứng ngay trước nó
Nếu trước -y là một phụ âm — chữ như b, t, r — bỏ y và thêm -ies. Nếu trước -y là một nguyên âm — trong các từ dưới đây là a, e, o — giữ y và chỉ thêm -s.
| Số ít | Số nhiều | Nghĩa | Cách xử lý |
|---|---|---|---|
| baby | babies | em bé | Phụ âm trước y: đổi thành -ies |
| city | cities | thành phố | Phụ âm trước y: đổi thành -ies |
| story | stories | câu chuyện | Phụ âm trước y: đổi thành -ies |
| day | days | ngày | Nguyên âm trước y: thêm -s |
| key | keys | chìa khóa | Nguyên âm trước y: thêm -s |
| boy | boys | bé trai | Nguyên âm trước y: thêm -s |
Vì vậy, không học mẹo “cứ gặp y là đổi thành ies”. Chỉ cần nhìn thêm một chữ bên trái là tránh được nhiều lỗi.
4. Một số từ tận cùng bằng -f hoặc -fe đổi thành -ves
Đây là nhóm cần ghi nhớ theo từ, không phải quy tắc áp dụng cho mọi danh từ có -f hoặc -fe.
| Số ít | Số nhiều | Nghĩa |
|---|---|---|
| knife | knives | dao |
| wife | wives | vợ |
| life | lives | cuộc đời, mạng sống |
| leaf | leaves | lá cây |
| shelf | shelves | kệ |
| wolf | wolves | chó sói |
| roof | roofs | mái nhà |
| belief | beliefs | niềm tin |
| chef | chefs | đầu bếp |
Các dạng roofs, beliefs, chefs nhắc rằng không nên tự đổi tất cả sang -ves. Với một số từ như scarf (khăn quàng), cả scarves và scarfs đều được dùng. Khi gặp từ mới, nên tra cả mục số nhiều trong từ điển.
5. Đuôi -o không có một quy tắc tuyệt đối
Một số từ thêm -es, nhưng nhiều từ rất thông dụng chỉ thêm -s.
| Số ít | Số nhiều | Nghĩa |
|---|---|---|
| tomato | tomatoes | cà chua |
| potato | potatoes | khoai tây |
| hero | heroes | anh hùng |
| photo | photos | ảnh |
| piano | pianos | đàn dương cầm |
| radio | radios | máy thu thanh |
Nên học tomatoes, potatoes, photos như những dạng hoàn chỉnh. Mẹo “phụ âm + o luôn thêm -es” không đáng tin: photo và piano đều là phản ví dụ.
6. Số nhiều bất quy tắc và dạng giữ nguyên
Bất quy tắc nghĩa là không tạo dạng số nhiều bằng cách thêm đuôi theo quy tắc thông thường. Các từ sau xuất hiện rất thường xuyên.
| Số ít | Số nhiều | Nghĩa |
|---|---|---|
| man | men | người đàn ông |
| woman | women | người phụ nữ |
| child | children | đứa trẻ |
| foot | feet | bàn chân |
| tooth | teeth | răng |
| person | people | người |
| mouse | mice | chuột |
| sheep | sheep | cừu |
| deer | deer | hươu, nai |
| fish | fish | cá |
Với sheep, số lượng do các từ xung quanh cho biết: one sheep (một con cừu), five sheep (năm con cừu). Không thêm -s dù có nhiều con. Fish cũng thường giữ nguyên khi đếm cá; dạng fishes có cách dùng riêng ở phần mở rộng.
Ví dụ trong ngữ cảnh
Chú ý cả danh từ và những từ đi kèm. Bản dịch tiếng Việt ưu tiên cách nói tự nhiên, nên không phải câu nào cũng cần có “các” hoặc “những”.
| Tiếng Anh | Tiếng Việt | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|
| I need two books for this course. | Tôi cần hai quyển sách cho khóa học này. | Sau two vẫn phải có dạng books. |
| There are three boxes by the door. | Có ba cái hộp cạnh cửa. | Box thêm -es. |
| The babies are sleeping. | Mấy em bé đang ngủ. | Baby đổi thành babies. |
| We visited two cities last week. | Tuần trước chúng tôi đã ghé thăm hai thành phố. | Phụ âm trước y: dùng cities. |
| Your keys are on the table. | Chìa khóa của bạn ở trên bàn. | Nguyên âm trước y: dùng keys. |
| Please put the knives in the drawer. | Làm ơn cất những con dao vào ngăn kéo. | Knife đổi thành knives. |
| The children are playing outside. | Bọn trẻ đang chơi ở ngoài. | Không thêm -s vào children. |
| Three people are waiting for the bus. | Có ba người đang đợi xe buýt. | Số nhiều thông dụng của person là people. |
| My feet hurt after the walk. | Chân tôi bị đau sau khi đi bộ. | Feet là số nhiều của foot. |
| Brush your teeth before bed. | Hãy đánh răng trước khi đi ngủ. | Tooth đổi thành teeth. |
| We saw ten sheep on the farm. | Chúng tôi thấy mười con cừu ở trang trại. | Sheep giữ nguyên. |
| These photos are from our holiday. | Những bức ảnh này được chụp trong kỳ nghỉ của chúng tôi. | Photo chỉ thêm -s. |
| The women in this class come from different countries. | Những phụ nữ trong lớp này đến từ nhiều nước khác nhau. | Women và countries đều là số nhiều. |
| There are two fish in the tank. | Có hai con cá trong bể. | Dạng số nhiều thông thường là fish. |
Những lỗi thường gặp
1. Giữ nguyên danh từ sau số đếm
- Sai: I have three book.
- Đúng: I have three books. — Tôi có ba quyển sách.
- Vì sao: Thói quen tiếng Việt khiến ta nghĩ “ba” đã đủ. Trong tiếng Anh, danh từ đếm được sau số lớn hơn một vẫn cần dạng số nhiều.
2. Đổi mọi đuôi -y thành -ies
- Sai: The boys have two toies.
- Đúng: The boys have two toys. — Các cậu bé có hai món đồ chơi.
- Vì sao: Trong toy (đồ chơi), trước y là nguyên âm o, nên chỉ thêm -s.
3. Áp dụng -ves cho mọi từ có -f
- Sai: The rooves are red.
- Đúng: The roofs are red. — Các mái nhà có màu đỏ.
- Vì sao: Dạng số nhiều chuẩn thông dụng của roof là roofs. Nhóm knife → knives không đại diện cho mọi từ kết thúc bằng f.
4. Thêm -s vào dạng đã là số nhiều
- Sai: The childrens are here.
- Đúng: The children are here. — Bọn trẻ ở đây rồi.
- Vì sao: Children đã là số nhiều. Tương tự, dùng men, women, feet, teeth, không thêm một đuôi số nhiều nữa.
5. Dùng dấu nháy để tạo số nhiều
- Sai: We sell apple's.
- Đúng: We sell apples. — Chúng tôi bán táo.
- Vì sao: Dấu nháy không dùng để tạo số nhiều thông thường. Dạng the girl's bag nghĩa là “chiếc túi của cô bé”: phần 's thể hiện quan hệ sở hữu, không phải nhiều cô bé.
6. Đổi danh từ nhưng quên đổi từ đi kèm
- Sai: This books is expensive.
- Đúng: These books are expensive. — Những quyển sách này đắt.
- Vì sao: Khi từ một quyển chuyển thành nhiều quyển, this đổi thành these và is đổi thành are. Không chỉ sửa riêng đuôi danh từ.
Lưu ý khi dùng
Số ít và số nhiều ảnh hưởng đến cả câu
Danh từ đếm được số ít thường cần một từ đứng trước, chẳng hạn mạo từ (từ ngắn giúp xác định cách nói đến một sự vật) a, an, the, hoặc từ như my (của tôi). Không nói I bought book khi muốn diễn đạt “Tôi mua một quyển sách”; hãy nói I bought a book.
A/an không dùng trước danh từ số nhiều. Khi chuyển sang nhiều quyển, có thể nói I bought some books (Tôi mua vài quyển sách), hoặc I bought books (Tôi mua sách). The dùng được với cả hai số: the book (quyển sách đã xác định), the books (những quyển sách đã xác định).
Tính từ — từ miêu tả như “mới”, “đẹp” — không thêm -s vì danh từ số nhiều: one new book → two new books (một quyển sách mới → hai quyển sách mới). Chỉ danh từ thay đổi trong cụm này.
Cách đọc đuôi số nhiều
Đuôi viết -s/-es có ba cách đọc chính. Các ký hiệu giữa hai dấu gạch chéo dưới đây biểu thị âm, không phải cách đánh vần. Hãy nghe từ mẫu thay vì đọc mọi đuôi thành một tiếng “sờ”.
| Âm cuối của đuôi | Ví dụ | Cách nhận biết |
|---|---|---|
| /s/ | cups, books, cats | Sau các âm /p/, /t/, /k/, /f/, /θ/, là những âm không làm rung dây thanh. |
| /z/ | bags, pens, days | Sau nguyên âm và phần lớn các phụ âm có rung dây thanh. |
| /ɪz/ | buses, boxes, dishes, watches | Sau /s/, /z/, /ʃ/, /ʒ/, /tʃ/, /dʒ/; đuôi tạo thêm một âm tiết. |
Dựa vào âm cuối, không chỉ chữ cuối. Chẳng hạn, day → days (ngày) thêm âm /z/, còn box → boxes (hộp) có thêm âm tiết. Người Việt dễ bỏ nhẹ âm cuối khi nói nhanh; hãy tập giữ đuôi rõ vừa đủ, không chèn thêm nguyên âm sau mọi từ.
Không phải thứ gì có nhiều cũng thêm -s
Danh từ không đếm được là những từ thường được hiểu như một lượng hoặc một khối, không đếm trực tiếp từng đơn vị. Ví dụ, information (thông tin), advice (lời khuyên), furniture (đồ nội thất) không có dạng số nhiều thông thường bằng -s trong những nghĩa này.
Tiếng Việt nói “hai lời khuyên”, nhưng tiếng Anh dùng two pieces of advice, không dùng two advices. Muốn nói hai món đồ nội thất, dùng two pieces of furniture. Đó là lý do nên học loại danh từ cùng với cách tạo số nhiều.
Mở rộng: những trường hợp nên nhận biết về sau
Bạn chưa cần thuộc phần này để bắt đầu giao tiếp. Các trường hợp dưới đây giúp giải thích những dạng có vẻ mâu thuẫn với quy tắc cơ bản.
Từ có -s nhưng không phải số nhiều thông thường
News nghĩa là “tin tức” nhưng đi với is: The news is good — Tin tốt đấy. Một số tên môn học cũng có hình thức tận cùng bằng -s: Mathematics is useful — Toán học hữu ích. Không thể chỉ nhìn chữ cuối để quyết định dùng is hay are.
Ngược lại, scissors (kéo), trousers (quần dài) và glasses (kính đeo mắt) thường có dạng số nhiều dù có thể chỉ một món đồ. Nói My glasses are on the desk — Kính của tôi ở trên bàn. Muốn đếm, dùng a pair of glasses (một chiếc kính), two pairs of trousers (hai chiếc quần). Trong This pair of glasses is new — Chiếc kính này mới — is đi theo pair số ít.
Một số danh từ có hai dạng số nhiều theo nghĩa hoặc ngữ cảnh
People là lựa chọn thông thường khi nói về nhiều người: Two people are waiting — Có hai người đang đợi. Persons xuất hiện trong một số văn bản pháp lý, hành chính hoặc thông báo trang trọng; không cần dùng nó thay cho people trong trò chuyện hằng ngày.
Peoples lại có nghĩa “các dân tộc”, không đơn giản là thêm một đuôi cho “nhiều người”. Tương tự, fish thường dùng cho nhiều con cá, còn fishes có thể dùng khi nói đến nhiều loài cá, nhất là trong ngữ cảnh khoa học.
Một số từ vay mượn giữ dạng số nhiều truyền thống: criterion → criteria (tiêu chí), phenomenon → phenomena (hiện tượng), analysis → analyses (sự phân tích). Đây là những cặp cần học riêng khi gặp trong tài liệu học thuật. Với index (chỉ mục, chỉ số), có cả indexes và indices, và lựa chọn phụ thuộc lĩnh vực; không nên tự tạo quy tắc chung từ một từ.
Danh từ ghép: không phải lúc nào cũng thêm đuôi ở cuối
Danh từ ghép là tên gọi gồm nhiều thành phần. Thông thường, phần chính mang nghĩa “người hoặc vật nào” nhận dấu hiệu số nhiều: toothbrush → toothbrushes (bàn chải đánh răng), nhưng mother-in-law → mothers-in-law (mẹ vợ hoặc mẹ chồng).
Trong các cụm như shoe shop → shoe shops (cửa hàng giày), từ shoe đứng trước để nói loại cửa hàng nên thường giữ dạng số ít. Vì thế, “một cửa hàng bán nhiều giày” không tự động trở thành shoes shop. Tuy vậy vẫn có những cụm cố định như sports centre (trung tâm thể thao); nên học cả cụm thay vì xóa mọi đuôi -s ở vị trí này.
Số lượng và đơn vị đo có cấu trúc riêng
Khi nói số đo trực tiếp, dùng số nhiều: The walk is five miles long — Quãng đường đi bộ dài năm dặm. Nhưng khi số và đơn vị ghép lại để miêu tả danh từ đứng sau, đơn vị thường giữ dạng số ít: a five-mile walk — một chuyến đi bộ dài năm dặm.
Đây không phải ngoại lệ cho mọi cách nói sau số đếm, mà là một cấu trúc miêu tả riêng. Ở giai đoạn đầu, cứ dùng chắc các cụm như five miles trước rồi mới học cấu trúc có gạch nối.
Gợi ý luyện tập
- Tập chuyển cả cụm, không chỉ đổi một từ. Viết a child → two children (một đứa trẻ → hai đứa trẻ), rồi mở rộng thành This child is tired → These children are tired (Đứa trẻ này mệt → Những đứa trẻ này mệt). Kiểm tra danh từ, từ chỉ định và động từ cùng lúc.
- Chia sổ từ vựng thành nhóm nhỏ. Mỗi lần học năm từ, ghi cả số ít, số nhiều và nghĩa. Đặt city/cities cạnh day/days, knife/knives cạnh roof/roofs để nhớ giới hạn của quy tắc, thay vì học một danh sách ngoại lệ rời rạc.
- Tả đồ vật thật và tự ghi âm. Nhìn quanh phòng, nói số lượng sách, hộp, chìa khóa hoặc cốc. Nghe lại xem đã giữ âm cuối chưa. Sau đó tự đổi box, baby, key, child, sheep sang số nhiều; đáp án là boxes, babies, keys, children, sheep.
Kiến thức liên quan
- Danh từ đếm được và không đếm được — Giúp xác định từ nào có thể đếm trực tiếp, từ nào thường không có dạng số nhiều, và khi nào cần nói bằng đơn vị như “một mẩu”, “một món”.