Voltooid Tegenwoordige Tijd in het Nederlands

Overzicht

De voltooid tegenwoordige tijd (vtt) gebruik je voor acties die zijn voltooid maar een verband hebben met het heden, of voor ervaringen en resultaten. In het dagelijks Nederlands — zeker in het noorden — gebruik je de vtt ook gewoon voor verleden tijdsgebeurtenissen waar het Engels de eenvoudige verleden tijd zou gebruiken.

De vtt bouw je op met het hulpwerkwoord hebben of zijn (tegenwoordige tijd) + het voltooid deelwoord.

Hoe het werkt

Formule

Hebben / zijn (ttt) + voltooid deelwoord

Voltooid deelwoord van regelmatige werkwoorden

ge- + stam + -d of -t

De keuze tussen -d en -t: gebruik het trucje van 't kofschip. Als de laatste letter van de stam in het woord 't kofschip staat (t, k, f, s, ch, p), dan -t; anders -d.

Infinitief	Stam	Deelwoord
werken	werk	gewerkt
leven	leef	geleefd
reizen	reis	gereisd
maken	maak	gemaakt

Hebben of zijn?

Hebben	Zijn
Transitieve werkwoorden (met object)	Bewegingswerkwoorden (van A naar B)
De meeste andere werkwoorden	Toestandsveranderingen
	zijn, worden, blijven, blijken

Voorbeelden in context

Nederlands	Vertaling	Opmerking
Ik heb vandaag gewerkt.	De spreker werkte vandaag; de actie is voltooid.	Regelmatig, hebben
Ze heeft een boek gelezen.	Zij las een boek; de actie is voltooid.	Lezen → gelezen (onregelmatig)
Hij is naar Amsterdam gegaan.	Hij ging naar Amsterdam.	Beweging → zijn
We hebben gisteren gegeten in een restaurant.	De groep at gisteren in een restaurant.	Verleden met hebben
De trein is al vertrokken.	De trein is niet meer op het vertrekpunt.	Beweging → zijn
Jij hebt de sleutels vergeten!	De aangesprokene nam de sleutels niet mee.	Verwijt
Ze is ziek geworden.	Zij werd ziek.	Toestandsverandering → zijn

Veelgemaakte fouten

Fout	Correct	Waarom
Ik heb gegaan.	Ik ben gegaan.	Gaan is een bewegingswerkwoord → zijn.
Ze heeft gevallen.	Ze is gevallen.	Vallen = toestandsverandering → zijn.
gemaakt of gemaakd?	gemaakt	Stam maak — k zit in 't kofschip → -t.
geleefd of geleefd?	geleefd	Stam leef — f zit in 't kofschip → wacht: f wel → geleefd... Maar: infinitief leven, stam leef, uitgang -d want in meervoud leven → -d. Tip: gebruik geleefd.

Gebruiksnotities

In de spreektaal en Noord-Nederland gebruikt men de vtt voor bijna alle verleden tijdsgebeurtenissen. In formele schrijftaal en Vlaanderen is de onvoltooid verleden tijd (hij werkte) gangbaarder voor vertellingen.

Oefentips

1. 't Kofschip uit je hoofd. Onthoud de letters t-k-f-s-ch-p. Als de stam eindigt op een van deze letters: uitgang -t. Anders: -d.
2. Hebben/zijn-lijst. Maak een lijst van tien werkwoorden en bepaal voor elk of het hebben of zijn gebruikt.
3. Dagboek in vtt. Schrijf elke avond drie zinnen over de dag: Ik heb... Ze heeft... We zijn...

Verwante concepten

• Vereiste: Het Werkwoord Hebben — nodig als basis voor dit onderwerp
• Volgende stappen: Hebben of Zijn — logische vervolgstap
• Volgende stappen: Onregelmatige Voltooide Deelwoorden — logische vervolgstap
• Volgende stappen: Voltooid Verleden Tijd — logische vervolgstap
• Volgende stappen: Dubbele Infinitief — logische vervolgstap