A1

Wollen, mögen i möchten w języku niemieckim

Modalverben: wollen, mögen

Ten artykuł jest częścią drzewa gramatyki języka niemiecki w Settemila Lingue.

W skrócie

Wollen wyraża chęć lub zamiar: Ich will nach Hause — „Chcę do domu”. Mögen oznacza najczęściej „lubić”: Er mag keine Tomaten — „On nie lubi pomidorów”. Möchten odpowiada uprzejmemu „chciałbym/chciałabym”: Ich möchte Kaffee — „Poproszę kawę”. Jeśli dodajesz drugi czasownik, stawiasz go na końcu w formie podstawowej, bez zu: Ich möchte Kaffee trinken — „Chciałbym/chciałabym napić się kawy”.

Na początek: chcieć, lubić i prosić

Te trzy formy przydają się już na poziomie A1: podczas zamawiania jedzenia, ustalania planów i rozmów o upodobaniach. Należą do rodziny czasowników modalnych, czyli takich, które pozwalają powiedzieć nie tylko, co ktoś robi, lecz także czy chce, może albo musi coś zrobić. W tym temacie ważne są również zdania bez drugiego czasownika: „Lubię tę herbatę” czy „Poproszę wodę”.

Polskie odpowiedniki dają dobry punkt wyjścia, ale nie działają automatycznie. Po polsku „Lubię czytać” brzmi zwyczajnie; po niemiecku najnaturalniej powiesz Ich lese gern, a nie będziesz za każdym razem sięgać po mögen. Z kolei möchte nie wskazuje płci mówiącej osoby: tę samą formę przetłumaczysz jako „chciałbym” albo „chciałabym”.

Na początek zapamiętaj trzy zastosowania: wollen do zamiarów, mögen do tego, co lubisz, möchten do życzeń i uprzejmego zamawiania. Dalej znajdziesz odmianę i budowę zdań, a w części dla bardziej zaawansowanych — czasy przeszłe oraz inne znaczenia tych czasowników.

Jak to działa

Odmiana: trzy zestawy form

Odmiana oznacza zmianę formy czasownika zależnie od tego, o kim mówisz. W liczbie pojedynczej wollen i mögen mają inne samogłoski niż w liczbie mnogiej: will — wollen, mag — mögen. Formy dla ich i er/sie/es są takie same. Nie dopisuj do nich końcówek -e ani -t.

Möchten nie jest osobnym czasownikiem w takim samym sensie jak wollen i mögen. To forma trybu przypuszczającego czasownika mögen, nazywanego po niemiecku Konjunktiv II. Tryb przypuszczający przedstawia tu życzenie łagodniej, podobnie jak polskie „chciałbym”. Na początek warto nauczyć się tego zestawu jako gotowego sposobu wyrażania próśb.

Osoba Znaczenie osoby wollen — chcieć mögen — lubić möchten — chciałbym/chciałabym
ich ja will mag möchte
du ty willst magst möchtest
er / sie / es on / ona / ono will mag möchte
wir my wollen mögen möchten
ihr wy wollt mögt möchtet
sie oni / one wollen mögen möchten
Sie pan / pani / państwo wollen mögen möchten

Wielka litera w Sie sygnalizuje zwrot grzecznościowy. Niemieckie Möchten Sie Tee? może więc znaczyć „Czy chciałby pan herbaty?”, „Czy chciałaby pani herbaty?” albo „Czy chcieliby państwo herbaty?”. Polskie tłumaczenie dobierasz do rozmówcy; niemiecka forma pozostaje taka sama.

Wollen: zamiar, decyzja, silna chęć

Używaj wollen, kiedy mówisz, czego chcesz lub co zamierzasz zrobić:

  • Ich will heute zu Hause bleiben. — Chcę dziś zostać w domu.
  • Wir wollen im Sommer nach Polen fahren. — Zamierzamy latem pojechać do Polski.

To nie jest czas przyszły. Zdanie mówi o obecnym zamiarze, choć sama czynność może nastąpić później. Samo wollen nie gwarantuje też, że plan zostanie zrealizowany.

Ich will nach Hause — „Chcę do domu” — jest pełnym, naturalnym zdaniem. Kiedy kierunek ruchu jest jasny, można nie wypowiadać czasownika oznaczającego przemieszczanie się. Dłuższa wersja to na przykład Ich will nach Hause gehen — „Chcę iść do domu”. Nie oznacza to jednak, że w dowolnym zdaniu wolno usuwać główną czynność: odbiorca musi móc ją odtworzyć z sytuacji.

Mögen: osoby, rzeczy i upodobania

Mögen najczęściej łączy się z osobą albo rzeczą:

  • Ich mag diesen Film. — Lubię ten film.
  • Wir mögen unsere Nachbarn. — Lubimy naszych sąsiadów.

Wyraz nazywający osobę lub rzecz, czyli rzeczownik, występuje tutaj w bierniku — przypadku odpowiadającym w tych zdaniach na pytania „kogo? co?”. Dlatego der Film zmienia się w den Film, a w przykładzie wyżej pojawia się diesen Film. Dla porównania: Ich mag den Kaffee — „Lubię tę kawę”.

Polski może podsunąć błędną końcówkę przy przeczeniu. Mówimy „lubię kawę”, ale „nie lubię kawy”; niemiecki nie zmienia z tego powodu biernika na inny przypadek: Ich mag diesen Kaffee nicht — „Nie lubię tej kawy”.

Gdy chodzi o czynność wykonywaną z przyjemnością, podstawowym rozwiązaniem jest zwykły czasownik + gern. Słowo gern znaczy tu „chętnie”, a całe zdanie często tłumaczymy przez „lubić”:

  • Ich koche gern. — Lubię gotować.
  • Sie fährt gern Rad. — Ona lubi jeździć na rowerze.

Połączenie mögen z drugim czasownikiem istnieje, ale nie jest uniwersalnym odpowiednikiem polskiego „lubić coś robić”. Może mieć inne znaczenie, zwłaszcza w przeczeniach; wrócimy do tego niżej.

Möchten: życzenie i uprzejma prośba

Möchten sprawdza się przy składaniu zamówienia i wyrażaniu tego, na co masz ochotę:

  • Ich möchte einen Kaffee, bitte. — Poproszę kawę.
  • Wir möchten einen Tisch reservieren. — Chcielibyśmy zarezerwować stolik.

Nie potrzebujesz drugiego czasownika, jeśli zamawiasz konkretną rzecz: Ich möchte Wasser — „Poproszę wodę”. Jeżeli chcesz wskazać czynność, dodaj ją: Ich möchte Wasser kaufen — „Chciałbym/chciałabym kupić wodę”. Także po möchten rzecz będąca przedmiotem życzenia występuje w bierniku: einen Kaffee, a nie ein Kaffee.

Szyk: odmieniona forma blisko początku, czynność na końcu

W zwykłym zdaniu oznajmującym odmieniony czasownik zajmuje drugie miejsce. Liczymy części zdania, nie pojedyncze słowa. Na końcu stoi bezokolicznik, czyli podstawowa forma czasownika, taka jak gehen, kaufen czy trinken.

  • Ich möchte heute ein Buch kaufen. — Chciałbym/chciałabym dziś kupić książkę.
  • Nach der Arbeit will ich einkaufen. — Po pracy chcę zrobić zakupy.

W drugim zdaniu całe Nach der Arbeit zajmuje pierwsze miejsce, więc will nadal jest na drugim. Ich to podmiot, czyli osoba, o której mówimy, że chce coś zrobić. Zauważ, że niemiecki zazwyczaj go wymaga, choć po polsku samo „chcę” wystarcza.

Po omawianych formach bezokolicznik występuje bez zu. Nie mów zatem Ich möchte zu kaufen, jeśli chodzi o „chcę kupić”.

Pytania i przeczenia

Pytanie, na które można odpowiedzieć „tak” lub „nie”, zaczyna się od czasownika:

  • Willst du mitkommen? — Chcesz pójść z nami?
  • Möchten Sie etwas trinken? — Czy chciałby pan / chciałaby pani czegoś się napić?

Jeśli pytasz „co?”, „kiedy?” albo „dlaczego?”, słowo pytające stoi przed czasownikiem: Was möchtest du essen? — „Co chcesz zjeść?”.

W przeczeniach rozróżniaj kein i nicht. Kein przeczy rzeczownikowi, przy którym bez przeczenia byłby rodzajnik nieokreślony ein/eine albo nie byłoby rodzajnika:

  • Er mag keine Tomaten. — On nie lubi pomidorów.
  • Ich möchte keinen Kaffee. — Nie chcę kawy.

Nicht może przeczyć całej czynności albo konkretnemu elementowi wypowiedzi:

  • Ich will heute nicht arbeiten. — Nie chcę dziś pracować.
  • Ich mag diesen Käse nicht. — Nie lubię tego sera.

Nie przekładaj też polskiej podwójnej negacji słowo w słowo: Ich möchte nichts essen znaczy „Nie chcę nic jeść”. Nichts samo wyraża przeczenie; dodatkowe nicht nie jest tu potrzebne.

Przykłady w codziennych sytuacjach

Niemiecki Polski Na co zwrócić uwagę
Ich will nach Hause. Chcę do domu. Kierunek pozwala pominąć czasownik ruchu.
Ich möchte Kaffee. Poproszę kawę. Uprzejme wyrażenie życzenia.
Er mag keine Tomaten. On nie lubi pomidorów. Przeczenie z keine.
Wir wollen am Samstag wandern. Chcemy w sobotę wybrać się na pieszą wycieczkę. Wspólny plan.
Willst du mit uns essen? Chcesz z nami zjeść? Pytanie zaczyna się od willst.
Heute will ich früh schlafen gehen. Dziś chcę wcześnie pójść spać. Po heute od razu pojawia się czasownik.
Magst du scharfes Essen? Lubisz ostre jedzenie? Pytanie o upodobania.
Meine Schwester mag diesen Sänger. Moja siostra lubi tego piosenkarza. Biernik: diesen Sänger.
Wir lesen gern im Zug. Lubimy czytać w pociągu. Przy czynności naturalne jest gern.
Möchtest du noch etwas Suppe? Chcesz jeszcze trochę zupy? Uprzejma propozycja także w rozmowie na „ty”.
Ich möchte einen Termin vereinbaren. Chciałbym/chciałabym umówić wizytę. Vereinbaren stoi na końcu, bez zu.
Möchten Sie hier warten? Czy chciałby pan / chciałaby pani tutaj poczekać? Zwrot grzecznościowy z Sie.
Nein danke, ich möchte nichts trinken. Nie, dziękuję, nie chcę nic pić. Nichts wystarcza do wyrażenia przeczenia.
Ich mag Tee, aber jetzt möchte ich Wasser. Lubię herbatę, ale teraz chcę wody. Stałe upodobanie i bieżące życzenie to dwie różne rzeczy.

Najczęstsze błędy

1. Regularne końcówki tam, gdzie ich nie ma

  • Błędnie: Er magt Pizza. Ich wille gehen.
  • Poprawnie: Er mag Pizza. Ich will gehen.
  • Dlaczego: przy er używasz mag, a przy ich — will. Zdania znaczą „On lubi pizzę” i „Chcę iść”. Nie twórz tych form według wzoru zwykłych czasowników.

2. Bezokolicznik tuż po möchten

  • Błędnie: Ich möchte kaufen ein Brot.
  • Poprawnie: Ich möchte ein Brot kaufen. — Chciałbym/chciałabym kupić chleb.
  • Dlaczego: w tej konstrukcji bezokolicznik kaufen zamyka zdanie. Polski pozwala na większą swobodę szyku, niemiecki wymaga tutaj określonego układu.

3. Niepotrzebne zu

  • Błędnie: Wir wollen zu essen.
  • Poprawnie: Wir wollen essen. — Chcemy jeść.
  • Dlaczego: po czasowniku modalnym nie dodajesz zu przed bezokolicznikiem. Nie przenoś tu zasad z innych niemieckich konstrukcji.

4. Mag zamiast möchte przy zamawianiu

  • Nie jako zamówienie: Ich mag einen Kaffee.
  • Naturalnie: Ich möchte einen Kaffee, bitte. — Poproszę kawę.
  • Dlaczego: mag informuje o upodobaniu, a möchte wyraża aktualne życzenie. Zdanie Ich mag Kaffee jest poprawne, ale znaczy „Lubię kawę”, nie „Poproszę kawę”.

5. Niewłaściwy przypadek po möchten

  • Błędnie: Ich möchte ein Tee.
  • Poprawnie: Ich möchte einen Tee. — Poproszę herbatę.
  • Dlaczego: der Tee ma rodzaj męski, a w bierniku ein zmienia się w einen. Przy das Wasser takiej zmiany formy nie widać.

6. Möchte traktowane jak informacja o przeszłości

  • Błędnie w znaczeniu „Wczoraj chciałem/chciałam wyjść”: Gestern möchte ich gehen.
  • Poprawnie: Gestern wollte ich gehen.
  • Dlaczego: möchte zwykle dotyczy życzenia obecnego lub przyszłego, nie przeszłego. Polskie zakończenie „-łbym” nie powinno skłaniać do traktowania tej formy jako czasu przeszłego.

Użycie i uprzejmość

Wollen nie jest z natury niegrzeczne. Ich will Deutsch lernen — „Chcę nauczyć się niemieckiego” — to zupełnie neutralna deklaracja celu. Mocniej zabrzmi jednak żądanie skierowane do drugiej osoby, zwłaszcza bez bitte. W kawiarni bezpieczniej wybrać Ich möchte einen Kaffee, bitte niż Ich will einen Kaffee.

Möchten pasuje zarówno do oficjalnego kontaktu, jak i do rozmowy ze znajomymi. O stopniu dystansu decydują również du i Sie: Möchtest du mitkommen? — „Chcesz pójść z nami?” — nie jest przesadnie formalne. Natomiast Was wollen Sie? może zabrzmieć szorstko: „Czego pan/pani chce?”. Gdy oferujesz pomoc, lepsze będzie Was möchten Sie? — „Czego pan/pani sobie życzy?”.

W restauracji usłyszysz też Ich hätte gern einen Kaffee — „Poproszę kawę”. To równie przydatny, uprzejmy sposób zamawiania. Samo bitte pomaga, ale uprzejmość zależy także od intonacji i sytuacji, a nie tylko od wyboru jednego czasownika.

Zapamiętaj różnicę między mag a schmeckt. Ich mag diese Suppe znaczy „Lubię tę zupę”, a Die Suppe schmeckt mir — „Ta zupa mi smakuje”. Oba zdania mogą opisywać podobną sytuację, lecz mögen ma szerszy zakres: można lubić także człowieka, film czy pomysł.

Krok dalej: znaczenia i konstrukcje na później

Na poziomie A1 wystarczy dobrze opanować powyższe zasady. Poniższe użycia warto na razie rozpoznawać; nie trzeba od razu włączać ich wszystkich do własnych wypowiedzi.

Przeszłość: wollte, mochte i formy złożone

W czasie przeszłym prostym, nazywanym Präteritum, wollen przyjmuje formę wollte, a mögen — mochte. W obu przypadkach nie ma przegłosu: mochte i möchte to różne formy.

Osoba wollen w przeszłości mögen w przeszłości
ich wollte mochte
du wolltest mochtest
er / sie / es wollte mochte
wir wollten mochten
ihr wolltet mochtet
sie / Sie wollten mochten
  • Früher mochte ich keinen Spinat. — Dawniej nie lubiłem/lubiłam szpinaku.
  • Ich wollte gestern anrufen. — Chciałem/chciałam wczoraj zadzwonić.

Nie ma osobnego, zwykłego czasu przeszłego od uprzejmego möchten. Gdy opowiadasz o dawnym życzeniu, zazwyczaj używasz wollte. Co ciekawe, Ich wollte einen Termin vereinbaren może też służyć teraz jako łagodne rozpoczęcie rozmowy: „Chciałem/chciałam umówić wizytę”. To kontekst pokazuje, czy opisujesz przeszłość, czy uprzejmie przedstawiasz obecną sprawę.

Spotkasz również czas przeszły złożony Perfekt, budowany za pomocą dodatkowego czasownika, najczęściej haben. Bez drugiego czasownika możliwe jest Ich habe das gemocht — „Lubiłem/lubiłam to”. Jeśli wollen towarzyszy innej czynności, zamiast zwykłej formy gewollt występuje bezokolicznik wollen: Ich habe gehen wollen — „Chciałem/chciałam iść”. Na początek w takich zdaniach łatwiej używać wollte.

Zdania z weil i dass

W zdaniu podrzędnym, czyli części zdania zależnej od innej części i wprowadzanej na przykład przez weil („ponieważ”) albo dass („że”), odmieniony czasownik przesuwa się na koniec:

  • Ich bleibe zu Hause, weil ich mich ausruhen möchte. — Zostaję w domu, ponieważ chcę odpocząć.
  • Sie sagt, dass sie mitkommen will. — Ona mówi, że chce pójść z nami.

Zauważ kolejność końcówki: ausruhen möchte, mitkommen will. Zasada drugiego miejsca dotyczyła zdania głównego, nie tego układu z weil i dass.

Mögen z czynnością: nie zawsze zwykłe „lubić”

Ich mag jetzt nicht reden znaczy w codziennej rozmowie „Nie mam teraz ochoty rozmawiać”. Chodzi o chwilową niechęć, a nie koniecznie o stałe upodobania. Aby powiedzieć „Nie lubię rozmawiać przez telefon”, wybierz jednoznaczne Ich telefoniere nicht gern.

Porównaj też Ich möchte nicht darüber sprechen — „Nie chciałbym/chciałabym o tym rozmawiać”. To łagodny sposób odmowy. Różnica wobec Ich will nicht darüber sprechen — „Nie chcę o tym rozmawiać” — dotyczy przede wszystkim siły wypowiedzi; sama decyzja może być równie stanowcza.

Możliwość, przyzwolenie i cudze twierdzenie

W bardziej zaawansowanych tekstach mögen nie musi oznaczać sympatii. Das mag stimmen znaczy „To może być prawda”. Z kolei Er mag recht haben, aber das hilft uns nicht — „Może i ma rację, ale to nam nie pomaga” — dopuszcza pewien fakt, po czym ogranicza jego znaczenie.

Möge występuje w uroczystych życzeniach: Möge alles gut gehen! — „Oby wszystko poszło dobrze!”. To inna forma trybu, nie codzienna prośba z möchte.

Także wollen może zmienić sens. Er will nichts davon gewusst haben oznacza „Twierdzi, że nic o tym nie wiedział”. Mówiący przekazuje cudze zapewnienie, często z dystansem, a nie chęć tej osoby. To zastosowanie złożonej formy gewusst haben należy do późniejszego etapu nauki.

Na koniec praktyczne pytanie: Wollen wir gehen? często jest propozycją „To może pójdziemy?”, a nie dosłownym sprawdzaniem wspólnej woli. Nie tłumacz więc wollen zawsze jednym polskim słowem — sprawdzaj, co rozmówca robi swoją wypowiedzią.

Jak ćwiczyć

  1. Rozdziel upodobanie, zamiar i zamówienie. Wybierz trzy tematy: napój, potrawę i zajęcie. Dla każdego ułóż zdanie o tym, co lubisz, czego teraz chcesz i co planujesz. Wzór: Ich mag Tee — „Lubię herbatę”; Ich möchte einen Tee — „Poproszę herbatę”; Ich will Tee kaufen — „Chcę kupić herbatę”. Przy czynnościach pamiętaj o gern.
  2. Przesuwaj początek zdania, zachowując ramę. Zacznij od Ich möchte heute einkaufen — „Chcę dziś zrobić zakupy”. Potem powiedz Heute möchte ich einkaufen — „Dziś chcę zrobić zakupy”, i zapytaj Möchtest du heute einkaufen? — „Chcesz dziś zrobić zakupy?”. Za każdym razem sprawdź miejsce odmienionej formy oraz końcowe einkaufen.
  3. Przećwicz krótką rozmowę bez patrzenia w tabelę. Zaproponuj coś do picia, przyjmij propozycję, a potem odmów. Na przykład: Möchtest du Tee? — Ja, gern. — Nein danke, ich möchte nichts trinken. To kolejno: „Chcesz herbaty?”, „Tak, chętnie”, „Nie, dziękuję, nie chcę nic pić”. Zmień rozmówcę na Sie i dopasuj formę pytania.

Powiązane zagadnienia

  • Wcześniejszy krok: Czasowniki modalne können i müssen — umiejętność, możliwość i konieczność; ta sama podstawowa zasada łączenia odmienionego czasownika z bezokolicznikiem na końcu.

Wymagania wstępne

Czasowniki modalne können i müssen w niemieckimA1

Więcej koncepcji A1

Ta koncepcja w innych językach

Porównaj we wszystkich językach