ความแตกต่างทางไวยากรณ์ของภาษาอังกฤษแต่ละถิ่น
Dialectal Variation
บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของแผนผังไวยากรณ์ภาษาอังกฤษบน Settemila Lingue
สรุปสั้น ๆ
ภาษาอังกฤษไม่ได้มีไวยากรณ์แบบเดียวที่ทุกคนใช้เหมือนกัน รูปอย่าง Have you got a pen? และ Do you have a pen? ต่างเป็นภาษาอังกฤษมาตรฐาน ส่วน ain't, y'all และ innit ต้องพิจารณาทั้งชุมชนผู้พูดและสถานการณ์ ไม่ใช่ตัดสินจากประเทศอย่างเดียว เป้าหมายคือฟังรูปที่หลากหลายให้เข้าใจ แล้วเลือกใช้รูปที่เหมาะกับผู้ฟังและงาน โดยไม่จำเป็นต้องเลียนแบบทุกถิ่น
ภาพรวม
คนไทยจำนวนมากเรียนภาษาอังกฤษจากแหล่งที่ปะปนกัน หนังสืออาจใช้แบบบริติช แต่ภาพยนตร์และที่ทำงานอาจคุ้นกับแบบอเมริกัน จึงเป็นเรื่องปกติที่จะพบประโยคที่ไม่ตรงกับกฎในหนังสือ เช่น The team are playing well. ซึ่งแปลว่า “ทีมกำลังเล่นได้ดี” และเป็นรูปที่ใช้ได้ในภาษาอังกฤษแบบบริติช ไม่ใช่ความผิดจากการลืมว่าคำว่า “ทีม” มีรูปเป็นหนึ่งหน่วย
บทเรียนระดับ C2 นี้เน้นความแปรผันทางไวยากรณ์ คือการที่ผู้พูดต่างกลุ่มใช้รูปคำหรือโครงสร้างต่างกัน แม้กำลังสื่อเรื่องใกล้เคียงกัน ต้องแยกเรื่องนี้ออกจาก สำเนียง ซึ่งเกี่ยวกับการออกเสียง และ ระดับภาษา ซึ่งเกี่ยวกับความเป็นทางการหรือความสนิทสนม คนคนเดียวอาจมีสำเนียงท้องถิ่น แต่เขียนรายงานด้วยไวยากรณ์มาตรฐาน และอาจเปลี่ยนรูปประโยคเมื่อกลับไปคุยกับครอบครัว
ภาษาไทยเองก็มีคำเรียกผู้ฟัง คำลงท้าย และรูปประโยคที่ต่างกันตามพื้นที่และความสัมพันธ์ ประสบการณ์นี้ช่วยให้เข้าใจได้ว่ารูปภาษาบอกตัวตนและความใกล้ชิดได้ อย่างไรก็ตาม อย่าเทียบคำลงท้ายไทยกับรูปอังกฤษแบบคำต่อคำ เช่น innit ไม่ใช่คำที่นำไปแทน “ใช่ไหม” ได้ในทุกประโยค
หลักการและรูปแบบที่ต้องรู้
1. แยกมาตรฐานของแต่ละแบบออกจากรูปเฉพาะถิ่น
คำว่า ภาษามาตรฐาน หมายถึงรูปที่ได้รับการยอมรับทั่วไปในงานเขียน การศึกษา และการสื่อสารทางการ ไม่ได้หมายความว่ารูปอื่นไม่มีระบบหรือด้อยกว่า ภาษาอังกฤษมีมาตรฐานมากกว่าหนึ่งแบบ และภายในอังกฤษหรือสหรัฐฯ ก็ยังมีความแตกต่างอีกมาก
ตารางนี้เป็นแนวโน้ม ไม่ใช่เส้นแบ่งว่าคนประเทศหนึ่งต้องใช้รูปเดียวเสมอ
| ประเด็น | รูปภาษาอังกฤษ | ความหมาย | แนวโน้มการใช้ |
|---|---|---|---|
| ถามเรื่องการมี | Have you got a pen? / Do you have a pen? | มีปากกาไหม | รูปแรกพบมากในภาษาพูดแบบบริติช รูปหลังใช้ได้ทั้งสองแบบและพบบ่อยในแบบอเมริกัน |
| มองกลุ่มเป็นสมาชิกหลายคน | The team are playing well. | ทีมกำลังเล่นได้ดี | ใช้ได้ในแบบบริติช ส่วนแบบอเมริกันโดยทั่วไปใช้ is |
| เสนอทำบางอย่าง | Shall I open the window? | ให้เปิดหน้าต่างไหม | รูปมาตรฐานที่ยังใช้ โดยเฉพาะแบบบริติช |
| ปฏิเสธแบบไม่เป็นทางการ | I ain't ready. | ยังไม่พร้อม | พบในหลายชุมชน ไม่เหมาะกับงานเขียนทางการทั่วไป |
| เรียกผู้ฟังหลายคน | Are y'all ready? | ทุกคนพร้อมไหม | มีรากเด่นในตอนใต้ของสหรัฐฯ และปัจจุบันใช้กว้างขึ้น |
| ขอความเห็นพ้องท้ายประโยค | It's cold, innit? | หนาวเนอะ | ภาษาพูดไม่เป็นทางการในบางกลุ่ม โดยเฉพาะในอังกฤษ |
2. การบอกว่ามี: have กับ have got
เมื่อหมายถึงการมีหรือครอบครอง ทั้ง I have a car. และ I've got a car. แปลว่า “ฉันมีรถ” ได้ รูป have got พบบ่อยในภาษาพูดแบบบริติช แต่ก็มีในแบบอเมริกันด้วย ส่วน have ใช้ได้ทั่วไปทั้งสองแบบ
จุดสำคัญอยู่ที่วิธีตั้งคำถามและปฏิเสธ กริยาช่วย คือคำที่ช่วยสร้างคำถาม ปฏิเสธ หรือความหมายบางอย่าง เช่น do และ have ในรูปต่อไปนี้
| หน้าที่ | รูป have | รูป have got |
|---|---|---|
| บอกเล่าเมื่อผู้พูดมีสิ่งหนึ่ง | I have a pen. | I've got a pen. |
| บอกเล่าเมื่อผู้หญิงคนหนึ่งมีสิ่งหนึ่ง | She has a pen. | She's got a pen. |
| ถามผู้ฟัง | Do you have a pen? | Have you got a pen? |
| ถามเกี่ยวกับผู้หญิงคนหนึ่ง | Does she have a pen? | Has she got a pen? |
| ปฏิเสธเกี่ยวกับผู้พูด | I don't have a pen. | I haven't got a pen. |
| ตอบรับสั้น ๆ ต่อคำถามรูปนั้น | Yes, I do. | Yes, I have. |
| ตอบปฏิเสธสั้น ๆ ต่อคำถามรูปนั้น | No, I don't. | No, I haven't. |
ประโยคในตารางพูดถึง “มีปากกา” เหมือนกัน แต่ต้องเลือกโครงสร้างให้ครบชุด ไม่ผสมเป็น Do you have got a pen? และเมื่อใช้ does ให้กลับไปใช้ have ไม่ใช่ has
Have got ในความหมายว่า “มี” ไม่ใช่รูปที่แทน have ได้ทุกบริบท โดยเฉพาะเมื่อ have หมายถึงการทำกิจกรรม เช่น I have breakfast at seven. แปลว่า “ฉันกินอาหารเช้าตอนเจ็ดโมง” คำว่า have ตรงนี้ไม่ได้บอกการครอบครอง จึงไม่ควรเปลี่ยนเป็น have got เพื่อรักษาความหมายเดิม
ถ้าพูดถึงการมีในอดีต ใช้ had เป็นทางเลือกทั่วไปที่ปลอดภัย เช่น I had a bike when I was a child. “ตอนเด็กฉันมีจักรยาน” ส่วน I had got a bike มักชวนให้เข้าใจว่าได้จักรยานมาแล้วก่อนเหตุการณ์อีกอย่าง ไม่ใช่แค่รูปอดีตธรรมดาของการมี
อีกคู่ที่ควรแยกคือ I've got a car. “ฉันมีรถ” กับ I've got to leave. “ฉันต้องไปแล้ว” รูป have got to ที่ตามด้วยคำกริยาบอกสิ่งที่จำเป็นต้องทำ ไม่ได้แปลว่ามีสิ่งของ
3. shall กับ will: อย่าจำแค่ว่าแบบอังกฤษกับแบบอเมริกัน
ในภาษาอังกฤษปัจจุบัน will ใช้พูดถึงอนาคตได้ตามปกติทั้งแบบบริติชและอเมริกัน เช่น I'll call you tomorrow. “พรุ่งนี้จะโทรหา” กฎเก่าที่ให้ใช้ shall กับ I/we และ will กับคนอื่นจึงไม่ใช่สูตรที่ต้องยึดในบทสนทนาปัจจุบัน
สิ่งที่ยังมีประโยชน์มากคือ Shall I ...? เพื่อเสนอทำบางอย่าง และ Shall we ...? เพื่อชวนตัดสินใจร่วมกัน โดยเฉพาะในแบบบริติช
| ภาษาอังกฤษ | ความหมายภาษาไทย | หน้าที่ |
|---|---|---|
| Shall I carry that bag for you? | ให้ช่วยถือกระเป๋าใบนั้นไหม | เสนอตัวช่วย |
| Shall we meet at six? | เรานัดเจอกันตอนหกโมงดีไหม | เสนอให้นัดหมายร่วมกัน |
| Will you carry this bag for me? | ช่วยถือกระเป๋าใบนี้ให้หน่อยได้ไหม | ขอให้ผู้ฟังทำ ไม่ใช่เสนอตัวทำ |
| I'll send the details tonight. | คืนนี้จะส่งรายละเอียดให้ | บอกว่าจะทำ ใช้ได้ทั้งสองแบบ |
ในแบบอเมริกันอาจได้ยิน Should we meet at six? “เราควรนัดเจอกันตอนหกโมงไหม” หรือ Let's meet at six. “เจอกันตอนหกโมงนะ” แทนคำชวนด้วย shall บ่อยกว่า แต่สองรูปนี้มีน้ำหนักต่างกันเล็กน้อย รูปหนึ่งถามความเหมาะสม ส่วนอีกรูปเสนอค่อนข้างตรง จึงไม่ใช่การสลับคำที่คงเจตนาเดิมทุกครั้ง
4. คำนามบอกกลุ่ม: team, family, committee
คำนามบอกกลุ่ม คือคำเรียกคนหรือสิ่งหลายอย่างเป็นกลุ่มเดียว เช่น team “ทีม”, family “ครอบครัว” และ committee “คณะกรรมการ” ในภาษาไทย เราไม่ต้องเปลี่ยนรูปคำว่า “กำลัง” หรือ “เห็นด้วย” ตามจำนวนคน แต่ในภาษาอังกฤษ กริยาต้องสัมพันธ์กับ ประธาน คือส่วนที่บอกว่ากำลังกล่าวถึงใครหรืออะไร
แบบอเมริกันโดยทั่วไปมองคำนามบอกกลุ่มที่มีรูปเอกพจน์ คือรูปที่นับเป็นหนึ่งหน่วย เป็นหนึ่งกลุ่ม จึงใช้ is/has ส่วนแบบบริติชใช้ได้ทั้งเอกพจน์และพหูพจน์ คือรูปที่นับเป็นหลายคนหรือหลายหน่วย ขึ้นกับว่ากำลังเน้นองค์กรเดียวหรือสมาชิกแต่ละคน
| ภาษาอังกฤษ | ความหมายภาษาไทย | มุมมองที่สื่อ |
|---|---|---|
| The committee has published its report. | คณะกรรมการเผยแพร่รายงานแล้ว | มองคณะกรรมการเป็นหน่วยงานเดียว |
| The committee are divided over the proposal. | กรรมการมีความเห็นแตกกันเรื่องข้อเสนอ | แบบบริติช เน้นสมาชิกที่เห็นต่างกัน |
| The committee members are divided over the proposal. | สมาชิกคณะกรรมการมีความเห็นแตกกันเรื่องข้อเสนอ | ระบุสมาชิกโดยตรง ใช้ได้ทั่วไป |
| My family are all coming for dinner. | คนในครอบครัวจะมากินมื้อเย็นกันทุกคน | แบบบริติช เน้นสมาชิกหลายคน |
ไม่ได้แปลว่าแบบบริติชต้องใช้พหูพจน์กับทุกกลุ่ม ประโยค The company is expanding. “บริษัทกำลังขยายกิจการ” เป็นธรรมชาติในทั้งสองแบบ และไม่ได้แปลว่าคำนามทุกคำที่เกี่ยวกับคนหลายคนต้องใช้เอกพจน์ในแบบอเมริกัน เช่น The police are here. “ตำรวจมาแล้ว” ใช้ are ตามปกติ
เพื่อให้งานเขียนชัด ควรเลือกมุมมองให้ต่อเนื่อง เช่น The team is changing its strategy. “ทีมกำลังเปลี่ยนแผนของทีม” หรือในแบบบริติช The team are putting on their boots. “สมาชิกทีมกำลังสวมรองเท้าของแต่ละคน” ถ้าลังเล ให้ใช้ the players “ผู้เล่น” หรือ the team members “สมาชิกทีม” แล้วตามด้วยกริยาพหูพจน์
5. การปฏิเสธหลายคำและ ain't
ในภาษาอังกฤษมาตรฐานทั่วไป การบอกว่าไม่ได้ทำอะไรใช้ I didn't do anything. หรือ I did nothing. ทั้งสองแปลว่า “ฉันไม่ได้ทำอะไร” แต่ในบางถิ่น คำปฏิเสธหลายคำสามารถทำงานร่วมกันเพื่อสื่อการปฏิเสธครั้งเดียวได้ เช่น I didn't do nothing. รูปนี้ไม่ได้จำเป็นต้องแปลว่า “ฉันทำอะไรบางอย่าง” ตามตรรกะว่าลบสองครั้งกลายเป็นบวก
ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า การปฏิเสธสอดคล้องกัน คือคำปฏิเสธหลายคำช่วยกันบอกความหมายว่า “ไม่” เดียวกัน เป็นรูปที่มีระบบในหลายชุมชน แต่ไม่ใช่แบบที่คาดหวังในรายงานหรือข้อสอบภาษาอังกฤษมาตรฐาน หากได้ยินต้องตีความจากภาษาถิ่น น้ำเสียง และบริบท ไม่ใช่นับจำนวนคำปฏิเสธอย่างเดียว
Ain't เป็นรูปไม่เป็นทางการที่แทนรูปปฏิเสธของ be เช่น am not/isn't/aren't และในบางการใช้แทน haven't/hasn't ได้ ต้องดูคำที่ตามมา
| รูปภาษาพูดในบางชุมชน | รูปมาตรฐานที่สื่อความหมายใกล้กัน | ความหมายภาษาไทย |
|---|---|---|
| I ain't ready. | I'm not ready. | ฉันยังไม่พร้อม |
| She ain't here. | She isn't here. | เธอไม่ได้อยู่ที่นี่ |
| They ain't coming. | They aren't coming. | พวกเขาจะไม่มา |
| I ain't seen her today. | I haven't seen her today. | วันนี้ฉันยังไม่เจอเธอ |
| I ain't done nothing. | I haven't done anything. | ฉันไม่ได้ทำอะไรเลย |
ประโยคสุดท้ายรวมทั้ง ain't และการปฏิเสธหลายคำ ในบริบทที่พูดป้องกันตัวเอง คำแปลอาจเป็น “ฉันไม่ได้ทำอะไรผิดเลย” ไม่ควรระบุว่าเป็นรูปของประเทศใดประเทศหนึ่งเท่านั้น เพราะพบการใช้ลักษณะนี้ได้ในหลายชุมชนทั้งในสหราชอาณาจักรและสหรัฐฯ
6. y'all กับ innit ทำหน้าที่คนละอย่าง
Y'all ใช้เรียกผู้ฟังหลายคน คล้าย “พวกคุณ” หรือ “ทุกคน” โดยไม่จำเป็นต้องมีน้ำเสียงห่างเหิน มีความเชื่อมโยงเด่นกับตอนใต้ของสหรัฐฯ และภาษาอังกฤษของชาวอเมริกันเชื้อสายแอฟริกัน แต่ปัจจุบันพบในผู้พูดกลุ่มอื่นและบนอินเทอร์เน็ตด้วย
Are y'all staying for dinner? แปลว่า “ทุกคนจะอยู่กินมื้อเย็นด้วยกันไหม” ใช้ are เพราะกำลังพูดกับหลายคน ส่วน Y'all come back now. เป็นคำเชิญอย่างเป็นกันเองประมาณว่า “แล้วแวะมาอีกนะทุกคน” ในบริบทการกล่าวลา ไม่จำเป็นต้องหมายถึงให้กลับมาทันทีตามคำว่า now ที่แยกอ่านโดด ๆ
ในงานทางการ ใช้ you, all of you หรือ everyone ตามโครงสร้างที่ต้องการ เช่น Are you all ready? “ทุกคนพร้อมไหม” อย่างไรก็ตาม y'all ไม่ใช่คำหยาบ และไม่ควรเหมารวมว่าไม่สุภาพเพียงเพราะเป็นคำระดับกันเอง
Innit เกี่ยวข้องกับ isn't it? ซึ่งเป็นคำถามสั้นท้ายประโยคเพื่อขอการยืนยัน เช่น It's cold, isn't it? “อากาศหนาวใช่ไหม” รูป It's cold, innit? พบในภาษาพูดไม่เป็นทางการบางกลุ่ม โดยเฉพาะในอังกฤษ
ในบางกลุ่ม innit ยังใช้เป็นคำท้ายที่ไม่เปลี่ยนตามส่วนต้น เช่น You're coming, innit? “จะมาด้วยใช่ไหม” แต่ถ้าใช้ภาษาอังกฤษมาตรฐาน ควรเป็น You're coming, aren't you? อย่านำ innit ไปต่อท้ายทุกประโยค เพราะการยอมรับและน้ำเสียงของรูปนี้ขึ้นกับกลุ่มผู้พูดมาก
ตัวอย่างในสถานการณ์จริง
ชุดต่อไปนี้แสดงทั้งรูปมาตรฐานต่างแบบและรูปภาษาพูดเฉพาะกลุ่ม คำอธิบายว่า “ไม่เป็นทางการ” เป็นคำแนะนำเรื่องสถานการณ์ ไม่ใช่การตัดสินคุณค่าของผู้พูด
| ภาษาอังกฤษ | ความหมายภาษาไทย | บริบทและข้อสังเกต |
|---|---|---|
| Have you got a pen? | มีปากกาไหม | ขอของจากเพื่อนร่วมงาน พบมากในแบบบริติช |
| Do you have a pen? | มีปากกาไหม | ใช้ได้ทั่วไป และพบบ่อยในแบบอเมริกัน |
| I haven't got my keys with me. | ฉันไม่ได้เอากุญแจติดตัวมา | รูปปฏิเสธของการมีติดตัว |
| Shall we sit outside? | เรานั่งข้างนอกกันดีไหม | เสนอทางเลือก โดยเฉพาะแบบบริติช |
| I'll book a table for seven. | จะจองโต๊ะตอนหนึ่งทุ่มให้ | ใช้ will ได้ทั้งสองแบบ |
| The team are playing well. | ทีมกำลังเล่นได้ดี | แบบบริติช มองผู้เล่นเป็นสมาชิกหลายคน |
| The team is playing well. | ทีมกำลังเล่นได้ดี | แบบอเมริกันเป็นหลัก และแบบบริติชก็ใช้ได้ |
| The staff are discussing their schedules. | พนักงานกำลังคุยกันเรื่องตารางงานของแต่ละคน | แบบบริติช เน้นคนในกลุ่ม |
| I ain't done nothing. | ฉันไม่ได้ทำอะไรเลย | รูปปฏิเสธเฉพาะบางชุมชน ไม่ใช่รูปสำหรับรายงานทางการ |
| Y'all come back now. | แล้วแวะมาอีกนะทุกคน | คำเชิญอย่างเป็นกันเองที่เชื่อมโยงกับตอนใต้ของสหรัฐฯ |
| Are y'all coming to the barbecue? | ทุกคนจะมางานกินบาร์บีคิวกันไหม | ระบุชัดว่าถามผู้ฟังหลายคน |
| It's a lovely day, innit? | วันนี้อากาศดีเนอะ | ชวนให้เห็นพ้องในภาษาพูดบางกลุ่ม |
| I've already eaten. | ฉันกินแล้ว | รูปที่ใช้ได้ทั้งแบบบริติชและอเมริกัน |
| I already ate. | ฉันกินแล้ว | รูปอดีตธรรมดาที่พบบ่อยในแบบอเมริกันในบริบทนี้ |
จุดที่มักเข้าใจผิด
1. ผสมโครงสร้าง have กับ have got
- ไม่ใช้ในรูปมาตรฐาน: Do you have got a ticket?
- ใช้: Do you have a ticket? หรือ Have you got a ticket? — “มีตั๋วไหม”
- เหตุผล: เลือกชุด do + have หรือชุด have + got อย่าเติม do เข้าไปในคำถามแบบ have got และตอบสั้น ๆ ให้ตรงกับคำถาม เช่น Yes, I do. หรือ Yes, I have.
2. เปลี่ยน will ทุกคำเป็น shall เพื่อให้ดูเป็นแบบบริติช
- ไม่ตรงเจตนา ถ้าต้องการขอให้อีกฝ่ายช่วย: Shall I close the door?
- ใช้เมื่อขอให้อีกฝ่ายทำ: Will you close the door, please? — “ช่วยปิดประตูให้หน่อยได้ไหม”
- เหตุผล: ประโยคแรกแปลว่า “ให้ฉันปิดประตูไหม” ผู้ลงมือทำจึงเปลี่ยนไปด้วย ส่วนการพูดว่าจะทำเองใช้ I'll close the door. “เดี๋ยวฉันปิดประตูให้” ได้ตามปกติทั้งสองแบบ
3. เห็น are หลัง team แล้วตัดสินว่าผิดเสมอ
- ความเข้าใจผิด: The team are playing well. ใช้ไม่ได้เพราะมีทีมเดียว
- รูปที่ใช้ได้: ประโยคนี้ใช้ได้ในแบบบริติช ส่วน The team is playing well. เป็นทางเลือกมาตรฐานที่ใช้ทั่วไป โดยเฉพาะแบบอเมริกัน ทั้งคู่หมายถึง “ทีมกำลังเล่นได้ดี”
- เหตุผล: แบบบริติชเลือกให้กริยาสอดคล้องกับความหมายว่าเป็นสมาชิกหลายคนได้ หากต้องการงานเขียนที่เป็นกลางและชัด ใช้ The players are playing well. “ผู้เล่นกำลังเล่นได้ดี”
4. แปลคำปฏิเสธสองคำเป็นการยืนยันโดยอัตโนมัติ
- การตีความที่อาจผิดในบทสนทนาถิ่น: เข้าใจ I ain't done nothing. ว่าผู้พูดยอมรับว่าทำบางอย่าง
- ความหมายที่มักตั้งใจในบริบทนั้น: “ฉันไม่ได้ทำอะไรเลย”
- เมื่อต้องเขียนแบบมาตรฐาน: I haven't done anything.
- เหตุผล: ในบางระบบภาษาถิ่น คำปฏิเสธทำงานร่วมกัน ไม่ได้หักล้างกัน ส่วนรูปมาตรฐานที่มีการปฏิเสธซ้อนเพื่อเน้นความหมายอีกแบบ ต้องดูบริบทแยกต่างหาก
5. ใช้ ain't แทนคำปฏิเสธทุกชนิด
- ไม่ควรสร้างเป็นกฎทั่วไป: เปลี่ยน I don't agree. เป็น I ain't agree. เพื่อให้ฟังเป็นกันเอง
- ใช้แบบเป็นกลาง: I don't agree. — “ฉันไม่เห็นด้วย”
- เหตุผล: Ain't ไม่ใช่คำแทน not หรือกริยาช่วยปฏิเสธทุกคำอย่างอิสระ ขอบเขตของมันต่างกันตามถิ่น การรู้จักตัวอย่างที่ได้ยินไม่เพียงพอให้สร้างรูปใหม่ได้ตามใจ
6. ต่อ innit ในงานที่ต้องการภาษาเป็นกลาง
- ไม่เหมาะกับอีเมลทางการทั่วไป: The meeting starts at nine, innit?
- ใช้แบบมาตรฐาน: The meeting starts at nine, doesn't it? — “การประชุมเริ่มเก้าโมงใช่ไหม”
- เหตุผล: คำถามท้ายประโยคแบบมาตรฐานต้องสัมพันธ์กับโครงสร้างส่วนต้น ส่วน innit ที่ไม่เปลี่ยนรูปเป็นลักษณะเฉพาะบางกลุ่ม ไม่ใช่คำถามท้ายอเนกประสงค์ของภาษาอังกฤษทุกแบบ
ข้อควรรู้เรื่องสถานการณ์และความเหมาะสม
เข้าใจให้กว้าง แต่เลือกใช้ตามจุดประสงค์
สำหรับรายงาน สมัครงาน หรือสอบ ควรใช้ไวยากรณ์มาตรฐานของแบบที่กำหนด หากไม่ได้กำหนด เลือกแบบที่ตนใช้คล่องและรักษาความสม่ำเสมอ โดยเฉพาะรูปที่เกี่ยวกับคำนามบอกกลุ่ม ส่วนการฟังเพลง ดูละคร หรือคุยกับเพื่อน ควรเปิดรับรูปถิ่นเพื่อเข้าใจความหมายและน้ำเสียง
การปะปนรูปมาตรฐานแบบบริติชกับอเมริกันไม่ได้ทำให้ทุกประโยคผิด เช่น ใช้ Do you have ...? ในอังกฤษได้ตามปกติ แต่เอกสารที่มีแนวทางการเขียนเฉพาะอาจต้องการให้ใช้แบบเดียวกันทั้งชิ้น อย่าฝืนเปลี่ยนรูปที่ถูกอยู่แล้วเพียงเพราะเชื่อว่า “คนอังกฤษห้ามใช้รูปอเมริกัน”
ความกันเองไม่ได้เท่ากับความสุภาพเสมอไป
ในภาษาไทย เราอาจใช้ “ครับ/ค่ะ” เพื่อทำให้ประโยคสุภาพ แต่ภาษาอังกฤษไม่มีคำท้ายคำเดียวที่ทำหน้าที่เหมือนกันทุกสถานการณ์ ความสุภาพขึ้นกับคำขอ น้ำเสียง ความสัมพันธ์ และบริบท Y'all อาจฟังอบอุ่นเมื่อใช้ในชุมชนที่คุ้นเคย แต่ไม่ได้ทำให้คำสั่งสุภาพขึ้นโดยอัตโนมัติ เช่นเดียวกับ ain't ที่ไม่ใช่คำหยาบในตัวเอง แต่บางสถาบันหรือสถานการณ์ไม่ยอมรับในงานเขียน
ไม่ควรเลียนแบบชุดคำที่ผูกกับอัตลักษณ์ของชุมชนเพื่อสร้างมุกหรือทำให้ผู้พูดดูด้อยการศึกษา การใช้ภาษาเป็นกลางโดยยังฟังรูปท้องถิ่นออก เป็นทักษะที่มีคุณค่าไม่น้อยกว่าการพูดให้เหมือนคนถิ่นนั้น
อย่าเดาถิ่นกำเนิดจากคำเดียว
คนที่ใช้ y'all ไม่จำเป็นต้องเกิดในตอนใต้ของสหรัฐฯ และคนที่ใช้ innit ก็ไม่ได้เป็นตัวแทนของผู้พูดในอังกฤษทั้งหมด ผู้พูดอาจรับรูปจากเพื่อน สื่อ หรือชุมชนออนไลน์ คำหนึ่งคำจึงให้เพียงเบาะแส ไม่ใช่หลักฐานยืนยันเชื้อชาติ ฐานะ หรือระดับการศึกษา
ต่อยอดสำหรับผู้เรียนขั้นสูง
1. ความต่างเรื่องอดีตที่ยังเกี่ยวกับปัจจุบัน
รูปกาล คือรูปกริยาที่ช่วยบอกเวลาและมุมมองต่อเหตุการณ์ ภาษาอังกฤษแบบบริติชมักใช้รูป have/has + กริยาช่องสาม กับเหตุการณ์เพิ่งเกิดหรือเกี่ยวข้องกับตอนนี้ โดยเฉพาะเมื่อมี just, already และ yet ส่วนแบบอเมริกันใช้รูปอดีตธรรมดาในบริบทเหล่านี้ได้บ่อยกว่า
กริยาช่องสาม หมายถึงรูปอย่าง eaten ของ eat หรือ seen ของ see ไม่ได้หมายความว่าคำกริยานั้นต้องมีสามพยางค์
| รูปที่ใช้ได้ทั้งสองแบบและเด่นในแบบบริติช | รูปอดีตที่พบบ่อยในแบบอเมริกัน | ความหมายภาษาไทย |
|---|---|---|
| I've just finished. | I just finished. | ฉันเพิ่งทำเสร็จ |
| Have you eaten yet? | Did you eat yet? | กินข้าวหรือยัง |
| She's already left. | She already left. | เธอออกไปแล้ว |
นี่เป็นความต่างด้านแนวโน้ม ไม่ใช่ว่าแบบอเมริกันไม่มีรูป have + กริยาช่องสาม และไม่ใช่ว่าแบบบริติชห้ามใช้รูปอดีตธรรมดา จุดอ้างอิงเรื่องเวลายังสำคัญ เช่น I ate at seven. “ฉันกินตอนเจ็ดโมง” ระบุเวลาในอดีตที่แน่นอน จึงใช้รูปอดีตธรรมดาได้ตามปกติ อย่าปล่อยให้ป้ายชื่อถิ่นกลบความหมายของเวลา
2. got กับ gotten ไม่ได้เป็นคู่แทนกันทุกตำแหน่ง
ในแบบอเมริกัน gotten มักใช้เป็นกริยาช่องสามของ get เมื่อหมายถึงได้มา เปลี่ยนสภาพ หรือกลายเป็น เช่น It's gotten colder. “อากาศเย็นลงแล้ว” แบบบริติชมักใช้ It's got colder. ในความหมายเดียวกัน
แต่เมื่อหมายถึงการมี แบบอเมริกันก็ใช้ I've got a car. “ฉันมีรถ” ได้ ไม่ควรแก้เป็น I've gotten a car. โดยคิดว่าเป็นเพียงการเปลี่ยนถิ่น เพราะรูปหลังมักหมายถึง “ฉันได้รถมาแล้ว” จึงเน้นการได้มามากกว่าสภาพว่ามีอยู่ เช่นเดียวกับความหมายจำเป็นต้องทำใน I've got to go. “ฉันต้องไปแล้ว” ซึ่งไม่ได้เปลี่ยนเป็น gotten ตามกฎง่าย ๆ นี้
3. การปฏิเสธสองชั้นในรูปมาตรฐาน
นอกเหนือจากการปฏิเสธสอดคล้องกันของบางถิ่น ภาษาอังกฤษมาตรฐานสามารถมีคำปฏิเสธสองส่วนที่ทำให้ความหมายอ่อนลงหรือสื่อการยืนยันแบบอ้อม ๆ ได้ เช่น It's not impossible. แปลว่า “ก็ไม่ใช่ว่าเป็นไปไม่ได้” ผู้พูดไม่ได้บอกว่าเป็นไปไม่ได้ แต่เปิดความเป็นไปได้ไว้
แม้แต่ I didn't do nothing. ก็อาจใช้ในบริบทที่เน้นคำว่า nothing เพื่อตอบโต้ความคิดว่าตนไม่ได้ทำอะไรเลย เช่น “ไม่ใช่ว่าฉันไม่ได้ทำอะไรสักอย่าง” อย่างไรก็ตาม ไม่ควรเลือกความหมายนี้ให้ประโยคถิ่นโดยอัตโนมัติ ต้องถามว่าผู้พูดกำลังปฏิเสธข้อกล่าวหา หรือกำลังโต้ข้อสรุปว่าไม่ได้ลงมือทำอะไร
สำหรับผู้เรียนไทย ความระวังสำคัญคืออย่านำจำนวนคำว่า “ไม่” ในคำแปลมาเป็นสูตรตายตัว ภาษาไทยใช้ “ไม่มีใครมา” เพื่อสื่อว่าไม่มีคนมา แต่ภาษาอังกฤษมาตรฐานเลือกระหว่าง Nobody came. กับ Anyone didn't come ไม่ได้อย่างอิสระ รูปที่เป็นกลางสำหรับความหมายนี้คือ Nobody came. หรือ No one came.
4. shall ในเอกสารกฎหมายและข้อกำหนด
Shall ในสัญญาอาจใช้กำหนดหน้าที่ ไม่ใช่แค่บอกอนาคต เช่น The tenant shall pay the rent on the first day of each month. “ผู้เช่าต้องชำระค่าเช่าในวันที่หนึ่งของทุกเดือน” อย่าแปลว่า “จะจ่าย” อย่างเดียวจนความหมายบังคับหายไป
อย่างไรก็ดี เอกสารสมัยใหม่บางแห่งใช้ must เพื่อให้ข้อบังคับชัดเจนกว่า และธรรมเนียมแตกต่างกันตามหน่วยงานหรือระบบกฎหมาย สำหรับผู้เรียน จุดสำคัญคืออ่านหน้าที่ของคำในเอกสารนั้น ไม่ใช่นำวิธีใช้ในสัญญาไปใช้กับบทสนทนาทั่วไป
5. การเปลี่ยนรูปภาษาตามผู้ฟัง
ผู้พูดอาจใช้ I ain't ready. “ยังไม่พร้อม” กับเพื่อน แต่ใช้ I'm not ready. ในที่ประชุม การเปลี่ยนเช่นนี้ไม่ได้หมายถึงเขาเพิ่งแก้ความผิด แต่เป็นการเลือกภาษาตามความสัมพันธ์ การสังเกตว่าคนคนเดียวเปลี่ยนรูปเมื่อใด ช่วยให้เข้าใจรูปถิ่นได้ดีกว่าจดรายการว่าแต่ละประเทศพูดอะไร
เมื่อจดตัวอย่าง ควรแยกสามคำถาม: รูปนี้พบในกลุ่มใด ทำหน้าที่อะไรในประโยค และเหมาะกับสถานการณ์แบบไหน จะช่วยไม่ให้สับสนระหว่าง “เข้าใจได้” “เป็นมาตรฐาน” และ “เหมาะที่เราจะใช้ตอนนี้”
แนวทางฝึกด้วยตนเอง
ฝึกสลับรูปโดยรักษาความหมาย: เขียนประโยคเกี่ยวกับสิ่งของที่มีห้าประโยค แล้วเปลี่ยนระหว่าง have กับ have got ให้ครบทั้งคำถาม ปฏิเสธ และคำตอบสั้น เช่น Do you have a charger? — Yes, I do. กับ Have you got a charger? — Yes, I have. ทั้งคู่หมายถึง “มีที่ชาร์จไหม — มี” จากนั้นลองกับ “กินอาหารเช้า” เพื่อเตือนตนเองว่าไม่ใช่ทุกความหมายของ have จะเปลี่ยนได้
ฟังพร้อมจดสถานการณ์ ไม่จดแค่คำ: เลือกบทสัมภาษณ์หรือรายการที่มีบทสนทนาธรรมชาติ จดรูปที่ได้ยิน พร้อมผู้พูด ผู้ฟัง และเจตนา เช่น กำลังชวน ขอให้ยืนยัน หรือปฏิเสธข้อกล่าวหา อย่าฝึกเลียนแบบ ain't หรือ innit จากประโยคเดียว ควรสะสมหลายบริบทก่อน
แก้ข้อความให้เหมาะกับผู้อ่านสองแบบ: ลองเขียนข้อความชวนเพื่อนมากินข้าว แล้วปรับเป็นอีเมลถึงคนที่ยังไม่สนิท ตรวจว่าต้องเปลี่ยนคำเรียกผู้ฟัง คำถามท้าย และรูปปฏิเสธหรือไม่ สำหรับคำนามบอกกลุ่ม ลองเขียนทั้งรูปที่เน้นหน่วยงานและรูปที่ระบุสมาชิกตรง ๆ แล้วเลือกแบบที่ชัดที่สุด
หัวข้อที่เกี่ยวข้อง
- พื้นฐานที่ควรทบทวน: รูปปัจจุบันทั่วไป — ช่วยให้เข้าใจการใช้ do/does การเปลี่ยน have/has และความสัมพันธ์ระหว่างประธานกับกริยา ก่อนเปรียบเทียบรูปมาตรฐานกับรูปที่ต่างกันตามถิ่น