A2

İtalyancada miktar bildiren ne zamiri

Ne Partitivo

Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İtalyanca dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.

Kısaca

İtalyancada ne, daha önce sözü edilen bir şeyin miktarını anlatırken o şeyin adını tekrarlamayı önler: Vuoi delle mele? Ne voglio due. — “Elma ister misin? İki tane istiyorum.” Sayı veya miktar ifadesi cümlede kalır; ne, “ondan, onlardan” düşüncesini taşır. Ayrıca parlare di qualcosa gibi di ile kurulan ifadelerde “ondan, onun hakkında” anlamına gelir: Ne parliamo domani. — “Onu yarın konuşuruz.”

Genel bakış

Türkçede biri “Kaç tane alacaksın?” diye sorduğunda “İki alacağım” demek yeterlidir. İtalyancada aynı cevabı tam bir cümleyle verirken, adı söylenmeyen şeyi çoğu kez ne ile belirtirsiniz: Ne prendo due. Burada ne “iki” demek değildir; iki olan şeyin daha önce konuşulan ürünlerden olduğunu gösterir. Bu yüzden sayı değişse de ne değişmez.

Bu kullanım A2 düzeyinde öğrenilir ve özellikle alışverişte, yemek masasında, yaş söylerken ve sahip olunan şeylerden söz ederken işe yarar. Dilbilgisinde buna ne partitivo denir: Bir bütünün ya da grubun bir bölümünü veya miktarını anlatan ne. Buradaki zamir, bir adın veya daha uzun bir ifadenin yerini tutan sözcüktür; ad ise kişi, nesne ya da kavramı adlandıran sözcüktür.

Aynı ne, miktar olmadan da karşınıza çıkar. Parlare di un problema — “bir sorun hakkında konuşmak” ifadesi parlarne — “onun hakkında konuşmak” olabilir. Önce miktar kullanımını ve cümledeki yerini öğrenmek yeterlidir. Geçmiş zamanda biçim değişiklikleri ve başka zamirlerle birleşmeler gibi ayrıntıları aşağıdaki ileri bölümde ayrıca bulacaksınız.

Nasıl kullanılır?

1. Adın yerine ne gelir, miktar cümlede kalır

Temel dönüşüm şöyledir:

  • Ho tre libri. — “Üç kitabım var.”
  • Ne ho tre. — “Üç tane var.” / “Onlardan üç tane var.”

İkinci cümlede libri tekrarlanmaz, fakat tre kalır. Ne tek başına hangi şeyden söz edildiğini açıklamaz; bunu önceki konuşmadan veya içinde bulunulan durumdan anlamak gerekir.

Benzer biçimde Vuoi del caffè? — “Kahve ister misin?” sorusuna Sì, ne voglio un po’. — “Evet, biraz istiyorum” denir. Burada un po’, kahvenin miktarıdır. Türkçe çeviride “ondan” sözcüğünü kullanmamamız, İtalyancada da ne sözcüğünü atabileceğimiz anlamına gelmez.

Ne, kişinin, nesnenin ya da kavramın eril veya dişil oluşuna, tekil veya çoğul oluşuna göre değişmez. İtalyancadaki eril–dişil ayrımı, sözcükleri iki dilbilgisel gruba ayırır; gerçek hayattaki cinsiyetle her zaman ilgili değildir. Örneğin libro eril, mela dişildir; ikisinin yerine de ne gelebilir.

2. Hangi miktarlarla kullanılır?

Sayıların yanı sıra “çok”, “az”, “biraz”, “yeterince” gibi ifadeler de ne ile kullanılır. Ancak miktar bildiren bazı sözcükler, yerini tuttukları ada göre biçim değiştirir.

İtalyanca Türkçe Açıklama
Quanti panini vuoi? Ne voglio due. Kaç sandviç istiyorsun? İki tane istiyorum. Sayı korunur.
Quante mele compri? Ne compro tre. Kaç elma alıyorsun? Üç tane alıyorum. Dişil çoğul adın yerini de aynı zamir tutar.
Hai molti libri? Sì, ne ho molti. Çok kitabın var mı? Evet, çok var. Miktar sözcüğü eril çoğul biçimdedir.
Hai molte borse? No, ne ho poche. Çok çantan var mı? Hayır, az var. Miktar sözcüğü dişil çoğul biçimdedir.
Vuoi del pane? Ne voglio un po’. Ekmek ister misin? Biraz istiyorum. Sayılamayan miktar belirtilir.
Hai abbastanza acqua? Sì, ne ho abbastanza. Yeterince suyun var mı? Evet, yeterince var. Bu miktar sözcüğü değişmez.
Hai delle monete? Non ne ho nessuna. Bozuk paran var mı? Hiç yok. Tekil olumsuz miktar ifadesi kullanılır.

Molto, poco, tanto gibi sözcükler, miktarı belirtilen ada göre değişir. Libri için molti, mele için molte kullanılır. Un po’ ve abbastanza ise bu şekilde değişmez. Un po’ yazarken sondaki kesme işaretine dikkat edin; bu, poco sözcüğünün kısalmış biçimidir.

Bir ölçü ya da kap da miktar olabilir:

  • Vuoi del latte? Ne prendo un litro. — “Süt ister misin? Bir litre alayım.”
  • Bevi del tè? Ne bevo una tazza. — “Çay içer misin? Bir fincan içerim.”

Burada ne, litreyi veya fincanı değil, ölçülen sütü ya da çayı temsil eder. Ölçünün ne olduğu ayrıca söylenir.

3. Cümlede nereye gelir?

Bir fiil, yapılan işi veya içinde bulunulan durumu anlatır. Kişiye ve zamana göre değişmiş, yani çekimli bir fiille ne genellikle fiilden önce gelir:

  • Ne compro due. — “İki tane alıyorum.”
  • Ne abbiamo abbastanza. — “Yeterince var.”

Olumsuzluk bildiren non, ne sözcüğünden önce gelir:

  • Non ne voglio. — “İstemiyorum.”
  • Non ne abbiamo più. — “Artık kalmadı.”

İki parçalı geçmiş zamanda ne, yardımcı fiilden önce yer alır. Yardımcı fiil, başka bir fiille birlikte zaman kurmaya yarayan sözcüktür; burada genellikle avere kullanılır:

  • Ne ho comprati due. — “İki tane aldım.”

Bu örnekteki comprati biçiminin neden değiştiğini ileri bölümde göreceksiniz. Başlangıç için ne ho…, non ne ho… sıralamasını tanımak önemlidir.

Mastar, fiilin kişi ve zaman belirtmeyen sözlük biçimidir; Türkçedeki “almak, istemek” biçimleri gibi. İtalyancada mastara bağlanan ne, onun sonuna bitişik yazılır ve mastarın sonundaki -e düşer:

  • comprare + ne → comprarne — “ondan/onlardan almak”
  • parlare + ne → parlarne — “onun hakkında konuşmak”

Volere — “istemek”, potere — “yapabilmek” ve dovere — “zorunda olmak” ile iki yerleşim de mümkündür:

  • Ne voglio comprare due. — “İki tane almak istiyorum.”
  • Voglio comprarne due. — “İki tane almak istiyorum.”

Anlam değişmez. Ancak ne sözcüğünü iki yerde birden kullanmayın; ya çekimli fiilin önüne koyun ya mastara ekleyin.

4. Sayı her zaman gerekli mi?

Hayır. Sayılabilir şeylerden kaç tane istendiğini söylüyorsanız sayı veya başka bir miktar ifadesi gerekir: Ne voglio due. — “İki tane istiyorum.” Fakat miktarı belirsiz bırakmak da mümkündür:

  • Vuoi del caffè? Sì, ne voglio. — “Kahve ister misin? Evet, isterim.”
  • Hai del pane? Sì, ne ho. — “Ekmeğin var mı? Evet, var.”

Olumsuz cevaplarda da miktar sözcüğü şart değildir: Non ne ho. — “Hiç yok.” Daha belirgin olmak isterseniz Non ne ho nessuno veya nessuna kullanılabilir; seçim, söz edilen ada bağlıdır. Örneğin biglietti — “biletler” için nessuno, monete — “bozuk paralar” için nessuna gelir. Bu sözcükler burada tekildir.

5. Di ile kurulan bir ifadenin yerini tutması

Di, iki sözcük arasında ilişki kuran bir edattır; yani tek başına bir nesneyi adlandırmaz, sözcüklerin nasıl bağlandığını gösterir. Türkçede bağlama göre “-den”, “hakkında” ya da başka bir ifadeyle karşılanır. Bir fiil veya ifade di istiyorsa, ne bazen bu bütünün yerini tutabilir:

  • Parliamo di questo problema. — “Bu sorun hakkında konuşuyoruz.”
  • Ne parliamo domani. — “Onu yarın konuşuruz.”
  • Hai bisogno di aiuto? Sì, ne ho bisogno. — “Yardıma ihtiyacın var mı? Evet, var.”

Burada miktar sayılmaz. Ne, “bu sorun hakkında” veya “yardıma” gibi tamamlayıcı bir ifadeyi temsil eder. Dolayısıyla ne gördüğünüz her yerde “birkaç tane” anlamı aramayın.

Türkçede fiilin aldığı eki İtalyancaya doğrudan aktarmak yanıltıcı olabilir. “Bir şeye ihtiyacı olmak” Türkçede “-e” ile kurulsa da İtalyanca avere bisogno di der. Hangi zamiri kullanacağınıza Türkçe eke göre değil, İtalyanca ifadenin yapısına göre karar verin.

Bağlam içinde örnekler

Aşağıdaki örneklerde önce hangi şeyden söz edildiğini bulun. Ardından ne sözcüğünün bir miktarı mı yoksa di ile kurulan bir ifadeyi mi temsil ettiğine bakın.

İtalyanca Türkçe Açıklama
Quanti anni hai? Ne ho venti. Kaç yaşındasın? Yirmi yaşındayım. Yaş bildiren sayı kalır; yıl sözcüğü tekrarlanmaz.
Vuoi del caffè? Sì, ne voglio un po’. Kahve ister misin? Evet, biraz istiyorum. Belirsiz bir miktar belirtilir.
Ho molti libri. Ne ho più di cento. Çok kitabım var. Yüzden fazla var. Karşılaştırmalı miktar da kullanılabilir.
Ne parliamo domani. Onu yarın konuşuruz. Önceden bilinen bir konuya gönderme yapılır.
Quante persone inviti? Ne invito sei. Kaç kişi davet ediyorsun? Altı kişi davet ediyorum. İnsanlar için de kullanılabilir.
Vuoi dei biscotti? No, non ne voglio. Bisküvi ister misin? Hayır, istemiyorum. Olumsuz cevapta sayı şart değildir.
Hai delle uova? Non ne ho più. Yumurtan var mı? Artık kalmadı. Önceden vardı, şimdi yok.
Quanta pasta mangi? Ne mangio poca. Ne kadar makarna yiyorsun? Az yiyorum. Miktar sözcüğü dişil tekil ada uyar.
Ti servono due sedie? Posso portarne tre. İki sandalyeye mi ihtiyacın var? Üç tane getirebilirim. Zamir mastarın sonundadır.
Queste arance sono buone. Ne prendo un chilo. Bu portakallar güzel. Bir kilo alayım. Miktar bir ölçüyle verilir.
Hai bisogno del mio numero? Sì, ne ho bisogno. Numarama ihtiyacın var mı? Evet, var. Bir ihtiyacın konusu belirtilir.
Ti ricordi di Marta? Sì, me ne ricordo. Marta’yı hatırlıyor musun? Evet, hatırlıyorum. Kişiye gönderme yapan kullanım, başka bir zamirle birleşir.

Yaş sorusuna Ho vent’anni. — “Yirmi yaşındayım” diye de cevap verebilirsiniz. Bu kez anni açıkça bulunduğu için ne gerekmez. Fakat adı kaldırıp yalnızca sayıyı bırakırken doğal kalıp Ne ho venti olur. Böylece ne sözcüğünün Türkçede çoğu zaman ayrı bir karşılığı olmadığını görebilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

1. Adı kaldırırken ne sözcüğünü de kaldırmak

  • Yanlış: Quanti libri hai? Ho tre.
  • Doğru: Quanti libri hai? Ne ho tre. — “Kaç kitabın var? Üç tane var.”
  • Neden? Türkçede sayı tek başına yeterli olabilir. İtalyancada bu tür tam bir cevapta, tekrar edilmeyen ad ne ile temsil edilir. Yalnızca Tre. — “Üç” şeklindeki kısa cevap ise mümkündür.

2. Miktar için doğrudan nesne zamiri kullanmak

  • Yanlış: Quante mele compri? Le compro tre.
  • Doğru: Quante mele compri? Ne compro tre. — “Kaç elma alıyorsun? Üç tane alıyorum.”
  • Neden? Doğrudan nesne, fiilin doğrudan etkilediği kişi veya şeydir. Le, belirli elmaları bir bütün olarak temsil edebilir; ne ise bu bağlamda kaç elma alındığını söylemenizi sağlar. Le compro. — “Onları alıyorum” başka, Ne compro tre. — “Üç tane alıyorum” başkadır.

3. Ne ile temsil edilen adı gereksiz yere yeniden eklemek

  • Yanlış: Ne compro tre mele.
  • Doğru: Compro tre mele. — “Üç elma alıyorum.”
  • Doğru: Ne compro tre. — “Üç tane alıyorum.”
  • Neden? Sıradan, vurgusuz bir cümlede ya adı söylersiniz ya da ne ile onun yerini tutarsınız. Konuşma dilindeki özel vurgu yapıları bu temel kalıpla karıştırılmamalıdır.

4. Zamiri çekimli fiilden sonra ayrı yazmak

  • Yanlış: Voglio ne due.
  • Doğru: Ne voglio due. — “İki tane istiyorum.”
  • Neden? Ne, bu tür çekimli fiilin önündedir. Mastarla ise bitişik yazılır: Voglio comprarne due. — “İki tane almak istiyorum.”

5. Miktar sözcüğünün biçimini unutmak

  • Yanlış: Hai delle mele? Ne ho molto.
  • Doğru: Hai delle mele? Ne ho molte. — “Elman var mı? Çok var.”
  • Neden? Ne değişmez ama molto değişir. Mele dişil çoğul olduğu için molte kullanılır. Değişmeyen zamir ile değişen miktar sözcüğünü ayrı düşünün.

6. Her “onu” veya “ondan” için ne kullanmak

  • Yanlış: Pensi al viaggio? Sì, ne penso.
  • Doğru: Pensi al viaggio? Sì, ci penso. — “Yolculuğu düşünüyor musun? Evet, düşünüyorum.”
  • Neden? Pensare a ile pensare di aynı yapı değildir. Che ne pensi? — “Bu konuda ne düşünüyorsun?” fikrinizi sorar; Ci penso — “Onu düşünüyorum / Onunla ilgileniyorum” farklı bir yapıdır. Türkçe karşılık tek başına zamir seçtirmez.

Kullanım notları

Günlük dilin olağan bir parçasıdır

Ne, yalnızca yazılı ya da resmî dilde kullanılan bir sözcük değildir. Ne vuoi? — “İster misin?” ve Non ne ho. — “Yok” gibi kısa cümleler gündelik konuşmada çok yaygındır. Türkçeye çevirirken her seferinde “ondan” eklemek kulağa ağır gelebilir; doğal çeviride bu sözcük çoğu zaman görünmez.

Hepsi ile bir miktarı arasındaki ayrım

Belirli bir grubun tamamından söz ederken li/le kullanımı önem kazanır:

  • Vedi quei biscotti? Li mangio tutti. — “Şu bisküvileri görüyor musun? Hepsini yiyorum.”
  • Vedi quei biscotti? Ne mangio due. — “Şu bisküvileri görüyor musun? İki tane yiyorum.”

Başlangıç için “belirli grubun hepsi → li/le; o gruptan bir miktar → ne” ayrımı güvenli bir yol gösterir. Yine de bunu ne sözcüğünün tutto ile hiçbir zaman kullanılamayacağı biçiminde genellemeyin. Ne ho viste di tutti i colori. — “Başıma gelmedik şey kalmadı” gibi kalıplaşmış yapılarda farklı ilişkiler vardır.

Ne ile né aynı değildir

Öğrendiğiniz zamir ne, vurgu işareti olmadan yazılır. Né ise “ne… ne de…” yapısında kullanılan ayrı bir sözcüktür: Non bevo né tè né caffè. — “Ne çay ne de kahve içerim.” Yazılışları yakın olsa da görevleri farklıdır.

Temelin ötesinde: daha sonra karşılaşacağınız yapılar

Bu bölümdeki ayrıntıları ilk çalışmada bütünüyle kullanmanız gerekmiyor. Özellikle geçmiş zamanda uyumu ve zamir birleşmelerini, temel ne + fiil + miktar kalıbına alıştıktan sonra çalışabilirsiniz.

Geçmiş zamanda uyum

Passato prossimo, geçmişte gerçekleşen olayları anlatmakta kullanılan iki parçalı bir zamandır. Ho comprato — “aldım” yapısındaki comprato, fiilin geçmiş zaman kurulurken kullanılan özel biçimidir; buna geçmiş zaman ortacı denir. Miktar bildiren ne ile, bu biçimin sonu standart kullanımda temsil edilen ada göre değişir:

İtalyanca Türkçe Açıklama
Quanti libri hai comprato? Ne ho comprati due. Kaç kitap aldın? İki tane aldım. Eril çoğul ada göre son ek değişir.
Quante mele hai comprato? Ne ho comprate tre. Kaç elma aldın? Üç tane aldım. Dişil çoğul ada göre son ek değişir.
Quanti panini hai mangiato? Ne ho mangiato uno. Kaç sandviç yedin? Bir tane yedim. Eril tekil miktar vardır.
Quanta pasta hai mangiato? Ne ho mangiata poca. Ne kadar makarna yedin? Az yedim. Dişil tekil ada uyum vardır.

Burada son eki konuşanın kimliği belirlemez. Bir kadın da kitaplar için Ne ho comprati due der. Uyum, bu kullanımda alınan şeyle ilgilidir.

Bir ölçü sözcüğü bulunduğunda uyum daha esnektir. Di mele ne ho comprato un chilo. — “Elmalardan bir kilo aldım” ve Di mele ne ho comprate un chilo. — “Elmalardan bir kilo aldım” gibi biçimlerle karşılaşabilirsiniz. Ölçü sözcüğü ile ölçülen şeyin yapıya etkisi farklılaşabildiği için, başlangıçta açık sayı içeren örnekleri model almak daha kolaydır.

Bu uyumu her ne kullanımına yaymayın. Di quel problema ne abbiamo parlato. — “O sorun hakkında konuştuk” cümlesinde ne miktar bildirmez ve parlato bu nedenle çoğul yapılmaz.

Başka zamirlerle birleşmesi

“Bana, sana, ona” gibi anlamlar veren başka zamirlerle ne yan yana gelebilir. Bazı zamirlerin biçimi değişir:

  • Mi dai due biscotti? Me ne dai due? — “Bana iki bisküvi verir misin? Bana iki tane verir misin?”
  • Te ne porto un po’. — “Sana biraz getiririm.”
  • Gliene do due. — “Ona iki tane veriyorum.”

İlk örnekte mi → me, ikinci örnekte ti → te olur. “Ona” anlamındaki zamirle birleşme ise gliene biçiminde bitişik yazılır. Bu yapılarda da miktarı ne değil, due veya un po’ belirtir.

Emirlerde sona bağlanması

Emir, birinden bir şey yapmasını istemeye yarayan fiil biçimidir. Samimi tek kişiye verilen olumlu emirlerde ne sona eklenir:

  • Prendine due! — “İki tane al!”
  • Comprane un po’! — “Biraz al!”

Olumsuz samimi tekil emirde iki yerleşim görülebilir:

  • Non ne prendere troppo! — “Çok fazla alma!”
  • Non prenderne troppo! — “Çok fazla alma!”

Kibar hitapta ise zamir fiilden önce gelir: Ne prenda due. — “İki tane alın.” Bu biçimler, bütün emirlerde ne sözcüğünün aynı yere gelmediğini gösterir.

Di + mastar ve daha uzun bir düşünce

Ne, yalnızca tek bir adın değil, di ile başlayan bir eylem ifadesinin de yerini tutabilir:

  • Sei sicuro di aver chiuso la porta? Sì, ne sono sicuro. — “Kapıyı kapattığından emin misin? Evet, eminim.”
  • Ti sei pentito di aver accettato? Sì, me ne sono pentito. — “Kabul ettiğine pişman oldun mu? Evet, oldum.”

İlk örnekte “kapıyı kapatmış olmak”, ikincide “kabul etmiş olmak” düşüncesinin tamamı yeniden söylenmez. Fakat ne, her mastarlı ifadenin otomatik karşılığı değildir. Asıl belirleyici, kullanılan fiilin ya da ifadenin di ile kurulmasıdır: essere sicuro di — “bir şeyden emin olmak” gibi.

Miktar dışındaki kalıplar ve vurgu

Bazı yaygın ifadeleri bir bütün olarak öğrenmek gerekir:

  • Ne vale la pena. — “Buna değer.”
  • Non ne posso più. — “Artık dayanamıyorum.”
  • Me ne vado. — “Ben gidiyorum.”

Son örnekte hareket edilen yerden ayrılma anlamı vardır; ne burada miktar belirtmez. Bu nedenle her örneği “ondan kaç tane?” sorusuyla çözmeye çalışmak işe yaramaz.

Konuşma dilinde konu başa alınabilir: Di libri, ne ho tanti. — “Kitaba gelince, bende çok var.” Bu, sözü edilen konuyu öne çıkaran bir yapıdır. Sıradan Ho tanti libri — “Çok kitabım var” cümlesinden farklı bir vurgusu vardır. Böyle örnekler, yukarıdaki “adı ve zamiri gereksiz yere birlikte kullanmayın” kuralının özel vurgu yapılarından ayrı düşünülmesi gerektiğini gösterir.

Çalışma önerileri

  1. Adı silin, miktarı bırakın. Beş küçük cümle yazın: Ho quattro penne. — “Dört kalemim var” gibi. Sonra adı kaldırıp yeniden kurun: Ne ho quattro. — “Dört tane var.” Bir sonraki turda molte, poche, abbastanza gibi farklı miktarlar deneyin. Her cümlede hangi adın gizlendiğini kontrol edin.

  2. Türkçede görünmeyen parçayı fark edin. “Biraz isterim”, “İki tane alayım”, “Artık yok” gibi günlük cevapları İtalyanca söyleyin: Ne voglio un po’, Ne prendo due, Non ne ho più. Amaç her defasında “ondan” diye çevirmek değil, bu bağın İtalyancada açıkça kurulmasına alışmaktır.

  3. İki ayrı soru sorun. Bir ne örneğiyle karşılaşınca önce “Bir miktar mı belirtiliyor?”, sonra “Bu ifade di ile mi kuruluyor?” diye bakın. Ne compro tre — “Üç tane alıyorum” ile Ne parliamo — “Onun hakkında konuşuyoruz” örneklerini ayrı listelerde toplayın. Geçmiş zamana geçtiğinizde ilk listeye Ne ho comprati tre — “Üç tane aldım” gibi biçimler ekleyin.

İlgili konular

  • Ön bilgi: Doğrudan nesne zamirleri — Belirli bir şeyi “onu/onları” diye karşılamakla o şeyden bir miktar belirtmek arasındaki farkı anlamanızı sağlar.
  • Karşılaştırma: Yer bildiren ci — Ci ile ne arasındaki seçimin Türkçe çeviriye değil, İtalyanca yapıya bağlı olduğunu görmenize yardımcı olur.

Ön koşul

İtalyancada doğrudan nesne zamirleriA1

Diğer A2 kavramları

Bu kavram diğer dillerde

Tüm dillerde karşılaştır