A2

Was / Were trong tiếng Anh

Was / Were

Bài viết này thuộc cây ngữ pháp Tiếng Anh trên Settemila Lingue.

Ghi nhớ nhanh

Was và were là hai dạng quá khứ của be: dùng was với I, he, she, it, dùng were với you, we, they. Muốn phủ định, thêm not; muốn hỏi, đưa was/were lên trước chủ ngữ, không thêm did. Khi muốn nói trước đây “có” người hay vật nào đó, dùng there was cho số ít hoặc lượng không đếm được và there were cho số nhiều.

Tổng quan

Khi kể lại một chuyến đi, buổi họp hay ngày làm việc, bạn không chỉ kể những việc đã làm mà còn tả hoàn cảnh: lúc ấy trời lạnh, mọi người mệt, phòng họp ở tầng hai. Trong tiếng Anh, was/were giúp diễn đạt những trạng thái và tình huống như vậy. Đây là kiến thức nền tảng ở trình độ A2, nối tiếp cách dùng am/is/are ở hiện tại.

Với người Việt, điểm dễ vướng là tiếng Việt không bắt buộc đổi dạng từ theo thời gian hay theo người được nói đến. “Hôm qua tôi mệt” đã đủ rõ, không cần từ “là”. Tiếng Anh lại cần was trong I was tired yesterday. — “Hôm qua tôi mệt”. Vì thế, không nên tìm một nghĩa tiếng Việt cố định cho was/were: tùy câu, chúng có thể tương ứng với “là”, “ở”, hoặc không cần dịch thành một từ riêng.

Phần đầu bài trình bày cách nói về quá khứ có thật. Những cách dùng như if I were để nêu giả định được tách ở phần nâng cao; bạn chưa cần học chúng cùng lúc với quy tắc cơ bản.

Cách dùng và cấu tạo câu

Chọn was hay were theo chủ ngữ

Chủ ngữ là người, vật hoặc điều mà câu đang nói đến. Khi chủ ngữ là đại từ — từ dùng thay cho tên người hoặc vật — hãy chọn theo bảng dưới đây.

Chủ ngữ Dạng quá khứ Nghĩa của chủ ngữ
I was Tôi
you were Bạn, anh, chị, các bạn…
he was Anh ấy, ông ấy…
she was Cô ấy, bà ấy…
it was Nó; cũng dùng để nói về thời tiết, thời gian
we were Chúng tôi, chúng ta
they were Họ, chúng, những người hoặc vật đó

You luôn đi với were, dù đang nói với một người hay nhiều người. Tiếng Anh không chọn was/were theo mức độ lịch sự hay tuổi tác của người nghe.

Nếu chủ ngữ là tên riêng hoặc danh từ — từ gọi tên người, vật, sự việc — hãy xem nó chỉ một hay nhiều đối tượng:

  • Lan was at the office. — Lan đã ở văn phòng. Một người nên dùng was.
  • The shops were closed. — Các cửa hàng đều đóng cửa. Nhiều cửa hàng nên dùng were.
  • Lan and Minh were late. — Lan và Minh đã đến muộn. Hai người nối bằng and nên dùng were.

Câu khẳng định: nói ai đó thế nào hoặc ở đâu

Cấu trúc cơ bản là chủ ngữ + was/were + phần thông tin phía sau. Phần sau có thể là:

Loại thông tin Ví dụ tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt
Trạng thái, đặc điểm The room was quiet. Căn phòng lúc ấy yên tĩnh.
Nghề nghiệp, vai trò My father was a teacher. Bố tôi trước đây là giáo viên.
Vị trí We were at the station. Chúng tôi đã ở nhà ga.
Tuổi I was eighteen then. Khi ấy tôi mười tám tuổi.
Thời tiết It was cold last night. Tối qua trời lạnh.
Giờ giấc It was nearly midnight. Lúc ấy đã gần nửa đêm.

Không cần thêm “đã” vào mọi bản dịch tiếng Việt. “Khi ấy tôi mười tám tuổi” tự nhiên hơn “Tôi đã là mười tám tuổi”, nhưng tiếng Anh vẫn phải có was.

Phủ định: was not và were not

Thêm not ngay sau was/were. Dạng viết gọn thường gặp là wasn't và weren't.

Dạng đầy đủ Dạng viết gọn Nghĩa tiếng Việt
I was not ready. I wasn't ready. Lúc ấy tôi chưa sẵn sàng.
She was not angry. She wasn't angry. Lúc ấy cô ấy không giận.
You were not late. You weren't late. Bạn đã không đến muộn.
They were not at home. They weren't at home. Lúc ấy họ không ở nhà.

Hai dạng có cùng ý nghĩa cơ bản. Dạng viết gọn tự nhiên trong hội thoại và tin nhắn; dạng đầy đủ phù hợp khi cần viết trang trọng hoặc nhấn mạnh sự phủ định.

Câu hỏi: đưa was/were lên trước chủ ngữ

Với câu hỏi có thể trả lời “có/không”, dùng Was/Were + chủ ngữ + phần còn lại? Không dùng did cùng was/were.

Tiếng Anh Tiếng Việt Ghi chú
Was he busy? Lúc ấy anh ấy có bận không? Hỏi về trạng thái
Were you at work yesterday? Hôm qua bạn có đi làm không? Hỏi về việc có mặt ở nơi làm việc
Yes, I was. Có. Trả lời ngắn khẳng định
No, I wasn't. Không. Trả lời ngắn phủ định
Yes, they were. Có, họ có. Giữ dạng phù hợp với chủ ngữ

Khi trả lời Were you…?, người nói chuyển sang I nên dùng I was, không lặp máy móc were. Nếu trả lời thay cho cả nhóm, dùng we were.

Với từ để hỏi, đặt từ đó trước was/were:

  • Where were you last night? — Tối qua bạn ở đâu?
  • Why was the train late? — Vì sao chuyến tàu bị trễ?
  • How old were you then? — Khi ấy bạn bao nhiêu tuổi?

Nếu chính từ để hỏi là chủ ngữ, không cần thêm một chủ ngữ khác: Who was at the door? — “Lúc ấy ai ở cửa?” Trong câu hỏi này, who thay cho người chưa biết là ai.

There was và there were: nói trước đây có gì

Dùng cấu trúc này để giới thiệu sự có mặt hoặc tồn tại của người, vật, sự việc. There ở đây không nhất thiết mang nghĩa “ở đó”.

Trường hợp Tiếng Anh Tiếng Việt
Một người hoặc vật There was a café here. Trước đây ở đây có một quán cà phê.
Nhiều người hoặc vật There were two cafés here. Trước đây ở đây có hai quán cà phê.
Lượng không đếm được There was some water on the floor. Lúc ấy trên sàn có một ít nước.
Phủ định số ít There wasn't a lift. Hồi đó không có thang máy.
Phủ định số nhiều There weren't any seats. Lúc ấy không có chỗ ngồi nào.
Câu hỏi số ít Was there a problem? Lúc ấy có vấn đề gì không?
Câu hỏi số nhiều Were there any messages? Có lời nhắn nào không?

Danh từ không đếm được là những từ thường chỉ chất hoặc lượng, không đếm trực tiếp bằng “một, hai” trong cách dùng đang xét, chẳng hạn water — “nước”. Vì vậy, dùng there was some water, dù lượng nước có thể nhiều.

Đừng nhầm việc giới thiệu sự có mặt với việc nói vị trí của một thứ đã xác định:

  • There was a bank near the hotel. — Gần khách sạn lúc ấy có một ngân hàng.
  • The bank was near the hotel. — Ngân hàng đó lúc ấy ở gần khách sạn.

Câu đầu cho biết “có một ngân hàng”; câu sau cho biết ngân hàng đang được nhắc đến nằm ở đâu. Trả lời ngắn cho Was there…? là Yes, there was hoặc No, there wasn't; với Were there…?, dùng Yes, there were hoặc No, there weren't.

Ví dụ trong tình huống thực tế

Các câu sau có thể xuất hiện khi kể chuyện hôm qua, hỏi lại một sự việc hoặc nhớ về nơi từng sống. Hãy chú ý cả chủ ngữ lẫn điều người nói muốn mô tả.

Tiếng Anh Tiếng Việt Điểm cần chú ý
I was tired yesterday. Hôm qua tôi mệt. Trạng thái trong quá khứ
They were at home. Lúc ấy họ ở nhà. Vị trí của nhiều người
Was she happy? Khi ấy cô ấy có vui không? Đảo vị trí để hỏi
There were many people. Lúc ấy có rất nhiều người. Giới thiệu sự có mặt của nhiều người
The bus was crowded this morning. Sáng nay xe buýt đông nghịt. Nói về chuyến xe đã đi
We weren't ready for the meeting. Lúc ấy chúng tôi chưa sẵn sàng cho cuộc họp. Phủ định với nhiều người
Were you both at the wedding? Hôm đó cả hai bạn đều có mặt ở đám cưới à? Dùng với hai người nghe
My keys were in my jacket pocket. Lúc ấy chìa khóa của tôi ở trong túi áo khoác. Danh từ số nhiều
There was no hot water last night. Tối qua không có nước nóng. Phủ định với lượng không đếm được
How was your first day at work? Ngày đầu đi làm của bạn thế nào? Hỏi cảm nhận về trải nghiệm đã qua
The tickets were cheaper last year. Năm ngoái vé rẻ hơn. So sánh giá trong quá khứ
Sorry, I wasn't near my phone. Xin lỗi, lúc đó tôi không ở gần điện thoại. Giải thích vì sao không trả lời

Những lỗi thường gặp

1. Bỏ was/were vì tiếng Việt không cần từ tương ứng

  • Sai: Yesterday I very tired.
  • Đúng: Yesterday I was very tired. — Hôm qua tôi rất mệt.

Tired diễn tả trạng thái “mệt”, không tự thay thế được động từ trong cấu trúc này. Tiếng Việt có thể nói “tôi rất mệt”, nhưng tiếng Anh cần was để câu đầy đủ.

2. Dùng was với you

  • Sai: You was right.
  • Đúng: You were right. — Bạn đã nói đúng.

Dù chỉ nói với một người, you vẫn dùng were trong tiếng Anh chuẩn. Ngược lại, khi nói về bản thân trong quá khứ có thật, dùng I was.

3. Thêm did vào câu hỏi hoặc phủ định

  • Sai: Did she was at home?
  • Đúng: Was she at home? — Lúc ấy cô ấy có ở nhà không?
  • Sai: She didn't be at home yesterday.
  • Đúng: She wasn't at home yesterday. — Hôm qua cô ấy không ở nhà.

Trợ động từ là từ giúp tạo câu hỏi, phủ định hoặc các dạng thì; did làm nhiệm vụ này với nhiều động từ khác. Riêng be ở quá khứ đơn tự đổi vị trí để hỏi và nhận not để phủ định, nên không cần did.

4. Thêm was trước mọi động từ quá khứ

  • Sai: I was went home early.
  • Đúng: I went home early. — Tôi đã về nhà sớm.

Went đã là dạng quá khứ của go — “đi”. Was không phải từ tương đương với “đã” để đặt trước mọi hành động. Còn I was at home — “Lúc ấy tôi ở nhà” — dùng was để nói vị trí, không có động từ hành động theo sau.

5. Chọn there was chỉ vì tiếng Việt dùng từ “có”

  • Sai: There was three people in the room.
  • Đúng: There were three people in the room. — Lúc ấy trong phòng có ba người.

Nhìn vào người hoặc vật được giới thiệu sau there. Three people là nhiều người nên dùng were; đừng chọn theo hình thức bất biến của từ “có” trong tiếng Việt.

6. Dùng was/were để nói “đã từng” trong mọi trường hợp

  • Sai, nếu muốn hỏi trải nghiệm đến nay: Were you ever to London?
  • Đúng: Have you ever been to London? — Bạn đã từng đến Luân Đôn chưa?

Câu hỏi trải nghiệm tính đến hiện tại thường cần have/has been, thuộc thì hiện tại hoàn thành — cách nối một trải nghiệm quá khứ với hiện tại. Nếu hỏi sự có mặt tại một thời điểm đã qua, were lại phù hợp: Were you in London last June? — “Tháng Sáu năm ngoái bạn có ở Luân Đôn không?”

Lưu ý khi sử dụng

Không nhất thiết phải có từ “hôm qua”

Những cụm như yesterday — “hôm qua”, last week — “tuần trước”, two years ago — “hai năm trước” giúp xác định thời gian. Tuy nhiên, nếu ngữ cảnh đã rõ, không cần nhắc lại mốc thời gian ở mọi câu:

We visited the museum on Sunday. It was very quiet. — Chủ nhật chúng tôi đến thăm bảo tàng. Ở đó rất yên tĩnh.

Was vẫn chỉ quá khứ nhờ câu trước. Một trạng thái kéo dài cũng có thể dùng dạng này: She was a nurse for twenty years. — “Bà ấy đã làm y tá suốt hai mươi năm.” Nó không chỉ dành cho trạng thái ngắn hoặc xảy ra một lần.

Có dạng quá khứ không có nghĩa là bây giờ chắc chắn ngược lại

He was tired this morning. — “Sáng nay anh ấy mệt” — chỉ khẳng định trạng thái vào sáng nay, không bảo đảm rằng bây giờ anh ấy đã hết mệt. Tương tự, khi kể chuyện, nói ai đó was a teacher không tự động có nghĩa người đó đã qua đời; phải dựa vào ngữ cảnh.

Dạng viết gọn và cách nhấn giọng

Wasn't/weren't rất thông dụng, không phải dạng sai hay chỉ dùng trong tiếng lóng. Khi muốn nhấn mạnh, có thể dùng dạng đầy đủ: I was not angry; I was worried. — “Tôi không giận; tôi lo.” Trong lời nói nhanh, was/were thường được đọc nhẹ; khi sửa lại thông tin hoặc trả lời ngắn, chúng thường được nhấn rõ hơn.

Bạn có thể nghe you was hoặc there was trước danh từ số nhiều trong một số cách nói địa phương, thân mật. Khi tự viết, làm bài thi hoặc dùng tiếng Anh chuẩn, hãy giữ you were và there were với số nhiều. Chưa cần bắt chước mọi biến thể nghe được.

Mở rộng: những cách dùng sẽ gặp ở trình độ cao hơn

Phần này để nhận biết dần. Nếu mới học, hãy nắm chắc bảng chia, câu hỏi và phủ định trước.

Was/were làm thành phần của cấu trúc khác

Was/were không chỉ đứng trước thông tin về trạng thái hay vị trí. Chúng còn làm trợ động từ trong những cấu trúc sau:

Tiếng Anh Tiếng Việt Cấu trúc
I was cooking when you called. Tôi đang nấu ăn thì bạn gọi. Quá khứ tiếp diễn: hành động đang diễn ra tại một lúc trong quá khứ
The windows were cleaned yesterday. Các cửa sổ đã được lau hôm qua. Bị động: chủ ngữ là đối tượng được tác động
He was being rude. Lúc ấy anh ấy đang cư xử thô lỗ. Nhấn mạnh cách cư xử trong tình huống đó

Ở câu đầu, was + cooking là was + động từ thêm -ing. Ở câu thứ hai, were + cleaned dùng phân từ quá khứ — dạng động từ dùng trong cấu trúc bị động và một số cấu trúc khác; nhiều động từ có dạng này kết thúc bằng -ed, nhưng cũng có dạng bất quy tắc như written. Vì thế, “không dùng was trước went” không có nghĩa “không bao giờ có động từ sau was”: cần nhận ra đúng cấu trúc.

So sánh He was rude — “Lúc ấy anh ấy thô lỗ” — với He was being rude — “Lúc ấy anh ấy đang cư xử thô lỗ”. Câu sau tập trung vào hành vi trong hoàn cảnh cụ thể. Không vì thế mà thêm being vào mọi trạng thái: I was tired — “Tôi mệt lúc đó” — là cách nói thông thường, không phải I was being tired.

If I were và I wish I were: không phải quá khứ có thật

Trong câu giả định — tưởng tượng một tình huống không có thật hoặc khó xảy ra — were có thể đi với cả I, he, she, it:

  • If I were you, I would wait. — Nếu là bạn, tôi sẽ chờ.
  • I wish she were here. — Ước gì cô ấy có mặt ở đây.

Những câu này không kể chuyện đã xảy ra. Were đánh dấu khoảng cách với thực tế: tôi không phải bạn; cô ấy hiện không ở đây. Trong lời nói thân mật, was cũng xuất hiện ở nhiều câu giả định, nhưng If I were you là mẫu rất thông dụng và were là lựa chọn an toàn trong văn phong trang trọng.

Đừng áp dụng ngoại lệ này cho mọi câu có if. If I was rude yesterday, I'm sorry. — “Nếu hôm qua tôi đã cư xử thô lỗ thì tôi xin lỗi” — nói về một khả năng có thật trong quá khứ, nên was hoàn toàn phù hợp.

Lùi thì khi thuật lại lời nói

Lời nói gián tiếp là cách kể lại ý của người khác thay vì trích nguyên văn. Khi thuật lại từ một thời điểm trong quá khứ, am/is có thể chuyển thành was, are thành were:

  • She said she was busy. — Cô ấy nói rằng lúc đó cô ấy bận.
  • They said they were ready. — Họ nói rằng lúc đó họ đã sẵn sàng.

Việc đổi dạng này thường được gọi là lùi thì. Nó không tự chứng minh rằng tình trạng hiện nay đã thay đổi. Cách giữ hay đổi thì còn phụ thuộc thời điểm và điều người nói muốn nhấn mạnh.

Dùng quá khứ để hỏi nhẹ nhàng hơn

Were you looking for someone? — “Anh/chị đang tìm ai ạ?” — đôi khi được nói ngay khi người kia vẫn đang tìm. Trong ngữ cảnh phục vụ hoặc giao tiếp lịch sự, dạng quá khứ có thể làm câu hỏi bớt trực diện. Đây là cách dùng theo tình huống, không phải quy tắc rằng mọi câu lịch sự đều phải đổi sang quá khứ.

Cách tự luyện

  1. Kể lại ngày hôm qua bằng ba nhóm thông tin. Viết hai câu về cảm xúc, hai câu về vị trí và hai câu về những thứ có tại một nơi. Chẳng hạn: I was busy — “Tôi bận”; We were at the market — “Chúng tôi ở chợ”; There were lots of people — “Có rất đông người”. Kiểm tra từng chủ ngữ trước khi chọn dạng.
  2. Đổi một câu thành ba dạng. Từ The shop was open — “Cửa hàng lúc ấy mở cửa”, đổi thành câu phủ định và câu hỏi, rồi trả lời ngắn. Đáp án: The shop wasn't open — “Cửa hàng lúc ấy không mở cửa”; Was the shop open? — “Lúc ấy cửa hàng có mở cửa không?”; Yes, it was — “Có”. Sau đó đổi chủ ngữ thành nhiều cửa hàng để luyện were.
  3. Tự hỏi rồi đáp thành tiếng. Dùng Where were you yesterday evening? — “Tối qua bạn ở đâu?” và trả lời bằng I was…. Cách này luyện đúng chỗ người Việt dễ bỏ sót: câu hỏi dùng you were, nhưng câu trả lời về bản thân dùng I was.

Kiến thức liên quan

Điều kiện tiên quyết

Động từ to be ở hiện tại trong tiếng AnhA1

Các khái niệm xây dựng trên khái niệm này

Thêm khái niệm A2