A1

Przymiotniki dzierżawcze w języku hiszpańskim

Adjetivos Posesivos

Ten artykuł jest częścią drzewa gramatyki języka hiszpański w Settemila Lingue.

W skrócie

Hiszpańskie mi, tu, su, nuestro, vuestro wskazują, do kogo coś należy, i stoją przed nazwą osoby lub rzeczy: mi libro — „moja książka”, tu casa — „twój dom”. Ich liczba zależy od tego, co opisują, a nie od liczby właścicieli: su casa — „jego/jej/ich dom”, sus casas — „jego/jej/ich domy”. Tylko nuestro i vuestro w tej grupie zmieniają również rodzaj: nuestro libro — „nasza książka”, nuestra casa — „nasz dom”.

O co chodzi w tych formach?

Przymiotniki dzierżawcze, czyli wyrazy wskazujące przynależność lub związek z kimś, poznaje się już na poziomie A1. Służą nie tylko do mówienia o własności. Mi hermana to „moja siostra”, tu trabajo — „twoja praca”, a nuestra ciudad — „nasze miasto”. Nie chodzi o posiadanie siostry czy miasta, lecz o wskazanie relacji.

W polskich podręcznikach spotkasz też nazwę „zaimki dzierżawcze”. Tutaj najważniejsza jest ich funkcja: to krótkie formy stojące przed rzeczownikiem, czyli słowem nazywającym osobę, rzecz, miejsce lub pojęcie. Na początek opanuj połączenia takie jak mi libro — „moja książka”, tu casa — „twój dom”, sus amigos — „jego/jej/ich przyjaciele” i nuestra familia — „nasza rodzina”. Dłuższe formy typu mío pojawią się dopiero w części dla bardziej zaawansowanych.

Dla osoby polskojęzycznej najważniejsze są dwie różnice. Po pierwsze, hiszpańskie mi nie zmienia się tak jak polskie „mój, moja, moje”. Po drugie, patrzymy na hiszpański rodzaj słowa, a nie na jego polskie tłumaczenie: libro jest rodzaju męskiego, choć „książka” jest po polsku rodzaju żeńskiego.

Jak dobierać formę?

Najpierw ustal, do kogo coś należy

Podstawę wybieramy według właściciela lub osoby, z którą coś jest związane. W tabeli liczba pojedyncza i mnoga dotyczą osób lub rzeczy opisywanych, nie właścicieli.

Do kogo należy? Przy jednym rzeczowniku w liczbie pojedynczej Przy rzeczowniku w liczbie mnogiej
Do mnie: mój, moja, moje mi mis
Do ciebie: twój, twoja, twoje tu tus
Do niego lub do niej su sus
Do pana lub pani, przy zwrocie grzecznościowym su sus
Do nas nuestro, nuestra nuestros, nuestras
Do was, przy nieformalnym zwrocie do grupy w większości Hiszpanii vuestro, vuestra vuestros, vuestras
Do nich su sus
Do państwa; także do was przy zwrocie ustedes su sus

Słowa usted i ustedes to sposoby zwracania się do rozmówców. Usted zwykle odpowiada polskiemu „pan/pani”, a ustedes może znaczyć „państwo” lub „wy”, zależnie od regionu. Dlatego su dirección może oznaczać zarówno „jego/jej/ich adres”, jak i „pana/pani/państwa adres”.

Następnie sprawdź liczbę rzeczy lub osób

Formy mi, tu, su nie rozróżniają rodzaju męskiego i żeńskiego. Dodajemy tylko -s, gdy opisywany rzeczownik jest w liczbie mnogiej:

  • mi hermano / mi hermana — mój brat / moja siostra;
  • mis hermanos / mis hermanas — moi bracia / moje siostry;
  • tu teléfono / tus teléfonos — twój telefon / twoje telefony;
  • su amigo / sus amigos — jego, jej lub ich przyjaciel / jego, jej lub ich przyjaciele.

Końcówka -s nie oznacza wielu właścicieli. Jedna osoba może mieć sus libros — „swoje książki”, a cała rodzina może mieć su coche — „swój samochód”. Liczy się liczba książek i samochodów, a nie osób, do których należą.

W przeciwieństwie do polszczyzny hiszpański nie odmienia tych form przez przypadki, czyli nie zmienia ich zależnie od roli w zdaniu. Porównaj: mi madre — „moja mama”, con mi madre — „z moją mamą”, para mi madre — „dla mojej mamy”. Forma mi pozostaje taka sama.

Przy nuestro i vuestro sprawdź również rodzaj

Rodzaj gramatyczny to kategoria słowa, w hiszpańskim tutaj męska albo żeńska. Formy nuestro i vuestro dopasowują do rzeczownika zarówno rodzaj, jak i liczbę.

Rodzaj i liczba Nasz Znaczenie Wasz Znaczenie
Męski, pojedyncza nuestro libro nasza książka vuestro libro wasza książka
Żeński, pojedyncza nuestra casa nasz dom vuestra casa wasz dom
Męski, mnoga nuestros libros nasze książki vuestros libros wasze książki
Żeński, mnoga nuestras casas nasze domy vuestras casas wasze domy

Rodzaj właścicieli nie ma tu znaczenia. Dwie kobiety powiedzą nuestro coche — „nasz samochód”, ponieważ coche jest rodzaju męskiego. Dwaj mężczyźni powiedzą nuestra casa — „nasz dom”, ponieważ casa jest rodzaju żeńskiego.

Najlepiej uczyć się rzeczownika razem z rodzajnikiem, czyli krótkim słowem wskazującym między innymi jego rodzaj: el libro — „książka”, la casa — „dom”. Potem łatwiej wybrać nuestro libro i nuestra casa bez sugerowania się polszczyzną.

Postaw formę przed rzeczownikiem, bez rodzajnika

Podstawowy wzór to forma dzierżawcza + rzeczownik:

  • mi mochila — mój plecak;
  • nuestra profesora — nasza nauczycielka;
  • vuestros vecinos — wasi sąsiedzi.

W zwykłej współczesnej hiszpańszczyźnie nie dodajemy przed taką grupą el, la, los, las. Mówimy mi libro, a nie el mi libro. Sama forma dzierżawcza wystarcza do wskazania, o którą książkę chodzi.

Między formą dzierżawczą a rzeczownikiem może pojawić się inne określenie: mis dos hermanos — „moi dwaj bracia”, nuestro nuevo piso — „nasze nowe mieszkanie”. Dzierżawczość nadal wyrażamy na początku całej grupy.

Przykłady w codziennych sytuacjach

Zwróć uwagę, że polskie tłumaczenie czasem naturalnie używa „swój”, a czasem w ogóle pomija informację o właścicielu. Nie trzeba odwzorowywać każdego słowa, aby zachować sens.

Po hiszpańsku Po polsku Na co zwrócić uwagę
Mi libro está en la mesa. Moja książka jest na stole. Jedna książka: forma bez końcówki liczby mnogiej.
¿Tu casa está cerca de aquí? Czy twój dom jest blisko stąd? Rodzaj żeński hiszpańskiego słowa nie zmienia formy dzierżawczej.
Mis padres viven en Valencia. Moi rodzice mieszkają w Walencji. Liczba mnoga odnosi się do rodziców.
¿Dónde están tus llaves? Gdzie są twoje klucze? Kilka kluczy wymaga liczby mnogiej.
Ana viene con sus amigos. Ana przychodzi ze swoimi przyjaciółmi. W tym kontekście chodzi o przyjaciół Any.
Nuestra familia vive en Zaragoza. Nasza rodzina mieszka w Saragossie. Rodzina to po hiszpańsku rzeczownik rodzaju żeńskiego.
Nuestro tren sale a las ocho. Nasz pociąg odjeżdża o ósmej. Pociąg jest po hiszpańsku rodzaju męskiego.
Nuestras hijas estudian juntas. Nasze córki uczą się razem. Rodzaj żeński i liczba mnoga.
¿Vuestros hijos comen aquí? Czy wasze dzieci tutaj jedzą? Typowy nieformalny zwrot do grupy w większości Hiszpanii.
Vuestra habitación está lista. Wasz pokój jest gotowy. Hiszpańskie słowo oznaczające pokój ma tu rodzaj żeński.
Señora García, ¿es esta su maleta? Pani García, czy to pani walizka? Grzecznościowy zwrot do jednej osoby.
Los vecinos venden su coche. Sąsiedzi sprzedają swój samochód. Wielu właścicieli, ale jeden samochód.
¿Ustedes tienen sus entradas? Czy mają państwo swoje bilety? Przy zwrocie do grupy przez ustedes używamy form su lub sus.
Trabajo con mi hermana. Pracuję z moją siostrą. Po słowie oznaczającym „z” forma dzierżawcza się nie zmienia.

Najczęstsze błędy

1. Dopasowanie mi do rodzaju żeńskiego

  • Błędnie: Mia hermana vive aquí.
  • Poprawnie: Mi hermana vive aquí. — Moja siostra tutaj mieszka.

Przed rzeczownikiem używamy mi niezależnie od rodzaju. Forma mía istnieje, ale należy do innej konstrukcji: Esta mochila es mía — „Ten plecak jest mój”. Nie zastępuje krótkiego mi przed rzeczownikiem.

2. Wybór sus dlatego, że właścicieli jest wielu

  • Błędnie: Ellos venden sus casa.
  • Poprawnie: Ellos venden su casa. — Oni sprzedają swój dom.

Słowo casa jest w liczbie pojedynczej, dlatego potrzebuje su. Jeśli sprzedają kilka domów, powiemy Ellos venden sus casas — „Oni sprzedają swoje domy”.

3. Dodawanie rodzajnika przed mi

  • Błędnie: La mi madre es médica.
  • Poprawnie: Mi madre es médica. — Moja mama jest lekarką.

W neutralnym współczesnym języku krótka forma dzierżawcza nie łączy się w ten sposób z rodzajnikiem. Nie dodawaj go nawet wtedy, gdy znasz rzeczownik jako la madre.

4. Kierowanie się polskim rodzajem

  • Błędnie: Nuestra libro está aquí.
  • Poprawnie: Nuestro libro está aquí. — Nasza książka jest tutaj.

Polska „książka” ma rodzaj żeński, ale hiszpańskie libro ma rodzaj męski. To hiszpański rzeczownik decyduje o formie nuestro.

5. Mylenie tu z tú oraz mi z mí

  • Błędnie: Tú teléfono está aquí.
  • Poprawnie: Tu teléfono está aquí. — Twój telefon jest tutaj.

Tu bez akcentu znaczy „twój”, a tú z akcentem — „ty”: Tú tienes tu teléfono — „Ty masz swój telefon”. Podobnie mi oznacza „mój”, natomiast mí występuje na przykład w para mí — „dla mnie”. Porównaj para mi madre — „dla mojej mamy”: tutaj nie stawiamy akcentu.

6. Traktowanie su wyłącznie jako „jego”

  • Błędnie przy rozmowie z panią López: Señora López, ¿dónde está tu coche?
  • Poprawnie: Señora López, ¿dónde está su coche? — Pani López, gdzie jest pani samochód?

Jeśli zwracasz się do kogoś przez usted, użyj su, nie tu. Samo su nie wskazuje też płci właściciela: może znaczyć „jego”, „jej”, „ich”, „pana” lub „pani”.

Uwagi o użyciu

Hiszpania a Ameryka Łacińska

W większości Hiszpanii do znajomej grupy mówi się vosotros lub vosotras — „wy”, a odpowiadające formy dzierżawcze to vuestro, vuestra, vuestros, vuestras. W Ameryce Łacińskiej do grupy używa się zasadniczo ustedes, zarówno w sytuacjach oficjalnych, jak i nieformalnych, a więc su, sus.

Pytanie o adres znajomych może zatem brzmieć ¿Cuál es vuestra dirección? w Hiszpanii albo ¿Cuál es su dirección? w Ameryce Łacińskiej. Oba znaczą „Jaki jest wasz adres?”. To różnica regionalna, nie błąd ani automatyczny sygnał większego dystansu. Również na Wyspach Kanaryjskich zwykłym zwrotem do grupy jest ustedes.

W regionach, gdzie zamiast tú używa się vos — także oznaczającego nieformalne „ty” — formami dzierżawczymi przed rzeczownikiem nadal są tu, tus. Nie wybieraj vuestro tylko dlatego, że widzisz vos.

Polski „swój” nie ma jednej krótkiej hiszpańskiej formy

Polskie „swój” odnosi się do wykonawcy czynności: „Biorę swoją torbę”, „Bierzesz swoją torbę”, „Ana bierze swoją torbę”. W hiszpańskim w tych zdaniach trzeba wybrać różne formy:

  • Llevo mi bolsa. — Niosę swoją torbę.
  • Llevas tu bolsa. — Niesiesz swoją torbę.
  • Ana lleva su bolsa. — Ana niesie swoją torbę.

Nie tłumacz więc „swój” zawsze jako su. Przy osobie mówiącej potrzebne jest mi, przy rozmówcy traktowanym nieformalnie — tu. Co więcej, su nie musi odnosić się do wykonawcy czynności: Ana lleva su bolsa może w odpowiednim kontekście znaczyć, że Ana niesie torbę innej osoby.

Gdy właściciel jest oczywisty, forma dzierżawcza bywa zbędna

Z częściami ciała i ubraniami hiszpański często używa rodzajnika tam, gdzie po polsku moglibyśmy dopowiedzieć „swój”:

  • Me lavo las manos. — Myję ręce.
  • Me pongo el abrigo. — Zakładam płaszcz.
  • Me duele la cabeza. — Boli mnie głowa.

W tych zdaniach inne słowa już pokazują, czyje są ręce, płaszcz czy głowa. Nie jest to zakaz używania form dzierżawczych przy częściach ciała: Mis manos están frías — „Moje ręce są zimne” — jest całkowicie naturalne. Chodzi o dobór konstrukcji, a nie o listę rzeczowników, przy których mi byłoby niedozwolone.

Krok dalej — zagadnienia na później

Na poziomie A1 wystarczy poprawnie budować grupy typu mi casa i nuestros amigos. Poniższe rozróżnienia przydadzą się podczas dalszej nauki i pomogą rozumieć spotykane teksty.

Jak usunąć niejasność su?

Zdanie María habla con Pedro sobre su trabajo oznacza „María rozmawia z Pedrem o jego/jej pracy”. Bez szerszego kontekstu nie wiadomo, czy chodzi o pracę Maríi, Pedra czy jeszcze innej osoby. Hiszpańskie su samo tego nie rozstrzyga.

Można zastąpić je konstrukcją z de, czyli tutaj „należący do” lub „związany z”: el trabajo de María — „praca Maríi”, el trabajo de Pedro — „praca Pedra”. Podobnie la casa de ella — „jej dom”, la casa de ellos — „ich dom”, la dirección de usted — „pana/pani adres”. Takie doprecyzowanie jest przydatne, gdy kontekst nie wystarcza; nie trzeba jednak zastępować nim każdego su.

Krótkie i pełne formy dzierżawcze

Za rzeczownikiem lub po czasowniku ser — „być” — pojawiają się pełne formy. Różnią się od krótkich tym, że wszystkie rozróżniają rodzaj i liczbę.

Znaczenie Krótkie formy przed rzeczownikiem Pełne formy
Mój mi, mis mío, mía, míos, mías
Twój tu, tus tuyo, tuya, tuyos, tuyas
Jego, jej, ich; pana, pani, państwa su, sus suyo, suya, suyos, suyas
Nasz nuestro, nuestra, nuestros, nuestras nuestro, nuestra, nuestros, nuestras
Wasz, przy vosotros lub vosotras vuestro, vuestra, vuestros, vuestras vuestro, vuestra, vuestros, vuestras

Porównaj trzy różne konstrukcje:

  • Mi amiga vive aquí. — Moja przyjaciółka tutaj mieszka.
  • Una amiga mía vive aquí. — Jedna z moich przyjaciółek tutaj mieszka.
  • Esta casa es mía. — Ten dom jest mój.

Nie mówimy una mi amiga w neutralnym języku ogólnym. Gdy potrzebny jest rodzajnik nieokreślony un/una, który wprowadza osobę lub rzecz jako jedną z wielu, używamy wzoru una amiga mía. Z kolei La casa es mía podkreśla przynależność domu.

Pełna forma może też zastąpić rzeczownik, gdy wiadomo, o czym mowa: Tu coche es nuevo; el mío es viejo — „Twój samochód jest nowy; mój jest stary”. Tutaj rodzajnik el jest potrzebny, bo el mío zastępuje „mój samochód”. Nie przeczy to regule, że przed mi coche rodzajnika nie stawiamy. Po ser przy prostym stwierdzaniu własności zwykle go nie ma: El coche es mío — „Samochód jest mój”.

Wyjątek pozorny: nuestra agua

Możesz znać połączenie el agua — „woda”, mimo że agua jest rodzaju żeńskiego. Męska postać rodzajnika wynika tutaj z początkowego akcentowanego dźwięku a, ale rzeczownik nie zmienia rodzaju. Z formą dzierżawczą nadal powiemy nuestra agua — „nasza woda”, nie nuestro agua. To szczegół na później: dobieraj formę do rodzaju rzeczownika, a nie mechanicznie do zapamiętanego el.

Relacja, nacisk i styl

Formy dzierżawcze mogą wyrażać również emocjonalny związek z kimś: mi querido amigo — „mój drogi przyjacielu”. Nie oznaczają wtedy własności. Z kolei hijo mío — „synu mój” — pokazuje pełną formę po rzeczowniku w bezpośrednim zwrocie do osoby.

W niektórych odmianach regionalnych usłyszysz delante mío w znaczeniu „przede mną”. W starannym języku ogólnym bezpiecznym wyborem jest delante de mí. Nie przenoś automatycznie form dzierżawczych do każdego miejsca, w którym po polsku występuje „mnie” czy „tobą”.

Jak ćwiczyć?

  1. Zmieniaj liczbę, zachowując właściciela. Powiedz mi libro → mis libros, su casa → sus casas, nuestra amiga → nuestras amigas. Potem dodaj polskie znaczenie. Sprawdzaj, czy końcówka odpowiada liczbie rzeczy lub osób opisywanych.
  2. Zmieniaj właściciela, zachowując rzeczownik. Dla słowa casa utwórz ciąg mi casa, tu casa, su casa, nuestra casa, vuestra casa. Następnie zrób to samo z libro. Różnica między nuestra a nuestro stanie się wyraźniejsza, gdy porównasz oba ciągi.
  3. Przetłumacz trzy zdania z polskim „swój”. Na przykład: „Szukam swoich kluczy”, „Szukasz swoich kluczy”, „Ana szuka swoich kluczy”. Odpowiedzi to Busco mis llaves, Buscas tus llaves, Ana busca sus llaves. Na koniec wyjaśnij sobie, dlaczego w każdym zdaniu potrzebna jest inna forma, chociaż po polsku słowo „swoich” się nie zmienia.

Powiązane zagadnienia

  • Warto znać wcześniej: Rodzajniki określone — pomagają rozpoznawać hiszpański rodzaj i liczbę rzeczowników oraz zrozumieć różnicę między el libro — „książka” a mi libro — „moja książka”.

Wymagania wstępne

Rodzajniki określone w języku hiszpańskimA1

Więcej koncepcji A1

Ta koncepcja w innych językach

Porównaj we wszystkich językach