Gramatyka hiszpański
Odkryj 97 koncepcji gramatycznych — od podstawowych do zaawansowanych.
Brak wyników
A1 (40)
Hiszpańskie yo, tú, él, ella, usted, nosotros/nosotras, vosotros/vosotras, ellos/ellas, ustedes wskazują, o kim mowa w zdaniu. Podobnie jak polskie „ja” czy „my”, zwykle można je pominąć, gdy osoba wynika z czasownika lub sytuacji: Hablo español znaczy „Mówię po hiszpańsku”. Grzecznościowe usted łączy się z formą czasownika jak przy „on/ona”, a ustedes — jak przy „oni/one”; w większości Hiszpanii nieformalne „wy” to vosotros/vosotras, natomiast w Ameryce Łacińskiej używa się ustedes.
Hiszpański rzeczownik ma rodzaj męski albo żeński: el libro — książka, la casa — dom. Końcówka -o zwykle wskazuje rodzaj męski, a -a — żeński, ale istnieją częste wyjątki: el problema — problem, el día — dzień, la mano — ręka, la foto — zdjęcie. Najbezpieczniej uczyć się rzeczownika razem z rodzajnikiem el lub la, bo polski odpowiednik nie podpowiada wiarygodnie hiszpańskiego rodzaju.
W hiszpańskim liczbę mnogą tworzysz najczęściej przez dodanie -s po samogłosce (libro → libros, książka → książki) albo -es po spółgłosce (ciudad → ciudades, miasto → miasta). Końcowe -z zmienia się w -ces: pez → peces (ryba → ryby). Sprawdź też zapis akcentu, np. examen → exámenes (egzamin → egzaminy), oraz dopasuj wyrazy towarzyszące: el libro nuevo → los libros nuevos (nowa książka → nowe książki).
Hiszpańskie rodzajniki określone el, la, los, las stoją przed rzeczownikiem, czyli wyrazem nazywającym osobę, rzecz, miejsce lub pojęcie. Ich forma zależy od rodzaju i liczby tego rzeczownika: el chico — „chłopiec”, la chica — „dziewczyna”, los niños — „dzieci”, las mesas — „stoły”. Używamy ich między innymi wtedy, gdy wiadomo, o kim lub o czym mowa, oraz w wielu wypowiedziach ogólnych. Ważny wyjątek to el agua fría — „zimna woda”: przed żeńskim rzeczownikiem zaczynającym się od akcentowanego dźwięku a występuje bezpośrednio forma el, ale rzeczownik pozostaje żeński.
Hiszpańskie un, una, unos, unas wprowadzają osobę lub rzecz jako jedną z wielu, bez wskazywania, o którą dokładnie chodzi: un libro to „książka”, „jakaś książka”. Formę dobieramy do rodzaju i liczby rzeczownika: un libro, una casa, unos amigos, unas amigas. W polskim często nie tłumaczymy rodzajnika osobnym słowem; po ser przy zwykłym podawaniu zawodu lub narodowości zazwyczaj go nie ma: Soy médico — „Jestem lekarzem”.
Hiszpańskie ser znaczy „być” i służy przede wszystkim do określania, kim lub czym ktoś jest, skąd pochodzi oraz jakie ma cechy. W czasie teraźniejszym przyjmuje formy soy, eres, es, somos, sois, son. Używamy go też do podawania godziny, daty i właściciela: Soy de Madrid — „Jestem z Madrytu”, Es de Ana — „To należy do Any”. Drugie hiszpańskie „być”, estar, opisuje między innymi stan i położenie; nie wystarczy więc dzielić tych czasowników na „stałe” i „chwilowe”.
Hiszpańskie estar znaczy „być”, gdy wskazujemy, gdzie ktoś lub coś się znajduje, albo opisujemy czyjś stan i samopoczucie: Estoy en casa — „Jestem w domu”, Estamos cansados — „Jesteśmy zmęczeni”. W czasie teraźniejszym ma formy estoy, estás, está, estamos, estáis, están. Nie wybieraj jednak czasownika wyłącznie według zasady „chwilowe czy stałe”: położenie budynku też opisujemy za pomocą estar.
Ser mówi zwykle, kim lub czym ktoś albo coś jest i jakie ma cechy, a estar — w jakim jest stanie lub gdzie się znajduje. Porównaj: Él es alto — „On jest wysoki” i Él está enfermo — „On jest chory”. Nie sprowadzaj jednak tej różnicy do „na stałe” i „na chwilę”: położenie budynku opisujemy przez estar, a miejsce wydarzenia przez ser, np. La fiesta es en mi casa — „Impreza jest u mnie w domu”.
Hiszpańskie tener oznacza „mieć”: tengo, tienes, tiene, tenemos, tenéis, tienen. Używa się go również tam, gdzie po polsku mówimy „jestem głodny”, „chce mi się spać” albo „mam trzydzieści lat”: Tengo hambre, Tengo sueño, Tengo treinta años. Konstrukcja tener que + czasownik w formie podstawowej wyraża konieczność, na przykład Tengo que salir — „Muszę wyjść”.
Aby odmienić regularny czasownik na -ar w czasie teraźniejszym, usuń -ar i dodaj końcówkę: -o, -as, -a, -amos, -áis, -an. Z hablar — „mówić” — powstają formy hablo, hablas, habla, hablamos, habláis, hablan. Podobnie jak w polskim zwykle można pominąć słowa „ja”, „ty” czy „my”: Hablo español znaczy „Mówię po hiszpańsku”.
Aby odmienić regularny czasownik na -er w hiszpańskim czasie teraźniejszym, usuń -er i dodaj końcówkę: -o, -es, -e, -emos, -éis, -en. Na przykład comer („jeść”) daje formy como, comes, come, comemos, coméis, comen. Końcówka wskazuje, kto wykonuje czynność, dlatego słowa takie jak yo („ja”) i tú („ty”) często można pominąć.
Regularne hiszpańskie czasowniki zakończone na -ir odmieniają się w czasie teraźniejszym przez odcięcie -ir i dodanie końcówek -o, -es, -e, -imos, -ís, -en. Na przykład vivir („mieszkać, żyć”) daje formy vivo, vives, vive, vivimos, vivís, viven. Ten sam wzór działa dla escribir („pisać”), abrir („otwierać”) i subir („wchodzić na górę, podnosić”).
Hiszpańskie ir znaczy „iść” lub „jechać”, a jego formy w czasie teraźniejszym to voy, vas, va, vamos, vais, van. Cel ruchu zwykle wprowadzamy przez a: Voy al trabajo — „Idę do pracy”. Połączenie ir a + bezokolicznik (podstawowa forma czasownika, np. comer — „jeść”) służy natomiast do mówienia o zamiarach i przyszłych wydarzeniach: Voy a comer — „Zamierzam zjeść”.
Hiszpańskie hacer znaczy przede wszystkim „robić”, „wykonywać” lub „przygotowywać”: Hago deporte — „Uprawiam sport”, Hacemos la cena — „Przygotowujemy kolację”. W czasie teraźniejszym odmienia się: hago, haces, hace, hacemos, hacéis, hacen; szczególnego zapamiętania wymaga forma hago. Do opisu pogody używa się bezosobowego hace: Hace calor — „Jest gorąco”, Hace frío — „Jest zimno”.
Hiszpańskie poder znaczy najczęściej „móc”: wyraża możliwość wykonania czegoś, pozwolenie albo zdolność w danej sytuacji. W czasie teraźniejszym ma formy puedo, puedes, puede, podemos, podéis, pueden, a po nim stawiamy bezokolicznik, czyli formę odpowiadającą polskiemu „zrobić”, „przyjść”, „wejść”: No puedo venir — „Nie mogę przyjść”. Zmiana o → ue nie występuje w formach podemos i podéis.
Querer znaczy przede wszystkim „chcieć”, a w odniesieniu do osób także „kochać”. W czasie teraźniejszym ma formy quiero, quieres, quiere, queremos, queréis, quieren: zmiana e → ie nie występuje w formach „my” i „wy”. Po querer można postawić nazwę rzeczy albo bezokolicznik, czyli podstawową formę czasownika: Quiero un café — „Chcę kawę”; Quiero descansar — „Chcę odpocząć”.
W czasie teraźniejszym czasowniki takie jak pensar i entender zmieniają e na ie w akcentowanej części tematu: pienso — „myślę”, entiendes — „rozumiesz”. Temat to część czasownika, która zostaje po odjęciu końcówki -ar, -er lub -ir. W formach nosotros i vosotros wymiany nie ma: pensamos, pensáis. Końcówki osobowe pozostają takie jak przy czasownikach regularnych.
W czasie teraźniejszym niektóre hiszpańskie czasowniki zmieniają o na ue, gdy akcent pada na tę część wyrazu: dormir → duermo — „spać → śpię”. Wymiana występuje w formach odpowiadających „ja”, „ty”, „on/ona” i „oni/one”, ale nie przy nosotros/nosotras („my”) ani vosotros/vosotras („wy”): dormimos, dormís. Końcówki pozostają takie jak w regularnej odmianie danej grupy.
Hiszpańskie czasowniki zwrotne łączą się z krótkimi zaimkami me, te, se, nos, os, se, których forma zależy od osoby: me levanto — „wstaję”, te levantas — „wstajesz”. W zwykłym zdaniu w czasie teraźniejszym zaimek stoi przed odmienionym czasownikiem: Me llamo Marta — „Mam na imię Marta”. W odróżnieniu od polskiego „się” nie ma jednej formy dla wszystkich osób, a hiszpański czasownik zwrotny nie zawsze tłumaczymy polskim czasownikiem z „się”.
Hay mówi, że coś istnieje, znajduje się w jakimś miejscu albo jest dostępne: Hay un problema — „Jest problem”, Hay muchas personas — „Jest wiele osób”. Forma hay nie zmienia się w liczbie mnogiej. Przeczenie to no hay — „nie ma”, a pytanie tworzymy bez zmiany kolejności wyrazów: ¿Hay un baño aquí? — „Czy jest tu toaleta?”.
W hiszpańskim zwykle wystarczy postawić no przed czasownikiem, czyli słowem oznaczającym czynność lub stan: No entiendo — „Nie rozumiem”. Gdy wyrazy nada („nic”), nadie („nikt”) lub nunca („nigdy”) stoją po czasowniku, zachowujemy no: No veo a nadie — „Nikogo nie widzę”. Jeśli taki wyraz stoi przed czasownikiem, dodatkowego no już nie dodajemy: Nadie viene — „Nikt nie przychodzi”.
Hiszpański przymiotnik, czyli wyraz opisujący cechę osoby lub rzeczy, dopasowuje się do rodzaju i liczby rzeczownika: un chico alto — „wysoki chłopak”, una chica alta — „wysoka dziewczyna”. Wyrazy takie jak alto mają cztery formy: alto, alta, altos, altas, a inteligente ma dwie: inteligente, inteligentes, wspólne dla obu rodzajów. Podobnie joven i azul nie zmieniają się przez rodzaj, ale mają liczbę mnogą: jóvenes, azules. W zwykłym opisie przymiotnik najczęściej stoi po rzeczowniku.
W hiszpańskim przymiotnik, czyli wyraz opisujący cechę osoby lub rzeczy, najczęściej stoi po rzeczowniku: una casa blanca — „biały dom”. Przed rzeczownikiem często wyraża ocenę lub szczególny sposób patrzenia na opisywaną osobę czy rzecz. Niekiedy zmienia znaczenie całego wyrażenia: un hombre grande to „duży mężczyzna”, a un gran hombre — „wielki człowiek”.
Hiszpańskie mi, tu, su, nuestro, vuestro wskazują, do kogo coś należy, i stoją przed nazwą osoby lub rzeczy: mi libro — „moja książka”, tu casa — „twój dom”. Ich liczba zależy od tego, co opisują, a nie od liczby właścicieli: su casa — „jego/jej/ich dom”, sus casas — „jego/jej/ich domy”. Tylko nuestro i vuestro w tej grupie zmieniają również rodzaj: nuestro libro — „nasza książka”, nuestra casa — „nasz dom”.
Hiszpański rozróżnia trzy podstawowe sposoby wskazywania: este — „ten tutaj, blisko mnie”, ese — „ten przy tobie, tamten” i aquel — „tamten daleko od nas obojga”. Formę dopasowujemy do rodzaju i liczby wskazywanej osoby lub rzeczy: este libro — „ta książka”, estas casas — „te domy”. Zwykle wyraz wskazujący stoi przed nazwą, bez dodatkowego el lub la: esa mesa — „tamten stół”.
W hiszpańskim en wskazuje zwykle, gdzie ktoś lub coś się znajduje, a — dokąd zmierza, a de — skąd pochodzi lub przybywa. Dokładniejsze położenie opisują m.in. sobre („na”), debajo de („pod”), delante de („przed”), detrás de („za”) i entre („między”). Zapamiętaj od razu dwa obowiązkowe połączenia: a + el = al oraz de + el = del.
W hiszpańskim przed nazwą konkretnej osoby, której dotyczy czynność, zwykle stawiamy a: Veo a María — „Widzę Maríę”. To tak zwane osobowe a: nie tłumaczymy go jako „do” ani „dla”. Przed zwykłą nazwą rzeczy go nie ma: Veo la casa — „Widzę dom”. Pojawia się też przy zwierzętach traktowanych jak bliscy towarzysze oraz przy wyrazach oznaczających osoby, takich jak alguien — „ktoś” i nadie — „nikt”.
W hiszpańskim a + el tworzy al, a de + el tworzy del: Voy al cine — „Idę do kina”, Vengo del trabajo — „Wracam z pracy”. Te połączenia są obowiązkowe, gdy el jest zwykłym rodzajnikiem stojącym bezpośrednio po a lub de. Nie łączymy ich z la, los, las, z zaimkiem él („on”) ani z El należącym do zapisu nazwy własnej, np. de El Salvador — „z Salwadoru”.
Hiszpańskie słowa pytające qué „co”, quién „kto”, dónde „gdzie”, cuándo „kiedy”, cómo „jak” i por qué „dlaczego” mają akcent graficzny. Pytanie zapisujemy między dwoma znakami: ¿Qué haces? — „Co robisz?”. Pytania o odpowiedź „tak” lub „nie” często mają taki sam szyk jak zdania oznajmujące: ¿Hablas español? — „Czy mówisz po hiszpańsku?”; nie dodajemy osobnego odpowiednika polskiego „czy”.
Cuánto, cuánta, cuántos, cuántas znaczą „ile” i przed nazwą rzeczy dopasowują się do jej rodzaju oraz liczby: ¿Cuánta agua quieres? — „Ile wody chcesz?”. Bez nazwy rzeczy, w pytaniu o cenę lub stopień czegoś, zwykle używamy cuánto: ¿Cuánto cuesta? — „Ile to kosztuje?”. Cuál i cuáles służą do wskazania, o którą rzecz lub które rzeczy chodzi: ¿Cuál prefieres? — „Którą wolisz?”.
Hiszpańskie liczebniki główne odpowiadają na pytanie „ile?”: uno, dos, tres to „jeden, dwa, trzy”. Liczby od 16 do 29 zapisuje się jednym wyrazem, np. dieciséis, veintidós, a od 31 do 99 dziesiątki i jedności łączy się słowem y: treinta y dos. Przed nazwą rzeczy rodzaju męskiego uno zmienia się w un, a przed nazwą rodzaju żeńskiego w una: un libro, una mesa. Dokładnie sto to cien, również w wyrażeniu cien euros; w liczbach większych od stu pojawia się ciento, np. ciento dos.
Hiszpańskie liczebniki porządkowe wskazują miejsce w kolejności: primero — „pierwszy”, segundo — „drugi”, tercero — „trzeci”, aż do décimo — „dziesiąty”. Dopasowują się do rodzaju i liczby określanego słowa: la primera vez — „pierwszy raz”, los primeros días — „pierwsze dni”. Przed rzeczownikiem rodzaju męskiego w liczbie pojedynczej primero i tercero tracą końcowe -o: el primer día — „pierwszy dzień”, el tercer piso — „trzecie piętro”.
Na pytanie ¿Qué hora es? („Która godzina?”) odpowiesz Es la una („Jest pierwsza”) albo Son las dos („Jest druga”); przy pozostałych godzinach także używasz son las. „O trzeciej” to a las tres, a „wpół do czwartej” — las tres y media, dosłownie „trzecia i pół”. Datę zapiszesz jako el 15 de agosto, a dni tygodnia i miesiące piszesz małą literą: el lunes to zwykle „w poniedziałek”, natomiast los lunes — „w poniedziałki”.
Hiszpańskie przysłówki częstotliwości mówią, jak często coś się dzieje: siempre — „zawsze”, a veces — „czasami”, nunca — „nigdy”. Przysłówki czasu wskazują, kiedy lub w jakiej kolejności: hoy — „dzisiaj”, mañana — „jutro”, primero — „najpierw”, después — „potem”. Na początek zapamiętaj dwa wzory przeczenia: Nunca como carne i No como carne nunca znaczą „Nigdy nie jem mięsa”; przed czasownikiem samo nunca wystarcza.
Hiszpańskie przysłówki miejsca mówią, gdzie coś jest lub dokąd ktoś się przemieszcza: aquí to „tutaj”, ahí wskazuje zwykle miejsce przy rozmówcy lub nieco dalej, a allí — miejsce bardziej oddalone. Cerca i lejos oznaczają „blisko” i „daleko”, dentro i fuera — „wewnątrz” i „na zewnątrz”, a arriba i abajo — „na górze” i „na dole”. Te wyrazy nie odmieniają się: El cine está cerca znaczy „Kino jest blisko”.
Mucho oznacza zwykle „dużo”, poco — „mało”, a muy — „bardzo”. Przy nazwach rzeczy i osób odmieniamy mucho oraz poco: muchos amigos — „wielu przyjaciół”, poca agua — „mało wody”. Przy czynności zostaje forma mucho lub poco: comes mucho — „dużo jesz”; przed określeniem cechy używamy muy: muy bonito — „bardzo ładny”.
Hiszpańskie me, te, lo, la, nos, os, los, las zastępują osobę lub rzecz, na którą bezpośrednio skierowana jest czynność: Compro el pan → Lo compro — „Kupuję chleb → Kupuję go”. Zwykle stoją przed odmienionym czasownikiem: Te llamo mañana — „Zadzwonię do ciebie jutro”. Do bezokolicznika, formy zakończonej na -ando/-iendo i twierdzącego rozkazu można lub trzeba je dołączyć na końcu, zależnie od konstrukcji: Quiero verlo — „Chcę go zobaczyć”.
Hiszpańskie me, te, le, nos, os, les wskazują najczęściej, komu coś dajemy, przekazujemy lub mówimy: Te escribo una carta — „Piszę ci list”. Przed odmienionym czasownikiem stoją osobno: Le doy el libro a María — „Daję Maríi książkę”. Le dotyczy jednej osoby, a les kilku; obie formy mogą odnosić się do mężczyzn i kobiet.
Hiszpańskie gustar najłatwiej zrozumieć przez polskie „podobać się”: Me gusta este libro znaczy „Podoba mi się ta książka”. Wybierasz gusta, gdy podoba się jedna rzecz lub wykonywanie jakiejś czynności, a gustan, gdy podobają się rzeczy w liczbie mnogiej. Wyrazy me, te, le, nos, os, les wskazują, komu coś się podoba — nie decydują o wyborze między gusta a gustan.
Hiszpańskie y łączy informacje („i”), o daje wybór („lub”), pero wprowadza kontrast („ale”), a sino poprawia wcześniejsze zaprzeczenie („nie…, lecz…”). Porque podaje przyczynę („bo”, „ponieważ”), natomiast así que — skutek („więc”). Przed początkowym dźwiękiem „i” spójnik y zwykle zmienia się w e, a przed dźwiękiem „o” spójnik o zmienia się w u: español e inglés — „hiszpański i angielski”, siete u ocho — „siedem lub osiem”.
A2 (13)
Pretérito indefinido służy do przedstawiania przeszłych zdarzeń jako zamkniętej całości: Ayer comí pizza — „Wczoraj zjadłem pizzę”. Czasowniki na -ar otrzymują końcówki -é, -aste, -ó, -amos, -asteis, -aron, a czasowniki na -er/-ir: -í, -iste, -ió, -imos, -isteis, -ieron. Ten czas pozwala opowiadać, co się wydarzyło i w jakiej kolejności; nie jest jednak dokładnym odpowiednikiem polskich czasowników dokonanych.
W czasie pretérito indefinido, używanym do opowiadania o zamkniętych wydarzeniach z przeszłości, częste czasowniki mają nieregularne formy: tener → tuve („miałem”), hacer → hice („zrobiłem”), decir → dije („powiedziałem”). Większość omawianych tu czasowników łączy zmieniony temat z końcówkami -e, -iste, -o, -imos, -isteis, -ieron, bez pisanych akcentów; po temacie zakończonym na j ostatnia końcówka brzmi -eron. Czasowniki ser („być”) i ir („iść, jechać”) mają identyczną, osobną odmianę: fui, fuiste, fue, fuimos, fuisteis, fueron.
Pretérito perfecto tworzymy z odmienionego haber oraz participio, czyli formy czasownika takiej jak hablado lub comido: He comido — „Zjadłem/Zjadłam”. Opisujemy nim przeszłe zdarzenia rozpatrywane z perspektywy teraźniejszości, na przykład dzisiejsze czynności albo dotychczasowe doświadczenia. W dużej części Hiszpanii jest szczególnie częsty z określeniami hoy („dzisiaj”) i esta semana („w tym tygodniu”); w wielu odmianach latynoamerykańskich w podobnych sytuacjach usłyszysz także czas prosty.
Hiszpański imiesłów, czyli forma czasownika używana między innymi do budowania czasów złożonych, nie zawsze kończy się na -ado lub -ido: hacer → hecho, escribir → escrito, ver → visto. W połączeniu z haber pozostaje niezmienny: He escrito una carta — „Napisałem list”, ale też He escrito dos cartas — „Napisałem dwa listy”. Gdy opisuje stan rzeczy, dopasowuje końcówkę: La carta está escrita — „List jest napisany”.
Pretérito imperfecto to czas przeszły używany do opisywania tego, co kiedyś zwykle się działo, jak coś wyglądało lub co trwało w danym momencie: Vivíamos en Madrid — „Mieszkaliśmy w Madrycie”. Czasowniki na -ar otrzymują końcówki -aba, -abas, -aba, -ábamos, -abais, -aban, a czasowniki na -er i -ir — -ía, -ías, -ía, -íamos, -íais, -ían. Nieregularną odmianę mają tylko trzy czasowniki: ser → era, ir → iba i ver → veía.
Hiszpańska konstrukcja ir a + bezokolicznik służy do mówienia o planach, zamiarach i tym, co według nas się wydarzy: Voy a comer — „Zaraz zjem / Zamierzam coś zjeść”. Odmieniasz tylko ir, po nim zawsze stawiasz a, a drugi czasownik zostawiasz w bezokoliczniku, czyli formie słownikowej, takiej jak comer — „jeść”. Nazwa „przyszłość bliska” nie oznacza, że zdarzenie musi nastąpić za chwilę: Vamos a salir mañana znaczy „Jutro wyjdziemy”.
Odmienione estar + gerundio pozwala powiedzieć, że czynność właśnie trwa: Estoy comiendo — „Właśnie jem”. Gerundio to nieodmienna forma czasownika, zwykle zakończona na -ando lub -iendo; osobę wskazuje wyłącznie forma estar. Konstrukcja może opisywać także trwający obecnie etap, niekoniecznie to, co robimy dokładnie w chwili mówienia.
Para wskazuje zwykle cel, odbiorcę, kierunek lub termin: Este regalo es para ti — „Ten prezent jest dla ciebie”. Por wskazuje między innymi przyczynę, zapłatę, drogę przez jakieś miejsce lub czas trwania: Gracias por tu ayuda — „Dziękuję za pomoc”. Nie tłumacz więc automatycznie polskiego „dla”, „za” czy „przez”: najpierw ustal, jaką zależność chcesz wyrazić.
Hiszpańskie „bardziej… niż” to más… que, a „mniej… niż” — menos… que: Este piso es más caro que el otro — „To mieszkanie jest droższe od tamtego”. Równość cech wyrażasz przez tan… como: tan caro como — „tak drogi jak”, a równość ilości przez tanto, tanta, tantos, tantas… como — „tyle samo… co”. Zapamiętaj też formy mejor — „lepszy, lepiej”, peor — „gorszy, gorzej”, mayor — między innymi „starszy” i menor — między innymi „młodszy”.
Hiszpański tryb rozkazujący twierdzący służy do wydawania poleceń, udzielania rad i zapraszania do działania: Habla — „Mów”, Pase — „Proszę wejść”, Comamos — „Zjedzmy”. Forma zależy od tego, do kogo się zwracasz: tú, usted, nosotros, vosotros czy ustedes. Krótkie zaimki, czyli wyrazy zastępujące osoby lub rzeczy, dopisuje się do końca polecenia: Escríbeme — „Napisz do mnie”, Dámelo — „Daj mi to”.
Que łączy informację o osobie lub rzeczy z jej nazwą i często odpowiada polskiemu „który”: el libro que leo — „książka, którą czytam”. Nie zmienia formy, niezależnie od rodzaju i liczby. Quien dotyczy osób, ma liczbę mnogą quienes i szczególnie przydaje się po przyimkach: la chica con quien hablé — „dziewczyna, z którą rozmawiałem”. Na początek zapamiętaj: zwykle que, a po przyimku przy osobach quien/quienes.
Gdy przy jednym hiszpańskim czasowniku występują dwa krótkie zaimki, najpierw podajemy komu, a potem co: Te lo doy — „Daję ci to”. Przed lo, la, los, las formy le i les zmieniają się w se: Se lo expliqué — „Wyjaśniłem mu to”, nie le lo expliqué. Oba zaimki stoją razem: zwykle przed odmienionym czasownikiem, a przy twierdzącym poleceniu są do niego dołączane, jak w ¡Dámelo! — „Daj mi to!”.
Hiszpańskie czasowniki zwrotne w przeszłości zachowują zaimki me, te, se, nos, os, se: me levanté — „wstałem/wstałam”, nos hemos divertido — „świetnie się bawiliśmy/bawiłyśmy”. W czasie prostym zaimek stoi przed odmienionym czasownikiem, a w czasie złożonym przed formą haber: me he duchado — „wziąłem/wzięłam prysznic”. Forma po haber, np. duchado, nie zmienia się zależnie od płci ani liczby osób.
B1 (15)
Hiszpański futuro simple tworzymy zwykle przez dodanie końcówek -é, -ás, -á, -emos, -éis, -án do całego bezokolicznika, czyli podstawowej formy czasownika: hablar → hablaré — „porozmawiam”. Najczęstsze wyjątki zmieniają początek formy, ale zachowują te same końcówki: tener → tendré — „będę mieć”. Ten czas służy nie tylko do mówienia o przyszłości: Estará en casa może znaczyć „Pewnie jest w domu”, a nie „Będzie w domu”.
Condicional simple pozwala powiedzieć „zrobiłbym”, „chciałabym” czy „moglibyśmy”: do całego bezokolicznika, czyli formy słownikowej czasownika, dodajemy -ía, -ías, -ía, -íamos, -íais, -ían. Na przykład hablaría znaczy „mówiłbym / mówiłabym”, a ¿Podrías ayudarme? — „Czy mógłbyś / mogłabyś mi pomóc?”. Ta forma służy też do mówienia o przyszłości widzianej z przeszłości: Dijo que vendría — „Powiedział, że przyjdzie”.
Indefinido przedstawia wydarzenie lub okres jako zamkniętą całość: Ayer trabajé ocho horas — „Wczoraj pracowałem osiem godzin”. Imperfecto pokazuje sytuację od środka: opisuje tło, zwyczaj albo czynność trwającą w danym momencie, bez wskazywania jej granic: Trabajaba cuando me llamaste — „Pracowałem, kiedy do mnie zadzwoniłeś”. Nie jest to prosty odpowiednik polskiego podziału na „zrobiłem” i „robiłem”: polskie „pracowałem” może odpowiadać obu czasom.
Subjuntivo presente to forma czasownika używana między innymi wtedy, gdy mówimy o życzeniu, wątpliwości, emocji lub potrzebie: Quiero que vengas — „Chcę, żebyś przyszedł/przyszła”. Zwykle tworzymy ją od formy yo czasu teraźniejszego: odrzucamy -o i dodajemy końcówki -e, -es, -e, -emos, -éis, -en dla czasowników na -ar albo -a, -as, -a, -amos, -áis, -an dla czasowników na -er i -ir. Sama obecność que nie wystarcza: porównaj Sé que viene — „Wiem, że przychodzi” i Quiero que venga — „Chcę, żeby przyszedł/przyszła”.
Hiszpańskie subjuntivo to tryb czasownika, który pojawia się między innymi po wyrażeniach życzenia, konieczności i możliwości: Quiero que vengas — „Chcę, żebyś przyszedł”. Wymagają go również para que („żeby”), antes de que („zanim”) oraz cuando („kiedy”), gdy mówimy o przyszłym zdarzeniu. Nie wystarczy jednak szukać „niepewności”: ważne jest to, jak zbudowane jest zdanie i czy przedstawiamy jego treść jako fakt, życzenie, cel czy dopiero oczekiwane zdarzenie.
Pluscuamperfecto opisuje to, co wydarzyło się przed innym momentem w przeszłości. Tworzymy go z formy había, habías, había, habíamos, habíais, habían oraz participio, czyli formy czasownika takiej jak comido („zjedzone”): Cuando llegué, Ana ya había comido — „Kiedy przyszedłem, Ana już zjadła”. Najważniejsze jest nie to, jak dawno coś się stało, lecz to, że patrzymy na wcześniejsze wydarzenie z późniejszego punktu w przeszłości.
Hiszpański stopień najwyższy tworzymy zwykle za pomocą el, la, los, las + más lub menos + przymiotnik: la más alta to „najwyższa”, a la menos cara — „najmniej droga”. „Najlepszy” i „najgorszy” mają osobne formy: el mejor i el peor. Końcówka -ísimo, -ísima wyraża natomiast bardzo duże nasilenie cechy: altísimo znaczy „bardzo wysoki”, ale niekoniecznie „najwyższy”.
Donde łączy informację z miejscem: La ciudad donde vivo — „Miasto, w którym mieszkam”. El cual, la cual, los cuales, las cuales odpowiadają polskiemu „który” w różnych formach i są szczególnie przydatne po przyimkach: el problema del cual hablamos — „problem, o którym rozmawiamy”. Lo que znaczy między innymi „to, co”, natomiast lo cual nawiązuje do wcześniej wyrażonej myśli: Cancelaron el tren, lo cual complicó el viaje — „Odwołano pociąg, co skomplikowało podróż”.
Hiszpańską stronę bierną tworzy się za pomocą ser + imiesłów, czyli formy takiej jak escrito („napisany”) lub vendida („sprzedana”): La casa fue vendida — „Dom został sprzedany”. Forma ser wskazuje czas, a imiesłów dopasowuje się do rodzaju i liczby tego, o czym mówimy; wykonawcę czynności można dodać po por. Gdy wykonawca nie jest ważny, często naturalniejsza jest konstrukcja z se: Se venden coches — „Sprzedaje się samochody”.
Hiszpańskie przeczące polecenia tworzymy według wzoru no + presente de subjuntivo — forma czasownika używana między innymi do wyrażania życzeń i zaleceń: ¡No hables! — „Nie mów!”. Krótkie zaimki, czyli słowa takie jak „mi”, „go” czy „się”, stoją między no a czasownikiem: ¡No lo hagas! — „Nie rób tego!”. Nie wystarczy więc dodać no do zwykłego polecenia twierdzącego.
Hiszpańska mowa zależna pozwala przekazać cudzą wypowiedź bez cytowania jej dosłownie: Dice que viene — „Mówi, że przyjdzie”. Oznajmienia wprowadzamy zwykle przez que („że”), a pytania wymagające odpowiedzi „tak” lub „nie” przez si („czy”). Gdy relacjonujemy słowa za pomocą czasownika w przeszłości, często zmieniamy również czas dalszej części zdania: Dijo que vendría — „Powiedział, że przyjdzie”. Trzeba też dopasować osoby oraz słowa takie jak „dzisiaj”, „jutro” i „tutaj” do sytuacji, w której opowiadamy.
Hiszpańskie konstrukcje bezosobowe pozwalają mówić o zasadach, możliwościach i opiniach bez wskazywania konkretnego wykonawcy: hay que estudiar to „trzeba się uczyć”, a se puede entrar — „można wejść”. Po es necesario, es importante, es posible używamy bezokolicznika, czyli podstawowej formy czasownika, gdy mówimy ogólnie: Es importante aprender — „Ważne jest, żeby się uczyć”. Gdy podajemy, kto ma coś zrobić, wybieramy que + subjuntivo, czyli tryb służący między innymi do wyrażania ocen, wymagań i możliwości: Es importante que vengas — „Ważne, żebyś przyszedł/przyszła”.
Hiszpańskie si znaczy „jeśli” lub „gdyby”, a wybór form czasownika pokazuje, jak przedstawiamy warunek. Realną możliwość wyrażamy np. przez Si vienes, estaré contento — „Jeśli przyjdziesz, będę zadowolony”; hipotezę przez Si tuviera dinero, viajaría — „Gdybym miał pieniądze, podróżowałbym”. W zwykłym warunku dotyczącym przyszłości po si używamy czasu teraźniejszego, nie przyszłego: si vienes, a nie si vendrás.
Ser przedstawia cechę jako element charakterystyki, a estar opisuje stan lub wygląd w określonej sytuacji; nie jest to prosty podział na „stałe” i „chwilowe”. Wybór czasownika może zmieniać znaczenie: Es listo to „Jest bystry”, a Está listo — „Jest gotowy”. Z kolei La ventana fue abierta opisuje czynność otwarcia okna, natomiast La ventana está abierta — stan otwartego okna.
Hiszpańskie gerundio, czyli nieodmienna forma czasownika zakończona zwykle na -ando lub -iendo, opisuje czynność w toku. Z seguir i continuar oznacza „nadal coś robić”, z llevar + określenie czasu — „robić coś od jakiegoś czasu”, a z ir — „robić coś stopniowo”. Może też pokazywać sposób wykonania czynności: Vino corriendo — „Przybiegł”. Gdy nazywasz samą czynność, na przykład „czytanie”, zwykle potrzebujesz jednak bezokolicznika: leer, nie leyendo.
B2 (11)
Imperfecto de subjuntivo to forma trybu łączącego, używana między innymi do wyrażania dawnych życzeń i próśb oraz wyobrażonych sytuacji: Quería que vinieras — „Chciałem, żebyś przyszedł”; Si pudiera, lo haría — „Gdybym mógł, zrobiłbym to”. Tworzy się ją od formy „oni/one” czasu przeszłego pretérito indefinido: odrzucamy -ron i dodajemy końcówki -ra, -ras… albo -se, -ses…. W podstawowych zastosowaniach viniera i viniese znaczą to samo; mimo przeszłej nazwy obie formy mogą dotyczyć także teraźniejszości lub przyszłości.
Subjuntivo perfecto tworzymy z formy haya, hayas, haya, hayamos, hayáis, hayan oraz participio, czyli formy takiej jak hablado, comido czy hecho. Używamy go między innymi wtedy, gdy teraz wyrażamy nadzieję, wątpliwość albo emocję wobec czegoś, co już się wydarzyło: Espero que haya llegado — „Mam nadzieję, że już dotarł/dotarła”. Może też oznaczać czynność, która ma być zakończona przed określonym momentem w przyszłości.
Hiszpański condicional compuesto, czyli tryb warunkowy złożony, tworzymy z habría, habrías, habría, habríamos, habríais, habrían + imiesłów, np. habría venido — „przyszedłbym / przyszłabym”. Najczęściej mówimy tak o tym, co wydarzyłoby się w przeszłości, ale się nie wydarzyło: Si me hubieras avisado, habría venido — „Gdybyś mnie uprzedził, przyszedłbym”. Ta sama forma może też wyrażać przypuszczenie dotyczące wcześniejszego zdarzenia lub coś, co z dawnej perspektywy miało już być zakończone w określonym momencie.
O niezrealizowanym warunku w przeszłości mówimy najczęściej według wzoru si hubiera + imiesłów, habría + imiesłów: Si hubiera salido antes, habría llegado a tiempo — „Gdybym wyszedł wcześniej, dotarłbym na czas”. Imiesłów to tutaj forma taka jak salido czy llegado, używana do budowania czasów złożonych. Warunek dotyczy czegoś, co już się nie zmieni; jeśli jego wyobrażony skutek dotyczy teraźniejszości, używamy innej formy: Si hubiera estudiado medicina, sería médico ahora — „Gdybym studiował medycynę, byłbym teraz lekarzem”.
Pluscuamperfecto de subjuntivo tworzymy z hubiera lub hubiese + participio, czyli formy takiej jak hablado (od „mówić”) czy hecho (od „robić”). Używamy go między innymi do niezrealizowanych życzeń i warunków dotyczących przeszłości: Ojalá hubieras venido — „Szkoda, że nie przyszedłeś”. Może też oznaczać wcześniejsze zdarzenie, w które ktoś wątpił: Dudaba que hubiera llegado — „Wątpiłem, czy już dotarł”; sama forma nie przesądza wtedy, co naprawdę się wydarzyło.
Por wskazuje między innymi wykonawcę czynności, przyczynę, wymianę i stawkę, a para — cel, odbiorcę, punkt widzenia lub przyjętą miarę oceny. Polskie „dla” nie rozstrzyga wyboru: Lo hice por ti znaczy „Zrobiłem to ze względu na ciebie”, natomiast Lo hice para ti — „Zrobiłem to dla ciebie, z myślą o tobie jako odbiorcy”. W wyrażeniach estar por i estar para trzeba rozpoznawać całą konstrukcję: mogą mówić o zamiarze, czymś niewykonanym, gotowości albo nastroju.
Hiszpańskie cuyo, cuya, cuyos, cuyas łączą dwie informacje, wskazując relację podobną do polskiego „którego”, „której”, „których”: La autora cuyo libro leí — „Autorka, której książkę przeczytałem”. Formę wybieramy według rodzaju i liczby rzeczownika po cuyo, a nie osoby czy rzeczy wymienionej wcześniej: cuyo libro, ale cuya novela. Konstrukcja jest szczególnie przydatna w starannej wypowiedzi pisemnej; przed następującym rzeczownikiem nie dodajemy rodzajnika ani wyrazu su.
Futuro perfecto tworzy się z przyszłej formy haber i participio, czyli nieosobowej formy czasownika, takiej jak terminado lub hecho. Wyraża czynność, która przed określonym momentem w przyszłości będzie już zakończona: Habré terminado para las cinco — „Do piątej już skończę”. Ta sama konstrukcja służy do przypuszczeń o tym, co już się wydarzyło: Se habrán equivocado — „Pewnie się pomylili”.
W hiszpańskich zdaniach czasowych po cuando, mientras, después de que, hasta que, en cuanto i tan pronto como zwykle używamy indicativo (trybu oznajmującego, przedstawiającego zdarzenie jako fakt), gdy mówimy o zwyczaju lub przeszłości. Gdy zdarzenie dopiero ma nastąpić, wybieramy subjuntivo (tryb, który tutaj przedstawia zdarzenie jako jeszcze niezrealizowane): Cuando llegues, llámame — „Kiedy dotrzesz, zadzwoń do mnie”. Po antes de que używamy subjuntivo także wtedy, gdy opowiadamy o przeszłości.
Hiszpańskie przysłówki na -mente tworzymy od żeńskiej formy przymiotnika: lento → lenta → lentamente — „powolny → powolna → powoli”. Jeśli przymiotnik ma tę samą postać dla obu rodzajów, dopisujemy -mente bez zmiany podstawy: constante → constantemente — „stały → stale”. Zachowujemy zapisany akcent podstawy, jak w rápida → rápidamente — „szybka → szybko”; przy połączeniu kilku takich przysłówków można pozostawić -mente tylko w ostatnim: lenta y cuidadosamente — „powoli i ostrożnie”.
Hiszpańskie odpowiedniki polskiego „stać się” zależą od rodzaju zmiany: ponerse opisuje zwykle zmianę samopoczucia lub wyglądu, volverse — zmianę cechy lub zachowania, a hacerse — zmianę zawodu, przekonań albo sytuacji życiowej. Convertirse en przedstawia przemianę w kogoś lub coś, quedarse podkreśla stan będący skutkiem zdarzenia, natomiast llegar a ser — dojście do określonej pozycji lub roli. To wskazówki do wyboru czasownika, nie sztywny podział na zmiany chwilowe i nieodwracalne.
C1 (10)
Pretérito anterior to rzadki, przede wszystkim literacki czas opisujący czynność zakończoną przed innym wydarzeniem w przeszłości, zwykle bezpośrednio przed nim. Tworzy się go z formy hube, hubiste, hubo, hubimos, hubisteis, hubieron oraz participio, czyli nieodmiennej tutaj formy czasownika, np. terminado „skończony”: Cuando hubo terminado, se fue — „Gdy skończył, wyszedł”. Dziś najważniejsze jest rozpoznawanie tego czasu podczas lektury; w zwykłej rozmowie naturalniejsze będzie często Cuando terminó, se fue.
Futuro de subjuntivo to dawna forma hiszpańskiego trybu łączącego, czyli form czasownika służących między innymi do wyrażania możliwości, życzeń i warunków zamiast stwierdzania faktów. Postacie takie jak cantare, fuere, viniere spotkasz dziś przede wszystkim w starszych tekstach prawnych, przysłowiach i utrwalonych zwrotach: Sea lo que fuere — „Cokolwiek by to było”. W zwykłej rozmowie nie używa się ich tylko dlatego, że mowa o przyszłości; współczesny odpowiednik zależy od budowy zdania.
W hiszpańskim czas w zdaniu zależnym dobieramy do punktu odniesienia w zdaniu głównym: Quiero que vengas znaczy „Chcę, żebyś przyszedł”, a Quería que vinieras — „Chciałem, żebyś przyszedł”. Gdy zdanie główne przenosi nas w przeszłość, zwykle używamy viniera dla czynności równoczesnej lub późniejszej, a hubiera venido dla wcześniejszej. Najpierw jednak trzeba ustalić, czy potrzebny jest tryb subjuntivo — forma służąca między innymi do wyrażania życzeń, wątpliwości i ocen — czy tryb oznajmujący, przedstawiający treść jako stwierdzenie.
W podstawowym systemie hiszpańskim lo, la, los, las zastępują dopełnienie bliższe, czyli osobę lub rzecz, której bezpośrednio dotyczy czynność, a le, les — dopełnienie dalsze, często odbiorcę czegoś. Leísmo to użycie le lub les zamiast odpowiednich form dopełnienia bliższego; norma dopuszcza między innymi Le vi ayer w znaczeniu „Widziałem go wczoraj”, gdy chodzi o jednego mężczyznę. Laísmo i loísmo polegają na zastępowaniu form le, les formami odpowiednio la, las oraz lo, los i w takich zastosowaniach nie należą do normy ogólnej. Najbezpieczniejsza zasada dla uczącego się brzmi: najpierw ustal funkcję wyrazu w zdaniu, a dopiero potem wybierz zaimek.
Peryfraza czasownikowa to połączenie czasowników, które wspólnie opisują jedną czynność: jej początek, zakończenie, powtórzenie albo ocenę jej prawdopodobieństwa. W konstrukcji volver a llamar („zadzwonić ponownie”) odmieniasz volver, a llamar pozostaje w bezokoliczniku, czyli podstawowej formie czasownika. Najważniejsze połączenia to volver a — „znów”, dejar de — „przestać”, acabar de — „właśnie coś zrobić”, ponerse a — „zabrać się do czegoś”, deber de — „zapewne” oraz llegar a — „dojść do tego, że; zdołać”.
Hiszpański rejestr formalny to sposób wypowiadania się dostosowany do korespondencji służbowej, wystąpień i dokumentów: precyzyjny, uporządkowany i uprzejmy. Zwroty takie jak mediante — „za pomocą”, no obstante — „niemniej jednak” czy en virtud de — „na podstawie” określają dokładną relację między informacjami. W prośbach typu Le ruego que confirme la recepción — „Uprzejmie proszę o potwierdzenie odbioru” stosuje się subjuntivo, czyli tryb przedstawiający tu czynność jako oczekiwaną, a nie stwierdzony fakt. Formalność nie wymaga jednak ani długich zdań, ani urzędowego żargonu.
Nominalizacja to wyrażanie czynności lub cechy za pomocą rzeczownika, czyli wyrazu nazywającego między innymi rzecz, zjawisko albo pojęcie: desarrollar → el desarrollo — „rozwijać → rozwój”, posible → la posibilidad — „możliwy → możliwość”. W hiszpańskim służą do tego często zakończenia -ción, -miento, -dad oraz -ncia, ale właściwej formy trzeba uczyć się wraz z konkretnym słowem. Takie konstrukcje są częste w tekstach naukowych, prasowych i urzędowych; pomagają porządkować informacje, lecz ich nadmiar utrudnia czytanie.
Hiszpańska konstrukcja pasiva refleja pozwala mówić o tym, co jest robione, bez wskazywania wykonawcy: Se venden coches — „Sprzedaje się samochody”. Czasownik dopasowuje liczbę do rzeczy lub osób, których dotyczy czynność: Se vende una casa — „Sprzedaje się dom”, ale Se venden casas — „Sprzedaje się domy”. W konstrukcji bezosobowej, takiej jak Aquí se vive bien — „Tutaj dobrze się żyje”, nie ma podmiotu i czasownik pozostaje w liczbie pojedynczej.
Hiszpańskie konstrukcje emfatyczne służą do wyróżniania informacji: Es María quien lo hizo znaczy „To María to zrobiła”, a Lo que quiero es paz — „Chcę przede wszystkim spokoju”. Wyrażenie sí que mocno potwierdza wypowiedź, natomiast ni siquiera oznacza „nawet nie”. Wysunięcie tematu na początek, jak w A María, la vi ayer, ustawia rozmowę wokół wybranej osoby lub rzeczy i często wymaga dodatkowego zaimka.
Hiszpańskie zdrobnienia, takie jak momentito („chwileczka”), i zgrubienia, takie jak hombrón („wielki chłop”), mówią nie tylko o wielkości, lecz także o nastawieniu mówiącego. Przyrostki -ito/-ita zwykle zdrabniają lub wyrażają czułość, -illo/-illa mogą dodatkowo lekceważyć, a -ón/-ona, -azo/-aza, -ote/-ota często wzmacniają cechę lub ocenę. Żadna z tych końcówek nie ma jednak jednego niezmiennego wydźwięku: liczą się całe słowo, ton i region.
C2 (8)
Indicativo (tryb oznajmujący, którym przedstawiamy treść jako własne stwierdzenie) i subjuntivo (tryb, który pozwala m.in. wyrazić wątpliwość, możliwość albo potraktować treść jako tło) nie dzielą zdań po prostu na prawdziwe i nieprawdziwe. No creo que venga znaczy „Nie sądzę, żeby przyszedł”, a Creo que no viene — „Sądzę, że nie przyjdzie”. Po aunque indicativo zwykle wprowadza przeszkodę jako fakt, natomiast subjuntivo może oznaczać zarówno przeszkodę hipotetyczną, jak i fakt znany rozmówcom, który nie zmienia decyzji.
Hiszpański ma wiele równoprawnych odmian regionalnych: vos tenés razón znaczy „masz rację”, podobnie jak tú tienes razón. W Ameryce Łacińskiej ustedes służy do zwracania się do kilku osób zarówno poufale, jak i oficjalnie, a w większości Hiszpanii w relacjach nieformalnych używa się vosotros/vosotras. Różne nazwy tego samego przedmiotu, takie jak coche, carro, auto („samochód”), nie są błędami — trzeba jedynie wiedzieć, gdzie i w jakiej sytuacji brzmią naturalnie.
Rejestr potoczny to sposób mówienia używany w swobodnych kontaktach: ze znajomymi, w rodzinie czy na prywatnym czacie. Wyrazy takie jak vale — „dobra”, venga — „no chodź” i o sea — „to znaczy” nie tylko przekazują treść, lecz także pokazują nastawienie rozmówcy i pomagają prowadzić rozmowę. Ich sens zależy od sytuacji, tonu głosu i regionu; potoczność nie oznacza ani niepoprawności, ani koniecznie wulgarności.
Rozbudowane zdanie hiszpańskie pozostaje czytelne, gdy wiadomo, która część niesie główną informację, a które ją uzupełniają. Pary no solo… sino también („nie tylko… lecz także”), tanto… como („zarówno… jak i”) oraz cuanto más… más („im więcej… tym więcej”) porządkują związki między treściami. Wtrącenia pozwalają dodać komentarz, a wielokropek może celowo pozostawić wypowiedź niedokończoną — nie zastępują jednak kontroli nad budową zdania.
Środki retoryczne pozwalają nie tylko przekazać wiadomość, lecz także nadać jej siłę, rytm lub odcień emocjonalny. Hiszpańskie No está mal („Nieźle”) może być pochwałą, a ¡Me muero de hambre! („Umieram z głodu!”) zwykle wyraża wielki apetyt, nie zagrożenie życia. Aby dobrze rozumieć takie wypowiedzi, trzeba uwzględnić sytuację, ton głosu i to, jaki efekt chce osiągnąć mówiący.
Hiszpańskie łączniki wypowiedzi pokazują, jak kolejna myśl wiąże się z poprzednią: sin embargo sygnalizuje „mimo to”, en cambio zestawia różnice, a por consiguiente wprowadza wynik lub wniosek. Nie są ozdobnikami: wybór łącznika zmienia sposób rozumienia argumentu. Zwykle oddzielamy je przecinkami, na przykład: El proyecto es caro; sin embargo, merece la pena — „Projekt jest drogi, mimo to warto go zrealizować”.
Hiszpański język urzędowy służy do składania wniosków, ogłaszania decyzji i precyzyjnego określania praw oraz obowiązków. Rozpoznasz go po konstrukcjach takich jak Se informa de que… („Informuje się, że…”), nazwach czynności zamiast czasowników i utrwalonych formułach dokumentów. Warto umieć je odczytywać, ale we własnym piśmie lepiej wybierać jasne zdania niż mnożyć urzędowe ozdobniki.
Hiszpańskiego idiomu uczymy się jako całości: costar un ojo de la cara znaczy „kosztować majątek”, a nie opisuje zapłaty okiem. Stałe połączenie słów nie oznacza jednak niezmiennego zdania: czasownik można odmieniać, np. Me costó un ojo de la cara — „Kosztowało mnie to majątek”. O naturalności wypowiedzi decyduje także sytuacja: Vamos al grano („Przejdźmy do rzeczy”) może usprawnić rozmowę albo zabrzmieć niecierpliwie.