A1

Liczebniki główne w języku hiszpańskim

Números Cardinales

Ten artykuł jest częścią drzewa gramatyki języka hiszpański w Settemila Lingue.

W skrócie

Hiszpańskie liczebniki główne odpowiadają na pytanie „ile?”: uno, dos, tres to „jeden, dwa, trzy”. Liczby od 16 do 29 zapisuje się jednym wyrazem, np. dieciséis, veintidós, a od 31 do 99 dziesiątki i jedności łączy się słowem y: treinta y dos. Przed nazwą rzeczy rodzaju męskiego uno zmienia się w un, a przed nazwą rodzaju żeńskiego w una: un libro, una mesa. Dokładnie sto to cien, również w wyrażeniu cien euros; w liczbach większych od stu pojawia się ciento, np. ciento dos.

Na początek

Liczebniki główne przydają się od pierwszych rozmów: przy podawaniu wieku, robieniu zakupów, kupowaniu biletów czy ustalaniu liczby uczestników spotkania. Na poziomie A1 najważniejsze jest sprawne rozpoznawanie liczb od 0 do 100 i łączenie ich z nazwami tego, co liczymy. Samo recytowanie kolejnych liczb nie wystarczy — warto od początku ćwiczyć całe wyrażenia, takie jak dos cafés („dwie kawy”) i veintiún euros („dwadzieścia jeden euro”).

Dla osoby polskojęzycznej układ większych liczb jest dość intuicyjny: najpierw dziesiątki, potem jedności. Inaczej działa jednak łączenie liczebnika z rzeczownikiem, czyli wyrazem nazywającym osobę, rzecz lub zjawisko. Po polsku mówimy „dwie książki”, ale „pięć książek”; po hiszpańsku w obu sytuacjach wystarcza ta sama forma liczby mnogiej: dos libros, cinco libros. Więcej uwagi wymagają pisownia oraz końcówka liczebnika oznaczającego jeden.

Jak tworzyć i stosować liczebniki

Liczby od 0 do 15 — baza do zapamiętania

Tych form najlepiej nauczyć się jako osobnej grupy. Zwłaszcza liczby od 11 do 15 mają własne nazwy, których nie da się po prostu złożyć z wyrazów oznaczających dziesięć i kolejną jedność.

Liczba Po hiszpańsku Po polsku
0 cero zero
1 uno jeden
2 dos dwa
3 tres trzy
4 cuatro cztery
5 cinco pięć
6 seis sześć
7 siete siedem
8 ocho osiem
9 nueve dziewięć
10 diez dziesięć
11 once jedenaście
12 doce dwanaście
13 trece trzynaście
14 catorce czternaście
15 quince piętnaście

Przy liczeniu na głos używaj uno: uno, dos, tres. Nie skracaj go do un tylko dlatego, że myślisz o liczonych przedmiotach. Skrócenie zależy od budowy konkretnego wyrażenia, a nie od samej sytuacji liczenia.

Od 16 do 29 — jeden wyraz

Od 16 do 19 pojawia się początek dieci-, a od 21 do 29 — veinti-. Liczba 20 ma osobną formę veinte. W tych liczebnikach nie dopisujemy osobnego y, czyli „i”.

Liczba Po hiszpańsku Po polsku
16 dieciséis szesnaście
17 diecisiete siedemnaście
18 dieciocho osiemnaście
19 diecinueve dziewiętnaście
20 veinte dwadzieścia
21 veintiuno dwadzieścia jeden
22 veintidós dwadzieścia dwa
23 veintitrés dwadzieścia trzy
24 veinticuatro dwadzieścia cztery
25 veinticinco dwadzieścia pięć
26 veintiséis dwadzieścia sześć
27 veintisiete dwadzieścia siedem
28 veintiocho dwadzieścia osiem
29 veintinueve dwadzieścia dziewięć

Zapamiętaj kreskę nad samogłoską w czterech formach: dieciséis, veintidós, veintitrés, veintiséis. To znak akcentu, czyli wskazówka, którą sylabę wymawiać mocniej. Nie jest ozdobą i należy go zachowywać także w krótkich wiadomościach.

Zwróć uwagę na różnicę między samodzielnym dos a końcówką w veintidós: osobne dos nie ma znaku akcentu. Podobnie piszemy tres, lecz veintitrés, oraz seis, lecz veintiséis. Zmienia się budowa całego wyrazu, więc nie wystarczy skopiować pisowni jedności.

Dziesiątki i liczby od 31 do 99

Najpierw opanuj pełne dziesiątki. Szczególnie łatwo pomylić sesenta i setenta, dlatego warto zestawiać je ze sobą podczas ćwiczeń słuchowych.

Liczba Po hiszpańsku Po polsku
30 treinta trzydzieści
40 cuarenta czterdzieści
50 cincuenta pięćdziesiąt
60 sesenta sześćdziesiąt
70 setenta siedemdziesiąt
80 ochenta osiemdziesiąt
90 noventa dziewięćdziesiąt
100 cien sto

W liczbach od 31 do 99, które nie są pełnymi dziesiątkami, stosuj schemat dziesiątki + y + jedności:

  • treinta y dos — trzydzieści dwa;
  • cuarenta y siete — czterdzieści siedem;
  • sesenta y ocho — sześćdziesiąt osiem;
  • noventa y nueve — dziewięćdziesiąt dziewięć.

Po polsku nie wstawiamy „i” między dziesiątki a jedności. Ten nawyk może prowadzić do opuszczania hiszpańskiego y. Ucz się więc nie samego treinta, ale od razu pary treinta — treinta y dos.

Kiedy używać uno, un i una?

Hiszpański ma rodzaj gramatyczny, czyli podział rzeczowników na męskie i żeńskie. Nie należy go odgadywać na podstawie polskiego tłumaczenia: libro („książka”) jest rodzaju męskiego, mimo że polska „książka” jest żeńska.

Gdy liczebnik oznaczający jeden stoi przed rzeczownikiem, dopasowujemy jego zakończenie do rodzaju tego rzeczownika. Dotyczy to także liczb kończących się na jeden, takich jak 21, 31 czy 91.

Sytuacja Po hiszpańsku Po polsku
Samodzielna nazwa liczby uno jeden
Przed rzeczownikiem męskim un libro jedna książka
Przed rzeczownikiem żeńskim una mesa jeden stół
21 przed rzeczownikiem męskim veintiún libros dwadzieścia jeden książek
21 przed rzeczownikiem żeńskim veintiuna mesas dwadzieścia jeden stołów
31 przed rzeczownikiem męskim treinta y un días trzydzieści jeden dni
31 przed rzeczownikiem żeńskim treinta y una páginas trzydzieści jeden stron

Forma veintiún ma znak akcentu, ale veintiuna go nie ma. W wyrażeniu treinta y un również nie stawiamy kreski nad un.

Jeżeli nie podajesz nazwy liczonej rzeczy, nie skracaj mechanicznie formy do un. Na pytanie ¿Cuántos libros tienes? („Ile masz książek?”) można odpowiedzieć Tengo veintiuno („Mam dwadzieścia jeden”). Gdy z kontekstu wynika rzeczownik żeński, zachowuje się żeńską końcówkę: ¿Cuántas entradas necesitas? — Una („Ile biletów potrzebujesz? — Jeden”).

Pozostałe liczebniki i liczba mnoga

Od 2 do 100 tylko liczby zakończone na jeden wymagają opisanej zmiany końcówki. Pozostałe podstawowe liczebniki zachowują tę samą formę przed rzeczownikami męskimi i żeńskimi: dos libros („dwie książki”), dos mesas („dwa stoły”), cuarenta alumnos („czterdziestu uczniów”), cuarenta alumnas („czterdzieści uczennic”).

Rzeczownik po liczebniku większym od jednego występuje w liczbie mnogiej. Nie ma tu polskiego rozróżnienia między „trzy bilety” a „sześć biletów”: po hiszpańsku to tres entradas i seis entradas. Także po 21 używa się liczby mnogiej: veintiún libros, a nie formy pojedynczej libro.

Cien i ciento — dokładnie sto czy sto z dodatkiem?

Cien oznacza dokładnie 100. Używa się go zarówno samodzielnie, jak i przed nazwą tego, co liczymy:

  • Tenemos cien — Mamy sto;
  • cien euros — sto euro;
  • cien personas — sto osób.

Ciento rozpoczyna liczby od 101 do 199: ciento uno („sto jeden”), ciento veinte („sto dwadzieścia”), ciento treinta y dos („sto trzydzieści dwa”). Nie wstawiamy y bezpośrednio po setce. Słowo y nadal łączy tylko dziesiątki i jedności: ciento treinta y dos.

To rozróżnienie warto poznać już przy nauce liczby 100, choć pozostałe setki można zostawić na później. Reguła nie brzmi „przed rzeczownikiem zawsze cien”: 101 euro to ciento un euros. O wyborze decyduje wartość liczby, nie sama obecność rzeczownika.

Przykłady w codziennych sytuacjach

Poniższe zdania pokazują, jak te same liczebniki działają podczas zakupów, rozmowy o wieku i podawania informacji organizacyjnych.

Po hiszpańsku Po polsku Na co zwrócić uwagę
La temperatura es de cero grados. Temperatura wynosi zero stopni. Zero to cero.
Quiero un café y dos tostadas. Poproszę kawę i dwie grzanki. Un przed rzeczownikiem męskim.
Solo queda una entrada. Został tylko jeden bilet. Entrada jest rodzaju żeńskiego.
Tengo dieciséis años. Mam szesnaście lat. Wiek podajemy z tener, czyli „mieć”.
El billete cuesta veintidós euros. Bilet kosztuje dwadzieścia dwa euro. Jeden wyraz ze znakiem akcentu.
Hay veintiún alumnos en el grupo. W grupie jest dwudziestu jeden uczniów. Veintiuno zmienia się w veintiún.
Necesitamos veintiuna sillas. Potrzebujemy dwudziestu jeden krzeseł. Żeńska forma veintiuna.
Mi hermana tiene treinta y dos años. Moja siostra ma trzydzieści dwa lata. Y między dziesiątkami a jednościami.
La reunión dura cuarenta y cinco minutos. Spotkanie trwa czterdzieści pięć minut. Ten sam schemat tworzenia liczby.
El autobús sale en sesenta minutos. Autobus odjeżdża za sześćdziesiąt minut. Pełna dziesiątka bez y.
Este libro tiene noventa y una páginas. Ta książka ma dziewięćdziesiąt jeden stron. Una zgadza się z żeńskim páginas.
El curso cuesta cien euros. Kurs kosztuje sto euro. Dokładnie 100: cien.
Han vendido ciento dos entradas. Sprzedano sto dwa bilety. Przy 102 używamy ciento.

Najczęstsze błędy

1. Rozdzielanie liczebników od 16 do 29

  • Błędnie: diez y seis, veinte y dos.
  • Poprawnie: dieciséis, veintidós — szesnaście, dwadzieścia dwa.
  • Dlaczego: współczesne podstawowe formy tych liczebników zapisuje się łącznie. Osobne y ćwicz od liczby 31.

2. Pomijanie y po dziesiątkach

  • Błędnie: treinta dos euros.
  • Poprawnie: treinta y dos euros — trzydzieści dwa euro.
  • Dlaczego: polskie „trzydzieści dwa” nie zawiera spójnika, czyli słowa łączącego dwa elementy. Hiszpański wymaga tutaj y.

3. Pozostawianie uno przed rzeczownikiem męskim

  • Błędnie: veintiuno euros.
  • Poprawnie: veintiún euros — dwadzieścia jeden euro.
  • Dlaczego: przed rzeczownikiem męskim końcowe uno skraca się do un. W liczbie 21 trzeba dodatkowo pamiętać o znaku akcentu.

4. Kierowanie się rodzajem polskiego wyrazu

  • Błędnie: treinta y un personas.
  • Poprawnie: treinta y una personas — trzydzieści jeden osób.
  • Dlaczego: hiszpańskie persona jest rodzaju żeńskiego, niezależnie od tego, czy mowa o kobietach, mężczyznach czy grupie mieszanej. Liczebnik dopasowuje się do hiszpańskiego rzeczownika, a nie do płci osób ani polskiej formy liczby.

5. Zamiana cien i ciento

  • Błędnie: ciento euros przy kwocie 100 euro; cien dos euros przy kwocie 102 euro.
  • Poprawnie: cien euros — sto euro; ciento dos euros — sto dwa euro.
  • Dlaczego: dokładnie sto to cien, natomiast 101–199 zaczyna się od ciento.

6. Dodawanie y po setce

  • Błędnie: ciento y veinte.
  • Poprawnie: ciento veinte — sto dwadzieścia.
  • Dlaczego: y nie jest ogólnym łącznikiem wszystkich części liczby. W podstawowym schemacie pojawia się między dziesiątkami a jednościami: ciento veintidós („sto dwadzieścia dwa”), ale ciento treinta y dos („sto trzydzieści dwa”).

Uwagi praktyczne

Pytanie o liczbę: cuántos i cuántas

„Ile?” to przed nazwą liczonych rzeczy ¿cuántos? albo ¿cuántas?. Wybór zależy od rodzaju rzeczownika: ¿Cuántos días? („Ile dni?”), lecz ¿Cuántas noches? („Ile nocy?”). Odpowiedź może być bardzo krótka: Tres („Trzy”). W pytaniach zachowuj znak akcentu w cuántos i cuántas.

Wiek, ceny i numery

Wiek podaje się za pomocą tener: Tengo veinticinco años („Mam dwadzieścia pięć lat”). W cenach usłyszysz Cuesta treinta euros („To kosztuje trzydzieści euro”). Nie przenoś polskiej nieodmienności słowa „euro” na hiszpański: standardowa liczba mnoga to euros.

Numer identyfikacyjny nie musi być odczytywany jak jedna duża liczba. W numerach telefonów cyfry często podaje się pojedynczo lub w grupach; początkowe zero odczytuje się jako cero. Zapis 021 nie jest wtedy zwykłą liczbą 21, lecz ciągiem znaków. Dla jasności możesz powiedzieć cero, dos, uno („zero, dwa, jeden”).

Ilość a kolejność

Liczebnik główny mówi, ile czegoś jest: dos páginas to „dwie strony”. Może też służyć jako oznaczenie: la página dos to „strona druga”, a dosłowniej „strona numer dwa”. Nie jest to to samo co opisywanie miejsca w kolejności za pomocą liczebnika porządkowego, czyli wyrazu takiego jak „pierwszy” lub „drugi”.

Dla dociekliwych — poza podstawami

Poniższych szczegółów nie trzeba opanować przed pierwszymi zakupami po hiszpańsku. Przydadzą się jednak przy czytaniu tekstów i układaniu bardziej rozbudowanych wypowiedzi.

Żeńskie rzeczowniki zaczynające się od akcentowanego a

Przed żeńskim rzeczownikiem rozpoczynającym się od mocno wymawianego a- lub ha- stosuje się formy un, veintiún, treinta y un zamiast form zakończonych na -una: un águila („jeden orzeł”), veintiún águilas („dwadzieścia jeden orłów”). Nie oznacza to zmiany rodzaju rzeczownika: águila pozostaje żeńskie.

Ważny jest akcent w wymowie, nie sama litera na początku. Dlatego mówimy una amiga („jedna koleżanka”) i veintiuna amigas („dwadzieścia jeden koleżanek”): w amiga mocniej wymawia się środkową sylabę, nie początkowe a.

Skrócenie także przed dodatkowym określeniem

Skrócenie uno może występować również wtedy, gdy między liczebnikiem a rzeczownikiem stoi przymiotnik, czyli wyraz opisujący cechę. Na przykład un buen libro to „jedna dobra książka”, a veintiún nuevos alumnos — „dwudziestu jeden nowych uczniów”. Nadal liczymy rzeczownik męski, więc nie wracamy do uno.

Gdy liczba jest nazwą, a nie ilością

Porównaj veintiuna páginas („dwadzieścia jeden stron”) i la página veintiuno („strona dwudziesta pierwsza”, czyli strona numer 21). W pierwszym wyrażeniu liczebnik określa ilość i przyjmuje żeńską końcówkę. W drugim jest etykietą liczbową stojącą po rzeczowniku i zachowuje formę veintiuno.

Podobnie el número uno oznacza „numer jeden”. W takim wyrażeniu nie skracamy uno, ponieważ nie stoi ono przed nazwą liczonej rzeczy.

Procenty i większe liczby

Przy dokładnie stu procentach zwykła forma to el cien por cien lub el ciento por ciento — oba wyrażenia znaczą „sto procent”. To utrwalone połączenia; nie należy na ich podstawie tworzyć formy ciento euros dla kwoty 100 euro.

Powyżej omawianego zakresu pojawia się nowa zasada: setki od 200 do 900 dopasowują końcówkę do rodzaju, np. doscientos libros („dwieście książek”), ale doscientas páginas („dwieście stron”). Samo cien oraz ciento pozostaje niezmienne: cien libros, cien páginas, ciento dos libros, ciento dos páginas. Najpierw utrwal jednak schemat do stu — to podstawa dalszego liczenia.

Jak ćwiczyć

  1. Łącz zapis z wymową. Zapisz na małych kartkach 16, 22, 23, 26, 60 i 70. Losuj je, wypowiadaj po hiszpańsku, a potem zapisuj słownie z pamięci. Sprawdź szczególnie znaki akcentu oraz różnicę między sesenta a setenta.
  2. Zmieniaj samą nazwę rzeczy. Dla 1, 21, 31 i 91 twórz pary z libros („książki”) i páginas („strony”). Przy liczbie 1 użyj liczby pojedynczej. Powinny powstać m.in. un libro, una página, veintiún libros, veintiuna páginas. Tak łatwiej zauważyć, że końcówka zależy od hiszpańskiego wyrazu.
  3. Odtwarzaj codzienne sytuacje. Zapisz trzy ceny, wiek dwóch osób i liczbę gości na spotkaniu. Ułóż pełne zdania z cuesta („kosztuje”), tiene („ma”) i hay („jest, są”). Na koniec porównaj trzy kwoty: cien euros, ciento un euros, ciento dos euros — sto, sto jeden i sto dwa euro.

Powiązane zagadnienia

  • Liczebniki porządkowe — jak mówić „pierwszy”, „drugi” i „trzeci” oraz odróżniać ilość od miejsca w kolejności.
  • Godziny i daty — wykorzystanie liczb przy umawianiu spotkań, podawaniu godziny i zapisywaniu dat.

Koncepcje, które na tym bazują

Więcej koncepcji A1

Ta koncepcja w innych językach

Porównaj we wszystkich językach