A1

İtalyancada Volere (İstemek) Fiili

Il Verbo Volere

Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İtalyanca dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.

Kısaca

İtalyancada volere, “istemek” demektir; şimdiki zaman biçimleri voglio, vuoi, vuole, vogliamo, volete, vogliono şeklindedir. Bir şeyi istemek için ardından isim, bir eylemi yapmak istemek içinse mastar, yani fiilin sözlük biçimi gelir: Voglio un caffè “Bir kahve istiyorum”, Voglio partire “Gitmek istiyorum.” Kibar bir istekte bulunurken çoğu zaman voglio yerine vorrei “isterdim / rica edebilir miyim?” kullanılır.

Genel bakış

Bir kafede ne içmek istediğinizi söylemek, arkadaşınıza akşamki planını sormak veya istemediğiniz bir öneriyi geri çevirmek için volere gerekir. A1 düzeyinde öğrenilen bu fiil, yalnızca bir nesneye duyulan isteği değil, bir işi yapma arzusunu ya da niyetini de anlatır. Ancak bir şeyi istemek, onu yapabilecek durumda olmak veya yapmak zorunda olmakla aynı şey değildir.

Türkçedeki “istemek” iyi bir başlangıç noktasıdır: “Kahve istiyorum” ile “Kahve içmek istiyorum” ayrımı İtalyancada da vardır. Buna karşılık sözcük sırası farklıdır. Türkçede “gitmek istiyorum” derken eylemi önce söyleriz; İtalyancada önce çekilmiş volere, sonra yapılmak istenen eylem gelir: Voglio andare. Bu kullanımda volere bir kiplik fiilidir; yani başka bir eyleme istek, zorunluluk veya imkân gibi bir anlam katan fiillerden biridir.

Başlangıçta aşağıdaki altı biçimi ve iki temel yapıyı öğrenmek yeterlidir. Daha sonra nezaket, geçmişteki istekler, başka birinin bir şey yapmasını isteme ve kalıplaşmış ifadeler devreye girer. Bu ayrıntılar, temel kuralı gölgelememesi için ileride ayrı bir bölümde ele alınıyor.

Yapı ve işleyiş

Şimdiki zaman çekimi

Volere düzensiz bir fiildir: Biçimleri yalnızca tek bir köke düzenli ekler getirerek oluşturamazsınız. İtalyancadaki presente, yani şimdiki zaman çekimi, Türkçeye bağlama göre hem “istiyorum” hem “isterim” diye çevrilebilir.

Kişi İtalyanca Türkçe
Birinci tekil io voglio ben istiyorum
İkinci tekil tu vuoi sen istiyorsun
Üçüncü tekil lui / lei vuole o istiyor
Kibar hitap, tek kişi Lei vuole siz istiyorsunuz
Birinci çoğul noi vogliamo biz istiyoruz
İkinci çoğul voi volete siz istiyorsunuz
Üçüncü çoğul loro vogliono onlar istiyorlar

Özellikle vuoi ile vuole biçimlerini birbirinden ayırın. Voglio, vogliamo, vogliono biçimlerindeki gli, Türkçedeki düz bir “g” sesi gibi okunmaz; dilin orta kısmının damağa yaklaştığı bir sestir. Doğru ses kaydını dinlemek, yazıdan tahmin etmeye çalışmaktan daha yararlıdır.

Özne, cümlede isteğin kime ait olduğunu gösteren kişi veya sözdür. Türkçedeki gibi İtalyancada da özneyi her seferinde söylemek gerekmez: Voglio zaten “istiyorum” anlamını taşır. Io voglio derseniz “ben” ayrıca vurgulanabilir.

  • Voglio restare. — Kalmak istiyorum.
  • Io voglio restare, ma tu vuoi partire. — Ben kalmak istiyorum ama sen gitmek istiyorsun.

Bir şeyi istemek: volere + isim

İsim, bir varlığı veya kavramı adlandıran sözcüktür; örneğin “kahve”, “bilet”, “yardım”. Bir şeyi istediğinizde volere sonrasında o şeyin adı gelir:

Çekilmiş volere + istenen şey

  • Voglio un caffè. — Bir kahve istiyorum.
  • Vogliamo due biglietti. — İki bilet istiyoruz.
  • Non vuole aiuto. — Yardım istemiyor.

Un, una, il, la gibi sözcükler artikeldir; ismin belirsiz mi yoksa belirli mi olduğunu ve dilbilgisel özelliklerini gösterir. Türkçede artikel sistemi bulunmadığı için bunları atlamak kolaydır. Bir porsiyon kahve isterken doğal başlangıç örneği un caffè olur. Ancak buradan her ismin önünde mutlaka artikel bulunacağı sonucunu çıkarmayın: Non vuole aiuto cümlesinde genel anlamdaki “yardım” artikelsizdir.

Bir şey yapmak istemek: volere + mastar

Mastar, Türkçedeki “gelmek, yemek, uyumak” gibi kişi belirtmeyen fiil biçimidir. İtalyancada sözlükte gördüğünüz venire, mangiare, dormire biçimleri mastardır. Volere sonrasında ikinci fiil bu biçimde kalır:

Çekilmiş volere + mastar

  • Vuoi venire? — Gelmek ister misin?
  • Vogliamo andare al cinema. — Sinemaya gitmek istiyoruz.
  • Vogliono imparare l’italiano. — İtalyanca öğrenmek istiyorlar.

Kişiye göre değişen bölüm volere olur; ikinci fiili yeniden çekmezsiniz. “Biz konuşmak istiyoruz” derken vogliamo parlare kullanılır, vogliamo parliamo değil.

Araya sırf iki fiili bağlamak için di veya a koyulmaz. Voglio mangiare “Yemek yemek istiyorum” yeterlidir. Buna karşılık ikinci fiilin kendi yapısı bir edat, yani sözcükler arasında ilişki kuran bir bağlayıcı gerektiriyorsa o edat kalır: Voglio parlare con Anna “Anna ile konuşmak istiyorum.” Buradaki con, volere ile değil, “biriyle konuşmak” ifadesiyle ilgilidir.

Olumsuz cümle ve soru

Olumsuzluk için non, çekilmiş fiilin önüne gelir:

  • Non voglio uscire. — Dışarı çıkmak istemiyorum.
  • Non vogliamo aspettare. — Beklemek istemiyoruz.

Türkçede “istemiyorum” sözcüğünün içindeki olumsuzluk, İtalyancada ayrı bir sözcükle kurulur. Önce non, sonra uygun volere biçimi, ardından varsa mastar gelir.

Evet-hayır sorusunda ayrı bir soru eki gerekmez. Yazıda soru işareti, konuşmada tonlama kullanılır:

  • Vuoi un tè? — Çay ister misin?
  • Volete mangiare qui? — Burada yemek ister misiniz?

Soru sözcüğü de başta bulunabilir: Che cosa vuoi? “Ne istiyorsun?” Bu cümle tek başına söylendiğinde sert duyulabilir; örneğin bir arkadaşınla menüye bakarken Che cosa vuoi mangiare? “Ne yemek istiyorsun?” daha açık bir sorudur.

Türkçedeki “siz” için iki seçenek

Türkçede “siz” hem bir topluluğa hem saygı gösterilen tek kişiye seslenebilir. İtalyancada bu iki durum farklı çekim ister:

  • Signora, vuole un caffè? — Hanımefendi, kahve ister misiniz?
  • Ragazzi, volete un caffè? — Arkadaşlar, kahve ister misiniz?

Tek kişiye kibar hitapta Lei + vuole, birden çok kişiye seslenirken voi + volete kullanılır. Lei zamiri, yani ismin yerini tutan sözcük, kibar hitabı göstermek için büyük harfle yazılabilir; günümüzde küçük harfli kullanım da görülür. Çekimi belirleyen büyük harf değil, hitabın türüdür.

Bağlam içinde örnekler

Aşağıdaki örneklerde hem doğrudan istek hem teklif hem de plan konuşması vardır. Türkçe çevirilerdeki “istiyorum” ve “ister misin?” farkı, İtalyanca fiilin değişmesinden değil bağlamdan kaynaklanır.

İtalyanca Türkçe Açıklama
Voglio un caffè. Bir kahve istiyorum. İsimle doğrudan istek.
Vuoi venire? Gelmek ister misin? Arkadaşa yöneltilen davet.
Vuole parlare con Lei. Sizinle konuşmak istiyor. Konuşmak isteyen kişi “o”; son sözcük kibar “siz”.
Vogliamo andare al cinema. Sinemaya gitmek istiyoruz. Ortak plan.
Volete una bottiglia d’acqua? Bir şişe su ister misiniz? Birden çok kişiye teklif.
I bambini vogliono giocare fuori. Çocuklar dışarıda oynamak istiyor. Çoğul özneyle çekim.
Non voglio mangiare adesso. Şimdi yemek yemek istemiyorum. Olumsuz istek.
Che cosa vuoi fare domani? Yarın ne yapmak istiyorsun? Geleceğe yönelik niyet, şimdiki zamanla anlatılıyor.
Vuole sedersi, signora? Oturmak ister misiniz, hanımefendi? Tek kişiye kibar hitap.
Io voglio il tè, non il caffè. Ben kahve değil, çay istiyorum. Tercih karşılaştırması; “ben” vurgulu.
Vuoi restare o vuoi andare a casa? Kalmak mı istiyorsun, yoksa eve gitmek mi? İki seçenek arasında soru.
Vorrei un tavolo per due, per favore. İki kişilik bir masa rica edebilir miyim? Kibar talep.

Vuole parlare con Lei örneğinde iki ayrı kişi rolü vardır: vuole ile anlatılan kişi konuşmak istiyor; con Lei ise kiminle konuşmak istediğini gösteriyor. Türkçeye çevirirken bunu “Siz konuşmak istiyorsunuz” diye okumayın. Özne söylenmediği için konuşmak isteyen kişinin kim olduğu önceki konuşmadan anlaşılır.

Sık yapılan hatalar

1. İki fiili de kişiye göre çekmek

  • Yanlış: Voglio mangio.
  • Doğru: Voglio mangiare. — Yemek yemek istiyorum.
  • Neden? İsteği taşıyan fiil çekilir; yapılmak istenen eylem mastarda kalır. Türkçedeki “yemek istiyorum” yapısını düşünmek bu ayrımı kolaylaştırır.

2. Mastarın önüne gereksiz di eklemek

  • Yanlış: Vuoi di venire?
  • Doğru: Vuoi venire? — Gelmek ister misin?
  • Neden? Volere, ardından gelen mastara doğrudan bağlanır. Başka bir İtalyanca fiille öğrendiğiniz bağlantıyı bütün fiillere taşımayın.

3. Olumsuzluk sözcüğünü sona bırakmak

  • Yanlış: Voglio non uscire. — “Dışarı çıkmak istemiyorum” demek için.
  • Doğru: Non voglio uscire. — Dışarı çıkmak istemiyorum.
  • Neden? Genel isteksizlikte non, voglio önüne gelir. Voglio non uscire özel bir vurguyla “İstediğim şey dışarı çıkmamak” anlamına gelebilir; başlangıçtaki tarafsız olumsuz cümle bu değildir.

4. Tek kişiye kibar hitapta çoğul biçim kullanmak

  • Yanlış: Lei volete un tè?
  • Doğru: Lei vuole un tè? — Çay ister misiniz?
  • Neden? Türkçedeki saygı bildiren “siz”, İtalyancada çoğul çekim gerektirmez. Volete birden fazla kişiye yöneliktir.

5. Düzensiz çekimi düzenliymiş gibi kurmak

  • Yanlış: Loro volono partire.
  • Doğru: Loro vogliono partire. — Onlar gitmek istiyorlar.
  • Neden? Volere biçimleri düzenli bir kalıptan bütünüyle çıkarılamaz. Özellikle voglio – vogliamo – vogliono grubunu birlikte çalışın.

6. Her alışverişte voglio demek

  • Uygun olmayan tercih: Voglio un caffè. — Yeni tanıştığınız bir görevliye yumuşak bir rica yöneltmek istediğinizde.
  • Daha uygun: Vorrei un caffè, per favore. — Bir kahve rica edebilir miyim?
  • Neden? İlk cümle dilbilgisi bakımından doğrudur; sorun tonudur. Voglio isteği doğrudan bildirir, vorrei ise talebi yumuşatır.

Kullanım notları

Voglio her zaman kaba değildir

Voglio imparare l’italiano “İtalyanca öğrenmek istiyorum” cümlesi sıradan ve doğaldır. Kendi hedefinizi açıklarken veya yakınınızla ne istediğinizi konuşurken voglio kullanabilirsiniz. Bir başkasından hizmet beklediğinizde aynı doğrudanlık daha buyurgan duyulabilir. Dolayısıyla voglio için “kaba sözcük” ezberi yapmak yerine, cümlenin kime yöneltildiğine bakın.

Bir teklif olan Vuoi un caffè? de yakınlar arasında doğaldır. Buna karşılık Vuoi chiudere la porta? bağlama ve ses tonuna göre gerçek bir tercih sorusu değil, “Kapıyı kapatır mısın?” anlamında bir rica olabilir. Özellikle sabırsız tonla söylendiğinde emir gibi duyulması da mümkündür.

İstemek, hoşlanmak ve yapabilmek aynı değildir

Volere belirli bir anda ne istediğinizi veya neye niyetlendiğinizi anlatır. Mi piace il caffè “Kahveyi severim” genel bir beğenidir; Voglio un caffè “Bir kahve istiyorum” ise o andaki istektir. Kahveyi seven biri şimdi kahve istemeyebilir.

Benzer şekilde Voglio venire, ma non posso “Gelmek istiyorum ama gelemiyorum” cümlesinde istek ile imkân ayrılır. Devo andare “Gitmem gerekiyor” ise zorunluluk bildirir. Türkçede de bu ayrımlar vardır; çeviri yaparken yalnızca ardından gelen eyleme değil, o eyleme karşı tutuma dikkat edin.

Kısa cevaplarda ikinci fiil söylenmeyebilir

Konuşmada neyin istendiği zaten biliniyorsa Sì, voglio “Evet, istiyorum” veya Se vuoi “İstersen” gibi kısa ifadeler duyabilirsiniz. Bunlar, nesnenin ya da eylemin bağlamdan anlaşıldığı kullanımlardır. Ancak her soruya böyle cevap vermek şart değildir: Vuoi un caffè? sorusuna Sì, grazie “Evet, teşekkürler” veya No, grazie “Hayır, teşekkürler” demek çoğu durumda daha doğaldır.

Temelin ötesi: İleride karşılaşacağınız kullanımlar

Bu bölümdeki yapıları A1 aşamasında hemen üretmek zorunda değilsiniz. Önce volere + isim ve volere + mastar yapılarında rahat edin; ardından aşağıdaki ayrımlar günlük konuşmaları anlamanızı kolaylaştırır.

Vorrei ile kibar istek ve varsayım

Vorrei, volere fiilinin condizionale biçimidir. Bu kip, yani konuşanın olaya yaklaşımını gösteren fiil biçimi, burada isteği daha dolaylı sunar. Türkçedeki “isterdim” geçmiş zaman gibi görünse de Vorrei un caffè genellikle şu anda yapılan kibar bir istektir.

Kişi İtalyanca Temel Türkçe karşılığı
Ben vorrei isterdim
Sen vorresti isterdin
O / kibar siz vorrebbe isterdi / isterdiniz
Biz vorremmo isterdik
Siz vorreste isterdiniz
Onlar vorrebbero isterlerdi
  • Vorrei parlare con il responsabile. — Yetkili kişiyle görüşmek istiyorum.
  • Vorresti venire con noi? — Bizimle gelmek ister miydin?

Bu biçimler yalnızca nezaket bildirmez. Vorrei viaggiare di più, ma non ho tempo “Daha çok seyahat etmek isterdim ama zamanım yok” cümlesinde gerçekleşmesi zor bir istek anlatılır. Hangi anlamın öne çıktığını konuşmanın durumu belirler.

İsteyen kişi ile eylemi yapan kişi farklıysa

Voglio partire cümlesinde hem isteyen hem gidecek olan kişiyim. Başkasının gitmesini istiyorsam aynı mastar kalıbı yetmez. Yaygın yapı volere + che + congiuntivo olur. Congiuntivo, burada bir olayın gerçekleşmesini isteme gibi durumlarda kullanılan özel bir fiil kipidir.

  • Voglio che tu venga con me. — Benimle gelmeni istiyorum.
  • Vogliamo che tutti siano pronti. — Herkesin hazır olmasını istiyoruz.

Bu yapıdaki venga ve siano biçimlerini başlangıçta tanımanız yeterlidir. Türkçede “gelmek istiyorum” ile “gelmeni istiyorum” arasındaki farkı düşünün: İkinci cümlede eylemi yapması istenen kişi değişir. İtalyancada da bu değişiklik cümle yapısına yansır.

Zamirlerin yeri

“Onu, bana, kendini” gibi sözcükler isimleri veya kişileri tekrar etmeden anlatmaya yarar. İtalyancada kısa nesne zamirleri, yani eylemin kimi ya da neyi ilgilendirdiğini gösteren küçük sözcükler, volere ile iki farklı yerde bulunabilir:

  • Lo voglio comprare. — Onu satın almak istiyorum.
  • Voglio comprarlo. — Onu satın almak istiyorum.

İkinci biçimde zamir mastara eklenir ve mastarın sonundaki -e düşer: comprare + lo → comprarlo. Aynı yer değişikliği, eylemi yapan kişiye geri dönen dönüşlü zamirlerde de görülür:

  • Mi voglio alzare presto. — Erken kalkmak istiyorum.
  • Voglio alzarmi presto. — Erken kalkmak istiyorum.

Zamiri iki yerde birden kullanmayın. Bu iki seçenekten birini seçmek yeterlidir.

Geçmişte istemek

Volevo, geçmişte sürmekte olan bir isteği veya niyeti anlatabilir: Volevo chiamarti, ma ero al lavoro “Seni aramak istiyordum ama işteydim.” Ayrıca Volevo un’informazione “Bir bilgi rica edecektim” gibi cümlelerde isteği yumuşatır; burada kişi hâlâ bilgi istiyor olabilir. Türkçedeki “Bir şey soracaktım” kullanımını düşünmek yararlıdır.

Ho voluto, yardımcı fiil, yani zamanı kurmaya yardım eden fiil ile voluto biçiminin birleştiği tamamlanmış geçmiş zaman yapısıdır. Ho voluto provare “Denemek istedim” bağlama göre kararlı bir seçimi de öne çıkarabilir. Voluto, volere fiilinin bu birleşik zamanlarda kullanılan geçmiş zaman ortaç biçimidir.

Başka bir mastarla birlikte kullanıldığında yardımcı fiil seçimi ayrıntılanır. Temel örnekler Ho voluto mangiare “Yemek yemek istedim” ve Sono voluto andare a casa “Eve gitmek istedim” şeklindedir; ikinci cümleyi kadın bir konuşmacı Sono voluta andare a casa diye söyler. Hareket fiilleriyle Ho voluto andare kullanımına da rastlanır. Bu değişkenlik, başlangıç düzeyindeki şimdiki zaman kuralını değiştirmez; geçmiş zamanları öğrenirken ayrıca çalışılmalıdır.

Sık duyulan kalıplar

Bazı ifadelerde volere sözcüğünü tek başına “istemek” diye çevirmek yanıltıcıdır:

  • Che cosa vuol dire questa parola? — Bu sözcük ne anlama geliyor? Voler dire, “anlamına gelmek” demektir; vuol burada vuole biçiminin kısalmış hâlidir.
  • Ti voglio bene. — Seni seviyorum. Yakınlık ve sevgi anlatan bu ifade ailede, arkadaşlıkta ve başka yakın ilişkilerde kullanılır; yalnızca romantik aşkla sınırlı değildir.
  • Ci vuole tempo. — Zaman gerekiyor. Volerci, gereken süreyi veya şeyi anlatır; çoğul isimle Ci vogliono due ore “İki saat gerekiyor” olur.

Bunları temel çekimin istisnaları gibi değil, ayrı anlam kazanmış bütün ifadeler olarak öğrenmek daha kolaydır.

Alıştırma önerileri

  1. İki sütunlu bir istek listesi oluşturun. Bir sütuna istediğiniz şeyleri, diğerine yapmak istediklerinizi yazın: Voglio un tè “Çay istiyorum”; Voglio bere un tè “Çay içmek istiyorum”. Sonra kişiyi değiştirip aynı çiftleri “biz” ve “onlar” için kurun. Böylece isimle mastar arasındaki farkı ve düzensiz çekimi birlikte çalışırsınız.
  2. Bir davet konuşmasını üç kez değiştirin. Vuoi venire? “Gelmek ister misin?” sorusunu önce bir arkadaşınıza, sonra bir gruba, sonra kibar hitap ettiğiniz tek kişiye yöneltin. Beklenen biçimler vuoi, volete, vuole olur. Her birine olumlu ve olumsuz cevap verin; özellikle non sözcüğünün yerini kontrol edin.
  3. Aynı isteği iki ortamda söyleyin. Evde ne içmek istediğinizi Voglio un caffè “Bir kahve istiyorum” ile belirtin; kafedeki siparişi Vorrei un caffè, per favore “Bir kahve rica edebilir miyim?” ile kurun. Amaç yalnızca biçimleri ezberlemek değil, doğrudan istek ile kibar rica arasındaki farkı hissetmektir.

İlgili konular

  • Ön bilgi: Düzenli -ARE fiilleri — Kişiye göre çekim ile mastar arasındaki farkı parlare gibi düzenli fiiller üzerinden pekiştirin; ardından aynı mastarları volere ile birleştirin.

Ön koşul

İtalyancada Düzenli -are FiilleriA1

Diğer A1 kavramları

Bu kavram diğer dillerde

Tüm dillerde karşılaştır