İtalyancada Piacere: Beğenmek ve Hoşlanmak
Il Verbo Piacere
Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İtalyanca dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.
Kısaca
İtalyancada piacere, Türkçedeki “hoşuna gitmek” gibi kurulur: Mi piace la pizza “Pizza hoşuma gidiyor”, yani “Pizzayı seviyorum” demektir. Hoşa giden şey tekilse piace, çoğulsa piacciono kullanılır; bir eylemden söz ederken de piace seçilir: Mi piace viaggiare — “Seyahat etmeyi seviyorum.” Mi, ti, gli, le, ci, vi gibi küçük sözcükler ise kimin hoşlandığını gösterir.
Genel bakış
Yemek sipariş ederken, bir filmi değerlendirirken veya yeni tanıştığınız biriyle ilgi alanlarınızı konuşurken piacere sürekli karşınıza çıkar. A1 düzeyinde öğrenilen bu fiil (iş, oluş veya durum bildiren sözcük), günlük hayatta çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. Türkçeye bağlama göre “sevmek”, “beğenmek” veya “hoşlanmak” diye çevrilir. Ancak cümleyi kurarken “Ben bunu seviyorum” yerine “Bu benim hoşuma gidiyor” düşüncesinden hareket etmek daha güvenlidir.
Türkçede iki anlatım da mümkündür: “Bu şarkıları seviyorum” ve “Bu şarkılar hoşuma gidiyor.” İtalyancadaki yapı ikinci anlatıma yakındır. Özne, yani cümlenin hakkında bilgi verdiği ve fiilin çekimini belirleyen kişi ya da şey, hoşlanan kişi değil, hoşa giden şeydir. Bu yüzden sevdiğiniz şey bir kitaptan birkaç kitaba dönüştüğünde fiil de değişir: Mi piace questo libro — “Bu kitabı beğeniyorum”; Mi piacciono questi libri — “Bu kitapları beğeniyorum.”
Bu konuda önce iki karar vermeyi alışkanlık hâline getirin: “Kim hoşlanıyor?” ve “Hoşa giden şey tekil mi, çoğul mu?” İlk karar küçük kişi sözcüğünü, ikinci karar fiilin biçimini belirler. Daha ileri kullanımlarda da aynı mantık korunur; yalnızca zaman veya cümle yapısı değişir.
Yapı nasıl kurulur?
1. Hoşlanan kişiyi ve hoşa giden şeyi ayırın
Temel sıra şöyledir:
Kimin hoşuna gidiyor? + piace / piacciono + ne hoşuna gidiyor?
Mi piace il caffè. — “Kahveyi seviyorum.”
Bu cümlede mi, “bana / benim hoşuma” anlamını taşır; il caffè, hoşa giden şeyi gösterir. Kahve tekil olduğu için piace kullanılır. Dilbilgisi açısından mi bir dolaylı nesne zamiridir: “kime?” sorusunu karşılayan, kişinin adı yerine kullanılan kısa biçimdir. Burada Türkçedeki “bana” sözüyle aynı işlevi düşünmek yeterlidir.
Ci piacciono i gatti. — “Kedileri seviyoruz.”
Burada hoşlananlar “biz” olsak da fiil “biz”e göre çekilmez. Hoşa giden şey i gatti, yani kedilerdir; çoğul oldukları için piacciono gerekir. Ci, yalnızca bu beğeninin bize ait olduğunu söyler.
2. Kimin hoşlandığını gösteren biçimler
Zamir, bir kişinin veya şeyin adını tekrar etmeden onun yerine kullanılan sözcüktür. Aşağıdaki kısa zamirler genellikle doğrudan çekimli fiilin önünde yer alır.
| Hoşlanan kişi | Kısa biçim | Bu yapıdaki karşılığı |
|---|---|---|
| Ben | mi | Bana, benim hoşuma |
| Sen | ti | Sana, senin hoşuna |
| O, erkek | gli | Ona, onun hoşuna |
| O, kadın | le | Ona, onun hoşuna |
| Biz | ci | Bize, bizim hoşumuza |
| Siz | vi | Size, sizin hoşunuza |
| Onlar | a loro | Onlara, onların hoşuna |
| Resmî hitapta siz | Le | Size, sizin hoşunuza |
Türkçede “o” kadın ve erkek için aynıdır; İtalyancada bu yapıdaki ayrımı özellikle öğrenmek gerekir. Gli piace viaggiare “O seyahat etmeyi seviyor” derken bir erkekten, Le piace viaggiare aynı anlamla bir kadından söz edebilir. Büyük harfle yazılan Le, resmî hitapta “size” anlamına da gelir. Büyük harf bir yazım tercihidir; konuşmada ve küçük harf kullanılan metinlerde anlamı bağlam belirler.
“Onlara” için a loro açık ve güvenli bir başlangıç biçimidir: A loro piace il mare — “Onlar denizi seviyor.” Günlük dilde çoğul kişiler için gli de çok yaygındır: Gli piace il mare bağlama göre “O denizi seviyor” veya “Onlar denizi seviyor” olabilir. Gli ile le arasındaki tekil ayrımı öğrenirken bu çoğul kullanımı ayrıca not edin.
3. Piace mı, piacciono mu?
Tekil, bir varlığı veya tek bir bütün olarak düşünülen şeyi; çoğul, birden fazla varlığı anlatır. İtalyancada hangi biçimi seçeceğinizi Türkçe çevirinin görünüşü değil, İtalyanca özne belirler.
| Hoşa giden şey | İtalyanca | Türkçe |
|---|---|---|
| Tekil bir şey | Mi piace questa città. | Bu şehri seviyorum. |
| Genel bir alan | Mi piace la musica. | Müziği seviyorum. |
| Çoğul şeyler | Mi piacciono queste scarpe. | Bu ayakkabıları beğeniyorum. |
| Bir eylem | Mi piace cucinare. | Yemek yapmayı seviyorum. |
La musica pek çok müzik türünü kapsayabilir, ama İtalyanca sözcük tekildir; dolayısıyla piace alır. Buna karşılık gli spaghetti İtalyancada çoğuldur: Mi piacciono gli spaghetti — “Spagettiyi seviyorum.” Türkçede “spagetti”yi çoğul söylemememiz İtalyanca çekimi değiştirmez.
Bir etkinliği anlatmak için mastar, yani fiilin kişi ve zamana göre çekilmemiş sözlük biçimi kullanılır. Türkçedeki “yüzmek”, “okumak” gibi düşünün. İtalyancada nuotare, leggere, dormire bu tür biçimlerdir. Mi piace leggere — “Okumayı seviyorum” cümlesinde okumak bir etkinlik olarak sunulduğu için piace gelir. Araya Türkçedeki “-meyi” ekine karşılık gelecek ayrı bir sözcük koymayın: bu yapıda mastardan önce di veya a gerekmez.
4. Bir kişinin adını açıkça söylemek
Kişiyi adıyla veya bir adla belirtmek için a kullanılır. Buradaki a, “kime?” ilişkisini kuran bir edattır; edat, sözcükler arasındaki ilişkiyi gösteren küçük sözcük demektir.
- A Marco piace il calcio. — “Marco futbolu seviyor.”
- A mia sorella piacciono i gatti. — “Kız kardeşim kedileri seviyor.”
“A kimin hoşuna?” sorusunu düşünmek, a sözcüğünü unutmamayı kolaylaştırır. Kişi bir zamirle özellikle vurgulanacaksa a me, a te, a lui, a lei, a noi, a voi, a loro biçimleri kullanılır.
Mi piace il tè nötr olarak “Çayı seviyorum” der. A me piace il tè ise “Ben çayı seviyorum” veya “Bana sorarsan, çayı severim” gibi karşılaştırmalı bir vurgu taşıyabilir. Örneğin arkadaşınız kahveyi tercih ettiğini söylediğinde kendi tercihinizi böyle belirtebilirsiniz.
5. Olumsuz cümle ve soru
Olumsuzluk için non, kısa zamirin önüne gelir:
- Non mi piace il latte. — “Sütü sevmiyorum.”
- Non ci piacciono questi colori. — “Bu renkleri beğenmiyoruz.”
Vurgulu uzun biçimde ise Non piace a me — “Benim hoşuma gitmiyor” gibi başka sıralamalar mümkün olsa da başlangıç için A me non piace… kalıbı daha kullanışlıdır: A me non piace il latte — “Ben sütü sevmiyorum.”
Soruda sözcükleri mutlaka ters çevirmeniz gerekmez. Konuşmada ses tonu, yazıda soru işareti yeterlidir: Ti piace questa canzone? — “Bu şarkıyı beğeniyor musun?” Soru sözcüğü de eklenebilir: Che cosa ti piace fare? — “Ne yapmayı seversin?” Kısa cevaplarda fiili yeniden kurabilirsiniz: Sì, mi piace — “Evet, beğeniyorum”; No, non mi piace — “Hayır, beğenmiyorum.”
Bağlam içinde örnekler
Aşağıdaki örneklerde önce kimin hoşlandığını bulun, ardından hoşa giden şeyin sayısına bakın. Türkçe çevirilerde her seferinde “hoşuna gitmek” kullanılmaması normaldir; günlük Türkçede çoğu zaman “sevmek” veya “beğenmek” daha doğal olur.
| İtalyanca | Türkçe | Açıklama |
|---|---|---|
| Mi piace la pizza. | Pizzayı seviyorum. | Genel bir yiyecek tercihi; tekil. |
| Ti piacciono i film? | Filmleri sever misin? | Hoşa giden şey çoğul. |
| Gli piace viaggiare. | O seyahat etmeyi seviyor. | Erkek bir kişiden söz ediliyor; etkinlik mastarla anlatılıyor. |
| Non ci piace il freddo. | Soğuğu sevmiyoruz. | Olumsuzluk, zamirden önce geliyor. |
| Le piacciono questi orecchini. | O bu küpeleri beğeniyor. | Bir kadından söz ediliyor; küpeler çoğul. |
| Vi piace il nuovo quartiere? | Yeni mahalleyi beğeniyor musunuz? | Birden fazla kişiye soru soruluyor. |
| A mia madre piace camminare. | Annem yürümeyi seviyor. | Kişinin kim olduğu açıkça söyleniyor. |
| A loro piacciono le città piccole. | Onlar küçük şehirleri seviyor. | Hoşlananlar da hoşa giden şehirler de çoğul. |
| Mi piace molto questo pane. | Bu ekmeği çok beğendim. | Mevcut beğeni Türkçede doğal olarak “beğendim” ile aktarılabilir. |
| Ti piace ascoltare la radio mentre cucini? | Yemek yaparken radyo dinlemeyi sever misin? | Hoşa giden şey bir etkinlik. |
| Signora, Le piace questo colore? | Hanımefendi, bu rengi beğeniyor musunuz? | Tek kişiye resmî hitap. |
| Mi piacciono i dolci, ma non mi piace il gelato al limone. | Tatlıları severim ama limonlu dondurmayı sevmem. | Aynı cümlede çoğul ve tekil karşılaştırılıyor. |
Sık yapılan hatalar
1. “Ben seviyorum” düşüncesiyle io kullanmak
- Yanlış: Io piace la pizza.
- Doğru: Mi piace la pizza. — “Pizzayı seviyorum.”
- Neden? Io, özne olarak “ben” demektir; burada gereken “bana / benim hoşuma” anlamındaki mi biçimidir. “Pizza benim hoşuma gidiyor” diye düşünün.
2. Çoğul şeylerle piace kullanmak
- Yanlış: Mi piace le montagne.
- Doğru: Mi piacciono le montagne. — “Dağları seviyorum.”
- Neden? Le montagne çoğuldur. Hoşlanan tek bir kişi olsa da fiil hoşa giden şeylere uyar.
3. Hoşlananlar çoğul diye piacciono seçmek
- Yanlış: Ci piacciono il mare.
- Doğru: Ci piace il mare. — “Denizi seviyoruz.”
- Neden? Ci bize işaret eder; fiilin sayısını belirlemez. Il mare tekildir.
4. Erkek ve kadın için aynı kısa zamiri kullanmak
- Yanlış: A mia sorella piace leggere. Gli piace anche scrivere.
- Doğru: A mia sorella piace leggere. Le piace anche scrivere. — “Kız kardeşim okumayı seviyor. Yazmayı da seviyor.”
- Neden? Tekil bir kadından söz ederken “ona” için le gerekir. Türkçede cinsiyet ayrımı olmadığı için iki biçimi özellikle eşleştirerek çalışmak yararlıdır.
5. Mastardan önce gereksiz di eklemek
- Yanlış: Mi piace di cucinare.
- Doğru: Mi piace cucinare. — “Yemek yapmayı seviyorum.”
- Neden? Bu yapıda piacere + mastar doğrudan birleşir. Başka fiillerle öğrendiğiniz bağlantı sözcüklerini buraya taşımayın.
6. Olumsuzluk sözcüğünü yanlış yere koymak
- Yanlış: Mi non piace questo film.
- Doğru: Non mi piace questo film. — “Bu filmi beğenmiyorum.”
- Neden? Kısa zamir çekimli fiilin yanında kalır; non ikisinin önüne yerleşir.
Kullanım notları
Genel tercihlerde tanımlıkları atlamayın
Türkçede “Kahve severim” diyebiliriz; İtalyancada genel beğeniler anlatılırken adın önünde çoğunlukla tanımlık, yani adın dilbilgisel özelliklerini gösteren il, la, i, le gibi bir sözcük bulunur. Mi piace il caffè — “Kahveyi severim” ve Mi piacciono le verdure — “Sebzeleri severim” kalıplarını bir bütün olarak öğrenin. Türkçede ayrı bir karşılığı görünmüyor diye tanımlığı kaldırmayın.
Beğeninin derecesini anlatmak
Molto “çok”, moltissimo “çok fazla”, abbastanza “oldukça / yeterince” anlamları katar:
- Mi piace molto questa idea. — “Bu fikri çok beğeniyorum.”
- Mi piacciono moltissimo questi quadri. — “Bu tabloları çok beğeniyorum.”
- Questo posto mi piace abbastanza. — “Burayı fena bulmuyorum; oldukça hoşuma gidiyor.”
Buradaki molto, fiilin anlamını güçlendirir; çoğul nesneler gördüğünüz için onu molti yapmayın. Olumsuz bir değerlendirmeyi yumuşatmak için Non mi piace molto — “Pek hoşuma gitmiyor” kullanılabilir. Bu, doğrudan “Hiç sevmiyorum” demekten daha ölçülüdür.
“Ben de” ve “ben de değil” nasıl söylenir?
Başkasının beğenisine katılmak için Anche a me — “Ben de” denir:
Mi piace il jazz. — Anche a me. — “Cazı severim. — Ben de.”
Olumsuz beğeniye katılmak için Neanche a me kullanılır:
Non mi piace questo rumore. — Neanche a me. — “Bu gürültü hoşuma gitmiyor. — Benim de.”
Türkçedeki “ben de” sözünü düşünerek anch'io biçimine yönelmek kolaydır. Başka fiillerle bu biçim doğru olabilir; fakat piacere yapısına uygun cevap anche a me olur.
İnsanlar hakkında söylenince
Mi piace Luca — “Luca'dan hoşlanıyorum” cümlesi bağlama göre romantik veya fiziksel bir ilgiyi düşündürebilir. Birinin yalnızca sempatik olduğunu söylemek istiyorsanız Luca mi è simpatico — “Luca'yı sempatik buluyorum” daha açıktır. Öte yandan piacere, her durumda romantik anlam taşımaz; işini, davranışını veya kişiliğini değerlendirdiğiniz bir bağlam bu yorumu değiştirebilir.
Temelin ötesinde: İleri kullanımlar
Bu bölümdeki yapıları A1 aşamasında hemen kullanmanız gerekmez. Önce mi piace / mi piacciono ayrımını yerleştirin. Sonraki biçimler, aynı mantığın farklı zamanlara ve kişilere nasıl uzandığını gösterir.
Piacere yalnızca iki biçimden oluşmaz
Piace ve piacciono en sık gereken biçimlerdir; çünkü çoğu zaman bir şeyden veya şeylerden söz ederiz. Hoşa giden kişi “ben”, “sen” veya “biz” olduğunda fiilin diğer çekimleri kullanılır. Şimdiki zamanın tam dizisi şöyledir:
| Hoşa giden kişi veya şey | İtalyanca örnek | Türkçe |
|---|---|---|
| Ben | Io piaccio a Luca. | Luca benden hoşlanıyor. |
| Sen | Tu piaci a Luca. | Luca senden hoşlanıyor. |
| O / tekil bir şey | Questa casa piace a Luca. | Luca bu evi beğeniyor. |
| Biz | Noi piacciamo a Luca. | Luca bizden hoşlanıyor. |
| Siz | Voi piacete a Luca. | Luca sizden hoşlanıyor. |
| Onlar / çoğul şeyler | Queste case piacciono a Luca. | Luca bu evleri beğeniyor. |
Buradaki kişi zamirleri çekimi görünür kılmak için yazılmıştır; günlük konuşmada hepsi zorunlu değildir. Özellikle şu ikiliyi karşılaştırın: Mi piaci — “Senden hoşlanıyorum”; Ti piaccio? — “Benden hoşlanıyor musun?” İlkinde hoşlanan “ben”, hoşa giden “sen”dir; ikincisinde roller tersine döner. Başlangıçtaki kural değişmez: fiil, hoşa giden kişiye uyar.
Geçmişteki beğeni ve bir şeyi beğenmiş olmak
Imperfetto, geçmişte süren veya alışkanlık olan durumları anlatan zaman biçimidir. Piacere ile sık görülen iki biçim piaceva ve piacevano olur:
- Da bambino mi piaceva disegnare. — “Çocukken resim yapmayı severdim.”
- Mi piacevano quei cartoni animati. — “O çizgi filmleri severdim.”
Passato prossimo, tamamlanmış olayları anlatmakta kullanılan birleşik geçmiş zamandır. “Birleşik” denmesinin nedeni, yapının iki fiil biçimiyle kurulmasıdır. Piacere bu zamanda essere yardımcı fiilini kullanır; yardımcı fiil, zaman yapısını kuran destek fiilidir.
İkinci parça piaciuto olur. Bu, fiilin geçmiş zaman yapısında kullanılan ortaç biçimidir; hoşa giden şeyin tekil-çoğul ve eril-dişil özelliklerine uyar. Eril ve dişil, İtalyancada adların ayrıldığı iki dilbilgisel gruptur; cansız nesnelerde gerçek cinsiyet anlamına gelmez.
| İtalyanca | Türkçe | Uyum |
|---|---|---|
| Mi è piaciuto il film. | Filmi beğendim. | Film: eril, tekil. |
| Mi è piaciuta la mostra. | Sergiyi beğendim. | Sergi: dişil, tekil. |
| Mi sono piaciuti i biscotti. | Kurabiyeleri beğendim. | Kurabiyeler: eril, çoğul. |
| Mi sono piaciute le fotografie. | Fotoğrafları beğendim. | Fotoğraflar: dişil, çoğul. |
Bu uyumu hoşlanan kişiye göre yapmayın. Konuşan kişi kadın da erkek de olsa Mi è piaciuto il film denir. Piaciuto biçimini belirleyen il film sözcüğüdür. “Seyahat etmek hoşuma gitti” için Mi è piaciuto viaggiare kullanılır; etkinlik burada varsayılan eril tekil biçimi alır.
Dilek, gelecek ve yan cümleler
Koşul kipi, bir durumu varsayım veya dilek olarak sunan fiil biçimidir. Mi piacerebbe visitare Firenze — “Floransa'yı gezmek isterdim” nazik bir istek veya hayal anlatır. Bu cümle mevcut bir alışkanlığı bildiren Mi piace visitare le città — “Şehirleri gezmeyi severim” ile aynı anlama gelmez. Çoğul şeylerle piacerebbero kullanılır: Mi piacerebbero delle scarpe più comode — “Daha rahat ayakkabılar isterdim.”
Gelecekte beğenileceğini söylemek için piacerà / piaceranno biçimlerini görebilirsiniz: Ti piacerà questo libro — “Bu kitabı beğeneceksin”; Ti piaceranno queste canzoni — “Bu şarkıları beğeneceksin.” Yine tekil-çoğul seçimini kitap veya şarkılar belirler.
Bazen hoşa giden şey bir yan cümle, yani daha büyük cümlenin içinde kendi yargısını taşıyan bir bölüm olur. Mi piace che tu sia sincero — “Dürüst olman hoşuma gidiyor” örneğinde sia, essere fiilinin congiuntivo biçimidir. Bu kip, burada kişisel bir değerlendirmeye bağlı yan cümlede kullanılır. Aynı kişinin kendi etkinliğini anlatan Mi piace essere sincero — “Dürüst olmayı seviyorum” ise mastarla kurulur. Bu ayrımı ileride yan cümlelerle birlikte çalışabilirsiniz.
Sözcük sırası, vurgu ve kalıplaşmış kullanımlar
La pizza mi piace — “Pizzayı severim” cümlesinde pizza başa alınmıştır. Bu sıra, konuşulan konuyu öne çıkarır; öznenin yeri değişse de fiille kurduğu ilişki değişmez. Questi film mi piacciono — “Bu filmleri beğeniyorum” cümlesinde de çoğul fiil korunur.
A me mi piace gibi, aynı kişiyi hem uzun hem kısa biçimle belirten yapılar günlük konuşmada duyulur. Bunlar konuşma dilinde vurgu ve konu belirtme işlevi görebilir; her bağlamda basitçe “yanlış” saymak doğru değildir. Yine de nötr ve özenli anlatımda başlangıç için Mi piace… veya A me piace… seçmek daha güvenlidir.
Tanışırken tek başına Piacere! — “Memnun oldum!” denmesi ayrı, kalıplaşmış bir kullanımdır. Mi fa piacere ise “Memnun oldum / buna sevindim” anlamına gelebilir: Mi fa piacere vederti — “Seni gördüğüme sevindim.” Bu kalıpları genel beğeni bildiren mi piace yapısıyla karıştırmadan öğrenin.
Çalışma önerileri
“Kim?” ve “ne?” listeleri yapın. Bir kâğıda ben, sen, annem, arkadaşlarım; başka bir kâğıda kahve, dağlar, yürümek, bu film yazın. İki listeden seçim yapıp cümle kurun. Her cümlede önce kişiyi mi, ti, a mia madre gibi bir biçimle belirtin, sonra tekil-çoğul kontrolü yapın. Örneğin “arkadaşlarım + kahve” için Ai miei amici piace il caffè — “Arkadaşlarım kahveyi seviyor” diyebilirsiniz.
Tekil-çoğul çiftlerini sesli çalışın. Mi piace questa canzone — “Bu şarkıyı beğeniyorum” cümlesini Mi piacciono queste canzoni — “Bu şarkıları beğeniyorum” biçimine çevirin. Ardından mi yerine ci koyun. Böylece kişiyi değiştirmenin fiili her zaman değiştirmediğini, hoşa giden şeyin sayısını değiştirmenin ise değiştirdiğini duyarsınız.
Gerçek tercihlerinizle kısa bir konuşma hazırlayın. Sevdiğiniz bir yemek, sevmediğiniz bir hava durumu ve yapmayı sevdiğiniz bir etkinlik seçin. Her biri için bir olumlu veya olumsuz cümle ve bir soru yazın. Bir arkadaşın cevabına katılmak için Anche a me veya Neanche a me ekleyin. Son kontrolde özellikle non sözcüğünün yerini ve mastardan önce gereksiz bir sözcük koyup koymadığınızı inceleyin.
İlgili konular
- Ön bilgi: Düzenli -ARE fiilleri — parlare, mangiare ve abitare gibi fiillerin kişiyle nasıl değiştiğini öğrenmek, piacere yapısında çekimi neden hoşa giden şeyin belirlediğini karşılaştırarak anlamanıza yardımcı olur.