Nói về tương lai với going to trong tiếng Anh
Going to Future
Bài viết này thuộc cây ngữ pháp Tiếng Anh trên Settemila Lingue.
Ghi nhớ nhanh
Dùng am/is/are + going to + động từ nguyên mẫu để nói về dự định đã có hoặc dự đoán dựa trên dấu hiệu hiện tại. Động từ nguyên mẫu là dạng cơ bản như study (học), buy (mua), không thêm đuôi: I'm going to study medicine. — Tôi định học ngành y. Muốn phủ định, thêm not sau am/is/are; muốn hỏi, đưa am/is/are lên trước người hoặc vật được nói đến.
Tổng quan
Khi nói “Cuối tuần này tôi định về quê”, người Việt không cần thay đổi hình thức của “tôi” hay “về”. Tiếng Anh lại cần cả một cụm để thể hiện dự định: I'm going to visit my parents this weekend. — Cuối tuần này tôi định về thăm bố mẹ. Cấu trúc be going to là một cách rất thông dụng để nói về tương lai, thường được học ở trình độ A2.
Cấu trúc này có hai công dụng chính. Thứ nhất, người nói đã có ý định trước lúc nói, dù chưa đặt vé, hẹn giờ hay thu xếp mọi thứ. Thứ hai, người nói nhận thấy dấu hiệu hiện tại và từ đó dự đoán điều sẽ xảy ra: thấy mây đen thì nói trời sắp mưa, thấy một chiếc cốc chênh vênh thì nói nó sắp rơi.
Có thể dịch going to thành “định”, “dự định”, “sẽ” hoặc “sắp”, tùy tình huống. Không nên gắn nó với riêng từ “sắp”: một dự định có thể dành cho vài phút nữa, cũng có thể dành cho nhiều năm sau. Cũng đừng hiểu rằng mọi câu có going to đều diễn tả việc đi đến đâu đó.
Cấu tạo và cách dùng
1. Chọn đúng dạng của be
Chủ ngữ là người hoặc vật mà câu nói đến. Trong cấu trúc này, be đổi thành am, is, are theo chủ ngữ; going to giữ nguyên, và động từ chỉ hành động phía sau cũng giữ dạng cơ bản.
Mẫu câu: chủ ngữ + am/is/are + going to + động từ nguyên mẫu.
| Câu đầy đủ và dạng rút gọn | Nghĩa tiếng Việt |
|---|---|
| I am going to study. / I'm going to study. | Tôi định học. |
| You are going to study. / You're going to study. | Bạn định học. |
| He is going to study. / He's going to study. | Anh ấy định học. |
| She is going to study. / She's going to study. | Cô ấy định học. |
| It is going to rain. / It's going to rain. | Trời sắp mưa. |
| We are going to study. / We're going to study. | Chúng tôi định học. |
| They are going to study. / They're going to study. | Họ định học. |
Với tên người hoặc cụm từ khác, vẫn chọn theo số ít hay số nhiều:
- Lan is going to call you. — Lan định gọi cho bạn.
- My parents are going to sell their car. — Bố mẹ tôi định bán ô tô.
Đừng thêm -s vào động từ sau going to, kể cả khi chủ ngữ là he hoặc she. Cũng không đổi nó sang dạng quá khứ hay dạng có -ing. Chính am/is/are là phần phải thay đổi theo chủ ngữ.
2. Nói về dự định đã có
Dùng cấu trúc này khi đã nghĩ đến hoặc quyết định một việc trước lúc nói:
- I'm going to study medicine. — Tôi định học ngành y.
- They're going to get married. — Họ dự định kết hôn.
“Đã có dự định” không đồng nghĩa với “đã thu xếp xong”. Người nói có thể chưa chọn trường hoặc chưa quyết định ngày cưới. Điều quan trọng là họ không vừa mới nảy ra quyết định ngay trong lời đáp.
Đây cũng không phải lời bảo đảm chắc chắn thực hiện. I'm going to exercise every morning. — Tôi định tập thể dục mỗi sáng — cho biết ý định hiện tại, chứ không chứng minh rằng người nói sẽ luôn làm được.
3. Dự đoán từ dấu hiệu hiện tại
Không phải câu nào với going to cũng có người chủ động lên kế hoạch:
- Look at the clouds! It's going to rain. — Nhìn mây kìa! Trời sắp mưa rồi.
- Be careful! You're going to drop that glass. — Cẩn thận! Bạn sắp làm rơi cái cốc đấy.
Ở đây, mây đen và cách cầm cốc là căn cứ cho dự đoán. “Dấu hiệu” không nhất thiết phải nhìn thấy bằng mắt: nghe động cơ kêu bất thường, biết tình trạng giao thông hoặc nắm số liệu hiện tại cũng có thể là căn cứ.
Trong tiếng Việt, “sắp” rất hợp với hai câu trên. Nhưng với It's going to be a difficult year. — Đây sẽ là một năm khó khăn — người nói đang nhận định về cả năm, không phải một việc xảy ra ngay lập tức.
4. Phủ định
Câu phủ định là câu nói một việc không xảy ra hoặc người nào đó không định làm việc ấy. Thêm not ngay sau am/is/are:
Mẫu câu: chủ ngữ + am/is/are + not + going to + động từ nguyên mẫu.
| Câu phủ định | Nghĩa tiếng Việt |
|---|---|
| I'm not going to buy it. | Tôi không định mua nó. |
| She isn't going to come. / She's not going to come. | Cô ấy sẽ không đến. |
| We aren't going to move. / We're not going to move. | Chúng tôi không định chuyển nhà. |
| It isn't going to rain. | Trời sẽ không mưa đâu. |
Không thêm don't hoặc doesn't vào mẫu câu này. Cũng cần phân biệt “không định làm” với “chưa quyết định”: nếu chưa biết có mua hay không, I haven't decided yet. — Tôi vẫn chưa quyết định — chính xác hơn I'm not going to buy it.
5. Câu hỏi và câu trả lời ngắn
Đưa am/is/are lên trước chủ ngữ:
Mẫu câu: Am/Is/Are + chủ ngữ + going to + động từ nguyên mẫu?
| Câu hỏi hoặc câu trả lời | Nghĩa tiếng Việt |
|---|---|
| Are you going to buy that? | Bạn định mua cái đó à? |
| Is she going to join us? | Cô ấy có định tham gia cùng chúng ta không? |
| Yes, I am. / No, I'm not. | Có. / Không. |
| Yes, she is. / No, she isn't. | Có. / Không. |
| Yes, they are. / No, they aren't. | Có. / Không. |
Câu trả lời ngắn dùng lại dạng của be, không dùng do. Khi trả lời khẳng định và kết thúc ở đó, viết Yes, I am, không viết Yes, I'm.
Nếu cần hỏi thông tin cụ thể, đặt từ hỏi ở đầu:
- What are you going to cook? — Bạn định nấu món gì?
- When are they going to leave? — Họ định đi lúc nào?
- Who is going to pay? — Ai sẽ trả tiền?
Ở câu cuối, who chính là chủ ngữ cần tìm, nên không thêm một người khác sau is.
Ví dụ trong ngữ cảnh
Bảng dưới đây gồm dự định cá nhân, quyết định chung và dự đoán có căn cứ. Bản dịch chọn “định”, “sẽ” hoặc “sắp” theo ý của cả câu, không thay từng từ một.
| Tiếng Anh | Tiếng Việt | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|
| I'm going to study medicine. | Tôi định học ngành y. | Hướng học tập đã dự tính. |
| Look at the clouds! It's going to rain. | Nhìn mây kìa! Trời sắp mưa rồi. | Dự đoán từ dấu hiệu hiện tại. |
| They're going to get married. | Họ dự định kết hôn. | Không nhất thiết đã ấn định ngày. |
| Are you going to buy that? | Bạn định mua cái đó à? | Hỏi về ý định của người nghe. |
| We're going to visit my grandparents during the holiday. | Chúng tôi định về thăm ông bà tôi trong kỳ nghỉ. | Kế hoạch gia đình. |
| I'm not going to work late tonight. | Tối nay tôi không định làm việc muộn. | Phủ định một dự định. |
| Is your brother going to look for a new job? | Anh trai bạn có định tìm việc mới không? | Chủ ngữ số ít dùng dạng hỏi với is. |
| What are you going to do with these old clothes? | Bạn định làm gì với chỗ quần áo cũ này? | Hỏi thông tin cụ thể. |
| The battery is at one percent. My phone is going to turn off. | Pin còn một phần trăm. Điện thoại tôi sắp tắt nguồn rồi. | Có số liệu làm căn cứ. |
| There's too much traffic. We're going to be late. | Đường đông quá. Chúng ta sẽ bị muộn mất. | Dự đoán từ tình hình giao thông. |
| She's going to be a doctor one day. | Một ngày nào đó cô ấy sẽ trở thành bác sĩ. | Không giới hạn ở tương lai gần. |
| We're going to go shopping after lunch. | Sau bữa trưa chúng tôi định đi mua sắm. | Có thể dùng go sau going to. |
Những lỗi thường gặp
1. Bỏ quên am, is hoặc are
- Sai: I going to call you.
- Đúng: I'm going to call you. — Tôi định gọi cho bạn.
- Vì sao: Tiếng Việt chỉ cần “tôi định gọi”, nhưng tiếng Anh cần dạng của be trước going to. Hãy học cả cụm I'm going to, không chỉ riêng going to.
2. Giữ nguyên be hoặc chọn sai dạng
- Sai: She be going to study. / She are going to study.
- Đúng: She is going to study. — Cô ấy định học.
- Vì sao: Be chỉ là tên dạng cơ bản. Trong câu đang nói về dự định hiện tại, dùng am với I, is với he/she/it và are với you/we/they.
3. Thay đổi động từ phía sau
- Sai: He's going to buys a bike. / He's going to buying a bike.
- Đúng: He's going to buy a bike. — Anh ấy định mua xe đạp.
- Vì sao: Sau going to dùng buy, không dùng buys hay buying. To đã có sẵn trong cụm; cũng không thêm một to nữa.
4. Mượn cách hỏi và phủ định với do
- Sai: Do you going to leave? / I don't going to leave.
- Đúng: Are you going to leave? — Bạn định đi à? / I'm not going to leave. — Tôi không định đi.
- Vì sao: Cấu trúc đã có be. Chính be lên đầu trong câu hỏi và nhận not trong câu phủ định.
5. Cho rằng mọi going to đều là “đi đến”
- Hiểu nhầm: I'm going to cook. nghĩa là “Tôi đang đi đến chỗ nấu ăn”.
- Hiểu đúng: I'm going to cook. — Tôi định nấu ăn.
- Vì sao: Khi going to đi với một động từ như cook, cả cụm diễn tả dự định. Trong I'm going to the market. — Tôi đang đi chợ — the market là nơi đến, nên đây là cách nói về việc đi lại. Ngữ cảnh có thể cho câu sau nghĩa kế hoạch tương lai, nhưng cấu tạo vẫn khác.
6. Đánh đồng going to với “ngay sắp tới”
- Hiểu nhầm: We're going to build a house in five years. chỉ có thể nói về việc sắp xảy ra ngay.
- Hiểu đúng: We're going to build a house in five years. — Chúng tôi dự định xây nhà sau năm năm nữa.
- Vì sao: Going to diễn tả dự định hoặc dự đoán có căn cứ. Cụm thời gian mới cho biết sự việc cách hiện tại bao xa.
Lưu ý khi sử dụng
Phân biệt với will mà không học thành quy tắc cứng
Một cách phân biệt hữu ích cho người mới học là: going to thường trình bày dự định đã có; will thường dùng khi vừa quyết định ngay lúc nói, khi hứa hoặc đề nghị giúp.
| Tiếng Anh | Tiếng Việt | Tình huống |
|---|---|---|
| I'm going to make some tea. | Tôi định pha trà. | Người nói đã có ý định. |
| You're tired. I'll make some tea. | Bạn mệt rồi. Để tôi pha trà cho. | Vừa quyết định giúp người nghe. |
| Look at that bike! It's going to fall. | Nhìn chiếc xe đạp kia kìa! Nó sắp đổ rồi. | Có dấu hiệu trước mắt. |
| I think you'll like this book. | Tôi nghĩ bạn sẽ thích cuốn sách này. | Nhận định của người nói. |
Tuy nhiên, không nên học rằng going to luôn chắc chắn hơn will. Will cũng có thể thể hiện sự tin chắc; hai cấu trúc có vùng nghĩa giao nhau. Khác biệt thường nằm ở cách người nói trình bày thông tin: một dự định có sẵn, một dấu hiệu hiện tại, một lời hứa hay một quyết định vừa đưa ra. Đừng lấy phần trăm chắc chắn làm tiêu chí duy nhất.
Phân biệt với hiện tại tiếp diễn
Thì hiện tại tiếp diễn là dạng am/is/are + động từ có -ing, thường diễn tả việc đang xảy ra và cũng có thể dùng cho lịch hẹn hoặc việc đã thu xếp trong tương lai.
- I'm going to meet Mai this weekend. — Cuối tuần này tôi định gặp Mai.
- I'm meeting Mai at ten on Saturday. — Tôi có hẹn gặp Mai lúc mười giờ thứ Bảy.
Câu thứ nhất nhấn vào dự định; câu thứ hai thường gợi rằng đã có hẹn cụ thể. Dù vậy, going to vẫn hoàn toàn có thể dùng khi mọi việc đã được thu xếp. Đây là khác biệt về trọng tâm, không phải hai nhóm tình huống tách biệt tuyệt đối.
Dạng nói nhanh gonna
Trong hội thoại thân mật, bạn thường nghe gonna thay cho cách phát âm đầy đủ của going to:
- I'm gonna call you later. — Lát nữa tôi sẽ gọi cho bạn.
Đây là dạng rất thân mật khi viết lại lời nói. Trong thư công việc, bài thi hoặc văn bản thông thường, nên viết going to. Dạng đầy đủ không hề quá trang trọng và dùng tốt cả trong hội thoại.
Không dùng gonna để thay going to khi đang nói về việc đi đến một nơi: I'm going to Hanoi. — Tôi đang đi Hà Nội — không đổi thành I'm gonna Hanoi. Ở giai đoạn đầu, chỉ cần nhận ra gonna khi nghe; chưa cần chủ động dùng.
Mở rộng: những cách dùng sẽ gặp về sau
Phần này có thể để dành nếu bạn mới làm quen. Trước hết, hãy dùng vững câu khẳng định, phủ định và câu hỏi với am/is/are going to.
1. Dự định nhìn từ một thời điểm trong quá khứ
Đổi am/is/are thành was/were để kể về điều ai đó đã định làm hoặc điều được dự đoán từ lúc trước:
- I was going to call you, but I lost your number. — Tôi đã định gọi cho bạn, nhưng lại làm mất số.
- We were going to leave early. — Lúc đó chúng tôi định đi sớm.
Was đi với I/he/she/it; were đi với you/we/they. Cấu trúc này thường xuất hiện khi kế hoạch thay đổi, nhưng bản thân nó không khẳng định kế hoạch thất bại. Nếu chỉ nghe câu thứ hai, cần thêm ngữ cảnh mới biết cuối cùng họ có đi sớm hay không.
2. Có be ngay sau going to
Câu It's going to be cold tonight. — Tối nay trời sẽ lạnh — có is ở đầu và be ở sau. Hai phần này không thừa: is tạo cấu trúc tương lai, còn be cold cho biết trạng thái “lạnh”. Sau going to, be phải giữ dạng cơ bản.
Bạn cũng sẽ gặp câu bị động, tức câu nhấn vào người hoặc vật chịu tác động:
- The road is going to be repaired next month. — Con đường sẽ được sửa vào tháng tới.
Ở đây, repaired là quá khứ phân từ, một dạng động từ dùng trong cấu trúc như bị động; với repair, dạng này thêm -ed. Chỉ cần nhận ra rằng cả be repaired đứng sau going to, chưa cần học toàn bộ câu bị động cùng lúc.
3. Lời cảnh báo hoặc yêu cầu dứt khoát
Ngữ điệu và quan hệ giữa người nói, người nghe có thể làm câu mang sắc thái mạnh:
- You're going to hurt yourself! — Coi chừng bị thương đấy!
- You're going to clean this room now. — Bây giờ con phải dọn căn phòng này.
Câu thứ hai không đơn thuần hỏi hay mô tả dự định của người nghe. Trong tình huống cha mẹ nói với con, nó có thể là yêu cầu dứt khoát. Không nên dùng kiểu câu này với đồng nghiệp hoặc người lạ nếu chỉ muốn nhờ một cách lịch sự.
4. Kết hợp với điều kiện và mốc thời gian
Bạn có thể gắn dự định với một điều kiện:
- If it rains, we're going to stay home. — Nếu trời mưa, chúng tôi sẽ ở nhà.
- I'm going to call you when I arrive. — Tôi sẽ gọi cho bạn khi đến nơi.
Trong mệnh đề thời gian — phần câu cho biết việc xảy ra lúc nào, như when I arrive — tiếng Anh thường dùng hiện tại đơn dù đang nói về tương lai. Vì vậy, không tự động thêm going to vào mọi động từ chỉ việc chưa xảy ra. Người Việt dễ giữ nguyên “sẽ” ở cả hai vế, nhưng tiếng Anh tổ chức các phần này khác nhau.
Gợi ý luyện tập
- Viết ba dự định có thật, rồi biến đổi câu. Chọn việc tối nay, cuối tuần và năm tới. Ví dụ: I'm going to study tonight. — Tối nay tôi định học. Sau đó đổi sang phủ định và câu hỏi: I'm not going to study tonight. — Tối nay tôi không định học; Are you going to study tonight? — Tối nay bạn có định học không? Kiểm tra riêng phần be và động từ sau to.
- Tập dự đoán kèm căn cứ. Quan sát pin điện thoại, giao thông, thời tiết hoặc đồ vật trong nhà. Mỗi lần nói một dự đoán, tự hỏi “Mình dựa vào điều gì?”. Chẳng hạn: The floor is wet. Someone is going to slip. — Sàn ướt rồi. Có người sắp trượt chân mất. Cách này giúp tách dự đoán có căn cứ khỏi dự định cá nhân.
- Tập hai câu đáp cho cùng một tình huống. Trước khi nói, quyết định xem mình đã có kế hoạch hay vừa nảy ra ý định. I'm going to buy some bread. — Tôi định mua ít bánh mì — trình bày kế hoạch; I'll buy some bread. — Để tôi mua ít bánh mì — có thể là lời đáp khi vừa biết nhà hết bánh. Gắn câu với tình huống thay vì chỉ dịch từ “sẽ”.
Kiến thức liên quan
- Nền tảng cần ôn: Thì hiện tại tiếp diễn — giúp bạn dùng đúng am/is/are, đặt câu hỏi, tạo phủ định và phân biệt việc đang diễn ra với dự định tương lai.