So sánh nhất trong tiếng Anh
Superlatives
Bài viết này thuộc cây ngữ pháp Tiếng Anh trên Settemila Lingue.
Ghi nhớ nhanh
So sánh nhất dùng để nói một người hoặc sự vật đứng đầu trong một nhóm về một đặc điểm nào đó: cao nhất, rẻ nhất, thú vị nhất. Với tính từ ngắn, thường dùng the + tính từ thêm -est; với tính từ dài, thường dùng the most + tính từ: the tallest — cao nhất; the most beautiful — đẹp nhất. Một số từ đổi dạng riêng, chẳng hạn good → best — tốt → tốt nhất và bad → worst — tệ → tệ nhất.
Tổng quan
Khi chọn quán ăn, mua vé máy bay hay giới thiệu một đồng nghiệp, ta thường cần nói phương án nào rẻ nhất, thuận tiện nhất hoặc phù hợp nhất. Trong tiếng Anh, đây là cách dùng của so sánh nhất. Điểm quan trọng không chỉ là mức độ cao, mà là vị trí đứng đầu trong một phạm vi so sánh: trong lớp, trong thành phố hoặc trong các lựa chọn đang bàn.
Ở trình độ A2, hãy phân biệt hai ý: cheaper nghĩa là “rẻ hơn”, còn the cheapest nghĩa là “rẻ nhất”. So sánh hơn đặt một đối tượng cạnh đối tượng khác; so sánh nhất đặt một đối tượng trong cả nhóm để xác định vị trí cao nhất hoặc thấp nhất theo tiêu chí đã chọn.
Người nói tiếng Việt đã quen với từ “nhất”, nhưng không thể chuyển nguyên cách đặt từ sang tiếng Anh. Ta nói “khách sạn rẻ nhất”, còn tiếng Anh nói the cheapest hotel: tính từ đã đổi dạng đứng trước tên sự vật. Ngoài ra, tiếng Việt không có một từ luôn tương ứng với the, nên đây là phần cần chủ động ghi nhớ.
Cách tạo và dùng so sánh nhất
1. Mẫu câu cơ bản
Tính từ là từ nêu đặc điểm, chẳng hạn cao, đắt, dễ. Danh từ là từ gọi tên người, vật, nơi chốn hoặc khái niệm. Khi so sánh nhất đi cùng danh từ, dùng các mẫu sau:
| Mẫu tiếng Anh | Cách hiểu |
|---|---|
| the + tính từ thêm -est + danh từ | người hoặc vật có đặc điểm ở mức cao nhất; dùng với nhiều tính từ ngắn |
| the most + tính từ + danh từ | người hoặc vật có đặc điểm ở mức cao nhất; dùng với nhiều tính từ dài |
| the least + tính từ + danh từ | người hoặc vật có đặc điểm ở mức thấp nhất |
Ví dụ:
- This is the cheapest ticket. — Đây là vé rẻ nhất.
- This is the most convenient option. — Đây là lựa chọn thuận tiện nhất.
- This is the least expensive option. — Đây là lựa chọn ít tốn kém nhất.
Không nhất thiết lúc nào cũng phải nhắc lại danh từ. Khi đang xem vài chiếc áo, có thể nói This is the nicest. — Chiếc này đẹp nhất. Người nghe đã biết ta đang nói về áo.
2. Tính từ một âm tiết: thường thêm -est
Âm tiết là một nhịp phát âm; không phải số chữ cái. Các từ như small — nhỏ, tall — cao và cheap — rẻ đều có một âm tiết.
| Dạng gốc | Dạng so sánh nhất | Nghĩa của dạng so sánh nhất |
|---|---|---|
| small | the smallest | nhỏ nhất |
| tall | the tallest | cao nhất |
| cheap | the cheapest | rẻ nhất |
| long | the longest | dài nhất |
| fast | the fastest | nhanh nhất |
Có hai điều chỉnh chính tả cần chú ý:
- Từ đã tận cùng bằng -e: chỉ thêm -st. nice → nicest — đẹp, dễ chịu → đẹp nhất, dễ chịu nhất; large → largest — lớn → lớn nhất.
- Nhiều từ một âm tiết kết thúc bằng một nguyên âm rồi một phụ âm: gấp đôi phụ âm cuối trước -est. Nguyên âm là những âm như âm được viết bằng a, e, i, o, u; phụ âm là những âm như b, g, t. Ví dụ: big → biggest — lớn → lớn nhất; hot → hottest — nóng → nóng nhất; thin → thinnest — mỏng → mỏng nhất.
Không gấp đôi một cách máy móc: cheap → cheapest vì có hai chữ cái nguyên âm liền nhau; fast → fastest vì kết thúc bằng hai phụ âm. Những từ kết thúc bằng w, x, y cũng không gấp đôi chữ cuối, chẳng hạn new → newest — mới → mới nhất.
3. Tính từ hai âm tiết tận cùng bằng phụ âm + y: đổi y thành iest
Đây là nhóm rất thường gặp trong đời sống:
| Dạng gốc | Dạng so sánh nhất | Nghĩa của dạng so sánh nhất |
|---|---|---|
| happy | the happiest | hạnh phúc nhất |
| easy | the easiest | dễ nhất |
| busy | the busiest | bận nhất |
| heavy | the heaviest | nặng nhất |
| funny | the funniest | buồn cười nhất |
Friday is my busiest day. — Thứ Sáu là ngày tôi bận nhất.
Trong câu này, my thay cho the. Quy tắc về những từ như my được giải thích bên dưới.
4. Tính từ dài: thường dùng most
Với tính từ từ ba âm tiết trở lên, thông thường giữ nguyên từ và đặt most trước nó. Nhiều tính từ hai âm tiết cũng đi theo mẫu này.
| Dạng gốc | Dạng so sánh nhất | Nghĩa của dạng so sánh nhất |
|---|---|---|
| expensive | the most expensive | đắt nhất |
| beautiful | the most beautiful | đẹp nhất |
| interesting | the most interesting | thú vị nhất |
| useful | the most useful | hữu ích nhất |
| careful | the most careful | cẩn thận nhất |
| comfortable | the most comfortable | thoải mái nhất |
This is the most useful app on my phone. — Đây là ứng dụng hữu ích nhất trên điện thoại của tôi.
Không nên hiểu quy tắc thành “mọi từ hai âm tiết đều dùng most”. Có những dạng rất quen thuộc như simple → simplest — đơn giản → đơn giản nhất, narrow → narrowest — hẹp → hẹp nhất. Một số từ chấp nhận cả hai cách, chẳng hạn cleverest và most clever — thông minh nhất. Với người mới học, nên ghi nhớ dạng thường gặp của cả từ, thay vì chỉ đoán dựa vào độ dài.
5. Các dạng bất quy tắc cần học thuộc
Bất quy tắc nghĩa là không tạo được bằng cách thêm đuôi thông thường.
| Dạng gốc | Dạng so sánh nhất | Nghĩa và cách dùng |
|---|---|---|
| good | the best | tốt nhất, giỏi nhất |
| bad | the worst | tệ nhất, kém nhất |
| far | the farthest / the furthest | xa nhất về khoảng cách |
| much / many | the most | nhiều nhất |
| little | the least | ít nhất về lượng |
Which station is the furthest from here? — Ga nào xa đây nhất?
Về khoảng cách thực tế, farthest và furthest đều được dùng. Với lượng, cần phân biệt little — ít với small — nhỏ: the least water là “ít nước nhất”, còn the smallest bottle là “chai nhỏ nhất”. Với danh từ đếm được ở số nhiều, thường dùng the fewest: the fewest mistakes — ít lỗi nhất.
6. Khi nào cần the?
The là mạo từ xác định: một từ đứng trước nhóm danh từ để cho biết người nghe có thể nhận ra ta đang nói đến đối tượng nào. Trong so sánh nhất, ta thường xác định một đối tượng nổi bật trong nhóm, nên the rất phổ biến:
- She's the best player on the team. — Cô ấy là cầu thủ giỏi nhất đội.
- That was the worst movie. — Đó là bộ phim tệ nhất.
Nhưng khi đã có từ chỉ sở hữu như my — của tôi, your — của bạn hoặc our — của chúng tôi, không thêm the:
- He's my best friend. — Anh ấy là bạn thân nhất của tôi.
- That was our most successful project. — Đó là dự án thành công nhất của chúng tôi.
Không nói my the best friend. Hãy nhớ cả cụm my best friend như một đơn vị.
7. Chọn in hay of để nêu phạm vi
In và of ở đây là giới từ, tức những từ nối một phần câu với phần chỉ nơi chốn, nhóm hoặc phạm vi.
- Dùng in trước nơi chốn hoặc một tập thể được xem là một nhóm: in the class — trong lớp, in the world — trên thế giới, in our family — trong gia đình chúng tôi.
- Dùng of trước tập hợp được nêu rõ bằng số lượng, các thành viên hoặc một khoảng thời gian: of the three — trong ba người/vật, of all the options — trong tất cả lựa chọn, of the year — trong năm.
She's the youngest in our family. — Cô ấy là người trẻ nhất trong gia đình chúng tôi.
This is the cheapest of the three. — Đây là món rẻ nhất trong ba món.
Không nhất thiết phải thêm phạm vi nếu ngữ cảnh đã rõ. Khi cùng xem một danh sách giá, câu This one is the cheapest. — Cái này rẻ nhất — đã đủ ý.
Ví dụ trong ngữ cảnh
Các câu dưới đây cho thấy so sánh nhất khi nói về người, địa điểm, trải nghiệm và lựa chọn hằng ngày.
| Tiếng Anh | Tiếng Việt | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|
| She is the tallest in the class. | Cô ấy cao nhất lớp. | Tính từ ngắn; phạm vi là lớp học. |
| It's the most beautiful city. | Đó là thành phố đẹp nhất. | Phạm vi được hiểu từ cuộc trò chuyện. |
| He's the best player. | Anh ấy là cầu thủ giỏi nhất. | Dạng riêng của từ chỉ sự giỏi hoặc tốt. |
| That was the worst movie. | Đó là bộ phim tệ nhất. | Dạng riêng của từ chỉ sự tệ hoặc kém. |
| July is usually the hottest month here. | Tháng Bảy thường là tháng nóng nhất ở đây. | Gấp đôi phụ âm cuối trước khi thêm đuôi. |
| This is the easiest way to get to the airport. | Đây là cách dễ nhất để đến sân bay. | Đổi chữ cuối trước khi thêm đuôi. |
| We chose the least expensive room. | Chúng tôi chọn phòng ít tốn kém nhất. | So sánh mức độ thấp nhất của giá tiền. |
| Mai is our youngest colleague. | Mai là đồng nghiệp trẻ nhất của chúng tôi. | Có từ chỉ sở hữu nên không dùng mạo từ xác định. |
| This bag is the lightest of the three. | Chiếc túi này nhẹ nhất trong ba chiếc. | Phạm vi gồm ba vật cụ thể. |
| Which hotel is the furthest from the station? | Khách sạn nào xa ga nhất? | So sánh khoảng cách. |
| Sunday is the busiest day of the week. | Chủ nhật là ngày bận rộn nhất trong tuần. | Phạm vi là một khoảng thời gian. |
| This is one of the most popular dishes here. | Đây là một trong những món được ưa chuộng nhất ở đây. | Sau ý “một trong những” là danh từ số nhiều. |
| That's the best meal I've ever had. | Đó là bữa ăn ngon nhất tôi từng ăn. | So sánh với các trải nghiệm trước đây. |
| The blue route is by far the fastest. | Tuyến màu xanh là tuyến nhanh nhất, bỏ xa các tuyến còn lại. | Nhấn mạnh khoảng cách lớn giữa các lựa chọn. |
Những lỗi thường gặp
1. Dùng cả most lẫn -est
- Sai: This is the most cheapest ticket.
- Đúng: This is the cheapest ticket. — Đây là vé rẻ nhất.
- Vì sao: Với từ này, đuôi -est đã thể hiện ý “nhất”. Không thêm most lần nữa. Tương tự, không nói the most best khi muốn nói “tốt nhất”.
2. Quên the trước danh từ
- Sai: She is best student in the class.
- Đúng: She is the best student in the class. — Cô ấy là học sinh giỏi nhất lớp.
- Vì sao: Trước cụm danh từ này cần the. Tiếng Việt không có một từ tương ứng bắt buộc nên người học dễ bỏ sót.
3. Giữ nguyên y hoặc quên gấp đôi phụ âm
- Sai: This is the easyest exercise.
- Đúng: This is the easiest exercise. — Đây là bài tập dễ nhất.
- Vì sao: Với easy, đổi y thành i rồi thêm -est. Một dạng khác cần ghi nhớ là biggest, không phải bigest: This is the biggest room. — Đây là phòng lớn nhất.
4. Dùng than để nêu nhóm so sánh nhất
- Sai: He is the tallest than his brothers.
- Đúng: He is the tallest of the three brothers. — Anh ấy cao nhất trong ba anh em.
- Vì sao: Than — hơn, so với — đi với so sánh hơn. Nếu chỉ muốn nói anh ấy cao hơn các anh em còn lại, dùng He is taller than his brothers. — Anh ấy cao hơn các anh em của mình.
5. Để danh từ số ít sau one of the...
- Sai: This is one of the best restaurant in town.
- Đúng: This is one of the best restaurants in town. — Đây là một trong những nhà hàng ngon nhất thị trấn.
- Vì sao: Ta chọn một thành viên từ một nhóm gồm nhiều nhà hàng, nên restaurants phải ở số nhiều.
6. Mang nguyên trật tự tiếng Việt sang tiếng Anh
- Sai: This is the room cheapest.
- Đúng: This is the cheapest room. — Đây là phòng rẻ nhất.
- Vì sao: Tiếng Việt đặt “rẻ nhất” sau “phòng”; trong cụm tiếng Anh này, cheapest đứng trước room.
Lưu ý khi sử dụng
“Nhất” luôn gắn với một phạm vi
The best restaurant — nhà hàng ngon nhất — không nhất thiết có nghĩa là ngon nhất thế giới. Người nói có thể chỉ đang chọn giữa các quán gần công ty. Nếu nhận xét dễ gây hiểu nhầm, hãy nói rõ tiêu chí và phạm vi:
This is the best restaurant in this area for vegetarian food. — Đây là nhà hàng tốt nhất trong khu vực này về món chay.
Trong lời quảng cáo hoặc lời khen, so sánh nhất thường mang tính chủ quan. You're the best! — Bạn tuyệt vời nhất! — thường là lời cảm ơn nhiệt tình, không phải kết quả xếp hạng chính thức.
So sánh giữa hai lựa chọn
Trong văn viết cẩn thận hoặc bài thi, khi chỉ có hai lựa chọn, thường dùng so sánh hơn:
Of the two rooms, this is the larger one. — Trong hai phòng, đây là phòng lớn hơn.
Trong giao tiếp, người bản ngữ vẫn có thể dùng so sánh nhất khi chọn giữa hai thứ, nhất là trong câu hỏi như Which one is the best? — Cái nào tốt nhất? Vì vậy, “so sánh nhất chỉ dùng với từ ba đối tượng trở lên” là quy tắc nhập môn hữu ích, không phải mô tả tuyệt đối mọi cách nói thực tế.
Không phải đặc điểm nào cũng dễ xếp hạng
Các từ chỉ màu sắc, vật liệu hoặc trạng thái tuyệt đối thường không có thang mức độ rõ ràng. Khi chưa chắc, hãy chọn một tiêu chí có thể so sánh như giá, kích thước, độ tiện lợi. Trong lối nói nhấn mạnh, người ta vẫn có thể dùng so sánh nhất với một số từ vốn mang nghĩa tuyệt đối; đây không phải mẫu nên áp dụng tự do khi mới học.
Mở rộng: những cách dùng nên biết thêm
Phần này dành để tra cứu khi gặp câu thực tế. Ở A2, trước hết chỉ cần nắm cách tạo dạng, vị trí của the và phạm vi so sánh.
Một trong những, thứ hai, thứ ba
One of the + so sánh nhất + danh từ số nhiều không khẳng định một đối tượng duy nhất đứng đầu:
Da Nang is one of the most popular destinations in Vietnam. — Đà Nẵng là một trong những điểm đến được ưa chuộng nhất Việt Nam.
Muốn nêu thứ hạng cụ thể, đặt số thứ tự sau the:
This is the second-largest room in the hotel. — Đây là phòng lớn thứ hai trong khách sạn.
Dấu gạch nối thường dùng khi tổ hợp như second-largest đứng trước danh từ. Về nghĩa, đây là phòng xếp thứ hai về độ lớn, không phải phòng lớn hơn hai phòng khác.
Nhấn mạnh mức chênh lệch
Dùng by far — bỏ xa các đối tượng còn lại — hoặc easily — rõ ràng, không có gì phải bàn — để tăng sức nhấn mạnh:
- This is by far the cheapest option. — Đây là lựa chọn rẻ nhất, rẻ hơn hẳn các lựa chọn còn lại.
- She's easily the best person for the job. — Cô ấy rõ ràng là người phù hợp nhất cho công việc.
Very có thể xuất hiện trong cụm the very best: We want the very best for our children. — Chúng tôi muốn những điều tốt đẹp nhất cho con cái. Đây là cách nhấn mạnh quen thuộc, nhưng không có nghĩa là có thể đặt very tự do trước mọi dạng so sánh nhất.
Trải nghiệm “từng có”
Sau so sánh nhất, thường gặp một phần câu giải thích phạm vi trải nghiệm:
It's the most interesting book I've ever read. — Đó là cuốn sách thú vị nhất tôi từng đọc.
I've read là dạng của thì hiện tại hoàn thành, một cách nói có thể nối trải nghiệm trong quá khứ với hiện tại. Ever ở đây nghĩa là “từng”, mở rộng phạm vi tới mọi lần trước đây. Không cần dịch thành “luôn luôn”.
Khi the có thể vắng mặt
Sau các từ như be — là, seem — có vẻ, nếu không có danh từ theo sau, đôi khi có thể bỏ the:
Which route is quickest? — Tuyến nào nhanh nhất?
Tuy nhiên, Which route is the quickest? cũng tự nhiên. Người mới học cứ giữ the trong những câu chọn đối tượng đứng đầu một nhóm.
Khi so sánh cùng một người hoặc vật ở những thời điểm khác nhau, cách không có the đặc biệt thường gặp:
I'm happiest when I'm at home. — Tôi hạnh phúc nhất khi ở nhà.
Câu này không nói tôi hạnh phúc hơn mọi người khác. Nó nói lúc ở nhà là lúc tôi cảm thấy hạnh phúc nhất.
So sánh nhất với cách thực hiện hành động
Trạng từ là từ cho biết hành động diễn ra thế nào, chẳng hạn nhanh, cẩn thận. Trạng từ cũng có so sánh nhất:
- Of all the runners, Lan ran fastest. — Trong tất cả người tham gia chạy, Lan chạy nhanh nhất.
- Of the three, Mai explained it most clearly. — Trong ba người, Mai giải thích điều đó rõ ràng nhất.
Với trạng từ, nhất là sau động từ, the có thể không xuất hiện. Phân biệt good → best dùng để miêu tả người hoặc vật với well → best dùng để nói làm việc gì tốt nhất; chúng cùng có dạng best nhưng vai trò trong câu khác nhau.
Most không phải lúc nào cũng nghĩa là “nhất”
So sánh ba cụm:
- the most useful advice — lời khuyên hữu ích nhất: so sánh mức độ hữu ích;
- most people — phần lớn mọi người: nói về đa số;
- a most useful suggestion — một gợi ý rất hữu ích: cách nói trang trọng, không nhất thiết có so sánh.
Cách thứ ba ít cần dùng ở A2. Điều đáng nhớ là phải nhìn cả cụm, không cứ thấy most là dịch “nhất”.
Oldest và eldest
Oldest là dạng thông dụng của old — già, cũ. Eldest chủ yếu dùng cho quan hệ trong gia đình, nhất là trước danh từ:
My eldest sister lives in Hue. — Chị cả của tôi sống ở Huế.
My oldest sister cũng đúng trong ngữ cảnh này. Với đồ vật, dùng oldest: the oldest building — tòa nhà cổ nhất, không dùng eldest.
Gợi ý luyện tập
- Chọn ba vật có thật và đặt tiêu chí. Lấy ba chiếc túi hoặc ba lựa chọn đặt phòng, rồi viết ba câu về giá, kích thước và độ tiện lợi. Hãy nêu rõ “trong ba lựa chọn” ở ít nhất một câu. Cách này giúp gắn ý “nhất” với một nhóm thay vì chỉ học đuôi từ.
- Học theo cặp so sánh hơn và so sánh nhất. Chẳng hạn cheaper / the cheapest — rẻ hơn / rẻ nhất; better / the best — tốt hơn / tốt nhất. Mỗi cặp viết một câu so sánh hai lựa chọn và một câu chọn đứng đầu cả nhóm.
- Tự kiểm tra bằng ba câu hỏi. Từ này dùng đuôi -est, dùng most hay đổi dạng riêng? Cần the hay đã có từ chỉ sở hữu? Phạm vi đã rõ chưa? Sau đó sửa các cụm the most easiest, my the best friend và one of the best place. Đáp án lần lượt là the easiest — dễ nhất, my best friend — bạn thân nhất của tôi và one of the best places — một trong những nơi tốt nhất.
Kiến thức liên quan
- Nên học trước: So sánh hơn — phân biệt “hơn” với “nhất”, đồng thời ôn các dạng như better — tốt hơn và worse — tệ hơn trước khi học best — tốt nhất và worst — tệ nhất.