İngilizcede İyelik Sıfatları
Possessive Adjectives
Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İngilizce dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.
Kısaca
İngilizcede my, your, his, her, its, our, their, bir adın önüne gelerek kime veya neye ait olduğunu gösterir: my house “benim evim”, their children “onların çocukları”. Türkçedeki “evim” sözünden farklı olarak İngilizcede aidiyet, adın sonuna ek getirilerek değil, önüne ayrı bir sözcük konarak anlatılır. Its aidiyet bildirir; it's ise it is veya it has kısaltmasıdır ve aynı görevde kullanılmaz.
Genel bakış
İyelik sıfatı, bir şeyin kiminle ilişkili olduğunu belirten sözcüktür. Buradaki “iyelik” yalnızca mal sahibi olmak anlamına gelmez. “Benim çantam” bir eşyayı, “benim kardeşim” bir aile ilişkisini, “benim adım” ise kişisel bir bilgiyi anlatır. İngilizcede bunların hepsinde aynı yapı kullanılır: my bag “çantam”, my brother “erkek kardeşim”, my name “adım”.
Bu konu A1 düzeyinde öğrenilir; çünkü kendini tanıtırken, ailesinden söz ederken, adres verirken veya bir eşyanın sahibini sorarken sürekli karşımıza çıkar. İsim ya da ad, bir kişiyi, nesneyi, yeri veya kavramı adlandıran sözcüktür. İyelik sıfatı bu adın önünde yer alır ve birlikte tek bir anlam grubu oluştururlar.
Türkçe bilenler için iki nokta özellikle önemlidir. Birincisi, Türkçede “benim” demeden “telefonum” diyebiliriz; İngilizcede yalnızca phone diyerek “telefonum” anlamını veremeyiz. İkincisi, Türkçedeki “onun” sözcüğü kadın, erkek ve insan dışındaki varlıklar için aynıdır; İngilizcede ise çoğu temel örnekte his, her veya its arasında seçim yapmak gerekir.
Nasıl kullanılır?
Temel biçimler
Özne, cümlede kimden veya neden söz edildiğini, çoğu zaman da işi kimin yaptığını gösteren bölümdür. Özne zamiri ise bu kişinin veya varlığın adı yerine kullanılan sözcüktür: “ben”, “sen”, “o” gibi. Bildiğiniz özne zamirlerini aşağıdaki iyelik biçimleriyle eşleştirmek işinizi kolaylaştırır.
| Özne zamiri | İyelik sıfatı | Türkçe karşılığı | Adla birlikte örnek |
|---|---|---|---|
| I | my | benim | my key — anahtarım |
| you | your | senin, sizin | your address — adresin, adresiniz |
| he | his | onun; erkek için | his father — onun babası |
| she | her | onun; kadın için | her father — onun babası |
| it | its | onun; nesne, hayvan vb. için | its colour — onun rengi |
| we | our | bizim | our street — sokağımız |
| they | their | onların | their office — ofisleri |
Your, hem tek kişiye hem birden çok kişiye hitap ederken kullanılır. Türkçedeki samimi “senin” ile daha mesafeli veya çoğul “sizin” ayrımı İngilizcede bu sözcüğün biçimini değiştirmez. Your name bağlama göre “adın” veya “adınız” olabilir.
Their çoğunlukla “onların” anlamındadır. Ancak cinsiyeti belirtilmeyen tek bir kişi için de kullanılabilir; bu kullanımı ileri bölümde ayrıca ele alacağız.
Sözcük sırası ve adın değişmemesi
En basit düzen iyelik sıfatı + ad biçimindedir:
- my room — odam
- your ticket — biletin veya biletiniz
- our friends — arkadaşlarımız
Araya sıfat, yani bir varlığın nasıl olduğunu anlatan sözcük girebilir. Bu durumda iyelik sözcüğü yine bütün grubun başındadır:
- my new phone — yeni telefonum
- her old school — onun eski okulu
- their two young children — onların iki küçük çocuğu
Türkçedeki “evim, evin, evi” dizisinde adın sonu değişir. İngilizcede my house, your house, her house örneklerinin hepsinde house aynı kalır. İyelik sıfatı da sahip olunan şeyin tekil veya çoğul oluşuna göre değişmez: my book “kitabım”, my books “kitaplarım”. Çoğul eki ada gelir; my sözcüğüne gelmez.
Bir ad sayılamayan bir şeyi anlatsa da yapı değişmez: our furniture “mobilyalarımız”, their advice “onların tavsiyesi”. İngilizcede bazı adların Türkçeden farklı sayıldığını zamanla öğreneceksiniz; bu fark iyelik sözcüğünün seçimini etkilemez.
Seçimi sahip olunan şey değil, sahibi belirler
His ve her ayrımını yaparken eşyaya değil, eşyanın kiminle ilişkili olduğuna bakılır:
- Ali is with his sister. — Ali kız kardeşiyle birlikte.
- Anna is with her brother. — Anna erkek kardeşiyle birlikte.
İlk cümlede sister “kız kardeş” olsa da his kullanılır; çünkü ilişki Ali üzerinden kurulmuştur. İkinci cümlede brother “erkek kardeş” olsa da Anna'dan söz edildiği için her gelir. İngilizcede masa, kitap veya ev gibi adlara dil bilgisel olarak kadın ya da erkek cinsiyeti verilmez.
Ayrıca iyelik sıfatını cümlenin öznesiyle otomatik olarak eşleştirmeyin:
I know her brother. — Onun erkek kardeşini tanıyorum.
Burada konuşan kişi “ben”dir, fakat kardeş konuşana değil, başka bir kadına aittir. Bu yüzden my değil, her seçilir. Her seferinde “Bu ad kiminle ilişkili?” sorusunu sormak güvenilir bir yöntemdir.
Önüne ayrıca belirli tanımlık gelmez
The, bir adın hangi kişi veya şey olduğunu belirginleştiren sözcüktür; buna belirli tanımlık denir. Temel kullanımda iyelik sıfatı zaten adın kiminle ilişkili olduğunu belirlediği için aynı adın önüne ayrıca the, a veya an getirilmez.
- my bag — çantam
- the bag — söz konusu çanta
- a bag — bir çanta
“Çantam” demek isterken bu üç yapıyı üst üste koymayın. “Bir arkadaşım” gibi ifadeler için de başlangıçta one of my friends — “arkadaşlarımdan biri” yapısını kullanabilirsiniz. Daha sonra göreceğiniz a friend of mine de aynı temel ihtiyacı karşılayan başka bir yapıdır.
Bağlam içinde örnekler
Aşağıdaki cümlelerde iyelik yalnızca eşya sahipliğini değil; ad, akrabalık, yaşanılan yer ve ortak sorumluluk gibi ilişkileri de anlatır.
| İngilizce | Türkçe | Açıklama |
|---|---|---|
| This is my house. | Bu benim evim. | Konuşan kişinin evi |
| Her name is Anna. | Onun adı Anna. | Bir kadının adı |
| Their children are at school. | Onların çocukları okulda. | Birden fazla kişinin çocukları |
| The cat is eating its food. | Kedi mamasını yiyor. | Hayvanla ilişkili nesne |
| Is this your seat? | Burası sizin yeriniz mi? | Tek kişiye nazikçe de sorulabilir. |
| His daughter works in Ankara. | Onun kızı Ankara'da çalışıyor. | Kızından söz edilen kişi erkektir. |
| Our train leaves at six. | Trenimiz altıda kalkıyor. | Trenin sahibi değil, yolcusuyuz. |
| I can't find my glasses. | Gözlüğümü bulamıyorum. | Çoğul biçimli adla da aynı iyelik sözcüğü |
| Please write your address here. | Lütfen adresinizi buraya yazın. | Günlük bir yönerge |
| The hotel has its own car park. | Otelin kendine ait bir otoparkı var. | Bir kuruma ait bölüm |
| We like their new kitchen. | Onların yeni mutfağını beğeniyoruz. | İyelik sözcüğü niteleme sözcüğünden önce |
| She is talking to my manager. | Benim müdürümle konuşuyor. | Özne ile ilgili kişinin sahibi farklı |
Çevirilerde her yerde “benim” veya “onların” yazılması gerekmez. Türkçede “gözlüğümü bulamıyorum” doğal ve yeterlidir; İngilizcede ise my açıkça söylenir. Çeviri çalışırken Türkçede görünmeyen ama iyelik ekinde bulunan bilgiyi İngilizcede ayrı sözcükle ifade etmeyi unutmayın.
Sık yapılan hatalar
1. İyelik sözcüğünü adın arkasına koymak
- Yanlış: This is house my.
- Doğru: This is my house. — Bu benim evim.
- Neden? Türkçedeki iyelik eki adın sonunda bulunur, fakat İngilizcede iyelik sıfatı addan önce gelir. Sözcük sırasını eklerin yerine bakarak kurmayın; my house grubunu bir bütün olarak öğrenin.
2. Türkçedeki iyelik ekinin İngilizcede de var olduğunu düşünmek
- Yanlış: I can't find keys. — “Anahtarlarımı bulamıyorum” denmek isteniyor.
- Doğru: I can't find my keys. — Anahtarlarımı bulamıyorum.
- Neden? İlk cümle başka bağlamlarda kurulabilir; ancak anahtarların konuşana ait olduğunu söylemez. Türkçede “anahtarlarım” sözcüğündeki -ım ekinin verdiği bilgiyi İngilizcede my sağlar.
3. Sahip olunan kişinin cinsiyetine göre seçim yapmak
- Yanlış: Anna is with his father. — Anna'nın kendi babası kastediliyor.
- Doğru: Anna is with her father. — Anna babasıyla birlikte.
- Neden? Baba erkek olsa da iyelik sözcüğü babaya göre seçilmez. Burada ilişki Anna üzerinden kurulur. Yanlış örnek başka bir erkeğin babası kastedildiğinde doğru olabilir; hata, amaçlanan anlamla uyuşmamasıdır.
4. İyelik sıfatını tanımlıkla birlikte kullanmak
- Yanlış: Where is the my phone?
- Doğru: Where is my phone? — Telefonum nerede?
- Neden? Normal ad grubunda the ile my birlikte kullanılmaz. Aynı şekilde “bir arkadaşım” demek için a my friend denmez; one of my friends — “arkadaşlarımdan biri” denir.
5. İyelik sıfatını ad olmadan kullanmak
- Yanlış: This bag is my.
- Doğru: This bag is mine. — Bu çanta benim.
- Diğer doğru seçenek: This is my bag. — Bu benim çantam.
- Neden? My, ardından bir ad gelmesini gerektirir. Mine ise adın yerini tutabilen iyelik zamiridir. “Benim çantam” ve “benimki” arasındaki farkı düşünmek bu ayrımı kolaylaştırır.
6. Aidiyet bildiren biçime kesme işareti eklemek
- Yanlış: The cat is eating it's food.
- Doğru: The cat is eating its food. — Kedi mamasını yiyor.
- Neden? Its aidiyet bildirirken kesme işareti almaz. It's cold. — “Hava soğuk” cümlesinde ise it's, it is yerine geçer. Yazdığınız biçimi it is veya it has diye açınca cümle bozuluyorsa aidiyet için büyük olasılıkla its gerekir.
Kullanım notları
Beden bölümleri ve kişisel eşyalar
Türkçede “ellerini yıka”, “ceketini al” derken sahip bilgisi eklerde bulunur. İngilizcede bu tür günlük ifadelerde iyelik sözcüğü çok yaygındır:
- Wash your hands. — Ellerini yıka.
- Put on your coat. — Ceketini giy.
- She closed her eyes. — Gözlerini kapattı.
Türkçe karşılığında “onun” görmediğiniz için İngilizcede her sözcüğünü gereksiz sanmayın. Türkçede bilgi ekle verilmiştir. Bununla birlikte İngilizcede bazı özel yapılarda beden bölümünden önce the gelir; örneğin He took me by the hand. — “Elimden tuttu.” Başlangıç kuralını bütün yapılara zorla uygulamak yerine bu tür ifadeleri kalıp olarak öğrenin.
Hayvanlar, kurumlar ve cansız varlıklar
Cinsiyeti belirtilmeyen bir hayvandan it, ona ait bir şeyden de its ile söz edilebilir. Evcil hayvanın cinsiyeti biliniyorsa he/his veya she/her kullanımı da doğaldır:
Our dog is asleep in her bed. — Köpeğimiz kendi yatağında uyuyor.
Cansız bir nesnenin, yerin veya tek bir bütün olarak düşünülen kurumun özelliklerinde its kullanılır: The company changed its name. — “Şirket adını değiştirdi.” Bu, bir eşyaya insan cinsiyeti yüklemek anlamına gelmez.
Özellikle Britanya İngilizcesinde bir takım veya kuruluş, üyelerinden oluşan bir grup olarak ele alındığında their ile de anılabilir: The team are wearing their new shirts. — “Takım üyeleri yeni formalarını giyiyor.” Bu kullanımda fiilin biçimi de grup düşüncesine uyabilir. Başlangıç için kurumu tek bir bütün sayan örnekleri öğrenmek yeterlidir; daha sonra metnin kuruluşu mu yoksa insanları mı öne çıkardığına dikkat edebilirsiniz.
Yazımda benzer görünen biçimler
Your “senin/sizin” anlamındadır; you're, you are kısaltmasıdır. Their “onların” anlamındadır; they're, they are kısaltmasıdır. There ise örneğin “orada” anlamında kullanılır.
- Your table is ready. — Masanız hazır.
- You're early. — Erken geldiniz.
- Their bags are there. — Onların çantaları orada.
- They're outside. — Onlar dışarıda.
Bu biçimler aynı veya çok benzer duyulabildiği için yalnızca sese güvenmek yetmez. Ardından bir ad mı geliyor, yoksa cümlede “sen ...sın / onlar ...lar” anlamı mı kuruluyor, buna bakın.
Temelin ötesi: Daha sonra karşılaşacağınız ayrımlar
İlk aşamada yedi temel biçimi doğru kullanmanız yeterlidir. Aşağıdaki noktalar, okurken karşılaşacağınız yapıları anlamanıza ve Türkçeden kaynaklanan bazı belirsizlikleri çözmenize yardımcı olur.
İyelik sıfatı ve iyelik zamiri
Zamir, bir adın yerine geçebilen sözcüktür. İyelik sıfatının yanında ad bulunur; iyelik zamiri ise adı tekrar etmemenizi sağlar. Türkçede bunu çoğu zaman “benimki, seninki” ile anlatırız.
| Adla kullanılan biçim | Ad yerine kullanılan biçim | Türkçe karşılaştırma |
|---|---|---|
| my bag | mine | benim çantam / benimki |
| your bag | yours | senin çantan / seninki |
| his bag | his | onun çantası / onunki; erkek için |
| her bag | hers | onun çantası / onunki; kadın için |
| our bag | ours | bizim çantamız / bizimki |
| their bag | theirs | onların çantası / onlarınki |
His iki görevde de aynı görünür: This is his bag. — “Bu onun çantası”; This bag is his. — “Bu çanta onun.” Diğer biçimlerin çoğunda değişiklik vardır. Its için bu tablodaki gibi günlük kullanımda yaygın, bağımsız bir karşılık yoktur; gerektiğinde adı tekrar etmek en açık çözümdür.
Yours, hers, ours, theirs biçimleri de kesme işareti almaz. Bunları kişi adlarına getirilen aidiyet işaretiyle karıştırmayın: Anna's bag “Anna'nın çantası” doğrudur; aynı kesme işaretini hers sözcüğüne eklemek doğru değildir.
Tek bir kişi için kullanılan biçim
Cinsiyeti bilinmeyen, belirtilmek istenmeyen ya da kendisinden they ile söz edilen bir kişi için their kullanılabilir:
Someone left their umbrella here. — Birisi şemsiyesini burada unutmuş.
Burada şemsiye birden çok kişiye ait olmak zorunda değildir. Türkçedeki “birisi ... şemsiyesini” ifadesi zaten cinsiyet belirtmez; İngilizcede their aynı belirsizliği doğal biçimde korur. Bu kullanım yalnızca gündelik konuşmaya özgü değildir; günümüz standart İngilizcesinde de yaygındır.
Vurgu, karşıtlık ve “kendi” anlamı
Own, iyelik sözcüğünün ardından gelerek “kendi, kendine ait” anlamını güçlendirir:
- I need my own room. — Kendime ait bir odaya ihtiyacım var.
- She makes her own bread. — Ekmeğini kendisi yapıyor.
Vurgu yalnızca sahipliği değil, bağımsızlığı veya işi kendisinin yapmasını da öne çıkarabilir. Bağlam bu farkı belirler. My room zaten “odam” demektir; her iyelik ifadesine own eklemek gerekmez.
İyelik sözcüğünü konuşurken vurgulamak da karşıtlık kurabilir: That's MY seat. — “Orası BENİM yerim.” Biçim değişmez, fakat ses vurgusu “başkasının değil” anlamını öne çıkarır. Bu, duruma göre uyarı veya itiraz gibi duyulabilir.
Bir arkadaşım ve ortak arkadaşımız
A friend of mine — “bir arkadaşım” yapısında mine kullanılır; my değil. Başta a bulunabilmesinin nedeni, onun doğrudan my friend grubunun önüne gelmemesidir. İyelik bilgisi ayrı bir of mine grubunda verilir.
A friend of ours — “bir arkadaşımız” ve a colleague of hers — “onun bir iş arkadaşı” aynı düzene uyar. Başlangıçta bunları üretmek zor gelirse one of my friends — “arkadaşlarımdan biri” gibi daha açık yapıları kullanabilirsiniz.
Aidiyet her zaman özneye dönmez
Türkçedeki “kendi” sözcüğü, bazen cümlede kime dönüldüğünü daha açık gösterir. İngilizcede his veya her tek başına her zaman aynı açıklığı sağlamaz:
Anna called her mother. — Anna onun annesini aradı; bağlama göre kendi annesi de olabilir.
Günlük bağlamda çoğu kişi bunu Anna'nın annesi olarak anlar; fakat daha önce başka bir kadından söz edilmişse onun annesi de kastedilebilir. Anna called her own mother. — “Anna kendi annesini aradı” ifadesi bu okumayı belirginleştirir. Başka birinin annesi kastediliyorsa o kişinin adını vermek daha açık olabilir. İyelik sözcüklerinin gönderme yaptığı kişiyi anlamak için yalnızca cümleye değil, önceki konuşmaya da bakmak gerekir.
Terimlerle karşılaşırsanız
Birçok ders kitabı bu sözcükleri “iyelik sıfatları” diye adlandırır. Daha ayrıntılı dil bilgisi kaynaklarında “iyelik belirleyicileri” adı da kullanılır. Belirleyici, adın önüne gelip hangi şeyden söz edildiğini gösteren sözcüktür. İkinci adlandırma, bu biçimlerin the gibi ad grubunu belirginleştirmesine dikkat çeker. İki terimle karşılaşmanız iki ayrı sözcük grubu öğrendiğiniz anlamına gelmez.
Çalışma önerileri
- Türkçedeki eki ayrı sözcüğe dönüştürün. “Telefonum, telefonun, telefonu, telefonumuz, telefonları” dizisini İngilizceye aktarın. “Telefonu” için önce kimin kastedildiğine karar verin; ardından his phone, her phone veya bağlama uygun başka bir biçim seçin. Her biçimle bir kısa cümle kurun ve Türkçeye geri çevirin. Böylece yalnızca listeyi değil, sahip bilgisini de çalışmış olursunuz.
- Sahibi değiştirin, nesneyi sabit tutun. Aynı anahtarı önce kendinizin, sonra bir arkadaşınızın, sonra bütün ailenin anahtarı olarak anlatın: my key “anahtarım”, her key “onun anahtarı”, our key “anahtarımız”. Ardından nesneyi çoğul yapın. Key sözcüğünün çoğullaştığını, iyelik sözcüklerinin değişmediğini fark edin. Son olarak bir başkasının eşyasını sizin kullandığınız cümleler kurun; böylece özneyle sahibini karıştırma alışkanlığını kırarsınız.
- Yazdığınız metinde iki kontrol yapın. Önce her iyelik sözcüğünün hangi ada bağlandığını bulun. Sonra it's, you're ve they're biçimlerini uzun biçimleriyle açın. Örneğin It's in its box. — “O kendi kutusunda” cümlesinde ilk biçim it is olarak açılır, ikincisi açılmaz. Kendi eşyalarınızı anlatan beş cümlelik bir not üzerinde bu denetimi tekrarlayın.
İlgili konular
- Önce öğrenmek yararlı olur: Özne zamirleri — “ben, sen, o, biz” karşılıklarını bilmek iyelik biçimlerini eşleştirmeyi kolaylaştırır.
- Bir sonraki bağlantı: Kesme işaretli iyelik yapısı — “onun çantası” yerine “Anna'nın çantası” gibi, sahibin adını açıkça söyleyen yapıları öğrenin.