A1

İtalyancada Miktar ve Seçim Soruları

Domande di Quantità e Selezione

Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İtalyanca dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.

Kısaca

İtalyancada miktar sormak için quanto, quanta, quanti, quante, seçim sormak için quale, quali kullanılır. Miktar sözcüğü, bağlı olduğu ismin cinsiyetine ve tekil ya da çoğul oluşuna göre değişir: quanta acqua “ne kadar su”, quanti libri “kaç kitap”. Quale tekil, quali çoğuldur; eril ve dişil için ayrı biçimleri yoktur. Fiyat soran Quanto costa? “Ne kadar?” kalıbında ise quanto değişmez.

Genel bakış

Bir kafede hesabı sormak, istasyonda bilet almak, birinin yaşını öğrenmek veya iki gömlek arasında seçim yapmak… Bu günlük durumların hepsinde miktar ve seçim sorularına ihtiyaç duyulur. A1 düzeyinde öğrenilen bu yapılar yalnızca alışverişte değil, tanışırken ve bir plan yaparken de işinizi görür: Quanti anni hai? “Kaç yaşındasın?”, Quale preferisci? “Hangisini tercih ediyorsun?”

Türkçede “kaç” ve “hangi” sözcükleri değişmez. Üstelik “kaç kitap” derken isim de tekil kalır. İtalyancada ise “kaç kitap” karşılığı quanti libri olur: hem soru sözcüğü hem isim çoğuldur. Buradaki isim, insanı, nesneyi veya kavramı adlandıran sözcüktür; “kitap”, “su”, “zaman” gibi. İtalyanca isimlerin dil bilgisel cinsiyeti, yani eril ya da dişil sınıfına ait olması, soru sözcüğünün biçimini de etkiler. Bu sınıflandırma nesnelerin gerçek hayatta bir cinsiyeti olduğu anlamına gelmez.

Öğrenirken önce iki soruyu ayırmak yeterlidir: “Miktarı mı öğrenmek istiyorum, yoksa hangisi olduğunu mu?” Miktar için quanto ailesini, seçim veya kimlik için quale ailesini düşünün. Sonra hangi isimden söz ettiğinize bakın. İsim cümlede görünmese bile konuşmada anlaşılıyorsa aynı uyum devam eder.

Kurallar ve cümle kuruluşu

Miktar sorarken dört biçim

Uyum, birbiriyle bağlantılı sözcüklerin biçimlerinin birbirine uymasıdır. Quanto bir ismin önünde kullanıldığında o ismin cinsiyetine ve sayısına uyar. Tekil bir şeyi ya da tek bir bütün olarak düşünülen miktarı, çoğul ise birden fazla sayılabilir şeyi belirtir.

İsim türü İtalyanca yapı Türkçesi
Eril tekil quanto pane ne kadar ekmek
Dişil tekil quanta acqua ne kadar su
Eril çoğul quanti libri kaç kitap
Dişil çoğul quante persone kaç kişi

Türkçe karşılık çoğu zaman tekillerde “ne kadar”, çoğullarda “kaç” olur. Ancak asıl belirleyici Türkçe çeviri değil, İtalyancada kullanılan isimdir:

  • Quanto tempo hai? — “Ne kadar zamanın var?” Burada tempo eril tekildir.
  • Quanta pazienza hai! — “Ne kadar sabırlısın!” Burada pazienza dişil tekildir; cümle soru değil, ünlemdir.
  • Quanti soldi hai? — “Ne kadar paran var?” Türkçede “ne kadar” desek de soldi eril çoğuldur.

Bir ismin son harfi yararlı bir ipucu olabilir, fakat tek başına güvenilir değildir. Problema “sorun” sözcüğü -a ile bitmesine rağmen erildir: Quanti problemi ci sono? “Kaç sorun var?” İsimleri mümkünse tanımlıklarıyla, yani il, la gibi ismin önünde kullanılan ve cinsiyetini de gösteren sözcüklerle öğrenin.

Seçim sorarken iki biçim

Quale bir kişi veya nesnenin hangisi olduğunu sorar. Burada cinsiyet ayrımı yoktur; yalnızca tekil ve çoğul ayrımı vardır.

Kullanım İtalyanca yapı Türkçesi
Eril tekil quale libro hangi kitap
Dişil tekil quale borsa hangi çanta
Eril çoğul quali libri hangi kitaplar
Dişil çoğul quali borse hangi çantalar

Quale libro vuoi? “Hangi kitabı istiyorsun?” sorusunun yanıtı bir miktar değil, belirli bir kitaptır. Buna karşılık Quanti libri vuoi? “Kaç kitap istiyorsun?” sorusuna due “iki” gibi bir sayı beklenir. Aynı isimle kurulmaları anlamlarının aynı olduğu anlamına gelmez.

İsmin önüne ayrıca tanımlık gelmez

Bu soru sözcüklerini doğrudan isimle kullanın:

  • Quante sorelle hai? — “Kaç kız kardeşin var?”
  • Quale autobus prendi? — “Hangi otobüse biniyorsun?”

Bu yapılarda quante le sorelle veya quale l'autobus denmez. Türkçede tanımlık bulunmadığından bu kural ilk bakışta kolay gelebilir; önemli olan, önceden öğrendiğiniz le sorelle veya l'autobus biçimlerini buraya olduğu gibi taşımamaktır.

İsim söylenmediğinde de uyum sürer

Ne hakkında konuşulduğu belliyse isim tekrar edilmeyebilir. Bu durumda soru sözcüğü zamir, yani bir ismin yerini tutan sözcük görevindedir:

  • İki elbiseye bakarken: Quale preferisci? — “Hangisini tercih ediyorsun?”
  • Birkaç çift ayakkabıya bakarken: Quali preferisci? — “Hangilerini tercih ediyorsun?”
  • Kurabiyelerden söz ederken: Quanti ne vuoi? — “Kaç tane istiyorsun?”

Son örnekteki quanti, söylenmeyen biscotti “kurabiyeler” sözcüğüne uyar. Caramelle “şekerler” söz konusuysa Quante ne vuoi? denir. Ne ile verilen kısa cevapları ileri kullanım bölümünde ayrıca göreceksiniz.

Fiilin miktarını soran quanto değişmez

Quanto her zaman bir isme bağlı değildir. Bir eylemin miktarını veya derecesini soruyorsa zarf, yani eylemin nasıl, ne kadar veya ne zaman gerçekleştiğini belirten sözcük görevindedir. Bu kullanımda biçimi değişmez:

  • Quanto costa questa borsa? — “Bu çanta ne kadar?”
  • Quanto costano queste scarpe? — “Bu ayakkabılar ne kadar?”
  • Quanto spendi al mese? — “Ayda ne kadar harcıyorsun?”

Çanta dişil olduğu için quanta costa denmez; burada quanto, çantanın miktarını değil fiyatını sorar. Buna karşılık fiil, yani eylemi veya durumu bildiren sözcük, tekil nesnede costa, çoğul nesnelerde costano olur.

Soru düzeni ve yaş sorma

Soru sözcüğü ya da soru sözcüğüyle kurulan isim grubu çoğunlukla cümlenin başına gelir: Quante persone vengono? “Kaç kişi geliyor?” Türkçedeki gibi ayrıca bir “mı/mi” soru eki eklenmez. Türkçe çevirideki sözcük sırasını da bire bir taşımayın: “Hangi treni kullanıyorsun?” için doğal yapı Quale treno prendi? biçimindedir.

Yaş sorusu özellikle önemlidir: Quanti anni hai? “Kaç yaşındasın?” İtalyancada yaş, avere “sahip olmak” fiiliyle söylenir. Anni “yıllar” eril çoğul olduğu için quanti kullanılır. Yanıt da Ho trent'anni “Otuz yaşındayım” olur. Daha resmî bir hitapta Quanti anni ha? “Kaç yaşındasınız?” denebilir; soru sözcüğü aynı kalır, hitap edilen kişiye göre fiil değişir.

Bağlam içinde örnekler

Aşağıdaki örneklerde önce beklenen yanıtı düşünün: sayı mı, miktar mı, belirli bir seçenek mi? Bu ayrım doğru soru sözcüğünü seçmeyi kolaylaştırır.

İtalyanca Türkçe Açıklama
Quanto costa? Fiyatı ne kadar? Fiyat soran değişmez kullanım.
Quanto costano questi pomodori? Bu domatesler ne kadar? Fiil çoğul, soru sözcüğü değişmez.
Quanti anni hai? Kaç yaşındasın? Yaş sorusu, sahip olma fiiliyle kurulur.
Quante sorelle hai? Kaç kız kardeşin var? Dişil çoğul isimle uyum.
Quanto tempo abbiamo prima del treno? Trenin kalkmasına ne kadar zamanımız var? Zaman miktarı, eril tekil.
Quanta acqua vuoi? Ne kadar su istiyorsun? Su miktarı, dişil tekil.
Quanti biglietti servono? Kaç bilet gerekiyor? Bilet sayısı, eril çoğul.
Quante notti restate a Firenze? Floransa'da kaç gece kalacaksınız? Gece sayısı, dişil çoğul.
Quale preferisci, il tè o il caffè? Hangisini tercih ediyorsun, çayı mı kahveyi mi? İsim tekrar edilmeden seçim sorulur.
Quale autobus va in centro? Hangi otobüs merkeze gidiyor? Tek bir hattı belirleme sorusu.
Quali documenti devo portare? Hangi belgeleri getirmeliyim? Birden fazla belgenin hangileri olduğu sorulur.
Qual è il tuo numero di telefono? Telefon numaran ne? Bir bilgiyi belirleme; sayı miktarı sorulmaz.
In quale albergo alloggiate? Hangi otelde kalıyorsunuz? Yer ilişkisi soru grubunun başında belirtilir.
Quanti siete? Kaç kişisiniz? Restoran ve rezervasyonlarda sık duyulur.

Sık yapılan hatalar

1. Türkçedeki gibi ismi tekil bırakmak

  • Yanlış: Quanti libro vuoi?
  • Doğru: Quanti libri vuoi? — “Kaç kitap istiyorsun?”
  • Neden: Türkçede “kaç”tan sonra isim tekil kalır; İtalyancada sayısı sorulan kitaplar için çoğul libri gerekir. Quanti de bu çoğula uyar.

2. Miktar sorusunda cinsiyeti gözden kaçırmak

  • Yanlış: Quanto acqua vuoi?
  • Doğru: Quanta acqua vuoi? — “Ne kadar su istiyorsun?”
  • Neden: Acqua dişil tekildir. Hızlı konuşmada sözcükler birbirine bağlanmış gibi duyulsa da uyum ortadan kalkmaz. Yazıda quanta acqua veya kesme işaretli quant'acqua biçimini görebilirsiniz.

3. Quale sözcüğünü dişilleştirmeye çalışmak

  • Yanlış: Quala borsa vuoi?
  • Doğru: Quale borsa vuoi? — “Hangi çantayı istiyorsun?”
  • Neden: Quale hem eril hem dişil tekille kullanılır. Çoğulu quali olur; quala standart bir soru biçimi değildir.

4. Fiyat sorusunda quanto sözcüğünü isimle eşleştirmek

  • Yanlış: Quante costano le mele?
  • Doğru: Quanto costano le mele? — “Elmalar ne kadar?”
  • Neden: Burada elmaların sayısı sorulmuyor. Sayıyı sormak için Quante mele vuoi? “Kaç elma istiyorsun?” denir. Fiyat sorusundaki quanto değişmez.

5. Qual è ifadesine kesme işareti koymak

  • Yanlış: Qual'è il tuo indirizzo?
  • Doğru: Qual è il tuo indirizzo? — “Adresin ne?”
  • Neden: Standart yazım qual è biçimindedir, kesme işareti kullanılmaz. È üzerindeki işaret ise korunur. Bunu tek bir yazım kalıbı olarak öğrenmek yararlıdır.

6. Yaşı olmak fiiliyle sormak

  • Yanlış: Quanti anni sei?
  • Doğru: Quanti anni hai? — “Kaç yaşındasın?”
  • Neden: Türkçedeki “yaşındasın” yapısı İtalyancaya doğrudan aktarılmaz. Yaşta avere kullanılır: Hai vent'anni? “Yirmi yaşında mısın?”

Kullanım notları

Hangi ile ne her zaman bire bir örtüşmez

Quale çoğu zaman “hangi” veya “hangisi” demektir; ancak Türkçede “ne” dediğimiz bazı sorularda da kullanılır. Qual è il tuo nome? “Adın ne?” ve Qual è il problema? “Sorun ne?” örneklerinde sınırlı sayıda seçenek göz önünde olmak zorunda değildir. Burada amaç bir bilgiyi veya kimliği belirlemektir. Dolayısıyla “quale yalnızca önümüzde iki seçenek varsa kullanılır” kuralı fazla dardır.

Che ile anlam yakınlığı

Che de bir ismin önünde “ne” veya “hangi” anlamında kullanılabilir: Che autobus prendi? “Hangi otobüse biniyorsun?” Quale autobus prendi? aynı durumda söylenebilir. Che değişmez; Che libri leggi? “Ne tür kitaplar okuyorsun?” örneğinde çoğul isimle de aynı biçimde kalır.

Genel bir eğilim olarak che türü, quale ise seçeneklerden birini belirlemeyi öne çıkarabilir. Fakat bu kesin bir ayrım değildir; bağlam ve alışılmış söyleyiş önemlidir. Başlangıçta quale/quali uyumunu sağlam öğrenin, duyduğunuz doğal che kalıplarını da ayrıca not edin.

Kısa soruların bağlama ihtiyacı vardır

Bir satıcı Quanti? “Kaç tane?” diyebilir; bir restoranda In quanti siete? “Kaç kişisiniz?” duyabilirsiniz. İkinci soru için yanıt Siamo in quattro “Dört kişiyiz” olabilir. Tek başına soru sözcüğü kullanmak yakınlık göstergesi olmak zorunda değildir, fakat bağlam yoksa eksik ya da sert duyulabilir.

Kibar bir alışveriş sorusu için Quanto costa, per favore? “Fiyatı ne kadar, lütfen?” denebilir. Yaş veya gelir gibi kişisel bilgileri sorarken ise yalnızca dil bilgisi doğruluğu yeterli değildir; ilişkinin yakınlığını ve konuşmanın durumunu da gözetmek gerekir.

Temelin ötesinde: sonraki aşamada karşılaşılacak yapılar

Bu bölümdeki yapıları A1 düzeyinde hemen kullanmak zorunda değilsiniz. Önce temel miktar ve seçim sorularını rahatça kurun; aşağıdaki ayrımları ileride duyduğunuz örnekleri anlamak için kullanın.

Süreyi ve başlangıçtan beri geçen zamanı sormak

Quanto tempo genel olarak “ne kadar zaman” demektir. Önüne gelen edat, yani sözcükler arasında zaman, yer veya başka bir ilişki kuran kısa sözcük, sorunun anlamını değiştirir:

  • Quanto tempo ci vuole? — “Ne kadar sürer?” Buradaki kalıp bir iş için gereken süreyi sorar.
  • Da quanto tempo studi italiano? — “Ne zamandır İtalyanca öğreniyorsun?” Çalışmaya başlanmasından bugüne kadar geçen süre sorulur.
  • Per quanto tempo resti? — “Ne kadar süre kalacaksın?” Kalışın süresi sorulur.
  • Tra quanto parte il treno? — “Tren ne kadar sonra kalkıyor?” Şimdiden kalkışa kadar kalan süre sorulur.

Özellikle da quanto tempo sorusunu Türkçedeki “ne zamandır” kalıbıyla birlikte öğrenin. Yanıt Studio italiano da sei mesi “Altı aydır İtalyanca öğreniyorum” olabilir. Burada başlayan ve hâlâ devam eden bir durum anlatılır.

Ne ile miktar ve kısa cevaplar

Ne, daha önce sözü edilen şeylerden bir miktarı anlatmaya yarayan küçük bir zamirdir. Türkçeye her zaman ayrı bir sözcük olarak çevrilmez:

  • Quanti biscotti vuoi? — Ne voglio tre. — “Kaç kurabiye istiyorsun? — Üç tane istiyorum.”
  • Quanta acqua bevi? — Ne bevo un litro. — “Ne kadar su içiyorsun? — Bir litre içiyorum.”

İsim zaten belliyse ilk soru Quanti ne vuoi? biçiminde de kurulabilir. Burada quanti seçimini soru soran kişinin cinsiyeti değil, kurabiyeleri belirten eril çoğul isim belirler. Aynı şekilde “Kaç şeker istiyorsun?” sorusu Quante caramelle vuoi? veya bağlam açıksa Quante ne vuoi? olur.

Edatlı seçim soruları

Türkçede “hangi arkadaşla”, “hangi şehirden”, “hangi otelde” deriz; ilişkiyi çoğunlukla sözcüklerin sonuna gelen eklerle gösteririz. İtalyancada bu ilişki soru grubunun önünde ifade edilir:

  • Con quale amica esci? — “Hangi kız arkadaşınla dışarı çıkıyorsun?”
  • Da quale città vieni? — “Hangi şehirden geliyorsun?”
  • Di quali documenti hai bisogno? — “Hangi belgelere ihtiyacın var?”

Son örnekte avere bisogno di “ihtiyacı olmak” kalıbının di sözcüğü korunur. Bu nedenle yalnızca Türkçe eki düşünmek yerine, fiili veya kalıbı kullandığı edatla birlikte öğrenmek daha sağlam bir yöntemdir.

Dolaylı sorular ve ünlemler

Dolaylı soru, bir sorunun başka bir cümlenin içine yerleştirilmesidir: Non so quanto costa “Ne kadar olduğunu bilmiyorum.” Dimmi quale preferisci “Hangisini tercih ettiğini söyle.” Temel soru sözcükleri burada da kullanılabilir; cümlenin bütünü doğrudan soru değilse sonuna soru işareti koymak gerekmez. Daha ileri yapılarda fiilin biçimi de değişebilir; bunu dolaylı sorular ve fiil kipleriyle birlikte öğrenebilirsiniz.

Aynı miktar sözcükleri şaşkınlık veya yoğunluk da anlatır: Quanta gente! “Ne kadar çok insan!” ve Quanto costa! “Ne kadar pahalı!” Bu örneklerde soru değil, ünlem vardır. Gente bir insan topluluğunu anlatsa da dil bilgisi bakımından dişil tekildir; bu yüzden quanta kullanılır. Böylece uyumun gerçek hayattaki kişi sayısına değil, kullanılan ismin biçimine bağlı olduğunu görebilirsiniz.

Çalışma önerileri

  1. Aynı isimle iki ayrı soru kurun. Libro “kitap” ile Quanti libri vuoi? “Kaç kitap istiyorsun?” ve Quale libro vuoi? “Hangi kitabı istiyorsun?” sorularını yazın. İlkine sayı, ikincisine kitabı belirleyen bir yanıt verin. Sonra bunu borsa “çanta” ve biglietto “bilet” ile tekrarlayın.
  2. Miktarları dört küçük gruba ayırın. Bir alışveriş listesinde eril tekil, dişil tekil, eril çoğul ve dişil çoğul için birer isim seçin. Örneğin ekmek, su, domates ve elma üzerinden sorular kurun. Her seferinde yalnızca soru sözcüğünü değil, ismin doğru tekil veya çoğul biçimini de kontrol edin.
  3. Kısa konuşmaları sesli çalışın. Bir fiyat sorusu, bir yaş sorusu ve bir seçim sorusu hazırlayın. Quanto costa? — Costa cinque euro “Ne kadar? — Beş avro” gibi yanıtları da söyleyin. Sonraki turda nesneyi çoğul yapın: Quanto costano? — Costano cinque euro “Ne kadarlar? — Beş avro.” Böylece değişmeyen quanto ile değişen fiili birlikte fark edersiniz.

Kendinizi sınamak için şu üç ifadeyi tamamlayın: “kaç gece” → ___ notti, “hangi çanta” → ___ borsa, “bu ayakkabılar ne kadar?” → ___ costano queste scarpe? Yanıtlar sırasıyla quante, quale, quanto olmalıdır.

İlgili konular

  • İsimlerin cinsiyeti — Miktar sorularında eril ve dişil biçimi seçmenin temeli.
  • Çoğul yapma — Türkçedeki “kaç kitap” yapısından farklı olarak ismin neden çoğul olduğunu anlamak için.
  • Temel sorular — Diğer soru sözcükleriyle birlikte günlük soru kurma becerisini geliştirmek için.
  • Sayılar — Yaş, fiyat ve miktar sorularına yanıt vermek için.
  • Miktar bildiren ne zamiri — “Kaç tane istiyorsun?” gibi sorulara ismi tekrar etmeden cevap vermek için.

Diğer A1 kavramları

Bu kavram diğer dillerde

Tüm dillerde karşılaştır