A1

Từ chỉ định this, that, these, those trong tiếng Anh

Demonstratives

Bài viết này thuộc cây ngữ pháp Tiếng Anh trên Settemila Lingue.

Ghi nhớ nhanh

This và these thường chỉ người hoặc vật ở gần; that và those thường chỉ người hoặc vật ở xa. Dùng this/that cho một người, một vật hoặc một lượng không đếm được; dùng these/those cho nhiều người hoặc vật. Các từ này có thể đứng trước tên sự vật hoặc đứng một mình: This book is mine. — “Quyển sách này là của tôi”; This is mine. — “Cái này là của tôi”.

Tổng quan

Khi mua đồ, giới thiệu người quen hay chọn một tấm ảnh, bạn thường cần nói “cái này”, “chiếc kia”, “những người đó”. Bốn từ this, that, these, those giúp làm việc ấy trong tiếng Anh. Chúng được gọi chung là từ chỉ định, tức những từ giúp người nghe xác định bạn đang nói đến ai hoặc cái gì nhờ vị trí hay tình huống.

Đây là kiến thức nền tảng ở trình độ A1. Để chọn đúng từ, trước hết hãy tự hỏi hai câu: “Mình đang chỉ một hay nhiều?” và “Mình xem đối tượng ấy là ở gần hay ở xa?”. Chưa cần học hết các nghĩa mở rộng ngay; chỉ cần phối hợp đúng số lượng với khoảng cách là đã dùng được trong nhiều cuộc trò chuyện.

Với người nói tiếng Việt, điểm cần đổi thói quen là vị trí của từ và việc đổi dạng theo số lượng. Ta nói “quyển sách này”, nhưng tiếng Anh đặt từ chỉ định trước danh từ: this book. Tiếng Việt dùng “này” trong cả “cái này” và “những cái này”; tiếng Anh phải đổi this thành these khi nói đến nhiều vật.

Quy tắc và cách đặt câu

Chọn từ theo khoảng cách và số lượng

Danh từ là từ gọi tên người, vật hoặc ý niệm, chẳng hạn book — “quyển sách”, person — “người”. Số ít chỉ một đối tượng; số nhiều chỉ từ hai đối tượng trở lên.

Khoảng cách theo cách nhìn của người nói Số ít Số nhiều
Gần, thường tương ứng với “này” this these
Xa, thường tương ứng với “kia”, “đó”, “ấy” that those

Ví dụ, khi cầm một chiếc cốc, bạn có thể nói this cup — “chiếc cốc này”. Nếu chỉ hai chiếc cốc trên kệ phía xa, bạn nói those cups — “những chiếc cốc kia”. Nếu chuyển hai chiếc cốc ấy đến ngay trước mặt, cách gọi có thể đổi thành these cups — “những chiếc cốc này”.

Không có quy định “gần” là bao nhiêu mét. Khoảng cách được hiểu tương đối trong tình huống giao tiếp. Vật nằm bên phía người nghe đôi khi được gọi bằng that dù không xa lắm, vì người nói đang phân biệt nó với vật ở phía mình.

Đứng trước danh từ hoặc đứng một mình

Khi đứng trước danh từ, từ chỉ định xác định rõ đối tượng: that car — “chiếc xe kia”. Cách dùng này thường được gọi là từ hạn định chỉ định — từ đặt trước danh từ để khoanh rõ người hoặc vật đang nói đến. Một số sách gọi đó là “tính từ chỉ định”.

Khi không có danh từ theo sau, từ chỉ định thay cho cả người hoặc vật đã rõ trong tình huống. Lúc này nó được gọi là đại từ chỉ định — từ dùng thay tên đối tượng để khỏi phải nhắc lại.

Tiếng Anh Tiếng Việt Cách dùng
This bag is heavy. Chiếc túi này nặng. Đứng trước tên vật.
This is heavy. Cái này nặng. Đứng một mình khi đã rõ đang chỉ vật gì.
I like those shoes. Tôi thích đôi giày kia. Đứng trước tên vật ở dạng số nhiều.
I like those. Tôi thích những chiếc kia. Không cần nhắc lại tên vật.

Hãy lưu ý thứ tự: từ chỉ định + từ miêu tả, nếu có + danh từ. Chẳng hạn, these red apples nghĩa là “những quả táo đỏ này”. Tiếng Việt đặt “này” ở cuối cụm, còn tiếng Anh đặt these ở đầu.

Không ghép với mạo từ hoặc từ sở hữu theo cách tiếng Việt

Mạo từ là những từ như a, an, the, đứng trước danh từ để cho biết cách xác định đối tượng. Khi đã dùng từ chỉ định trực tiếp trước danh từ, không thêm các mạo từ ấy vào cùng vị trí:

  • this book — “quyển sách này”, không phải the this book;
  • that house — “ngôi nhà kia”, không phải that a house.

Tương tự, không nói this my book. Muốn nói “quyển sách này của tôi”, hãy dùng câu đầy đủ: This is my book. — “Đây là sách của tôi”. Một cách khác là This book is mine. — “Quyển sách này là của tôi”. Cách diễn đạt mở rộng như this book of mine sẽ được giải thích ở phần nâng cao.

Chọn dạng động từ cho phù hợp

Động từ là từ diễn tả hành động hoặc trạng thái. Trong mẫu câu nhận diện với be — “là”, dùng is sau this/that và are sau these/those ở hiện tại.

Tiếng Anh Tiếng Việt
This is my key. Đây là chìa khóa của tôi.
That is your seat. Kia là chỗ ngồi của bạn.
These are my keys. Đây là những chiếc chìa khóa của tôi.
Those are your seats. Kia là những chỗ ngồi của bạn.

Quy tắc này vẫn đúng khi có danh từ theo sau: This key is new. — “Chiếc chìa khóa này mới”; These keys are new. — “Những chiếc chìa khóa này mới”. Trong câu phủ định, thêm not: Those are not mine. — “Những cái kia không phải của tôi”.

Với thứ không đếm trực tiếp từng cái

Danh từ không đếm được là danh từ chỉ thứ thường được xem như một lượng hoặc một khối, thay vì từng đơn vị riêng, chẳng hạn water — “nước” hay information — “thông tin”. Dùng this/that, không dùng these/those, nếu các danh từ này mang nghĩa không đếm được:

  • This water is cold. — “Nước này lạnh”.
  • That information is useful. — “Thông tin đó hữu ích”.

Muốn chỉ nhiều đơn vị, hãy nêu đơn vị đếm: these bottles of water — “những chai nước này”. Lúc ấy, these đi với nhiều chai, không phải với bản thân “nước”.

Cách hỏi và trả lời tự nhiên

Để hỏi “Đây/kia là cái gì?”, dùng What is this/that? Với nhiều vật, dùng What are these/those? Muốn hỏi xác nhận, đưa is/are lên đầu câu.

Tiếng Anh Tiếng Việt
What is this? — It's a charger. Đây là cái gì? — Là bộ sạc.
What are those? — They're tickets. Những cái kia là gì? — Là vé.
Is this your phone? — Yes, it is. Đây có phải điện thoại của bạn không? — Đúng rồi.
Are these your glasses? — No, they aren't. Đây có phải kính của bạn không? — Không phải.

Câu hỏi dùng this/that nhưng câu trả lời ngắn thường dùng it khi chỉ vật; với these/those, thường dùng they. Glasses nghĩa là “kính đeo mắt” có dạng số nhiều trong tiếng Anh, dù tiếng Việt nói “một chiếc kính”, nên dùng these glasses hoặc those glasses.

Ví dụ trong tình huống thực tế

Những câu dưới đây cho thấy cả cách đứng trước danh từ lẫn cách đứng một mình. Các từ “đây”, “này”, “kia”, “đó” trong bản dịch được chọn cho tự nhiên theo từng tình huống, không phải để gán một bản dịch duy nhất cho mỗi từ tiếng Anh.

Tiếng Anh Tiếng Việt Tình huống và điểm cần chú ý
This is my book. Đây là sách của tôi. Giới thiệu quyển sách ngay trước mặt.
That car is expensive. Chiếc xe kia đắt tiền. Chỉ một chiếc xe ở phía xa.
These shoes are comfortable. Đôi giày này đi rất thoải mái. Tiếng Anh dùng số nhiều cho hai chiếc giày.
Those people are friendly. Những người kia rất thân thiện. Chỉ một nhóm người ở đằng kia.
Can I try this jacket on? Tôi có thể mặc thử chiếc áo khoác này không? Đang cầm hoặc chỉ chiếc áo muốn thử.
Are those seats free? Những chỗ kia còn trống không? Hỏi về nhiều chỗ ngồi phía xa.
I don't want this. I want that. Tôi không muốn cái này. Tôi muốn cái kia. Đối chiếu hai lựa chọn mà không nhắc tên vật.
These tomatoes are fresh. Những quả cà chua này tươi. Chọn đồ tại quầy hàng trước mặt.
That soup smells delicious. Món súp kia có mùi thơm quá. Chỉ món ăn như một lượng, không đếm từng cái.
Could you pass me those plates? Bạn đưa giúp tôi những chiếc đĩa kia được không? Nhờ lấy các chiếc đĩa ở gần người nghe hơn.
This is my colleague, Lan. Đây là đồng nghiệp của tôi, Lan. Giới thiệu người đang có mặt.
These are for you. Những thứ này dành cho bạn. Đưa nhiều món đồ đã rõ trong tình huống.

Những lỗi thường gặp

1. Giữ nguyên từ khi chuyển sang số nhiều

  • Sai: This shoes are comfortable.
  • Đúng: These shoes are comfortable. — “Đôi giày này đi rất thoải mái”.
  • Vì sao: Shoes là số nhiều nên cần these. Tương tự, that đổi thành those khi nói đến nhiều đối tượng.

2. Đặt từ chỉ định sau danh từ như tiếng Việt

  • Sai: I like dress this.
  • Đúng: I like this dress. — “Tôi thích chiếc váy này”.
  • Vì sao: Trong tiếng Anh, this đứng trước danh từ. Đừng giữ thứ tự của cụm “chiếc váy này” khi chuyển sang tiếng Anh.

3. Chỉ đổi danh từ mà quên đổi động từ

  • Sai: Those books is mine.
  • Đúng: Those books are mine. — “Những quyển sách kia là của tôi”.
  • Vì sao: Those books chỉ nhiều quyển sách nên dùng are. Hãy kiểm tra cả ba phần: từ chỉ định, danh từ và động từ.

4. Ghép thẳng từ chỉ định với từ sở hữu

  • Sai: This my bag is heavy.
  • Đúng: This bag is heavy. — “Chiếc túi này nặng”. Hoặc: This is my bag. — “Đây là túi của tôi”.
  • Vì sao: Không đặt this và my nối tiếp như vậy trước cùng một danh từ. Chọn cấu trúc theo điều bạn muốn nhấn mạnh.

5. Dùng số nhiều vì bản dịch có từ “những”

  • Sai: These information is important.
  • Đúng: This information is important. — “Thông tin này quan trọng”.
  • Vì sao: Information không đếm được trong cách dùng thông thường. Dù tiếng Việt có thể nói “những thông tin này”, tiếng Anh vẫn dùng this information; nếu cần nêu từng mục, có thể nói these pieces of information — “những thông tin riêng lẻ này”.

6. Bỏ hẳn động từ trong câu nhận xét

  • Sai: This very useful.
  • Đúng: This is very useful. — “Cái này rất hữu ích”.
  • Vì sao: Tiếng Việt không cần “là” trong “cái này rất hữu ích”, nhưng câu tiếng Anh theo mẫu này cần is. Với nhiều vật: These are very useful. — “Những cái này rất hữu ích”.

Lưu ý khi giao tiếp

Phát âm rõ hai cặp dễ nhầm

This /ðɪs/ và these /ðiːz/ khác nhau ở cả nguyên âm lẫn âm cuối: this kết thúc bằng /s/, còn these kết thúc bằng /z/. That /ðæt/ và those /ðəʊz/ trong nhiều giọng Anh, hoặc /ðoʊz/ trong nhiều giọng Mỹ, cũng không phải chỉ khác nhau bởi một âm cuối.

Âm đầu /ð/ không giống hoàn toàn “đ” hay “d” tiếng Việt. Đặt đầu lưỡi nhẹ giữa hai hàm răng, cho hơi đi ra và làm rung dây thanh. Luyện từng cặp với danh từ, chẳng hạn this key — “chiếc chìa khóa này”, these keys — “những chiếc chìa khóa này”, để nghe rõ sự khác biệt trong cả cụm.

Dạng rút gọn và cách nhắc lại

That is thường rút gọn thành that's: That's my bike. — “Kia là xe đạp của tôi”. Trong văn viết thông thường, hãy viết this is, không viết this's. Với these are và those are, người mới học nên giữ dạng đầy đủ khi viết.

Sau khi đã xác định đồ vật, thường chuyển sang it hoặc they để nói tiếp: This is my new phone. It's very light. — “Đây là điện thoại mới của tôi. Nó rất nhẹ”. Lặp lại this trong mọi câu có thể khiến lời nói giống như bạn đang tiếp tục chỉ hoặc đối chiếu đồ vật.

Chỉ người sao cho lịch sự

This is Lan. — “Đây là Lan” là cách giới thiệu tự nhiên. Tuy nhiên, chỉ tay vào một người đang nghe và hỏi What's that? — “Cái kia là gì?” dễ gây xúc phạm vì câu hỏi xem đối tượng như đồ vật. Khi hỏi người ấy là ai, dùng Who is that? — “Người kia là ai?”. Cách gọi those people — “những người kia” có thể hoàn toàn trung tính, nhưng giọng điệu và ngữ cảnh đôi khi khiến nó nghe xa cách.

Mở rộng: không chỉ nói về khoảng cách

Phần này dành cho lúc bạn đã quen quy tắc cơ bản. Không cần vận dụng ngay, nhưng nên biết để không ngạc nhiên khi gặp trong hội thoại hoặc khi đọc.

Thời gian gần với hiện tại và thời gian được nhắc lại

This thường gắn với khoảng thời gian hiện tại hoặc sắp tới trong ngữ cảnh; that thường chỉ khoảng thời gian đã được xác định, nhất là khi kể lại.

  • I'm busy this week. — “Tuần này tôi bận”.
  • Do you remember that day? — “Bạn còn nhớ ngày hôm đó không?”.
  • These days, I work from home. — “Dạo này tôi làm việc ở nhà”.
  • In those days, we didn't have smartphones. — “Hồi ấy, chúng tôi chưa có điện thoại thông minh”.

Đừng biến điều này thành quy tắc “this luôn là hiện tại, that luôn là quá khứ”. This morning — “sáng nay” vẫn dùng được khi buổi sáng đã qua. Việc chọn từ phụ thuộc mốc thời gian mà cuộc trò chuyện đang lấy làm điểm nhìn.

Nhắc đến cả lời nói hoặc một ý tưởng

Không phải lúc nào cũng có vật để chỉ. This và that có thể chỉ cả một sự việc hoặc nội dung vừa nói.

  • I missed the last bus. — That's a pity. — “Tôi lỡ chuyến xe buýt cuối rồi. — Tiếc quá”.
  • Listen to this: the meeting is cancelled. — “Nghe này: cuộc họp bị hủy rồi”.

That thường phản hồi điều vừa được người kia nói ra; this thường kéo sự chú ý vào điều người nói sắp đưa ra. Đây là xu hướng, không phải ranh giới tuyệt đối: this cũng có thể nhắc lại một ý đang được xem là trọng tâm.

Khi chỉ cả sự việc, dùng dạng số ít dù bên trong lời nói có nhắc đến nhiều người: They all helped me. That was kind of them. — “Tất cả họ đều giúp tôi. Họ thật tốt bụng”. Ở đây that nhắc đến hành động giúp đỡ, không thay cho nhóm người.

Sắc thái gần gũi, xa cách và cách dùng qua điện thoại

Khoảng cách cũng có thể là cách người nói cảm nhận. I love this song. — “Tôi thích bài hát này lắm” có thể nói về bài đang phát, dù loa không ở gần. I don't like that attitude. — “Tôi không thích thái độ đó” có thể thể hiện sự không đồng tình, không hề nói đến khoảng cách vật lý. Bản thân that không phải từ bất lịch sự; sắc thái đến từ toàn bộ câu và tình huống.

Qua điện thoại, người nói thường tự giới thiệu bằng This is Mai speaking. — “Mai nghe đây”. Khi hỏi người ở đầu dây bên kia, có thể nói Is that Nam? — “Có phải Nam không?”. Cách hỏi có thể thay đổi theo vùng và hoàn cảnh; không nên áp dụng máy móc quy tắc nhìn thấy vật ở gần hay xa cho cuộc gọi.

Các cấu trúc thường gặp khi đọc nhiều hơn

This one, those ones. One/ones có thể thay cho danh từ đếm được đã rõ: This one is cheaper. — “Cái này rẻ hơn”. Với số nhiều, those đứng một mình đã đủ; those ones cũng xuất hiện trong hội thoại, nhất là khi chọn giữa các nhóm. Không dùng one để thay trực tiếp cho một chất không đếm được: muốn nói “nước này”, dùng this water hoặc this, không dùng this one nếu vẫn đang nói về nước như một lượng chất.

That of, those of. Trong văn trang trọng, các cụm này giúp tránh lặp danh từ. The results are similar to those of last year. — “Các kết quả tương tự kết quả của năm ngoái”. Ở đây those thay cho “các kết quả”, không mang nghĩa “những cái ở xa”. Đây là cách dùng để nhận biết khi đọc, không cần ưu tiên trong hội thoại A1.

Those who. Those who need help can stay. — “Những ai cần giúp đỡ có thể ở lại”. Those who nghĩa là “những người mà/những ai”; không có nghĩa họ đang đứng xa người nói.

This friend of mine. This friend of mine lives nearby. — “Người bạn này của tôi sống gần đây”. Cấu trúc này cho phép vừa dùng từ chỉ định vừa nói quan hệ sở hữu, nhưng không phải bằng cách đặt this my friend cạnh nhau. Trong lời kể thân mật, this còn có thể giới thiệu một người hay sự việc mới vào câu chuyện: I met this woman on the train. — “Tôi gặp một người phụ nữ trên tàu”. Người nghe chưa cần biết người ấy từ trước.

That với nghĩa mức độ. It isn't that expensive. — “Nó không đắt đến thế”. Trong câu này, that bổ nghĩa cho mức độ “đắt”, không thay tên vật hay đứng trước danh từ. Đừng cố giải thích mọi lần gặp that bằng quy tắc “một vật ở xa”.

Gợi ý luyện tập

  1. Luyện với đồ thật theo bốn ô. Đặt một chiếc bút và hai quyển sách gần mình, rồi đặt các vật tương tự ở phía xa. Nói đủ câu với cả bốn từ, chẳng hạn This pen is blue. — “Chiếc bút này màu xanh”, rồi đổi sang nhiều chiếc bút và tự sửa cả từ chỉ định lẫn động từ.
  2. Tập chuyển từ cụm tiếng Việt sang cụm tiếng Anh. Viết “chiếc áo này”, “những chiếc đĩa kia”, “thông tin đó”. Trước khi viết câu, kiểm tra thứ tự từ và xem danh từ có đếm được không. Đáp án tương ứng là this shirt, those plates, that information.
  3. Tự hỏi đáp khi chọn đồ. Đặt câu Is this yours? — “Cái này là của bạn à?” và Are these yours? — “Những cái này là của bạn à?”, rồi trả lời bằng Yes, it is hoặc Yes, they are. Thu âm để kiểm tra mình có phân biệt được this với these hay không.

Kiến thức liên quan

  • Nên học trước: Mạo từ a/an và the — giúp hiểu cách xác định danh từ và vì sao không ghép trực tiếp mạo từ với this, that, these, those trước cùng một danh từ.

Điều kiện tiên quyết

Mạo từ a, an, the trong tiếng AnhA1

Thêm khái niệm A1

Khái niệm này trong các ngôn ngữ khác

So sánh qua tất cả ngôn ngữ