B1

İngilizcede ikinci tip koşul cümleleri

Second Conditional

Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İngilizce dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.

Kısaca

İngilizcede ikinci tip koşul cümlesi, şimdi ya da gelecekte gerçek olmayan, hayal edilen veya uzak bir olasılık sayılan bir durumu ve bunun sonucunu anlatır. Temel yapı if + geçmiş zaman biçimi, would + fiilin yalın biçimi şeklindedir: If I had money, I would travel. — “Param olsaydı seyahat ederdim.” Buradaki had geçmiş biçimde olsa da cümle geçmişteki bir yolculuktan değil, şimdiki bir varsayımdan söz eder.

Genel bakış

“Daha çok vaktim olsa ne yapardım?”, “Senin yerinde olsam bu teklifi kabul eder miydim?” gibi sorular, mevcut koşullardan bir anlığına uzaklaşmamızı sağlar. İngilizcede second conditional denen ikinci tip koşul yapısı tam olarak bu düşünme alanını açar. B1 düzeyinde öğrenilen bu yapı; tavsiye vermek, seçenekleri tartmak, hayal kurmak ve gerçekleşmesini pek beklemediğimiz durumları konuşmak için kullanılır.

Türkçede “Evden çalışsaydım yolda vakit kaybetmezdim” dediğimizde, cümledeki geçmiş zaman görünümü her zaman geçmiş bir olayı anlatmaz. İngilizcede de benzer bir durum vardır: If I worked from home, I wouldn't waste time commuting. — “Evden çalışsaydım işe gidip gelirken vakit kaybetmezdim.” Anlamı belirlemek için yalnızca fiilin biçimine değil, konuşulan duruma ve zaman ifadelerine bakmak gerekir.

İkinci tip koşul her zaman “imkânsız” demek değildir. Başka biri olmak mümkün değildir; fakat gelecek ay başka bir şehre taşınmak mümkün olabilir. Konuşan kişi bu taşınmayı gerçek bir plan olarak değil, varsayımsal bir seçenek olarak ele alıyorsa yine aynı yapıyı seçebilir. Önemli olan, olayın hesaplanmış olasılığından çok konuşanın onu nasıl sunduğudur.

Yapı nasıl kurulur?

Koşul ve sonucu ayırın

Koşul cümlesi iki bölümden oluşur. Koşul bölümü, sonucun hangi durumda ortaya çıkacağını söyler ve genellikle if ile başlar. Ana cümle, yani tek başına da cümle olabilen sonuç bölümü, hayal edilen sonucu anlatır.

Bölüm İngilizce Türkçe karşılığı
Koşul If I had more time Daha çok vaktim olsaydı
Sonuç I would cook at home. Evde yemek yapardım.
Tam cümle If I had more time, I would cook at home. Daha çok vaktim olsaydı evde yemek yapardım.

İngilizcede if “eğer” anlamına gelir; Türkçede “eğer” kelimesini söylemeden de “olsaydı” diyebiliriz. Ancak İngilizce cümlede koşul ilişkisini kuran if kelimesini normalde koruruz. Ayrıca Türkçede “Yapardım” derken kişi ekinden kimin konuştuğu anlaşılır. İngilizcede ise özne, yani eylemi yapanı veya durumu yaşayanı gösteren I, you, she gibi kelimeler, bu cümlelerde genellikle açıkça bulunmalıdır.

Koşul bölümünde geçmiş zaman biçimi

Temel koşul bölümünde past simple, yani İngilizcenin basit geçmiş zaman biçimi kullanılır. Düzenli fiiller çoğunlukla -ed alır; düzensiz fiillerin biçimi ayrıca öğrenilir. Burada bu biçimin görevi geçmişi anlatmak değil, durumu gerçeklikten uzak bir varsayım olarak sunmaktır.

İngilizce koşul bölümü Türkçesi Biçim açıklaması
If I lived closer Daha yakında otursaydım Düzenli fiil geçmiş biçimde.
If she knew the answer Cevabı bilseydi Düzensiz fiil geçmiş biçimde.
If we had a car Arabamız olsaydı Burada sahip olma anlamı var.
If he didn't work nights Geceleri çalışmasaydı Olumsuzluk yardımcı fiille kuruluyor.
If they were here Burada olsalardı Bir yerde bulunma durumu anlatılıyor.

Olumsuz koşulda didn't + yalın fiil kullanılır. Yalın fiil, sözlükte görülen, ek almamış biçimdir: work gibi. Didn't geçmiş biçimi zaten taşıdığı için arkasına yeniden geçmiş biçim getirilmez.

  • If she didn't live so far away, we would see her more often. — “O kadar uzakta oturmasaydı onunla daha sık görüşürdük.”

Sonuç bölümünde would

Temel sonuç yapısı would + yalın fiil şeklindedir. Would, özne değişse de aynı kalır; ardından gelen fiile üçüncü tekil kişi için -s eklenmez ve araya to konmaz.

Kullanım İngilizce Türkçesi
Olumlu I would apply. Başvururdum.
Üçüncü tekil kişi She would apply. O başvururdu.
Olumsuz I would not apply. Başvurmazdım.
Olumsuz kısaltma I wouldn't apply. Başvurmazdım.
Olumlu kısaltma I'd apply. Başvururdum.

Bu örneklerde apply “başvurmak” anlamındadır. Would kelimesini tek başına her bağlamda “-erdim” diye çevirmek yerine, cümlenin tamamını anlamlandırın. Bu yardımcı fiilin başka kullanımları da vardır; burada ele alınan görev, varsayımsal bir koşulun sonucunu belirtmesidir.

Sözcük sırası, virgül ve sorular

Koşul bölümü başta da sonda da bulunabilir. If bölümü baştaysa ardından genellikle virgül gelir. Sonuç önce geliyorsa araya normalde virgül konmaz; anlam değişmez.

  • If the rent were lower, we would move. — “Kira daha düşük olsaydı taşınırdık.”
  • We would move if the rent were lower. — “Kira daha düşük olsaydı taşınırdık.”

Soru kurarken sonuç bölümündeki would, öznenin önüne geçer. Bir soru kelimesi varsa en başa yerleşir; if bölümünün kendi sırası değişmez.

  • Would you accept the job if they offered it to you? — “İşi sana teklif etseler kabul eder miydin?”
  • Where would you live if you could choose any city? — “Herhangi bir şehri seçebilseydin nerede yaşardın?”

Was mı, were mü?

Be fiili, birinin kim veya nasıl olduğunu ya da nerede bulunduğunu anlatabilir. Varsayımsal koşullarda, özellikle özenli ve resmî kullanımda, I/he/she/it ile de were tercih edilir.

  • If I were you, I'd accept. — “Senin yerinde olsam kabul ederdim.”
  • If she were here, she would know what to do. — “Burada olsaydı ne yapılması gerektiğini bilirdi.”

Günlük konuşmada I/he/she/it ile was da duyulur: If I was rich, I'd buy a house by the sea. — “Zengin olsaydım deniz kenarında bir ev alırdım.” Bu kullanımı her durumda yanlış saymak doğru değildir. Ancak öğrenirken, özellikle yazıda ve sınavlarda, varsayım anlamında were kullanmak güvenli bir tercihtir. “Senin yerinde olsam” anlamındaki If I were you kalıbını da bu biçimiyle öğrenin.

Bağlam içinde örnekler

Aşağıdaki cümlelerde konu geçmişte yaşanan olaylar değil, şu anki veya gelecekteki varsayımlardır. Türkçe karşılıklarında her zaman aynı eki kullanmak yerine doğal anlama dikkat edin.

İngilizce Türkçe Kullanım notu
If I had money, I would travel. Param olsaydı seyahat ederdim. Mevcut maddi durumdan farklı bir koşul.
If I were you, I'd accept. Senin yerinde olsam kabul ederdim. Tavsiye verirken kullanılan kalıp.
What would you do if you won the lottery? Piyango sana çıksa ne yapardın? Geleceğe yönelik hayalî soru.
I wouldn't buy it if it were expensive. Pahalı olsaydı onu almazdım. Olumsuz sonuç; koşul sonda.
If our office were closer, I'd walk to work. Ofisimiz daha yakında olsaydı işe yürüyerek giderdim. Şimdiki konuma ilişkin varsayım.
If she didn't work on Sundays, she'd join us. Pazar günleri çalışmasaydı bize katılırdı. Olumsuz koşul, olumlu sonuç.
Would you move abroad if you found a good job? İyi bir iş bulsan yurt dışına taşınır mıydın? Soru biçimi.
If we left now, we could catch the last train. Şimdi çıksak son trene yetişebiliriz. Mümkün olabilecek sonuç.
If I knew his number, I'd call him. Numarasını bilsem onu arardım. Şu anda eksik olan bilgi.
If the flat had a balcony, we might rent it. Dairenin balkonu olsaydı belki kiralardık. Kesin olmayan sonuç.
If you needed a few more days, would that help? Birkaç güne daha ihtiyacın olsa bunun faydası olur muydu? Karşıdakinin ihtiyacını yoklayan soru.
If I weren't working tomorrow, I'd come with you. Yarın çalışıyor olmasaydım seninle gelirdim. Gelecekteki çalışma planına aykırı varsayım.

Sık yapılan hatalar

1. Would kelimesini iki bölüme de koymak

  • Yanlış: If I would have time, I would help you.
  • Doğru: If I had time, I would help you.
  • Anlamı: “Vaktim olsaydı sana yardım ederdim.”

Sıradan bir varsayımda koşul bölümüne would değil, geçmiş zaman biçimi gelir. Türkçedeki “olsaydı” ve “ederdim” ifadelerini aynı İngilizce yardımcı fiille karşılamaya çalışmayın. If ile would kelimelerinin birlikte görülebildiği özel durumlar ileride açıklanıyor; bu temel örnek onlardan biri değildir.

2. Would sonrasında fiili yeniden çekmek

  • Yanlış: If she had a car, she would drives to work.
  • Doğru: If she had a car, she would drive to work.
  • Anlamı: “Arabası olsaydı işe arabayla giderdi.”

Would sonrasında fiil yalın kalır. Aynı nedenle would drove ve would to drive biçimleri de bu anlamda kullanılamaz.

3. Didn't sonrasında geçmiş biçim kullanmak

  • Yanlış: If I didn't knew the answer, I would ask.
  • Doğru: If I didn't know the answer, I would ask.
  • Anlamı: “Cevabı bilmeseydim sorardım.”

Didn't sonrasında knew değil, know gelir. Bu kural yalnızca koşul cümlelerine özgü değildir; basit geçmiş zamanın olumsuz yapısı burada da korunur.

4. Geçmiş biçimi görünce geçmiş anlamı vermek

  • Yanlış eşleştirme: If I had a car, I'd drive you home. cümlesini “Arabam vardı, seni eve bıraktım” diye anlamak.
  • Doğru anlam: “Arabam olsaydı seni eve bırakırdım.”

Cümle gerçekleşmiş bir yolculuk anlatmaz. Geçmişte gerçekleşmeyen bir fırsattan söz etmek istiyorsanız farklı bir yapı gerekir: If I had had a car, I would have driven you home. — “Arabam olsaydı seni eve bırakırdım.” Türkçe çeviri benzer kalabilir; ikinci İngilizce cümlede bağlam geçmişteki bir fırsattır.

5. Soruda özne ile would sırasını değiştirmemek

  • Yanlış: What you would do if you lost your phone?
  • Doğru: What would you do if you lost your phone?
  • Anlamı: “Telefonunu kaybetsen ne yapardın?”

Doğrudan soruda would, özne olan you kelimesinden önce gelir. Ancak bu değişikliği if bölümüne taşımayın; orada you lost sırası korunur.

Kullanım notları

Gerçekçi plan ile varsayım arasındaki fark

Birinci tip koşul, gelecekte gerçekleşmesini mümkün ve gündemde gördüğümüz durumları ele alır. İkinci tip koşul ise aynı olayı daha uzak, hayalî veya varsayımsal gösterebilir.

İngilizce Türkçe Konuşanın yaklaşımı
If I get the job, I'll move to Ankara. İşi alırsam Ankara'ya taşınacağım. İşe girme olasılığı gerçek bir planın parçası.
If I got the job, I'd move to Ankara. İşi alsam Ankara'ya taşınırdım. İşe girme durumu bir varsayım olarak ele alınıyor.

İkinci cümle “Bu işi kesinlikle alamam” demek zorunda değildir. Konuşan, örneğin henüz başvurmamış olabilir veya bu seçeneği yalnızca tartışıyor olabilir. Bu iki yapı arasında sabit bir olasılık yüzdesi yoktur. Türkçede de “alırsa” ile “alsa” arasındaki yaklaşım farkı yardımcı bir ipucu verir; ancak her bağlamda bire bir eşleşme beklemeyin.

Tavsiye ve nezaket

If I were you sözü, doğrudan emir vermeden öneri sunar: If I were you, I'd check the contract first. — “Senin yerinde olsam önce sözleşmeyi kontrol ederdim.” Olumsuz biçimi de yaygındır: If I were you, I wouldn't sign yet. — “Senin yerinde olsam henüz imzalamazdım.”

Varsayımsal anlatım bir öneriyi yumuşatabilir: It would be easier if we met online. — “Çevrim içi görüşsek daha kolay olurdu.” Ancak bu yapı tek başına nezaket garantisi değildir; ses tonu ve bağlam da önemlidir. Özellikle istenmeden verilen tavsiyeler, dil bilgisi bakımından yumuşak olsa bile karşıdakine müdahaleci gelebilir.

Kısaltmaları okumak ve duymak

I'd, you'd, she'd, we'd, they'd biçimleri konuşmada ve gündelik yazışmada sık görülür. Bu yapıda I'd go “giderdim” anlamındadır; buradaki 'd, would yerine geçer. Açık ve vurgulu anlatımda tam biçimi kullanabilirsiniz: I would never do that. — “Bunu asla yapmazdım.”

Ancak 'd her yerde would demek değildir; had yerine de geçebilir. Örneğin If I'd known, I would have called. — “Bilseydim arardım.” cümlesindeki ilk kısaltma had anlamındadır ve geçmişe ilişkin başka bir koşul yapısına aittir. Kısaltmayı tek başına değil, devamındaki fiille birlikte okuyun.

Temel yapının ötesi

Bu bölümdeki ayrıntılar, temel if + geçmiş biçim, would + yalın fiil kuralını değiştirmez. Daha farklı anlamları ve ileride karşılaşılabilecek yapıları ayırt etmeye yarar.

Would yerine could ve might

Sonuç bölümünde her zaman would bulunması gerekmez. Could, varsayımsal koşulda yapabilme veya mümkün olma anlamı; might ise daha belirsiz bir olasılık verebilir. Bunlar kiplik yardımcı fiilleridir; yani eyleme yeterlilik, olasılık gibi anlamlar eklerler.

  • If I had a quieter room, I could concentrate better. — “Daha sessiz bir odam olsaydı daha iyi odaklanabilirdim.”
  • If the weather improved, we might eat outside. — “Hava düzelse belki dışarıda yemek yerdik.”

Would varsayım içindeki beklenen sonucu sunarken, might bu sonucun da kesin olmadığını belirtir. Could ise çoğunlukla ortaya çıkacak imkânı öne çıkarır. Bu yüzden üç kelimeyi anlam değişmeden birbirinin yerine kullanmayın.

Koşul bölümünde de could görülebilir: If I could drive, I'd rent a car. — “Araba kullanabilsem bir araba kiralardım.” Burada varsayılan şey bir becerinin varlığıdır.

Devam eden durumları anlatmak

Varsayılan eylem belirli bir anda sürüyorsa koşul bölümünde were/was + -ing biçimi kullanılabilir. Bu, devam eden eylemi gösteren geçmiş zaman biçimidir; bu bağlamda yine geçmiş anlamı vermek zorunda değildir.

  • If I weren't working right now, I'd come with you. — “Şu anda çalışıyor olmasaydım seninle gelirdim.”

Sonuç bölümünde de would be + -ing kullanılabilir:

  • If we lived by the sea, we'd be swimming now. — “Deniz kenarında yaşasaydık şimdi yüzüyor olurduk.”

İlk örnekte şu anki çalışma durumu, ikincide ise varsayımsal olarak şu an sürmekte olacak yüzme eylemi vurgulanır. Temel yapıdaki yalın fiilin yerini burada be alır; ardından devam eden eylemi gösteren biçim gelir.

Daha uzak varsayımlar ve resmî anlatım

If + were to + yalın fiil, özellikle geleceğe yönelik bir ihtimali daha varsayımsal veya mesafeli sunabilir:

  • If the company were to close this office, many people would lose their jobs. — “Şirket bu ofisi kapatacak olsa birçok kişi işini kaybederdi.”

Bu tür cümleler iş yazışmalarında, değerlendirmelerde ve resmî metinlerde görülebilir. Daha resmî bir seçenek, if kelimesini kaldırıp were kelimesini öznenin önüne taşımaktır. Buna devrik yapı denir; yani olağan sözcük sırası değiştirilir:

  • Were I in your position, I would ask for more time. — “Sizin yerinizde olsam daha fazla süre isterdim.”

Bu biçimi günlük konuşmada üretmeniz şart değildir. Tanımak ve daha sıradan karşılığının If I were in your position olduğunu bilmek yeterlidir.

If bölümünde would hiç kullanılmaz mı?

Başlangıç kuralı “Normal varsayımda if sonrasında would kullanmayın” olmalıdır. Bununla birlikte, would birinin istekliliğini ya da iş birliği yapmaya razı olmasını anlatıyorsa koşul bölümünde bulunabilir:

  • If you would listen for a moment, I could explain. — “Bir an dinlemeye razı olsan açıklayabilirim.”

Burada sıradan bir koşuldan çok karşıdakinin dinlemeye yanaşması vurgulanır; bağlama göre rica veya sabırsızlık hissi verebilir. Bu özel kullanımı, “Param olsaydı” derken if I would have money demek için gerekçe olarak kullanmayın.

Geçmişle sınırı: üçüncü tip ve karma koşullar

İkinci tip koşulun temel alanı şimdi ve gelecektir. Geçmişte olup bitmiş bir durumun farklı gerçekleştiğini hayal etmek için genellikle üçüncü tip koşul kullanılır:

  • If I had left earlier, I would have caught the train. — “Daha erken çıksaydım trene yetişirdim.”

Burada tren çoktan kaçmıştır. Yapı if + had + fiilin üçüncü biçimi, sonuçta would have + fiilin üçüncü biçimi şeklindedir. Fiilin üçüncü biçimi, go–went–gone dizisindeki gone gibi, bu tür birleşik yapılarda kullanılan biçimdir.

Geçmişteki bir koşulun şimdiki sonucu da anlatılabilir. Buna karma koşul denir; iki bölüm aynı zaman dilimine ait değildir:

  • If I had accepted that job, I would live in London now. — “O işi kabul etmiş olsaydım şimdi Londra'da yaşıyor olurdum.”

Türkçe çevirilerde benzer ekler kullanıldığı için farkı yalnızca çeviriden yakalamak zor olabilir. Önce iki soru sorun: Koşul hangi zamana ait? Sonuç hangi zamana ait? İkisi de şimdi veya gelecekle ilgili bir varsayımsa temel ikinci tip koşul iyi bir başlangıçtır.

Çalışma önerileri

  1. Gerçekten varsayıma geçin. Günlük hayatınızla ilgili üç gerçek yazın, sonra her birinin tersini hayal edin. Örneğin I don't have a car. — “Arabam yok.” cümlesinden If I had a car, I'd visit my parents more often. — “Arabam olsaydı ailemi daha sık ziyaret ederdim.” cümlesine geçin. Bu çalışma, geçmiş biçimin neden geçmiş anlamına gelmediğini somutlaştırır.
  2. Aynı konuyu iki farklı bakışla anlatın. İş bulma, taşınma veya tatil planı seçin. Önce gerçekçi bir plan için birinci tip, ardından daha uzak bir varsayım için ikinci tip koşul yazın. Yalnızca fiilleri değiştirmeyin; konuşanın olayı neden farklı sunduğunu da Türkçe bir cümleyle açıklayın.
  3. Soru, yanıt ve kontrol zinciri kurun. What would you change if you worked from home? — “Evden çalışsaydınız neyi değiştirirdiniz?” gibi bir soruya yanıt verin. Ardından koşul bölümünde gereksiz would olup olmadığını, didn't sonrasındaki fiilin yalın kalıp kalmadığını ve would sonrasında -s kullanıp kullanmadığınızı kontrol edin.

İlgili konular

  • Önceki adım: Birinci tip koşul cümleleri — Gerçekçi gelecek koşullarıyla varsayımları karşılaştırın.
  • Sonraki adım: Üçüncü tip koşul cümleleri — Geçmişte gerçekleşmeyen koşul ve sonuçları anlatın.
  • Yakın konu: Dilek ve keşke yapıları — Şimdiki gerçekliğe aykırı dileklerde geçmiş biçimlerin nasıl kullanıldığını görün.
  • İleri bağlantı: Dilek kipi — Gerçek dışı varsayımlarda kullanılan were biçiminin daha geniş dil bilgisi bağlamını inceleyin.

Ön koşul

İngilizcede Birinci Koşul CümleleriB1

Bu kavram üzerine inşa edilen kavramlar

Diğer B1 kavramları