A1

İngilizcede have ve has: Geniş zamanda sahiplik

To Have - Present

Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İngilizce dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.

Kısaca

İngilizcede “var” diyerek sahiplik bildirmek için I, you, we, they ile have, he, she, it ile has kullanılır: I have a brother. — “Bir erkek kardeşim var.” Olumsuz cümlelerde don't have / doesn't have, sorularda Do … have? / Does … have? kullanılır; does veya doesn't varsa fiil have biçiminde kalır. Özellikle Britanya İngilizcesinde aynı sahiplik anlamı have got / has got ile de verilir: She's got blue eyes. — “Onun gözleri mavi.”

Genel bakış

Türkçede “Arabam var”, “İki kardeşi var”, “Vaktimiz yok” deriz. İngilizce bu cümleleri çoğunlukla bir fiille, yani durum veya eylem bildiren bir sözcükle kurar: have. Bu yüzden Türkçedeki “var” sözcüğünü her yerde aynı İngilizce yapıyla karşılamak doğru olmaz. I have a car. “Arabam var” demektir; There is a car outside. ise “Dışarıda bir araba var” demektir. Birincisi kimin neye sahip olduğunu, ikincisi bir yerde ne bulunduğunu söyler.

Have A1 düzeyinde öğrenilen temel fiillerdendir. Yalnızca eşyalardan söz ederken değil; aile, dış görünüş, zaman, sağlık ve günlük yaşam hakkında konuşurken de kullanılır. She has blue eyes. cümlesini “Onun mavi gözleri var” diye anlayabilir, daha doğal Türkçeyle “Onun gözleri mavi” diye söyleyebiliriz. Her cümlede “sahip olmak” karşılığını aramak Türkçe anlatımı gereksiz yere ağırlaştırır.

Bu yazının başlangıç bölümlerinde geniş zamandaki have / has biçimleri ve sahiplik anlamı ele alınıyor. İngilizcedeki bu zaman, yalnızca alışkanlıkları değil, şu anda geçerli durumları da anlatabilir. Daha sonraki bölümlerde have got, günlük etkinlikler, zorunluluk bildiren have to ve ileri düzeyde karşılaşacağınız diğer kullanımlar birbirinden ayrılıyor.

Yapı nasıl kurulur?

1. Olumlu cümlede have mi, has mi?

Cümlenin öznesi (kimden veya neden söz edildiğini gösteren bölüm) fiilden önce gelir. Özneye göre have ya da has seçilir. Türkçede “Bir arabam var” derken “ben” sözcüğünü söylemeyebiliriz; İngilizcede ise normal bir tam cümlede özne açıkça belirtilir.

Özne Olumlu cümle Türkçesi
I I have a key. Bir anahtarım var.
you You have a key. Bir anahtarın var. / Bir anahtarınız var.
he He has a key. Onun bir anahtarı var.
she She has a key. Onun bir anahtarı var.
it It has a key. Onun bir anahtarı var.
we We have a key. Bir anahtarımız var.
they They have a key. Onların bir anahtarı var.

He, she, it, üçüncü tekil kişi olarak adlandırılır; yani konuşan veya dinleyen dışındaki tek bir kişiyi ya da şeyi belirtir. Bu grupta has kullanılır. Türkçedeki “o” İngilizcede kişiye veya şeye göre farklı sözcüklerle karşılanır; ancak bu üç sözcüğün fiil biçimi aynıdır.

Özne bir kişi adı veya bir isim (bir varlığı, şeyi ya da kavramı adlandıran sözcük) de olabilir. Ece has a bicycle. — “Ece'nin bir bisikleti var.” Tek bir kişi olduğu için has kullanılır. Ece and Deniz have a bicycle. — “Ece ile Deniz'in bir bisikleti var.” İki kişi birlikte özne olduğunda have gerekir. Aynı şekilde The house has a garden. — “Evin bir bahçesi var”; The houses have gardens. — “Evlerin bahçeleri var.”

Sahip olunan şeyin sayısı seçimi değiştirmez: She has three bags. — “Onun üç çantası var.” Üç çanta bulunmasına rağmen özne tek bir kişi olduğu için has kalır.

2. Olumsuz cümle: don't have ve doesn't have

Olumsuzluk için do not veya does not kullanılır. Bunlar burada yardımcı fiildir; yani sahiplik anlamı katmaz, cümlenin olumsuz veya soru biçimini kurmaya yardım eder. Günlük konuşmada kısaltılmış biçimler çok yaygındır.

Açık biçim Kısaltılmış biçim Türkçesi
I do not have a car. I don't have a car. Arabam yok.
You do not have a car. You don't have a car. Araban yok. / Arabanız yok.
He does not have a car. He doesn't have a car. Onun arabası yok.
She does not have a car. She doesn't have a car. Onun arabası yok.
It does not have a handle. It doesn't have a handle. Onun sapı yok.
We do not have a car. We don't have a car. Arabamız yok.
They do not have a car. They don't have a car. Onların arabası yok.

En önemli nokta şudur: doesn't zaten üçüncü tekil kişiyi gösterir; ardından tekrar has gelmez. She doesn't have a car. doğrudur; She doesn't has a car. standart dilde yanlıştır.

Türkçede “Param yok” bir fiil çekimi gibi görünmeyebilir. İngilizcede bunu yine aynı sahiplik kalıbının olumsuzu olarak düşünün: I don't have any money. — “Hiç param yok.” Any, bu tür olumsuz cümlelerde “hiç” anlamını destekleyebilir.

3. Sorular ve kısa cevaplar

Türkçedeki “mı/mi” ayrı bir sözcükle çevrilmez. Do veya does öznenin önüne getirilir; have ise özneden sonra gelir.

Soru Türkçesi Kısa cevap Türkçesi
Do you have a pen? Kalemin var mı? Yes, I do. Evet, var.
Does she have a ticket? Onun bileti var mı? No, she doesn't. Hayır, yok.
Does he have time? Onun vakti var mı? Yes, he does. Evet, var.
Do they have children? Onların çocukları var mı? No, they don't. Hayır, yok.

Kısa cevapta Türkçedeki “var/yok” yerine soruda kullanılan yardımcı fiil sürdürülür. Do you have a pen? sorusuna Yes, I have. demek yerine Yes, I do. deyin. İsterseniz tam cevap da verebilirsiniz: Yes, I have a pen. — “Evet, bir kalemim var.”

Soru sözcükleri de aynı düzeni izler: How many brothers do you have? — “Kaç erkek kardeşin var?”; What does she have in her bag? — “Çantasında ne var?” İkinci cümlede does bulunduğu için yine have kullanılır.

4. Aynı sahiplik anlamı: have got

Have got, özellikle Britanya İngilizcesinde konuşma dilinde çok yaygın bir sahiplik yapısıdır. Bu kullanımda got sözcüğünü ayrıca “aldı” diye çevirmeyin. I've got a headache. — “Başım ağrıyor” cümlesi geçmişte bir şey alma olayını değil, mevcut bir durumu anlatır.

Olumlu biçim Kısaltılmış biçim Türkçesi
I have got a bike. I've got a bike. Bisikletim var.
You have got a bike. You've got a bike. Bisikletin var. / Bisikletiniz var.
He has got a bike. He's got a bike. Onun bisikleti var.
She has got a bike. She's got a bike. Onun bisikleti var.
It has got a basket. It's got a basket. Onun bir sepeti var.
We have got a bike. We've got a bike. Bisikletimiz var.
They have got a bike. They've got a bike. Onların bisikleti var.

Bu yapının soru ve olumsuz biçiminde do / does kullanılmaz:

  • Have you got a charger? — “Şarj aletin var mı?”
  • Has she got a car? — “Onun arabası var mı?”
  • I haven't got a charger. — “Şarj aletim yok.”
  • She hasn't got a car. — “Onun arabası yok.”

Kısa cevap da yapıya uyar: Have you got a charger? — Yes, I have. — “Şarj aletin var mı? — Evet, var.” Burada Yes, I have. doğrudur; çünkü soru have ile kurulmuştur.

Başlangıçta iki sistemi ayrı öğrenmek işinizi kolaylaştırır: Do you have …? — I don't have … ve Have you got …? — I haven't got …. Aynı cümlede bunların parçalarını karıştırmayın.

Bağlam içinde örnekler

Aşağıdaki cümlelerde have, Türkçede her zaman “sahip olmak” diye çevrilmez. Son sütun, hangi anlamın öne çıktığını gösteriyor.

İngilizce Türkçesi Açıklama
I have a brother. Bir erkek kardeşim var. Aile ilişkisi bildirir.
She has blue eyes. Onun gözleri mavi. Fiziksel bir özelliği anlatır.
They've got a new car. Onların yeni bir arabası var. Sahiplik ve kısaltma birlikte kullanılır.
He has to work today. Bugün çalışmak zorunda. Sahiplik değil, zorunluluk bildirir.
We have a small flat near the station. İstasyona yakın küçük bir dairemiz var. Yaşanılan evden söz edilir; mülkün kime ait olduğu ayrıca belirtilmez.
My phone has a good camera. Telefonumun iyi bir kamerası var. Özne tek bir nesnedir.
I don't have enough time this evening. Bu akşam yeterince vaktim yok. Zamanın yeterli olmadığını belirtir.
Does your sister have a driving licence? Kız kardeşinin ehliyeti var mı? Tek bir kişi hakkında soru sorulur.
Have you got a minute? Bir dakikan var mı? Konuşmak için zaman istenir.
We haven't got any milk. Hiç sütümüz yok. Mevcut eksiklik anlatılır.
The children have lunch at school. Çocuklar öğle yemeğini okulda yiyor. Sahiplik değil, düzenli bir etkinlik anlatılır.
She has a headache. Onun başı ağrıyor. Geçerli bir sağlık durumu bildirilir.
What do you have in your pocket? Cebinde ne var? Birinin yanında ne bulunduğu sorulur.
Do we have to book a table? Masa ayırtmamız gerekiyor mu? Yapılması gereken bir iş sorulur.

Sık yapılan hatalar

1. Has yerine have kullanmak

  • Yanlış: My father have a car.
  • Doğru: My father has a car. — “Babamın arabası var.”
  • Neden? Özne tek bir kişidir ve he ile karşılanabilir. Bu nedenle olumlu cümlede has gerekir. Türkçedeki “var” kişiye göre değişmediği için bu farkı özellikle kontrol etmek yararlıdır.

2. Does'tan sonra has kullanmak

  • Yanlış: Does she has a passport?
  • Doğru: Does she have a passport? — “Onun pasaportu var mı?”
  • Neden? Kişiye uygun biçim does üzerinde gösterilmiştir. Aynı hata olumsuz cümlede de görülür: doğru biçim She doesn't have a passport. — “Onun pasaportu yok.”

3. Have got ile do yapısını karıştırmak

  • Yanlış: Do you have got a ticket?
  • Doğru: Do you have a ticket? veya Have you got a ticket? — “Biletin var mı?”
  • Neden? İki ayrı soru düzeni vardır. Olumsuzda da I don't have a ticket. veya I haven't got a ticket. — “Biletim yok” biçimlerinden biri seçilir.

4. Yaşı have ile söylemek

  • Yanlış: I have thirty years.
  • Doğru: I am thirty years old. — “Otuz yaşındayım.”
  • Neden? İngilizcede yaş be fiiliyle, yani bu cümlede am ile anlatılır. Türkçede yaş bildirirken “var” demesek de öğrenilen her kişisel bilgiyi have kalıbına yerleştirmemek gerekir.

5. Her Türkçe “var” için have kullanmak

  • Yanlış: Have a pharmacy near here.
  • Doğru: There is a pharmacy near here. — “Buralarda bir eczane var.”
  • Neden? Burada birinin neye sahip olduğu değil, çevrede ne bulunduğu anlatılıyor. Buna karşılık We have a pharmacy in our village. — “Köyümüzde bir eczanemiz var” cümlesi, köy halkının yararlandığı bir olanak olarak eczaneyi sunar.

6. Zorunluluğun olumsuzunu yanlış anlamak

  • Yanlış eşleştirme: You don't have to come. = “Gelmemelisin.”
  • Doğru anlam: You don't have to come. — “Gelmek zorunda değilsin.”
  • Neden? Don't have to, zorunluluğun bulunmadığını söyler; yasak koymaz. You mustn't enter. ise “Girmemelisin / Girmek yasak” anlamındadır.

Kullanım notları

Sahiplik her zaman mülkiyet değildir

Have, bir şeyin yasal sahibi olmayı şart koşmaz. I have a room at the hotel. — “Otelde bir odam var” diyen kişi odayı satın almış değildir. Benzer şekilde I have a meeting at ten. — “Saat onda toplantım var” bir programı anlatır. Türkçedeki “var” yapısı bu geniş kullanım alanını anlamak için iyi bir başlangıçtır.

Aile ilişkilerinde de fiili kelimesi kelimesine “sahip olmak” diye düşünmeyin. They have two children. — “İki çocukları var.” Fiziksel özelliklerde Türkçe karşılık bazen tamamen değişir: He has short hair. — “Saçları kısa.”

Britanya ve Amerika İngilizcesi

Hem have hem de sahiplik bildiren have got iki bölgede de anlaşılır ve kullanılır. Britanya konuşma dilinde have got özellikle yaygındır; Amerikan İngilizcesinde Do you have …? çok sık duyulur. Bu farkı “biri yalnızca İngiltere'de, diğeri yalnızca Amerika'da doğrudur” diye öğrenmeyin.

Daha resmî metinlerde has got yerine çoğunlukla yalın has tercih edilir: The building has two entrances. — “Binanın iki girişi var.” Ancak have got yanlış veya özensiz bir yapı değildir; gündelik konuşmada son derece doğaldır.

Kısaltmaları nerede kullanmalı?

I've, you've, we've, they've biçimleri have; he's, she's, it's biçimleri ise bu yapıda has kısaltmasıdır. Başlangıçta bunları got ile birlikte öğrenin. I've got a car. — “Arabam var” doğaldır; aynı sahipliği söylerken I've a car. biçimi bazı Britanya kullanımlarında görülse de her bölgede aynı ölçüde doğal değildir. Genel ve güvenli seçenek I have a car. biçimidir.

's her zaman has demek değildir. She's got a car. — “Arabası var” cümlesinde has; She's tired. — “Yorgun” cümlesinde is anlamındadır. Türkçeden farklı olarak kısaltmanın açılımını anlamak için sonrasındaki sözcüklere bakmak gerekir.

Temelin ötesinde: İleride karşılaşacağınız kullanımlar

Bu bölümdeki ayrıntıları ilk çalışmada ezberlemeniz gerekmez. Önce have / has, don't / doesn't have ve iki soru düzenini yerleştirin. Aşağıdaki ayrımlar, daha uzun cümleleri anlamaya başladığınızda önem kazanır.

Sahiplik ile etkinlik anlatımını ayırmak

Have, bazı sözcüklerle birlikte bir etkinlik anlatır: have breakfast — “kahvaltı yapmak”; have a shower — “duş almak”; have a rest — “dinlenmek”. Bu anlamlarda have got, aynı görevi üstlenmez. I have breakfast at seven. — “Saat yedide kahvaltı yaparım” düzenli bir etkinliktir.

Sürekli zaman, bir eylemi devam ederken gösteren yapıdır; İngilizcede am / is / are ve -ing biçimiyle kurulabilir. Sahiplik anlamındaki have normalde bu yapıda kullanılmaz: I have a car. — “Arabam var.” Buna karşılık bir etkinlik anlatırken kullanılabilir: I'm having breakfast. — “Kahvaltı yapıyorum.”

Bu ayrım yalnızca fiilin adına değil, cümledeki anlamına bağlıdır. She's having a good time. — “İyi vakit geçiriyor” bir deneyimi anlatır. She has a lot of free time. — “Çok boş vakti var” ise bir durumu belirtir.

Have to: Bir şeyi yapmak zorunda olmak

Have to, ardından başka bir fiil geldiğinde gereklilik bildirir. Mastar (fiilin kişi ve zamana göre çekimlenmemiş temel biçimi), burada to sözcüğünden sonra gelir: have to work, “çalışmak zorunda olmak”.

  • I have to leave now. — “Şimdi gitmem gerekiyor.”
  • He has to work today. — “Bugün çalışmak zorunda.”
  • Does she have to pay? — “Ödeme yapması gerekiyor mu?”
  • We don't have to hurry. — “Acele etmek zorunda değiliz.”

Dikkat ederseniz kişi seçimi ve do / does düzeni tanıdıktır. Has to olumlu cümlede kullanılır; does gelince have to olur. Konuşma dilinde I've got to go. — “Gitmem gerekiyor” biçimiyle de karşılaşırsınız. Buradaki have got to, sahiplik bildiren have got ile aynı anlamda değildir.

Yardımcı fiil olarak have

Daha sonra present perfect denen, geçmişteki bir olayı veya durumu şimdiyle ilişkilendiren zamanı öğreneceksiniz. Bu yapıda have / has sahiplik bildirmez; başka bir fiilin geçmiş ortaç biçimiyle (bu zamanı kurmak için kullanılan özel fiil biçimiyle) birleşir.

She has lost her keys. — “Anahtarlarını kaybetti.” Anahtarların hâlâ kayıp olması gibi şimdiye uzanan bir sonuç söz konusu olabilir. Bu cümle She's lost her keys. biçiminde kısaltılabilir. Buradaki 's, has demektir; fakat cümle bir sahiplik cümlesi değildir.

Bu nedenle have gördüğünüzde üç olasılığı ayırt etmeye çalışın: Bir şeyin varlığını mı bildiriyor, to ile gereklilik mi anlatıyor, yoksa başka bir zamanın kurulmasına mı yardım ediyor? Hepsini tek bir Türkçe karşılığa sıkıştırmayın.

Daha az yaygın soru biçimleri ve vurgulu kullanım

Bazı Britanya kullanımlarında Have you any questions? — “Sorunuz var mı?” gibi got ve do içermeyen sorular duyabilirsiniz. I haven't a clue. — “Hiçbir fikrim yok” gibi yerleşik ifadeler de vardır. Bunları tanımak yararlıdır; ancak başlangıçta Do you have any questions? biçimini kullanmak daha kolay ve geneldir.

Do / does bazen olumlu cümlede vurgu için de kullanılır: She does have a car. — “Onun gerçekten de arabası var.” Bu, örneğin aksini söyleyen birini düzeltirken işe yarar. Vurgulu olumlu cümlede de does sonrasında have gelir, has gelmez.

Çalışma önerileri

  1. “Var” cümlelerini ikiye ayırın. Çevrenizden altı cümle yazın: “Anahtarım var”, “Vaktim yok”, “Sokakta bir market var” gibi. Önce hangilerinin sahiplik veya kişisel durum, hangilerinin bir yerde bulunma bildirdiğine karar verin. Sonra İngilizceye çevirin. Böylece yalnızca sözcük değil, doğru cümle yapısını seçmeyi çalışırsınız.

  2. Aynı bilgiyi farklı kişilerle ve farklı cümle türleriyle söyleyin. I have a bicycle. — “Bisikletim var” cümlesini She has a bicycle. — “Onun bisikleti var”, ardından Does she have a bicycle? — “Onun bisikleti var mı?” ve She doesn't have a bicycle. — “Onun bisikleti yok” biçimlerine dönüştürün. Özellikle does / doesn't sonrasında have kaldığını sesli olarak kontrol edin.

  3. İki soru düzenini cevaplarıyla birlikte çalışın. Bir karta Do you have a ticket? — Yes, I do.; diğerine Have you got a ticket? — Yes, I have. yazın. İkisinin de “Biletin var mı? — Evet, var” anlamına geldiğini not edin. Yalnızca soruyu değil, ona uyan kısa cevabı da hatırlamaya çalışın.

İlgili konular

  • Önce öğrenmek için: Özne zamirleri — I, you, he, she, it, we, they sözcüklerinin kimi veya neyi gösterdiğini öğrenin; have / has seçimi buna dayanır.
  • Sonraki adım: Geçmişi şimdiyle ilişkilendiren zaman — have / has biçimlerinin sahiplik değil, yardımcı fiil göreviyle nasıl kullanıldığını inceleyin.

Ön koşul

İngilizcede Özne ZamirleriA1

Bu kavram üzerine inşa edilen kavramlar

Diğer A1 kavramları

Bu kavram diğer dillerde

Tüm dillerde karşılaştır