A1

İtalyancada molto, troppo, poco ve tanto

Molto, Troppo e Poco

Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İtalyanca dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.

Kısaca

Molto ve tanto genellikle “çok”, troppo “fazla, gereğinden çok”, poco ise “az” anlamına gelir. Bir ismin miktarını belirtirken biçimleri değişir: molti amici “çok arkadaş”, poca acqua “az su”. Bir eylemin ya da özelliğin derecesini belirtirken değişmezler: Lavoro molto “Çok çalışıyorum”, Sono molto stanca “Çok yorgunum”.

Genel bakış

Türkçede “çok arkadaş”, “çok güzel”, “çok çalışmak” derken aynı çok sözcüğünü kullanırız. İtalyancada da aynı miktar sözcüğü farklı görevler üstlenebilir; ancak Türkçeden farklı olarak bazen sonuna bakmak gerekir. “Çok arkadaşım var” cümlesindeki molti ile “Çok güzel” cümlesindeki molto aynı sözcüğün farklı kullanımlarıdır.

Bu konu A1 düzeyinde alışveriş yaparken, yemek sipariş ederken, insanları anlatırken ve günlük alışkanlıklardan söz ederken karşınıza çıkar. “Çok” ile “fazla” arasındaki anlam ayrımı da önemlidir: Bir yemeği çok beğenmek başka, gereğinden fazla yemek başkadır. Bu yüzden yalnızca doğru eki değil, söylemek istediğiniz değerlendirmeyi de seçersiniz.

Başlangıçta iki soruya odaklanın: Miktarını belirttiğim şey bir isim mi? Söylediğim miktar sadece çok mu, yoksa gereğinden fazla mı? İlk soru biçimi, ikinci soru sözcük seçimini belirler. Daha ileri kullanımları sona bırakarak önce bu iki ayrımı oturtabilirsiniz.

Nasıl kullanılır?

1. Dört sözcüğün temel anlamı

Aşağıdaki sözcükler kesin bir sayı vermez. Miktarı ya da dereceyi konuşanın değerlendirmesine göre anlatır.

Sözcük Temel Türkçe karşılığı Anlam ayrıntısı
molto çok Yüksek miktar ya da derece; tek başına aşırılık bildirmez.
tanto çok, pek çok Çoğu yerde çokluğu vurgular; sıcak ve duygulu ifadelerde de yaygındır.
troppo fazla, gereğinden çok İstenen, gereken ya da uygun olan sınır aşılmıştır.
poco az; bir özelliğin önünde bazen “pek … değil” Miktar veya derece düşüktür; bu her zaman yetersizlik demek değildir.

Ho molto lavoro “Çok işim var” yalnızca işin çokluğunu söyler. Ho troppo lavoro “Gereğinden fazla işim var” ise iş yükünün sorun olduğunu düşündürür. Benzer biçimde Ho poco tempo “Az zamanım var” derken zamanın sınırlı olduğunu belirtirsiniz; Ho troppo poco tempo “Çok az, yetersiz zamanım var” diyerek yetersizliği açıkça vurgularsınız.

2. İsimle birlikte biçim değişir

İsim, bir varlığı, kişiyi, şeyi veya kavramı adlandıran sözcüktür: amico “arkadaş”, acqua “su”, tempo “zaman”. Bu dört miktar sözcüğü bir ismi belirttiğinde sıfat görevi görür; yani o ismin miktarı hakkında bilgi verir. İsimle uyum sağlar: İsmin dilbilgisel cinsiyetine ve tekil ya da çoğul olmasına göre sonu değişir.

İtalyancada isimler eril ya da dişil kabul edilir. Bu, her zaman kişinin biyolojik cinsiyetiyle ilgili değildir; örneğin tempo eril, acqua dişildir. Türkçede böyle bir dilbilgisel cinsiyet olmadığı için ismi öğrenirken bu bilgiyi de öğrenmek gerekir.

İsimle uyum “Çok” “Çok” “Fazla” “Az”
Eril tekil molto tanto troppo poco
Dişil tekil molta tanta troppa poca
Eril çoğul molti tanti troppi pochi
Dişil çoğul molte tante troppe poche

Bu sözcükler temel miktar kullanımında isimden önce gelir:

  • molto pane — çok ekmek
  • molta pazienza — çok sabır
  • troppi messaggi — fazla mesaj
  • troppe domande — fazla soru
  • pochi giorni — az sayıda gün
  • poche persone — az sayıda kişi

Sayılabilen isimler tek tek sayabileceğiniz şeyleri anlatır: arkadaş, bilet, soru. Bunların çokluğunda çoğul biçim kullanılır: molti amici “çok arkadaş”. Türkçede “çok arkadaşlar” demeyiz; fakat bu Türkçe alışkanlığı İtalyancaya taşımayın. İtalyancada hem molti hem amici çoğuldur.

Su, ekmek ve sabır gibi sayılamayan isimler ise burada bir maddeyi ya da toplu miktarı anlatır ve genellikle tekil kullanılır: poca acqua “az su”, molto pane “çok ekmek”. Belirleyici olan Türkçe çevirinin biçimi değil, İtalyanca ismin kendi cinsiyeti ve sayısıdır.

3. Eylemi veya özelliği belirtiyorsa değişmez

Fiil, yapılan işi ya da durumu anlatır: lavorare “çalışmak”, dormire “uyumak”. Miktar sözcüğü bir fiilin ne kadar yapıldığını belirtiyorsa zarf görevi görür; yani eylemin miktarını veya derecesini açıklar. Bu kullanımda biçim hep molto, tanto, troppo, poco olarak kalır.

  • Lavoro molto. — Çok çalışıyorum.
  • Dormiamo poco. — Az uyuyoruz.
  • Parlate troppo. — Fazla konuşuyorsunuz.
  • Mi manchi tanto. — Seni çok özlüyorum.

Fiili belirten bu sözcükler basit cümlelerde genellikle fiilden sonra gelir. Konuşan kişinin kadın veya erkek olması, bir kişinin ya da bir grubun konuşması biçimi değiştirmez.

Bir sıfatın, yani bir özelliği anlatan sözcüğün önünde de aynı değişmez biçim kullanılır:

  • La stanza è molto piccola. — Oda çok küçük.
  • Le stanze sono molto piccole. — Odalar çok küçük.
  • Queste scarpe sono troppo care. — Bu ayakkabılar gereğinden pahalı.
  • La spiegazione è poco chiara. — Açıklama pek açık değil.

Son örnekte poco chiara, Türkçede çoğu zaman “az açık” değil, “pek açık değil” diye söylenir. Çeviriyi Türkçede doğal kurmak, İtalyancadaki yapıyı değiştirmez.

Başka bir zarfın derecesini de belirtebilirler: molto bene “çok iyi”, troppo velocemente “gereğinden hızlı”, poco spesso “seyrek”. Parla troppo velocemente “Gereğinden hızlı konuşuyor” cümlesinde troppo, konuşma hızının uygun sınırı aştığını gösterir.

4. Aynı cümlede değişen ve değişmeyen biçimler

En güvenilir yöntem, miktar sözcüğünün neyi belirttiğini bulmaktır. Hemen yakınındaki dişil veya çoğul sözcüğe bakıp otomatik olarak ek seçmeyin.

  • Ho molta fame. — Çok açım.
  • Sono molto affamata. — Çok açım. (Kadın konuşuyor.)

Türkçede ikisini de aynı biçimde söyleriz. İtalyancada ilk cümlede fame “açlık” dişil bir isimdir; bu yüzden molta gerekir. İkincide affamata “aç” bir sıfattır; onun derecesini belirten molto değişmez.

Benzer şekilde molte ragazze stanche “çok sayıda yorgun kız” ile ragazze molto stanche “çok yorgun kızlar” aynı şey değildir. İlkinde kişilerin sayısı çoktur; ikincisinde yorgunluk derecesi yüksektir.

Bağlam içinde örnekler

Aşağıdaki cümleler gündelik konuşmada karşılaşabileceğiniz durumları gösterir. Her satırda miktar sözcüğünün hangi sözcüğe bağlı olduğunu bulun.

İtalyanca Türkçe Açıklama
Ho molti amici. Çok arkadaşım var. Arkadaş sayısı; eril çoğul uyumu.
È molto bello. Çok güzel. Bir özelliğin derecesi; biçim değişmez.
Mangi troppo! Fazla yiyorsun! Eylem uygun sınırı aşıyor.
C'è poca acqua. Az su var. Su miktarı; dişil tekil uyumu.
Abbiamo tante cose da fare. Yapacak çok işimiz var. Sözcüğü sözcüğüne “çok şey”; dişil çoğul.
Metti troppo sale nella zuppa. Çorbaya fazla tuz koyuyorsun. Tuz miktarı; eril tekil.
Ci sono troppe persone sull'autobus. Otobüste gereğinden fazla insan var. Kişi sayısı; dişil çoğul.
Oggi i bambini sono molto tranquilli. Çocuklar bugün çok sakin. Çocuklar çoğul olsa da derece belirten biçim değişmez.
Questa valigia è troppo pesante. Bu bavul fazla ağır. Ağırlık uygun sınırın üzerinde.
La mia camera è poco luminosa. Odam pek aydınlık değil. Özelliğin derecesi düşük.
In settimana dormiamo poco. Hafta içi az uyuyoruz. Uyku miktarı; biçim değişmez.
Ti ringrazio tanto per l'aiuto. Yardımın için sana çok teşekkür ederim. Teşekkürün gücünü belirtiyor.
Restano pochi biglietti per stasera. Bu akşam için az sayıda bilet kaldı. Bilet sayısı; eril çoğul.
Hai molta pazienza con me. Bana karşı çok sabırlısın. İtalyancada “çok sabrın var” yapısı; dişil tekil.

Sık yapılan hatalar

1. Türkçedeki gibi ismin yanında hep aynı biçimi kullanmak

  • Yanlış: Ho molto amici.
  • Doğru: Ho molti amici. — Çok arkadaşım var.
  • Neden? Amici eril çoğul bir isimdir. Miktarını belirten molto da molti olur. Türkçede “çok” değişmediği için bu uyumu gözden kaçırmak kolaydır.

2. Bir özelliğin önündeki sözcüğü kişiye göre değiştirmek

  • Yanlış: Le ragazze sono molte stanche.
  • Doğru: Le ragazze sono molto stanche. — Kızlar çok yorgun.
  • Neden? Burada kızların sayısını değil, yorgunluk derecesini anlatıyoruz. Stanche kızlara göre değişir, ama onu güçlendiren molto değişmez.

3. İsim dişil olduğu hâlde eril biçimi seçmek

  • Yanlış: C'è poco acqua.
  • Doğru: C'è poca acqua. — Az su var.
  • Neden? Acqua dişil tekildir. Miktar sözcüğünün sonundaki -a, bu isimle uyum içindir. Temel miktar kullanımında poca sözcüğünü kısaltıp kesme işareti eklemeyin.

4. Beğeniyi anlatırken istemeden aşırılık söylemek

  • Amaçlanan anlam için yanlış: Il caffè è troppo buono.
  • Nötr anlatımda doğru: Il caffè è molto buono. — Kahve çok güzel.
  • Neden? Troppo temel anlamıyla “gereğinden fazla”dır. İlk cümle dilbilgisel olarak kurulabilir; hatta samimi konuşmada övgü de olabilir. Ancak yalnızca “çok güzel” demek isteyen bir başlangıç öğrencisi için molto daha güvenilir seçimdir.

5. Miktar sözcüğünden sonra gereksiz bir bağlayıcı eklemek

  • Yanlış: Ho molti di amici.
  • Doğru: Ho molti amici. — Çok arkadaşım var.
  • Neden? Genel olarak arkadaş sayısını söylerken araya di gelmez. “Arkadaşlarımın birçoğu” gibi belirli bir grubun içinden seçim yaptığınız farklı yapılar aşağıda açıklanmıştır.

6. “Biraz” demek isterken miktarın azlığını vurgulamak

  • Amaçlanan anlam için uygun değil: Vorrei poco pane.
  • Genellikle daha doğal: Vorrei un po' di pane. — Biraz ekmek istiyorum.
  • Neden? İlk cümle yanlış kurulmuş değildir; özellikle az miktarda ekmek istediğinizi söyler. İkinci cümle ise miktarın yetersizliğini öne çıkarmadan “biraz” ister. İki ifade her bağlamda aynı etkiyi yaratmaz.

Kullanım notları

Molto ile tanto ne kadar farklı?

Birçok gündelik cümlede ikisi de “çok” anlamına gelebilir: Ho molto lavoro ve Ho tanto lavoro “Çok işim var”. Molto konuşmada da yazıda da yaygındır; yalnızca resmî bir sözcük değildir. Tanto ise konuşanın duygusunu veya vurgusunu daha belirgin hissettirebilir: Ti voglio tanto bene “Seni çok seviyorum”. Bu, aralarında değişmez bir resmiyet ayrımı olduğu anlamına gelmez.

Teşekkür ederken Grazie mille “Çok teşekkürler” kadar Grazie tante de “Çok teşekkürler” anlamıyla duyulur. İkincisi, söyleyişe ve duruma göre alaycı da olabilir; yazılı biçim tek başına tonu garanti etmez.

Poco her zaman olumsuz değildir

Poco zucchero “az şeker” bir sorun değil, kişisel tercih olabilir. Troppo poco zucchero “gereğinden az şeker” ise beklenen miktarın altında kalındığını söyler. Aynı şekilde poche persone “az sayıda kişi” ile troppo poche persone “gereğinden az kişi” ayrıdır: İkinci ifadede organizasyon için yeterli kişi olmadığı gibi bir değerlendirme vardır.

Olumsuz cümlelerde de sözcüğü tek başına çevirmeyin. Non lavoro molto “Çok çalışmıyorum” der; mutlaka “Çok az çalışıyorum” gibi güçlü bir iddia değildir. Lavoro poco “Az çalışıyorum” ise miktarın düşük olduğunu doğrudan belirtir.

Miktar sözcüğünün önüne gelişigüzel tanımlık koymayın

Tanımlık, İtalyancada isimlerin önünde kullanılan il, la, i, le gibi küçük sözcüklerdir. Genel miktar bildiren yalın yapılarda molti amici “çok arkadaş” denir; i molti amici aynı yapının zorunlu, daha doğru biçimi değildir. Belirli bir grubu veya daha önce bilinen bir topluluğu anlatan kullanımlar ayrı bir bağlama ihtiyaç duyar.

Temelin ötesinde: ileride karşılaşacağınız kullanımlar

Başlangıçta yukarıdaki isim–eylem–özellik ayrımı yeterlidir. Aşağıdaki yapıları hemen üretmek zorunda değilsiniz; okurken ve dinlerken tanımak yararlı olur.

1. İsim söylenmediğinde de uyum sürebilir

Zamir, daha önce söylenen ya da bağlamdan anlaşılan bir ismin yerine kullanılan sözcüktür. Bu miktar sözcükleri de isim açıkça söylenmeden kullanılabilir. O zaman “isim yok, mutlaka değişmez” diye düşünmeyin.

  • Hai comprato le mele? Ne ho comprate poche. — Elmaları aldın mı? Az aldım.
  • Gli invitati sono arrivati? Molti sono già qui. — Davetliler geldi mi? Birçoğu zaten burada.

İlk örnekte poche, dişil çoğul “elmalar”ı; ikincide molti, eril çoğul “davetliler”i karşılar. İlk cümledeki ne, daha önce anılan şeyden bir miktar söz ettiğinizi gösteren kısa bir zamirdir. Bu yapı daha sonraki bir öğrenme adımıdır.

Belirli bir grubun içinden seçim yaparken di görülebilir: Molti dei miei amici abitano lontano “Arkadaşlarımın birçoğu uzakta oturuyor”. Buradaki dei, di ile i tanımlığının birleşimidir. Bu, genel “çok arkadaş” anlamındaki molti amici yapısından farklıdır.

2. Bir miktarın derecesini başka bir sözcük belirtebilir

  • C'è troppo poca luce. — Gereğinden az ışık var.
  • Abbiamo troppo pochi posti. — Gereğinden az yerimiz var.

Burada poca ve pochi, sırasıyla ışık ve yer miktarını belirtip isimle uyum sağlar. Troppo ise azlığın derecesini belirtir ve değişmez. Bu nedenle ikinci örnekte iki sözcüğü de çoğul yapmak doğru değildir.

Benzer bir ayrım, karşılaştırmada, yani iki şeyin miktarını veya derecesini kıyaslarken görülür:

  • Questa stanza è molto più grande. — Bu oda çok daha büyük.
  • Qui ci sono molti più negozi. — Burada çok daha fazla dükkân var.
  • Abbiamo molte più possibilità. — Çok daha fazla seçeneğimiz var.

İlk cümle boyut derecesiyle ilgilidir; molto değişmez. Diğer ikisi isimlerin miktarını karşılaştırır; bu nedenle molti ve molte kullanılır. “Più sözcüğünden önce hep molto gelir” diye bir kural çıkarmayın.

3. Tanto bazı yapılarda özel görev üstlenir

Tanto … quanto eşitlik karşılaştırması yapabilir:

  • Ho tanti libri quanti ne hai tu. — Benim de senin kadar kitabım var.
  • Questo libro è tanto interessante quanto utile. — Bu kitap ilginç olduğu kadar yararlı da.

İlk örnekte kitap sayısı karşılaştırıldığı için tanti ve quanti isimle uyumludur. İkincide özellikler karşılaştırılır ve tanto değişmez. Günlük dilde bu tür karşılaştırmaların başka kuruluşları da vardır; burada önemli olan miktarla derece ayrımının sürmesidir.

Tanto her zaman “çok” diye çevrilmez: Non correre, tanto il treno è già partito “Koşma, tren zaten kalktı”. Bu kullanımdaki anlam “nasıl olsa, zaten”dir; miktarla ilgili değildir.

4. Samimi konuşmada troppo bir övgüyü güçlendirebilir

Sei troppo forte! “Harikasın!” gibi ifadelerde gerçek bir aşırılık eleştirisi yoktur. Konuşan kişi beğenisini coşkuyla anlatır. Bunu tanımak önemlidir; ancak troppo sözcüğünün her yerde molto ile aynı anlama geldiği sonucuna varmayın. La valigia è troppo pesante “Bavul fazla ağır” cümlesinde normal yorum hâlâ bir sorundur.

5. Güçlendirilmiş biçimler ve kalıplar

Molto yerine daha güçlü bir anlatım için moltissimo kullanılabilir. Aynı uyum ayrımı korunur: moltissime grazie “çok çok teşekkürler”, Ho studiato moltissimo “Çok fazla çalıştım”. Pochissimo da “çok az” demektir: Ho pochissimo tempo “Çok az zamanım var”. Bunlar miktar ya da dereceyi daha uç bir noktaya taşır.

Un po' biçimindeki kesme işaretini unutmayın: un po' di tempo “biraz zaman”, un po' stanco “biraz yorgun”. İsimden önce genellikle di gerekir; sıfatın önünde gerekmez. Poco tek başına kullanıldığında ise aynı bağlantı kurulmaz: poco tempo “az zaman”.

Son olarak, a poco a poco “yavaş yavaş, azar azar” ve ogni tanto “ara sıra” gibi kalıpları bütün olarak öğrenin. İçlerindeki sözcükleri temel miktar anlamlarıyla tek tek çevirmek her zaman doğal bir sonuç vermez.

Çalışma önerileri

  1. Aynı konuyu üç biçimde anlatın. Örneğin Ho molta pazienza “Çok sabırlıyım”, Sono molto paziente “Çok sabırlıyım” ve Aspetto molto “Çok bekliyorum” cümlelerini yan yana yazın. Her birinde molto biçiminin neyi belirttiğini Türkçe not edin. Sonra aynı çalışmayı poco ile yapın.
  2. Bir alışveriş listesini uyum alıştırmasına çevirin. Pane “ekmek”, acqua “su”, pomodori “domatesler” ve mele “elmalar” ile çok, fazla ve az miktar bildiren ifadeler kurun. Örneğin troppa acqua “fazla su”, pochi pomodori “az domates”. Hem miktar sözcüğünün hem ismin sonunu kontrol edin.
  3. Anlamı değiştirerek tekrar edin. Ho molto lavoro “Çok işim var” cümlesini Ho troppo lavoro “Gereğinden fazla işim var” ve Ho poco lavoro “Az işim var” biçimlerine dönüştürün. Ardından her cümle için gerçekçi bir durum düşünün. Böylece yalnızca biçimi değil, konuşanın değerlendirmesini de öğrenirsiniz.

İlgili konular

  • İsimlerin cinsiyeti — molta ile molto arasında seçim yapabilmek için temel bilgi.
  • Düzenli sıfatlar — Eril, dişil, tekil ve çoğul uyumunu pekiştirir.
  • Miktar bildiren ne zamiri — İsim tekrar edilmediğinde “ondan az, onlardan çok” gibi miktarları anlatmaya yardımcı olur.
  • Karşılaştırmalar — “Çok daha büyük” ile “çok daha fazla kitap” arasındaki biçim farkını geliştirir.

Diğer A1 kavramları

Bu kavram diğer dillerde

Tüm dillerde karşılaştır