İtalyancada Basit Gelecek Zaman
Futuro Semplice
Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İtalyanca dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.
Kısaca
İtalyancada futuro semplice, gelecekte yapılacak işleri anlatır; fiilin uygun gövdesine -ò, -ai, -à, -emo, -ete, -anno ekleri getirilir: parlerò “konuşacağım”, partiremo “ayrılacağız”. Bazı sık kullanılan fiillerin gövdesi değişir: essere → sarò “olacağım”, andare → andrò “gideceğim”. Bu zaman, şu ana ilişkin bir tahmini de anlatabilir: Saranno le dieci “Saat on olmalı.”
Genel bakış
Türkçedeki “Yarın arayacağım” cümlesini İtalyancada Ti chiamerò domani diye söyleyebilirsiniz. İki dilde de fiile eklenen biçim, geleceğe dönük bir anlam taşır. İtalyancada bu yapı basit diye adlandırılır; çünkü çekim için ayrı bir yardımcı fiil gerekmez. Telefonare “telefon etmek” tek başına telefonerò “telefon edeceğim” olur.
B1 düzeyinde öğrenilen bu zaman, planları, sözleri, tahminleri ve ilerideki durumları anlatmak için önemlidir. Ancak her gelecek anlamlı cümlede kullanılması gerekmez. Türkçede “Yarın geliyorum” diyebildiğimiz gibi İtalyancada da Domani vengo denebilir. Zaman seçimi, yalnızca olayın ne zaman olduğuna değil, konuşanın olayı nasıl sunduğuna da bağlıdır.
Asıl dikkat isteyen nokta, gelecek zaman biçiminin bazen geleceği anlatmamasıdır. Kapı çaldığında Sarà il corriere diyen biri “Kurye olacak” diye bir gelecek olayından söz etmez; “Kuryedir herhâlde” diye tahminde bulunur. Bu nedenle çekimi öğrenirken gelecek olay ile şimdiki durum hakkında çıkarım kullanımını birlikte düşünmek yararlıdır.
Nasıl kurulur?
Ortak ekler ve üç düzenli fiil grubu
Önce mastar, yani fiilin sözlükteki çekimsiz biçimi belirlenir: parlare “konuşmak”, prendere “almak”, dormire “uyumak”. Gövde, kişi eklerini eklediğimiz bölümdür. Düzenli fiillerde gelecek zaman gövdesini şöyle oluşturabilirsiniz:
- -are ile bitenlerde son bölüm -er- olur: parlare → parler-.
- -ere ile bitenlerde sondaki -e düşer: prendere → prender-.
- -ire ile bitenlerde sondaki -e düşer: dormire → dormir-.
Ardından bütün gruplara aynı altı ek gelir. Türkçedeki ünlü uyumuna benzer bir ek değişikliği yoktur; hangi fiil grubunu kullanırsanız kullanın kişi ekleri aynıdır.
| Kişi | Ek | parlare | prendere | dormire |
|---|---|---|---|---|
| Ben | -ò | parlerò | prenderò | dormirò |
| Sen | -ai | parlerai | prenderai | dormirai |
| O / saygılı siz | -à | parlerà | prenderà | dormirà |
| Biz | -emo | parleremo | prenderemo | dormiremo |
| Siz | -ete | parlerete | prenderete | dormirete |
| Onlar | -anno | parleranno | prenderanno | dormiranno |
Tablodaki ilk fiil sütunu “konuşacağım, konuşacaksın…” anlamındadır; diğerleri aynı sırayla “alacağım…” ve “uyuyacağım…” diye okunur. Finire “bitirmek” de bu çekimde düzenlidir: finirò “bitireceğim”, finirai “bitireceksin”. Şimdiki zamandaki finisco biçiminde görülen -isc-, gelecek zamana taşınmaz.
Özne, işi yapan ya da hakkında bir durum bildirilen kişidir. Türkçede olduğu gibi İtalyancada da kişi fiilden anlaşılabildiği için özneyi ayrıca söylemek çoğu zaman gerekmez: Partirò domani “Yarın ayrılacağım.” Özellikle vurgulamak isterseniz Io partirò domani “Ben yarın ayrılacağım” diyebilirsiniz.
Saygılı hitapta Lei “siz” kullanılır ve fiil “o” biçiminde çekilir: Quando arriverà? “Ne zaman geleceksiniz?” Birden fazla kişiye hitap ederken ise voi biçimi kullanılır: Quando arriverete? “Ne zaman geleceksiniz?” Türkçedeki tek “siz” sözcüğü, İtalyancada bu iki farklı çekime karşılık gelebilir.
Yazım ve vurguyu koruyan değişiklikler
Bazı değişiklikler düzensizlikten çok, sesin yazıda doğru gösterilmesiyle ilgilidir:
| Mastar | Ben biçimi | Türkçesi | Açıklama |
|---|---|---|---|
| cercare | cercherò | arayacağım | Sert k sesini korumak için h eklenir. |
| pagare | pagherò | ödeyeceğim | Sert g sesini korumak için h eklenir. |
| cominciare | comincerò | başlayacağım | Bu fiilde i düşer. |
| mangiare | mangerò | yiyeceğim | Bu fiilde i düşer. |
| studiare | studierò | ders çalışacağım | i korunur. |
| inviare | invierò | göndereceğim | i korunur. |
Buradan “-iare ile biten bütün fiillerde i düşer” sonucu çıkarılmamalıdır. Mangiare ile studiare aynı biçimde davranmaz. Yeni bir fiili öğrenirken yalnızca mastarını değil, bir gelecek zaman biçimini de not etmek işe yarar.
Son hecesinde vurgu bulunan -ò ve -à ekleri aksan işaretiyle yazılır: parlerò, parlerà. Bu işaret süs değildir; doğru yazımın parçasıdır. -ai, -emo, -ete, -anno eklerinde ise böyle bir işaret bulunmaz. Örneğin parleranno “konuşacaklar” sözcüğünde vurgu -ran- hecesindedir.
Sık kullanılan düzensiz gövdeler
Düzensiz fiil, genel kurala bütünüyle uymayan fiildir. Gelecek zamanda çoğunlukla değişen bölüm gövdedir; altı kişi eki yine aynı kalır. Bu yüzden her biçimi ayrı ayrı ezberlemek yerine gövdeyi öğrenmek daha verimlidir.
| Mastar | Gelecek zaman gövdesi | Ben biçimi | Türkçesi |
|---|---|---|---|
| essere | sar- | sarò | olacağım |
| avere | avr- | avrò | sahip olacağım |
| andare | andr- | andrò | gideceğim |
| fare | far- | farò | yapacağım |
| dare | dar- | darò | vereceğim |
| stare | star- | starò | kalacağım / bulunacağım |
| sapere | sapr- | saprò | bileceğim |
| vedere | vedr- | vedrò | göreceğim |
| potere | potr- | potrò | yapabileceğim |
| dovere | dovr- | dovrò | yapmak zorunda olacağım |
| volere | vorr- | vorrò | isteyeceğim |
| venire | verr- | verrò | geleceğim |
| tenere | terr- | terrò | tutacağım |
| rimanere | rimarr- | rimarrò | kalacağım |
| bere | berr- | berrò | içeceğim |
Avere için “sahip olmak” sözlük karşılığıdır; cümle içinde Türkçede daha doğal bir yapı gerekebilir: Avrò più tempo “Daha çok vaktim olacak.” Benzer biçimde potere, dovere ve volere genellikle başka bir fiilin mastarıyla kullanılır: Potrò aiutarti “Sana yardım edebileceğim.”
En sık karşılaşacağınız üç fiilin bütün çekimini görmek, ortak ekleri pekiştirir:
| Kişi | essere | avere | andare |
|---|---|---|---|
| Ben | sarò | avrò | andrò |
| Sen | sarai | avrai | andrai |
| O / saygılı siz | sarà | avrà | andrà |
| Biz | saremo | avremo | andremo |
| Siz | sarete | avrete | andrete |
| Onlar | saranno | avranno | andranno |
Olumsuz cümle, soru ve küçük sözcüklerin yeri
Olumsuzluk için çekimli fiilden önce non gelir: Non partirò domani “Yarın ayrılmayacağım.” Soru kurarken ayrı bir yardımcı fiil eklenmez; konuşmada tonlama, yazıda soru işareti yeterli olabilir: Verrai? “Gelecek misin?” Soru sözcüğü de kullanılabilir: Quando partirai? “Ne zaman ayrılacaksın?”
Zamir, bir kişinin veya varlığın adının yerine kullanılan sözcüktür. Mi “bana/beni”, ti “sana/seni” gibi kısa zamirler, basit gelecek zamanda normal olarak çekimli fiilin önünde bulunur: Ti chiamerò “Seni arayacağım”, Non ti chiamerò stasera “Bu akşam seni aramayacağım.”
İşin kişiye döndüğünü veya kişinin kendisiyle ilgili bir eylemi anlatan dönüşlü fiillerde de aynı düzen görülür: Mi alzerò presto “Erken kalkacağım.” Sposarsi “evlenmek” fiilinde Ci sposeremo “Evleneceğiz” denir; çekim yapılırken baştaki küçük sözcük unutulmaz.
Bağlam içinde örnekler
Aşağıdaki örneklerde aynı çekimin plan, söz, tahmin ve çıkarım gibi farklı görevler üstlendiğine dikkat edin. Türkçe çeviride her seferinde “-ecek” kullanmak gerekmez.
| İtalyanca | Türkçe | Açıklama |
|---|---|---|
| Domani andrò al cinema. | Yarın sinemaya gideceğim. | Düzensiz gövdeyle gelecek planı. |
| L'anno prossimo ci sposeremo. | Gelecek yıl evleneceğiz. | Zamir çekimli fiilden önce gelir. |
| Saranno le dieci. | Saat on olmalı. | Şu anki saate ilişkin tahmin. |
| Quando finirai il lavoro? | İşi ne zaman bitireceksin? | Soru sözcüğüyle gelecek zaman. |
| Ti restituirò il libro lunedì. | Kitabı pazartesi sana geri vereceğim. | Bir söz veya taahhüt. |
| Non potrò venire alla riunione. | Toplantıya gelemeyeceğim. | Gelecekte bir şeyi yapamama. |
| Fra due mesi avremo una casa più grande. | İki ay sonra daha büyük bir evimiz olacak. | Gelecekteki durum. |
| Secondo le previsioni, domani pioverà. | Hava tahminine göre yarın yağmur yağacak. | Geleceğe yönelik tahmin. |
| Quando arriverai, ti preparerò un caffè. | Geldiğinde sana bir kahve hazırlayacağım. | Zaman bildiren bölümde de gelecek zaman. |
| Se avrò tempo, passerò da te. | Vaktim olursa sana uğrayacağım. | Gerçekleşmesi mümkün koşul. |
| Anna non risponde: sarà in treno. | Anna cevap vermiyor; herhâlde trendedir. | Şimdiki durum hakkında çıkarım. |
| Vedrai, andrà tutto bene. | Göreceksin, her şey yoluna girecek. | Güvence verme. |
| Mi alzerò presto per prendere il primo treno. | İlk trene yetişmek için erken kalkacağım. | Dönüşlü fiille gelecek planı. |
| Mi scusi, a che ora chiuderete domani? | Affedersiniz, yarın saat kaçta kapatacaksınız? | İşletmedeki kişilere yöneltilen soru. |
Sık yapılan hatalar
1. Bütün fiillere mastarı değiştirmeden ek getirmek
- Yanlış: Domani parlaremo con il direttore.
- Doğru: Domani parleremo con il direttore. — “Yarın müdürle konuşacağız.”
- Neden? Düzenli -are fiillerinde a, gelecek zaman gövdesinde e olur. Ancak fare → farò, dare → darò ve stare → starò ayrı öğrenilmelidir; bunlara aynı değişiklik uygulanmaz.
2. Düzensiz gövdeyi düzenliymiş gibi çekmek
- Yanlış: Domani anderò in ufficio.
- Doğru: Domani andrò in ufficio. — “Yarın ofise gideceğim.”
- Neden? Andare fiilinin gelecek zaman gövdesi andr- olur. Aynı şekilde avere için avr-, essere için sar- kullanılır. Kişi eki doğru olsa bile gövde yanlışsa çekim doğru olmaz.
3. Şimdiki zamandaki ek parçayı geleceğe taşımak
- Yanlış: Finiscerò tutto stasera.
- Doğru: Finirò tutto stasera. — “Bu akşam her şeyi bitireceğim.”
- Neden? Finire fiilinin şimdiki zamanındaki finisco biçimi gelecek zaman için model değildir. Gelecek zaman gövdesi finir- olur.
4. Yazım işaretlerini ve gerekli harfleri atlamak
- Yanlış: Ti paghero domani.
- Doğru: Ti pagherò domani. — “Sana yarın ödeme yapacağım.”
- Neden? Pagare fiilinde g sesini koruyan h ve birinci tekil kişi ekindeki ò işareti gerekir. Mesaj yazarken de doğru biçimi kullanmaya çalışın.
5. Kısa zamiri çekimli fiilin sonuna eklemek
- Yanlış: Chiameròti dopo cena.
- Doğru: Ti chiamerò dopo cena. — “Akşam yemeğinden sonra seni arayacağım.”
- Neden? Normal güncel kullanımda ti, bu çekimli fiilden önce gelir. Mastarla kullanılan chiamarti “seni aramak” biçimi aynı kurala göre kurulmaz.
6. Gelecek zaman biçimini yalnızca gelecek diye yorumlamak
- Yanlış yorum: Saranno le dieci cümlesini, bağlam şu anki saati sorarken “Saat on olacak” diye anlamak.
- Doğru yorum: “Saat on olmalı / Herhâlde saat ondur.”
- Neden? Konuşan kesin bilmediği bir durum hakkında çıkarım yapıyor olabilir. Domani saranno qui “Yarın burada olacaklar” ise gerçekten geleceği anlatır; kararı cümlenin bütünü verir.
Kullanım notları
Gelecek zaman mı, şimdiki zaman mı?
Gündelik konuşmada, özellikle zaman açıkça belirtilmiş ve plan yerleşmişse, şimdiki zaman çok doğaldır: Domani lavoro da casa “Yarın evden çalışıyorum.” Domani lavorerò da casa “Yarın evden çalışacağım” da doğrudur. İkinci cümle, gelecekteki durumu daha açık biçimde öne çıkarır; bağlama göre karar veya niyet de bildirebilir.
Bu farkı “şimdiki zaman kesin, gelecek zaman belirsiz” diye katılaştırmayın. Gelecek zamanla çok güçlü bir söz verilebilir: Non ti lascerò solo “Seni yalnız bırakmayacağım.” Şimdiki zamanla söylenen bir plan ise sonradan değişebilir. Kesinlik derecesi yalnızca fiil ekinden anlaşılmaz.
Türkçede de “Haftaya taşınıyoruz” ile “Haftaya taşınacağız” arasında benzer bir esneklik vardır. Bu benzerlik yararlıdır; ancak her Türkçe biçimin İtalyancada tek ve değişmez bir karşılığı olduğunu düşünmeyin.
Tahmin bildiren kullanım
Gelecek zamanla yapılan çıkarım, Türkçede “herhâlde”, “olmalı”, “olsa gerek” veya “-dır” ile karşılanabilir:
- Avrà quarant'anni. — “Kırk yaşlarında olmalı.”
- A quest'ora saranno a casa. — “Bu saatte herhâlde evdedirler.”
- Dove sarà la chiave? — “Anahtar nerede olabilir acaba?”
Bu kullanım yalnızca essere ile sınırlı değildir. Avere de yukarıdaki yaş örneğinde aynı işi yapar. Konuşanın elindeki ipuçları ve ses tonu, tahminin ne kadar güçlü olduğunu belirler; gelecek zaman biçimi tek başına sayısal bir olasılık vermez.
Söz, talimat ve resmî anlatım
Gelecek zaman günlük konuşmada da yazıda da kullanılır; yalnızca resmî bir zaman değildir. Bununla birlikte programlarda ve talimatlarda daha belirgin bir düzenleyici anlam taşıyabilir: I partecipanti riceveranno una conferma via email “Katılımcılara e-postayla bir onay gönderilecek.”
Yetkili birinin Consegnerete il modulo entro venerdì demesi, “Formu cuma gününe kadar teslim edeceksiniz” anlamında güçlü bir talimat olabilir. Aynı biçim başka bir bağlamda yalnızca gelecekteki bir olayı bildirebilir. Kimin kime söylediği önemlidir.
Daha ileri kullanım ve önemli karşılaştırmalar
Zaman ve koşul bildiren bölümlerde gelecek zaman
Yan cümle, ana cümlenin içine eklenen ve zaman, neden veya koşul gibi bir bilgi veren küçük cümledir. İtalyancada quando “-dığında / ne zaman” ile başlayan bir zaman yan cümlesinde gelecek zaman kullanılabilir:
Quando arriverò a casa, ti scriverò. — “Eve vardığımda sana yazacağım.”
Türkçede “vardığımda” biçiminin içinde ayrı bir gelecek zaman eki görünmediği için İtalyancada da bu bölümün gelecek zamanda olamayacağını düşünmeyin. İtalyanca cümlede hem varma hem yazma eylemi geleceğe aittir.
Se “eğer” ile kurulan, gerçekleşmesi mümkün koşullarda da gelecek zaman mümkündür:
Se domani pioverà, resteremo a casa. — “Yarın yağmur yağarsa evde kalacağız.”
Se domani piove, restiamo a casa — “Yarın yağmur yağarsa evde kalıyoruz” — gündelik bir plan olarak da doğaldır. Buradaki önemli nokta, se sözcüğünden sonra gelecek zamanın yasak olmamasıdır. Ancak bu yapı, gerçek dışı varsayımları anlatan farklı koşul kalıplarıyla karıştırılmamalıdır.
Koşul biçimiyle aynı gövde, farklı anlam
Koşul kipi, bir işi koşula bağlı, varsayımsal veya daha nazik biçimde sunan çekimdir. İtalyancadaki condizionale presente ile gelecek zaman, aynı düzensiz gövdeleri paylaşır; fakat ekleri ve görevleri farklıdır:
| İtalyanca | Türkçe | Anlam farkı |
|---|---|---|
| Verrò con voi. | Sizinle geleceğim. | Gelecekte yapılacak işi bildirir. |
| Verrei con voi, ma devo lavorare. | Sizinle gelirdim ama çalışmam gerekiyor. | Gerçekleşmesini engelleyen bir durum vardır. |
| Vorrò parlarne. | Bu konuda konuşmak isteyeceğim. | Gelecekteki isteği bildirir. |
| Vorrei parlarne. | Bu konuda konuşmak isterdim. | Nazik bir istek olarak kullanılabilir. |
Türkçede “Bir kahve alacağım” bazen sipariş verirken nazikçe söylenebilir. Buna bakarak her İtalyanca gelecek zamanın nazik rica işlevi taşıdığını varsaymayın. “Bir kahve rica edecektim” anlamına yakın yaygın biçim Vorrei un caffè cümlesidir; Vorrò un caffè gelecekte kahve isteyeceğinizi anlatır.
Tamamlanmış gelecekten farkı
Futuro anteriore, gelecekteki bir noktadan önce tamamlanmış olacak işi anlatan birleşik zamandır; yani iki fiil biçimiyle kurulur. Basit gelecek zaman ise tek çekimli fiille kurulur:
- Alle otto finirò il lavoro. — “Saat sekizde işi bitireceğim.”
- Alle otto avrò finito il lavoro. — “Saat sekizde işi bitirmiş olacağım.”
İkinci cümlede gelecekteki o saate gelindiğinde işin tamamlanmış olması öne çıkar. Bu birleşik zaman geçmişe ilişkin tahmin de yapabilir: Avrà perso il treno “Treni kaçırmış olmalı.” Şimdiki durum için Sarà in ritardo “Gecikmiş durumda olmalı” denebilir. Dolayısıyla yalnızca “tahmin var mı?” değil, “tahmin hangi zamandaki olay hakkında?” diye de sormak gerekir.
Kabul edip ardından karşı çıkma
Daha ileri düzeyde gelecek zaman, karşıdakinin bir değerlendirmesini kısmen kabul edip itiraz etmek için kullanılabilir:
Sarà bravo, ma non sa lavorare in gruppo. — “İşinde iyi olabilir ama ekip çalışmasını bilmiyor.”
Burada kişinin ileride iyi olacağı söylenmez. Konuşan “İyi olduğunu kabul edelim” anlamında mesafeli bir kabul gösterir. Bu kalıpta sık görülen ma “ama”, ikinci bölümde karşı çıkılacağını haber verir. Temel çekimi öğrenirken bu kullanımı üretmek şart değildir; duyduğunuzda yanlış bir gelecek anlamı vermemek yeterlidir.
Çalışma önerileri
- Gövdeyi ve ekleri ayrı çalışın. Önce parler-, dormir-, sar-, avr- ve andr- gövdelerini yazın. Her birine altı kişi ekini ekleyin. Sonra tabloyu kapatıp “biz gideceğiz”, “onlar olacak”, “siz uyuyacaksınız” karşılıklarını üretin. Böylece gövdeyi mi, kişi ekini mi karıştırdığınızı görebilirsiniz.
- Aynı günü iki farklı biçimde anlatın. Ertesi gün için üç yerleşik planı şimdiki zamanla, üç söz veya tahmini gelecek zamanla yazın. Örneğin Domani lavoro da casa “Yarın evden çalışıyorum” ile Ti aiuterò dopo il lavoro “İşten sonra sana yardım edeceğim” cümlelerini karşılaştırın. Seçiminizi bir Türkçe cümleyle açıklayın.
- Gelecek ile çıkarımı ayırın. Duyduğunuz her sarà, saranno veya avrà için “Daha sonra mı, şu an hakkında tahmin mi?” diye sorun. Sarà a casa domani “Yarın evde olacak” ve Sarà a casa adesso “Şimdi herhâlde evdedir” çiftini model alın. Çeviriyi otomatik olarak “-ecek” ile bitirmemeye alışın.
İlgili konular
- Ön bilgi: Düzenli -ARE fiilleri — mastarı, gövdeyi ve kişi eklerini tanımak için.
- Karşılaştırma: Şimdiki koşul kipi — ortak gövdelerin farklı eklerle nasıl başka anlamlar kazandığını görmek için.
- Birlikte kullanım: Gerçekleşmesi mümkün koşul cümleleri — “olursa yapacağım” türü cümleleri kurmak için.
- Sonraki adım: Tamamlanmış gelecek zaman — “bitirmiş olacağım” anlamını ve geçmişe ilişkin tahminleri öğrenmek için.