Giới từ chỉ thời gian trong tiếng Anh
Prepositions of Time
Bài viết này thuộc cây ngữ pháp Tiếng Anh trên Settemila Lingue.
Ghi nhớ nhanh
Dùng at với giờ, on với thứ và ngày tháng, in với tháng, năm và khoảng thời gian dài hơn: at 8 o'clock (lúc 8 giờ), on Monday (vào thứ Hai), in January (vào tháng Một). Không thêm các giới từ này trước cụm thời gian bắt đầu bằng this, next, last, every: I'll see you next week. (Tôi sẽ gặp bạn vào tuần sau.) Hãy học riêng các cụm thường gặp như at night (vào ban đêm) và in the morning (vào buổi sáng).
Tổng quan
Giới từ là từ đứng trước một cụm khác để cho biết quan hệ về thời gian, nơi chốn hoặc ý nghĩa khác. Trong bài này, các cụm như at nine (lúc chín giờ) và on Friday (vào thứ Sáu) giúp người nghe biết việc gì đó xảy ra khi nào. Đây là kiến thức nền tảng ở trình độ A1, dùng ngay khi hẹn gặp, đọc lịch làm việc hay kể về thói quen.
Trong tiếng Việt, ta có thể nói “lúc tám giờ”, “vào thứ Hai”, “trong tháng Một”, nhưng cũng thường nói gọn “tám giờ tôi đi làm”. Tiếng Anh không chọn giới từ theo từng từ “lúc”, “vào”, “trong” của tiếng Việt. Cần nhìn vào loại thời gian đứng phía sau: giờ, ngày hay tháng, năm. Vì vậy, đừng cố dịch “vào” bằng một từ tiếng Anh cố định.
Trước hết, hãy nắm ba nhóm chính và những trường hợp không dùng giới từ. Các khác biệt như “đúng giờ” với “kịp giờ”, hay “sau hai tuần” với “trong vòng hai tuần”, nằm ở phần mở rộng để bạn tra cứu khi cần.
Cách dùng cơ bản
Chọn theo loại mốc thời gian
Mốc thời gian là thời điểm hoặc khoảng trên lịch mà ta dùng để xác định khi nào một việc xảy ra. Bảng dưới đây là điểm xuất phát; các cụm quen dùng cần được học thêm riêng.
| Loại thời gian | Cụm tiếng Anh | Nghĩa tiếng Việt |
|---|---|---|
| Giờ cụ thể | at 8 o'clock | lúc 8 giờ |
| Buổi trưa, nửa đêm | at noon; at midnight | lúc giữa trưa; lúc nửa đêm |
| Thứ trong tuần | on Monday | vào thứ Hai |
| Ngày tháng | on 12 May | vào ngày 12 tháng Năm |
| Một ngày đặc biệt | on my birthday | vào sinh nhật tôi |
| Tháng | in January | vào tháng Một |
| Năm | in 2027 | vào năm 2027 |
| Mùa | in summer | vào mùa hè |
| Buổi trong ngày | in the morning | vào buổi sáng |
| Khoảng thời gian dài | in the twenty-first century | trong thế kỷ XXI |
Có thể nhớ bằng hình dung: at là một điểm trên đồng hồ, on là một ô ngày trên lịch, in là một khoảng lớn hơn. Đây là mẹo nhớ, không phải quy tắc áp dụng được cho mọi cụm từ.
Dùng at với giờ và một số cụm cố định
Dùng at trước giờ dù giờ được viết bằng số hay bằng chữ:
- The bus leaves at 6:30. — Xe buýt khởi hành lúc 6 giờ 30.
- Let's meet at eight. — Mình gặp nhau lúc tám giờ nhé.
Không cần thêm o'clock nếu đã có phút: at eight thirty là “lúc tám giờ rưỡi”. Dạng at eight thirty o'clock không phải cách nói thông thường.
Học cả cụm với at noon (lúc giữa trưa), at midnight (lúc nửa đêm), at night (vào ban đêm) và at the moment (lúc này). Đặc biệt, night không đi theo mẫu của morning, afternoon, evening trong cách nói chung về các buổi trong ngày.
Dùng on với thứ, ngày và buổi gắn với ngày
Dùng on trước tên thứ, ngày ghi bằng số và ngày đặc biệt:
- The office is closed on Sunday. — Văn phòng đóng cửa vào Chủ nhật.
- Her birthday is on 5 June. — Sinh nhật cô ấy là ngày 5 tháng Sáu.
- We have dinner together on New Year's Day. — Chúng tôi ăn tối cùng nhau vào ngày đầu năm mới.
Ngày được viết theo kiểu 5 June hay June 5 đều dùng on. Tên thứ và tháng trong tiếng Anh viết hoa chữ cái đầu.
Nếu một buổi được gắn với một ngày cụ thể, vẫn dùng on:
- in the morning — vào buổi sáng;
- on Monday morning — vào sáng thứ Hai;
- on the morning of 5 June — vào sáng ngày 5 tháng Sáu.
Như vậy, đừng chỉ thấy chữ morning rồi tự động chọn in. Cần đọc cả cụm để biết có đang nói đến một buổi thuộc ngày cụ thể hay không.
Dùng in với tháng, năm, mùa và các buổi trong ngày
Dùng in khi nói một việc nằm trong tháng, năm hoặc mùa nào đó:
- We moved here in September. — Chúng tôi chuyển đến đây vào tháng Chín.
- The shop opened in 2024. — Cửa hàng khai trương năm 2024.
- It rains a lot here in summer. — Ở đây trời mưa nhiều vào mùa hè.
Với các buổi, học ba cụm in the morning, in the afternoon, in the evening: vào buổi sáng, buổi chiều, buổi tối. Từ the là một phần của các cụm thông dụng này; không viết in morning khi muốn nói “vào buổi sáng”.
Ngày đầy đủ có cả tháng và năm vẫn dùng on, vì toàn cụm chỉ một ngày: on 12 May 2027 — vào ngày 12 tháng Năm năm 2027. So sánh với in May 2027 — vào tháng Năm năm 2027.
Không dùng giới từ trước this, next, last, every
Trong các cụm chỉ thời gian thông thường dưới đây, không thêm at, on, in:
| Cụm tiếng Anh | Nghĩa tiếng Việt | Cách hiểu |
|---|---|---|
| this morning | sáng nay | Buổi sáng thuộc ngày hôm nay |
| next week | tuần sau | Tuần ngay sau tuần này |
| last Friday | thứ Sáu vừa rồi | Thứ Sáu đã qua gần nhất theo ngữ cảnh |
| every year | hằng năm | Lặp lại mỗi năm |
| tomorrow | ngày mai | Không cần giới từ |
| yesterday | hôm qua | Không cần giới từ |
| tonight | tối nay | Không cần giới từ |
Ví dụ: I work from home every Monday. — Tôi làm việc ở nhà vào mỗi thứ Hai. Dù có tên thứ, cả cụm bắt đầu bằng every nên không thêm on.
Quy tắc này dành cho cách xác định khi nào. Đừng hiểu thành “hễ có những từ này thì không bao giờ có giới từ nào”; các nghĩa khác sẽ được giải thích ở phần mở rộng.
Ví dụ trong ngữ cảnh
Hãy chú ý toàn bộ phần in đậm thay vì chỉ nhìn từ cuối cùng.
| Tiếng Anh | Tiếng Việt | Điều cần chú ý |
|---|---|---|
| My shift starts at 8 o'clock. | Ca làm của tôi bắt đầu lúc 8 giờ. | Giờ cụ thể |
| Please call me at noon. | Vui lòng gọi cho tôi lúc giữa trưa. | Cụm chỉ thời điểm |
| I don't drink coffee at night. | Tôi không uống cà phê vào ban đêm. | Cụm quen dùng với ban đêm |
| We have a team meeting on Monday. | Chúng tôi họp nhóm vào thứ Hai. | Thứ trong tuần |
| The course begins on 12 May. | Khóa học bắt đầu vào ngày 12 tháng Năm. | Ngày tháng |
| Are you free on Friday evening? | Tối thứ Sáu bạn có rảnh không? | Buổi tối gắn với một ngày |
| We usually visit our parents in January. | Chúng tôi thường về thăm bố mẹ vào tháng Một. | Tháng |
| She moved to Da Nang in 2023. | Cô ấy chuyển đến Đà Nẵng năm 2023. | Năm |
| I take a short walk in the morning. | Tôi đi bộ một lát vào buổi sáng. | Buổi nói chung |
| It gets dark later in summer. | Vào mùa hè, trời tối muộn hơn. | Mùa |
| I'll see you next week. | Tôi sẽ gặp bạn vào tuần sau. | Không thêm giới từ |
| We had lunch together last Sunday. | Chúng tôi đã ăn trưa cùng nhau vào Chủ nhật vừa rồi. | Không thêm giới từ |
| The market opens every morning. | Chợ mở cửa mỗi sáng. | Sự việc lặp lại |
| I'm working from home today. | Hôm nay tôi làm việc ở nhà. | Không cần giới từ trước từ chỉ hôm nay |
Những lỗi thường gặp
1. Dịch “vào” thành in trong mọi trường hợp
- Sai: The lesson starts in 9 o'clock.
- Đúng: The lesson starts at 9 o'clock. — Buổi học bắt đầu lúc 9 giờ.
- Vì sao: Giờ cụ thể dùng at. Tiếng Việt có thể nói “vào chín giờ”, nhưng tiếng Anh không vì thế mà dùng in.
2. Dùng in cho một ngày có tên tháng
- Sai: My appointment is in 10 October.
- Đúng: My appointment is on 10 October. — Tôi có lịch hẹn vào ngày 10 tháng Mười.
- Vì sao: Cả cụm xác định một ngày. Chỉ khi bỏ phần ngày, ta mới có in October — vào tháng Mười.
3. Giữ in khi thêm tên thứ trước một buổi
- Sai: I'll call you in Tuesday afternoon.
- Đúng: I'll call you on Tuesday afternoon. — Tôi sẽ gọi cho bạn vào chiều thứ Ba.
- Vì sao: In the afternoon chỉ buổi chiều nói chung; on Tuesday afternoon chỉ buổi chiều của một ngày xác định.
4. Thêm giới từ trước next hoặc last
- Sai: We are moving in next month.
- Đúng: We are moving next month. — Chúng tôi sẽ chuyển nhà vào tháng sau.
- Vì sao: Cụm next month tự làm nhiệm vụ xác định thời gian. Tương tự: this week (tuần này), last year (năm ngoái), every day (mỗi ngày).
5. Cho mọi buổi trong ngày cùng một mẫu
- Sai: I study in night.
- Đúng: I study at night. — Tôi học vào ban đêm.
- Vì sao: Học riêng at night, bên cạnh in the morning, in the afternoon, in the evening. Ngoại lệ này rất thường gặp, không phải cách nói hiếm.
Lưu ý khi sử dụng
Nói về cuối tuần và kỳ lễ
Tiếng Anh Anh thường dùng at the weekend; tiếng Anh Mỹ thường dùng on the weekend. Cả hai đều có nghĩa “vào cuối tuần”. Khi nói thói quen lặp lại, có thể gặp at weekends trong tiếng Anh Anh và on weekends trong tiếng Anh Mỹ. Không nên coi một biến thể là lỗi của biến thể kia.
Với lễ Giáng sinh, at Christmas thường chỉ dịp lễ, còn on Christmas Day chỉ đúng ngày Giáng sinh. Nghĩa là cách nhìn cả kỳ lễ hay một ngày cụ thể có thể quyết định giới từ:
- We visit our relatives at Christmas. — Chúng tôi thăm họ hàng vào dịp Giáng sinh.
- We have lunch together on Christmas Day. — Chúng tôi ăn trưa cùng nhau vào ngày Giáng sinh.
Cách nói gọn trong hội thoại
Có thể nghe See you Monday! — Hẹn gặp vào thứ Hai nhé! Việc bỏ on trước tên ngày xuất hiện trong hội thoại, đặc biệt trong tiếng Anh Mỹ. Khi mới học hoặc viết lịch hẹn rõ ràng, dùng See you on Monday! là lựa chọn an toàn.
Cụm thời gian có thể ở đầu hoặc cuối câu: On Monday, I work from home và I work from home on Monday đều có nghĩa “Vào thứ Hai, tôi làm việc ở nhà”. Đổi vị trí không làm đổi giới từ.
Mở rộng: những điểm có thể học sau
Bạn chưa cần ghi nhớ tất cả phần này ở A1. Hãy quay lại khi gặp các cách dùng có vẻ trái với quy tắc cơ bản.
In two weeks không phải lúc nào cũng chỉ một khoảng trên lịch
In + một khoảng thời gian có thể trả lời “bao lâu nữa?”:
- I'll call you in ten minutes. — Mười phút nữa tôi sẽ gọi cho bạn.
Nó cũng có thể nói cần bao lâu để hoàn thành một việc:
- She finished the report in two hours. — Cô ấy hoàn thành báo cáo trong hai giờ.
Vì vậy, “trong hai giờ” cần hiểu theo ngữ cảnh. Nếu nói một hoạt động kéo dài suốt hai giờ, thường dùng for: We talked for two hours. — Chúng tôi nói chuyện suốt hai giờ. In nhấn vào thời gian để làm xong; for nhấn vào độ dài của hoạt động.
Nếu muốn nói “không muộn hơn hai tuần nữa”, within two weeks — trong vòng hai tuần — thường rõ hơn. In two weeks thường chỉ thời điểm hai tuần nữa, không tự mang nghĩa hạn chót.
On time và in time khác nhau thế nào?
Hai cụm này nên học cả cụm, không suy ra từ quy tắc ngày và tháng:
- on time: đúng giờ đã định. The train arrived on time. — Tàu đến đúng giờ.
- in time: kịp để làm việc gì, chưa quá muộn. We arrived in time to catch the train. — Chúng tôi đến kịp để lên tàu.
Một người có thể đến muộn hơn giờ hẹn nhưng vẫn kịp nghe phần quan trọng. Khi đó, “kịp” không đồng nghĩa với “đúng giờ”.
At night và in the night
At night thường nói về ban đêm nói chung hoặc một thói quen: I work at night. — Tôi làm việc ban đêm.
In the night có thể nói một việc xảy ra trong một đêm cụ thể: I heard a noise in the night. — Tôi nghe thấy một tiếng động trong đêm. During the night cũng thường dùng với nghĩa “trong đêm”. Còn một đêm gắn với thứ cụ thể dùng on: on Friday night — vào đêm thứ Sáu.
At the end và in the end
- at the end of: ở cuối một khoảng có giới hạn. The payment is due at the end of the month. — Khoản thanh toán đến hạn vào cuối tháng.
- in the end: cuối cùng, sau một quá trình hoặc sau khi cân nhắc. In the end, we stayed home. — Cuối cùng, chúng tôi ở nhà.
Không thay hai cụm này cho nhau chỉ vì tiếng Việt đều có thể dùng từ “cuối”.
Next week và in the next week
Next week thường chỉ tuần kế tiếp trên lịch: I'll be away next week. — Tuần sau tôi sẽ đi vắng.
In the next week có thể chỉ khoảng một tuần sắp tới, thường tính từ hiện tại: We'll contact you in the next week. — Chúng tôi sẽ liên hệ với bạn trong khoảng một tuần tới. Ở đây có thêm the, và cách xác định khoảng thời gian cũng khác. Tương tự, for the next two weeks nghĩa là “trong suốt hai tuần tới”. Những cụm này không phủ nhận quy tắc bỏ giới từ trong cách nói đơn giản next week.
Phân biệt thời điểm, hạn chót và khoảng kéo dài
Ba giới từ chính không diễn đạt mọi quan hệ thời gian. So sánh:
- The meeting starts at five. — Cuộc họp bắt đầu lúc năm giờ.
- Please send the file by five. — Vui lòng gửi tệp chậm nhất lúc năm giờ.
- I'll be here until five. — Tôi sẽ ở đây đến năm giờ.
- The office is open from nine to five. — Văn phòng mở cửa từ chín giờ đến năm giờ.
At xác định thời điểm; by nêu hạn chót; until nêu thời điểm kết thúc một trạng thái hoặc hoạt động. Với mẫu from … to …, không thêm at trước hai giờ trong cách nói thông thường.
Gợi ý luyện tập
- Viết lịch thật của mình. Chọn một giờ bắt đầu làm việc, một ngày có lịch hẹn, một tháng dự định đi xa. Viết ba câu với at, on, in. Sau đó đổi cụm ngày thành next Monday hoặc this Friday và tự kiểm tra xem đã bỏ giới từ chưa.
- Luyện đổi từng phần của cụm. Đi từ in May (vào tháng Năm) sang on 10 May (vào ngày 10 tháng Năm); từ in the evening (vào buổi tối) sang on Friday evening (vào tối thứ Sáu). Nói thành tiếng để nhớ cả cụm, không chỉ nhớ một chữ giới từ.
- Tự kiểm tra bằng bốn chỗ trống. Điền vào: ___ 7:30, ___ Sunday, ___ April, ___ next month. Đáp án lần lượt là at, on, in, không điền gì. Với mỗi đáp án, hãy giải thích bằng tiếng Việt đó là giờ, ngày, tháng hay cụm bắt đầu bằng từ không cần giới từ.
Các chủ điểm liên quan
- Cách nói giờ — đọc giờ để dùng chính xác sau at.
- Thì hiện tại đơn — diễn đạt thói quen với “mỗi sáng”, “vào thứ Hai” và các cụm thời gian khác.
- Từ để hỏi — phân biệt câu hỏi “khi nào” và “mấy giờ” để chọn thông tin trả lời phù hợp.
- Giới từ chỉ nơi chốn — cùng gặp at, on, in, nhưng cách chọn khi nói về nơi chốn không giống hoàn toàn cách chọn khi nói về thời gian.