Which, how much, how many trong tiếng Anh
Which, How much/many
Bài viết này thuộc cây ngữ pháp Tiếng Anh trên Settemila Lingue.
Nắm nhanh
Which hỏi chọn người hoặc vật nào trong những lựa chọn đã biết: Which one do you want? — Bạn muốn cái nào? How many hỏi số lượng với danh từ đếm được ở dạng số nhiều: How many tickets do you need? — Bạn cần mấy vé? How much hỏi lượng không đếm thành từng đơn vị riêng hoặc hỏi giá: How much water do you need? — Bạn cần bao nhiêu nước?; How much is it? — Cái này bao nhiêu tiền?
Tổng quan
Đi mua đồ, đặt vé hay sắp xếp một buổi gặp mặt, bạn thường cần hỏi hai việc: chọn cái nào và cần bao nhiêu. Ba cụm which, how much, how many đáp ứng những nhu cầu đó ngay từ trình độ A1. Học chúng theo tình huống sẽ dễ nhớ hơn học ba bản dịch rời rạc.
Trong tiếng Việt, “bao nhiêu” dùng được cả trong “bao nhiêu người”, “bao nhiêu nước” và “bao nhiêu tiền”. Tiếng Anh buộc người nói phân biệt cách nhìn sự vật: đang đếm từng người, từng chiếc, hay đang hỏi một lượng chung? Vì vậy, trước khi chọn much hay many, cần nhìn vào danh từ — từ gọi tên người, vật hoặc khái niệm — đứng sau nó.
Còn which gần với “nào” trong “Bạn chọn áo nào?”, chứ không mang nghĩa “bao nhiêu”. Câu trả lời thường chỉ ra một lựa chọn, chẳng hạn “chiếc màu xanh”, chứ không phải một con số. Phân biệt mục đích hỏi trước, rồi mới ráp câu, sẽ giúp tránh nhầm lẫn.
Cách dùng và cách đặt câu
1. Which: hỏi lựa chọn nào
Dùng which + danh từ khi người nghe hiểu những lựa chọn đang được nói đến. Không nhất thiết chỉ có hai lựa chọn; có thể là vài món trên bàn, các chuyến tàu trong lịch hoặc các ngày trong tuần.
- Which bag is yours? — Túi nào là của bạn?
- Which days do you work? — Bạn làm việc những ngày nào?
Danh từ sau which có thể ở số ít (một người hoặc vật, như bag) hoặc số nhiều (nhiều người hoặc vật, như days), tùy điều bạn muốn hỏi. Bản thân which không thay đổi hình thức.
Khi đã rõ đang nói đến thứ gì, có thể dùng which one cho một thứ và which ones cho nhiều thứ:
- Which one do you want? — Bạn muốn cái nào?
- Which ones are yours? — Những cái nào là của bạn?
Ở đây, one/ones thay cho danh từ đếm được đã biết, giúp tránh lặp lại. Nếu đang chỉ vào hai chiếc áo, không cần nói lại “áo” trong mỗi câu. Cũng có thể bỏ cả one: Which do you prefer? — Bạn thích cái nào hơn? Với người mới học, which one thường dễ dùng và rõ nghĩa hơn.
2. How many: hỏi đếm được bao nhiêu
Dùng how many + danh từ đếm được số nhiều. “Đếm được” nghĩa là tiếng Anh thường cho phép đếm trực tiếp từng đơn vị: một vé, hai vé; một người anh/em trai, hai người anh/em trai.
- How many brothers do you have? — Bạn có mấy anh em trai?
- How many chairs do we need? — Chúng ta cần bao nhiêu ghế?
Dùng dạng số nhiều ngay cả khi câu trả lời có thể là một hoặc không có:
- How many children do you have? — One. — Bạn có mấy người con? — Một.
Không phải danh từ số nhiều nào cũng thêm -s. Trong câu trên, children là dạng số nhiều của child — “đứa trẻ”.
3. How much: hỏi một lượng chung
Dùng how much + danh từ không đếm được. Đây là những danh từ trong cách dùng đang xét không được đếm trực tiếp bằng “một, hai, ba”: chẳng hạn water — nước, money — tiền, time — thời gian.
- How much water do you drink every day? — Mỗi ngày bạn uống bao nhiêu nước?
- How much time do we have? — Chúng ta còn bao nhiêu thời gian?
“Không đếm được” là cách phân loại của tiếng Anh, không có nghĩa là không thể đo hay tính ngoài đời. Tiền vẫn đếm được bằng tờ hoặc theo đơn vị tiền tệ; nhưng từ money không dùng như “một tiền, hai tiền”. Khi hỏi số đơn vị, danh từ trung tâm thay đổi:
- How much money do you need? — Bạn cần bao nhiêu tiền?
- How many dollars do you need? — Bạn cần bao nhiêu đô la?
Tương tự, How much time? là “bao nhiêu thời gian?”, còn How many minutes? là “bao nhiêu phút?”. Hãy chọn theo từ tiếng Anh thực sự đứng sau cụm hỏi, đừng chỉ dựa vào ý nghĩa tiếng Việt.
4. Ba cách hỏi giá thường gặp
How much còn dùng để hỏi giá mà không cần nói money.
| Câu tiếng Anh | Nghĩa tiếng Việt | Cách dùng |
|---|---|---|
| How much is this shirt? | Chiếc áo này bao nhiêu tiền? | Một món: dùng is. |
| How much are these shoes? | Đôi giày này bao nhiêu tiền? | Shoes ở dạng số nhiều: dùng are. |
| How much does it cost? | Cái này giá bao nhiêu? | Hỏi giá với động từ cost. |
| How much do these tickets cost? | Những vé này giá bao nhiêu? | Nhiều vé: dùng do. |
How much is it? và How much does it cost? đều tự nhiên. Trong mẫu thứ hai, does đã mang phần biến đổi theo it, nên dùng cost, không dùng costs.
5. Sắp xếp các thành phần trong câu
Chủ ngữ là phần cho biết ai hoặc cái gì được nói đến. Động từ là từ diễn tả hành động hoặc trạng thái. Với động từ như want, need, have, câu hỏi hiện tại thường cần trợ động từ do/does — từ hỗ trợ tạo câu hỏi, không dịch riêng thành “làm”.
| Mẫu cần nhớ | Ví dụ | Nghĩa tiếng Việt |
|---|---|---|
| Cụm hỏi + do/does + chủ ngữ + động từ dạng gốc | Which bus do you take? | Bạn đi xe buýt nào? |
| How many + danh từ số nhiều + do/does + chủ ngữ + động từ dạng gốc | How many books does she need? | Cô ấy cần bao nhiêu quyển sách? |
| How much + danh từ không đếm được + do/does + chủ ngữ + động từ dạng gốc | How much rice do we need? | Chúng ta cần bao nhiêu gạo? |
| Cụm hỏi + is/are + phần còn lại | Which room is yours? | Phòng nào là của bạn? |
| Cụm hỏi + can + chủ ngữ + động từ dạng gốc | How many bags can I bring? | Tôi được mang theo bao nhiêu túi? |
“Dạng gốc” là dạng cơ bản của động từ, như need, chưa thêm -s. Dùng does với he, she, it hoặc một người/vật ở số ít; dùng do với I, you, we, they hoặc chủ ngữ số nhiều.
Đừng thêm do/does nếu mẫu đã dùng is/are hoặc can. Với cấu trúc “có” there is/there are, đảo thành is there/are there: How many people are there? — Có bao nhiêu người?; How much milk is there? — Có bao nhiêu sữa?
Ví dụ trong tình huống thực tế
Các câu dưới đây đi từ chọn món đến hỏi số lượng và giá. Khi đọc, hãy thử hình dung câu trả lời trước khi xem cột giải thích.
| Tiếng Anh | Tiếng Việt | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|
| Which one do you want? | Bạn muốn cái nào? | Chọn một thứ trong các lựa chọn đã rõ. |
| Which train goes to the airport? | Chuyến tàu nào đi ra sân bay? | Hỏi chính chuyến tàu thực hiện hành động. |
| Which size would you like? | Anh/chị muốn cỡ nào ạ? | Cách hỏi nhẹ nhàng khi bán hàng. |
| Which shoes are more comfortable? | Đôi giày nào đi thoải mái hơn? | Which đi với danh từ số nhiều. |
| How many brothers do you have? | Bạn có mấy anh em trai? | Đếm người; tiếng Anh không phân biệt anh hay em trong từ brother. |
| How many people are coming tonight? | Tối nay có bao nhiêu người đến? | People mang nghĩa số nhiều. |
| How many tickets do we need? | Chúng ta cần bao nhiêu vé? | Tickets là những đơn vị đếm được. |
| How many cups of tea would you like? | Anh/chị muốn mấy tách trà ạ? | Đếm tách, không đếm trực tiếp chất trà. |
| How much time do we have? | Chúng ta còn bao nhiêu thời gian? | Time chỉ thời lượng nói chung. |
| How much rice should I cook? | Tôi nên nấu bao nhiêu gạo? | Hỏi lượng gạo. |
| How much luggage can I take? | Tôi được mang bao nhiêu hành lý? | Luggage không đếm trực tiếp từng món. |
| How much does it cost? | Cái này giá bao nhiêu? | Hỏi giá, không cần thêm money. |
| How much are the tomatoes? | Cà chua bao nhiêu tiền? | Hỏi giá dù danh từ ở số nhiều. |
| How many tomatoes do you need? | Bạn cần bao nhiêu quả cà chua? | Hỏi số quả, không phải giá. |
Hai câu cuối rất đáng ghi nhớ: cùng nói về cà chua, nhưng how much hỏi giá còn how many hỏi số quả.
Những lỗi thường gặp
1. Dùng một mẫu “bao nhiêu” cho mọi danh từ
- Sai: How many money do you need?
- Đúng: How much money do you need? — Bạn cần bao nhiêu tiền?
- Vì sao: Money là danh từ không đếm được. Muốn dùng how many, hãy hỏi đơn vị cụ thể, chẳng hạn How many dollars do you need? — Bạn cần bao nhiêu đô la?
2. Quên dạng số nhiều sau how many
- Sai: How many ticket do you need?
- Đúng: How many tickets do you need? — Bạn cần mấy vé?
- Vì sao: Tiếng Việt vẫn dùng “vé” dù một hay nhiều vé; tiếng Anh thường phải đổi hình thức danh từ. Cụm how many đi với dạng số nhiều.
3. Giữ nguyên trật tự câu kể
- Sai: Which bus you take?
- Đúng: Which bus do you take? — Bạn đi xe buýt nào?
- Vì sao: Trong câu hỏi trực tiếp này, cần do trước chủ ngữ you. Không thể chỉ thay “xe nào” bằng which bus rồi giữ cách xếp từ của tiếng Việt.
4. Thêm đuôi vào động từ sau does
- Sai: How much does it costs?
- Đúng: How much does it cost? — Cái này giá bao nhiêu?
- Vì sao: Sau does, dùng động từ dạng gốc. So sánh câu kể It costs ten dollars. — Nó giá mười đô la.
5. Nhầm hỏi giá với hỏi số lượng
- Sai khi muốn hỏi giá: How many are these apples?
- Đúng: How much are these apples? — Những quả táo này bao nhiêu tiền?
- Vì sao: Hỏi giá dùng how much. Muốn hỏi số quả còn lại, dùng How many apples are left? — Còn lại bao nhiêu quả táo?
6. Dùng one thay cho một lượng chất
- Sai khi hỏi còn bao nhiêu sữa: How much milk is left? — One.
- Đúng: How much milk is left? — One litre. — Còn bao nhiêu sữa? — Một lít.
- Vì sao: One đứng một mình không cho biết một đơn vị gì. Với lượng chất, hãy nêu đơn vị khi cần; nếu chỉ trả lời ước lượng, có thể nói A little. — Một ít.
Lưu ý khi sử dụng
Which và what không hoàn toàn trùng nhau
Which nhấn vào một nhóm lựa chọn đã xác định; what thường hỏi rộng hơn, chưa giới hạn nhóm câu trả lời.
- Which colour do you prefer, blue or green? — Bạn thích màu nào hơn, xanh dương hay xanh lá?
- What is your favourite colour? — Màu bạn thích nhất là màu gì?
Không nên học thành quy tắc cứng “hai lựa chọn thì dùng which, hơn hai thì dùng what”. Bạn vẫn có thể hỏi Which country would you like to visit? — Bạn muốn đến thăm nước nào? — khi đang cân nhắc nhiều nước. Điều quan trọng là người nói có đang xem đó là một tập hợp lựa chọn hay không. Trong một số tình huống, cả hai đều được; khác biệt nằm ở cách đặt vấn đề.
Câu hỏi ngắn và cách nói lịch sự
Khi tình huống đã rõ, người nói thường rút gọn:
- Which one? — Cái nào?
- How many? — Bao nhiêu cái/người?
- How much? — Bao nhiêu tiền?/Bao nhiêu?
Những câu này tự nhiên trong hội thoại nhưng có thể nghe hơi cộc nếu nói trống không với người lạ. Có thể mở đầu bằng Excuse me — “Xin lỗi, cho tôi hỏi” — hoặc dùng câu đầy đủ. Trong cửa hàng, Which one would you like? — Anh/chị muốn cái nào ạ? — thường mềm hơn Which one do you want?.
Tiếng Anh không đổi từ hỏi theo tuổi tác hay quan hệ như cách tiếng Việt chọn “anh, chị, cô, chú”. Sắc thái lịch sự nằm nhiều ở cách đặt câu, ngữ điệu và lời mở đầu.
Trả lời đúng loại thông tin
Which? thường nhận tên hoặc lời chỉ ra lựa chọn: The blue one. — Cái màu xanh. How many? thường nhận con số: Three. — Ba. How much? có thể nhận lượng, đơn vị đo hoặc giá: About two litres. — Khoảng hai lít; Twenty dollars. — Hai mươi đô la.
Mở rộng: những điểm có thể học sau
Phần cốt lõi A1 là chọn đúng cụm hỏi và đặt được câu đơn giản. Các điểm dưới đây giúp bạn hiểu những câu sẽ gặp về sau; chưa cần ghi nhớ tất cả ngay.
Cùng một từ, cách đếm khác nhau
Một số danh từ dùng được theo hai cách, tùy nghĩa:
- How much coffee do you drink? — Bạn uống bao nhiêu cà phê? Hỏi lượng đồ uống nói chung.
- How many coffees shall we order? — Chúng ta gọi mấy ly cà phê? Ở quán, coffees có thể chỉ các suất hoặc ly cà phê.
Với time, sự khác biệt còn đổi nghĩa rõ hơn:
- How much time do you need? — Bạn cần bao nhiêu thời gian?
- How many times did you call? — Bạn đã gọi bao nhiêu lần?
Ở câu sau, times nghĩa là “những lần”, không phải nhiều “thời gian”. Đừng suy ra rằng mọi danh từ không đếm được đều tùy ý thêm -s. Chẳng hạn, để hỏi số lời khuyên, cách thông thường là How many pieces of advice do you need? — Bạn cần bao nhiêu lời khuyên? — chứ không dùng advices.
Khi chính cụm hỏi là chủ ngữ
Nếu đang hỏi ai hoặc cái gì thực hiện hành động, không thêm do/does theo mẫu câu hỏi thông thường:
- Which bus goes to the station? — Xe buýt nào đi đến nhà ga?
- How many students live here? — Có bao nhiêu sinh viên sống ở đây?
Ở đây, which bus và how many students chính là chủ ngữ. So sánh Which bus do you take? — Bạn đi xe buýt nào? — trong đó chủ ngữ là you, còn xe buýt là thứ được chọn đi. Với hiện tại đơn trong câu khẳng định dạng hỏi này, động từ vẫn đổi theo chủ ngữ: bus goes, nhưng students live.
Câu hỏi gián tiếp: không đảo như câu hỏi trực tiếp
Câu hỏi gián tiếp là câu đặt điều muốn biết bên trong một câu khác, chẳng hạn “Bạn có thể cho tôi biết… không?”. Phần bên trong dùng trật tự gần với câu kể:
- How much does it cost? — Cái này giá bao nhiêu?
- Could you tell me how much it costs? — Bạn có thể cho tôi biết cái này giá bao nhiêu không?
Trong câu thứ hai, không nói how much does it cost sau tell me. Vì không còn does ở phần này, động từ trở lại thành costs với chủ ngữ it.
Hỏi “bao nhiêu trong số…”
Dùng how many of trước một nhóm đếm được đã xác định; dùng how much of trước một lượng đã xác định:
- How many of these books have you read? — Bạn đã đọc bao nhiêu cuốn trong số sách này?
- How much of the cake did you eat? — Bạn đã ăn bao nhiêu phần của chiếc bánh đó?
Câu hỏi về bánh tập trung vào phần hoặc tỷ lệ đã ăn, không đếm số chiếc bánh. Với which, cũng có thể nói Which of these bags is yours? — Túi nào trong số này là của bạn?
Hỏi mức độ, không chỉ lượng vật chất
How much còn hỏi mức độ của một hành động hoặc cảm xúc:
- How much do you like your new job? — Bạn thích công việc mới đến mức nào?
Ở đây, không có danh từ đứng ngay sau how much. Tương tự, how much more hỏi lượng tăng thêm, còn how many more hỏi số đơn vị thêm:
- How much more time do you need? — Bạn cần thêm bao nhiêu thời gian nữa?
- How many more chairs do we need? — Chúng ta cần thêm bao nhiêu ghế nữa?
Nguyên tắc chọn much/many vẫn dựa trên sự phân biệt lượng chung và các đơn vị đếm được.
Gợi ý luyện tập
- Luyện theo một lần đi chợ. Chọn năm món quen thuộc và đặt câu hỏi về chúng: chọn loại nào, cần bao nhiêu, giá bao nhiêu. Với cùng một món đếm được như táo, tự tạo cả câu hỏi số lượng và câu hỏi giá để thấy rõ sự khác nhau.
- Đổi lượng chung thành đơn vị. Ghép ba cặp water/litres — nước/lít, time/minutes — thời gian/phút, money/dollars — tiền/đô la. Mỗi cặp viết một câu với how much và một câu với how many, rồi trả lời bằng lượng hoặc con số hợp lý.
- Kiểm tra câu theo ba bước. Trước hết, xác định đang chọn hay đang hỏi lượng. Tiếp theo, nhìn danh từ để chọn much/many và dạng số nhiều. Cuối cùng, kiểm tra có cần do/does không; nếu có does, trả động từ về dạng gốc. Đọc thành tiếng cả câu hỏi lẫn câu trả lời để ghi nhớ theo cụm.
Khái niệm liên quan
- Kiến thức nền: Từ để hỏi trong tiếng Anh — ôn cách hỏi ai, cái gì, ở đâu và cách sắp xếp một câu hỏi trước khi mở rộng sang lựa chọn và số lượng.