İngilizcede to be: am, is, are kullanımı
To Be - Present
Bu makale, Settemila Lingue üzerindeki İngilizce dil bilgisi ağacının bir parçasıdır.
Kısaca
İngilizcede to be fiilinin şimdiki zamandaki biçimleri am, is, are şeklindedir: I am, he/she/it is, you/we/they are. Türkçede “Yorgunum”, “Doktor”, “Evdeyiz” derken eklerle veya hiçbir ek kullanmadan anlattığımız durumu, İngilizcede çoğunlukla bu biçimlerden biriyle kurarız. Olumsuzluk için arkasına not gelir; soruda ise am, is, are öznenin önüne geçer: Are you ready? — “Hazır mısın?”
Genel bakış
Birini tanıtırken, yaşını söylerken, nerede olduğunu anlatırken veya havadan söz ederken İngilizcede sürekli be ile karşılaşırsınız. To be, fiilin mastar biçimidir (kişiye ve zamana göre değişmemiş, sözlükteki temel biçim). Ancak “Ben öğrenciyim” demek için cümleye to be yazılmaz; uygun biçimi seçersiniz: I am a student. A1 düzeyinde öğrenilen bu yapı, İngilizce cümle kurmanın en temel araçlarından biridir.
Türkçeden hareketle düşünmek yararlıdır, fakat bire bir kelime eşleştirmesi yanıltabilir. “Ben hazırım” cümlesindeki “-ım” İngilizcede ayrı bir sözcük olan am ile karşılanır. “O hazır” cümlesinde Türkçede görünür bir ek yoktur; İngilizcede yine de She is ready veya He is ready gerekir. Bu nedenle be her zaman “olmak” diye çevrilmez: She is a doctor doğal Türkçede “O bir doktor” veya “O doktor” demektir; “O doktor olur” demek değildir.
Ayrıca bu konu yalnızca şu saniyeyi anlatmaz. My brother is a teacher — “Erkek kardeşim öğretmen” gibi kalıcı sayılan bilgileri de kapsar. İngilizcede bu kullanım geniş zamanın bir parçasıdır; Türkçeye bazen “-dır”, bazen kişi eki, bazen de eksiz bir cümleyle aktarılır.
Yapı nasıl kurulur?
Önce özneye göre biçimi seçin
Özne, cümlenin kim veya ne hakkında olduğunu gösteren bölümdür. “Ayşe evde” cümlesinde özne “Ayşe”dir. Zamir ise bir adın yerine kullanılan sözcüktür; “Ayşe” yerine “o” diyebiliriz. İngilizcedeki özne zamirleriyle be biçimleri şöyledir:
| Özne | Tam biçim | Kısaltma | Türkçe örnek karşılık |
|---|---|---|---|
| I | I am | I'm | Ben …-im |
| you | you are | you're | Sen …-sin / Siz …-siniz |
| he | he is | he's | O … |
| she | she is | she's | O … |
| it | it is | it's | O … / Bu … |
| we | we are | we're | Biz …-iz |
| they | they are | they're | Onlar … |
You hem “sen” hem “siz” anlamındadır ve her durumda are alır. He erkek, she kadın kişiler için; it genellikle nesneler, durumlar ve cinsiyetini belirtmediğimiz hayvanlar için kullanılır. Hayvanlardan söz ederken cinsiyetleri biliniyorsa he veya she de kullanılabilir.
Özne bir zamir değilse de aynı mantık geçerlidir:
- My sister is at work. — “Kız kardeşim işte.” Tek kişi olduğu için is.
- My keys are in my bag. — “Anahtarlarım çantamda.” Birden çok nesne olduğu için are.
- Ali and Ece are here. — “Ali ve Ece burada.” İki kişi birlikte özne olduğu için are.
Türkçede “Öğrenciler hazır” demek doğaldır; İngilizcede çoğul özneye uygun fiil zorunludur: The students are ready. Türkçedeki ekin görünmesine bakarak değil, İngilizce öznenin tekil mi çoğul mu olduğuna bakarak seçim yapın.
Olumlu cümle: özne + am/is/are + bilgi
Be, özneyi onun kimliği, özelliği veya yeriyle bağlar. Sonrasında farklı türde bilgiler gelebilir:
- Kimlik veya meslek: She is a doctor. — “O doktor.”
- Özellik veya durum: They're tired. — “Onlar yorgun.”
- Yer: We are at home. — “Evdeyiz.”
- Yaş: I am thirty. — “Otuz yaşındayım.”
- Köken: I am from Germany. — “Almanyalıyım.”
- Saat: It is half past six. — “Saat altı buçuk.”
Doctor bir isimdir (kişi, nesne veya kavramın adı); tired ise bir sıfattır (birinin veya bir şeyin özelliğini bildiren sözcük). Sıfatlar kişiye ya da çoğulluğa göre değişmez: She is tired — “O yorgun”; They are tired — “Onlar yorgun”. Değişen kısım is/are olur.
Tekil ve sayılabilir bir meslek adından önce genellikle a/an gerekir. Bunlar bu kullanımda “bir” anlamına yakın sözcüklerdir: He is a teacher — “O öğretmen”; She is an engineer — “O mühendis”. Türkçede “bir” dememeniz, İngilizcede de onu atabileceğiniz anlamına gelmez. Buna karşılık yalnızca sıfat varsa a/an gelmez: She is happy — “O mutlu”.
Olumsuz cümle: am/is/are + not
Olumsuzluk kurmak için fiilden sonra not eklenir. Ayrı bir do/does sözcüğüne ihtiyaç yoktur.
| Tam biçim | Yaygın kısa biçimler | Türkçesi |
|---|---|---|
| I am not ready. | I'm not ready. | Hazır değilim. |
| You are not late. | You're not late. / You aren't late. | Geç kalmadın. |
| He is not at home. | He's not at home. / He isn't at home. | O evde değil. |
| She is not a student. | She's not a student. / She isn't a student. | O öğrenci değil. |
| It is not cold. | It's not cold. / It isn't cold. | Hava soğuk değil. |
| We are not busy. | We're not busy. / We aren't busy. | Meşgul değiliz. |
| They are not here. | They're not here. / They aren't here. | Onlar burada değil. |
Başlangıçta I'm not, isn't, aren't biçimlerini öğrenmek yeterlidir. Standart genel kullanımda I am not için amn't kullanmayın. He's not ile He isn't aynı temel anlama gelir; vurgu ve konuşma ritmine göre biri tercih edilebilir.
Soru: am/is/are + özne + bilgi?
Türkçedeki “mı/mi” soru ekinin yerine İngilizcede sözcük sırası değişir. Be öznenin önüne gelir:
| Düz cümle | Soru | Sorunun Türkçesi |
|---|---|---|
| You are ready. | Are you ready? | Hazır mısın? |
| She is your teacher. | Is she your teacher? | O senin öğretmenin mi? |
| They are at home. | Are they at home? | Onlar evde mi? |
| I am late. | Am I late? | Geç mi kaldım? |
Bir soru sözcüğü varsa çoğunlukla en başa gelir:
- Where are you? — “Neredesin?”
- How old is your son? — “Oğlun kaç yaşında?”
- Why are they upset? — “Neden üzgünler?”
- What is your name? — “Adın ne?”
Who is at the door? — “Kapıda kim var?” örneğinde who doğrudan öznenin yerindedir. Bu yüzden ayrıca bir kişi zamiri eklenmez.
Kısa cevaplarda be kalır
“Evet” veya “hayır”dan sonra özne ve be kullanmak günlük iletişimde çok yaygındır. Cümlenin tamamını tekrarlamanız gerekmez.
| Soru | Kısa cevap | Türkçesi |
|---|---|---|
| Are you tired? | Yes, I am. | Yorgun musun? — Evet. |
| Is Ece at home? | No, she isn't. | Ece evde mi? — Hayır. |
| Are your parents here? | Yes, they are. | Anne baban burada mı? — Evet. |
| Am I in the right place? | Yes, you are. | Doğru yerde miyim? — Evet. |
Olumlu kısa cevabın sonunda kısaltma kullanılmaz: Yes, I am doğrudur; Yes, I'm bu anlamda tamamlanmış bir cevap değildir. Ancak devamı varsa Yes, I'm ready — “Evet, hazırım” denebilir. Olumsuz kısa cevapta ise No, I'm not — “Hayır, değilim” ve No, they aren't — “Hayır, değiller” doğaldır.
Bağlam içinde örnekler
Aşağıdaki örneklerde be her seferinde aynı Türkçe sözcüğe karşılık gelmez. Önce cümlenin hangi bilgiyi verdiğini, sonra hangi öznenin kullanıldığını belirleyin.
| İngilizce | Türkçe | Açıklama |
|---|---|---|
| I am from Germany. | Almanyalıyım. | Nereli olduğunu belirtme. |
| She is a doctor. | O doktor. | Meslekten önce tekilde belirsiz tanımlık kullanımı. |
| They're tired. | Onlar yorgun. | Çoğul özne ve durum bildirme. |
| It's hot today. | Bugün hava sıcak. | Hava anlatımında özne olarak it. |
| I'm thirty-two years old. | Otuz iki yaşındayım. | Yaş bildirme. |
| My phone is in my coat pocket. | Telefonum montumun cebinde. | Bir nesnenin yerini söyleme. |
| The tickets are on the table. | Biletler masanın üstünde. | Çoğul özneyle are. |
| You're very kind. | Çok naziksiniz. | Tek bir kişiye de yöneltilebilen hitap. |
| We aren't at the office today. | Bugün ofiste değiliz. | Yer bildiren olumsuz cümle. |
| Is this seat free? | Bu koltuk boş mu? | Günlük hayatta bilgi sorma. |
| Are you ready for the meeting? | Toplantıya hazır mısınız? | Durum sorusu. |
| It's a quarter to nine. | Saat dokuza çeyrek var. | Saat bildirme. |
| The shop is open until eight. | Dükkân sekize kadar açık. | Açık olma durumunu belirtme. |
| I'm hungry, but dinner isn't ready. | Açım ama akşam yemeği hazır değil. | İki farklı özneyle olumlu ve olumsuz yapı. |
Sık yapılan hatalar
1. Türkçedeki gibi fiili veya özneyi atlamak
- Yanlış: She very tired.
- Doğru: She is very tired. — “O çok yorgun.”
- Neden: Türkçede “O çok yorgun” diyebiliriz; İngilizcede bu tam cümlede is gerekir.
Benzer biçimde “Hazırım” derken özneyi söylemeyebiliriz, ancak standart İngilizcede tam cümle I am ready — “Hazırım” şeklindedir. Yalnızca Am ready yazmayın.
2. Özneyle uyuşmayan biçimi seçmek
- Yanlış: My friends is here.
- Doğru: My friends are here. — “Arkadaşlarım burada.”
- Neden: My friends birden çok kişiyi belirtir; dolayısıyla are gerekir. Seçimi en yakındaki sözcüğe veya Türkçe çeviriye göre değil, özneye göre yapın.
3. Soruda veya olumsuzlukta do/does eklemek
- Yanlış: Do you are busy? / She doesn't is ready.
- Doğru: Are you busy? — “Meşgul müsün?” / She isn't ready. — “O hazır değil.”
- Neden: Burada be, soruyu ve olumsuzluğu kendisi kurar. Do/does başka fiillerle öğrendiğiniz bir kuraldır; bu yapıya eklenmez.
4. Her cümleye am/is/are koymak
- Yanlış: I am work in Ankara.
- Doğru: I work in Ankara. — “Ankara'da çalışıyorum.”
- Neden: Work burada zaten “çalışmak” anlamını taşıyan fiildir (eylem veya durum bildiren sözcük). Sıradan geniş zaman cümlesine ayrıca am eklenmez. I am working — “Çalışıyorum” ise ayrı bir zaman yapısıdır; düz fiile am eklemekle aynı şey değildir.
5. Yaşı have ile anlatmak
- Yanlış: I have thirty years.
- Doğru: I am thirty years old. / I'm thirty. — “Otuz yaşındayım.”
- Neden: İngilizcede yaş, sahip olunan bir şey gibi değil, be ile belirtilir. Years old bölümü bağlam açıksa atılabilir.
6. Meslek adından önce a/an kullanmamak
- Yanlış: He is engineer.
- Doğru: He is an engineer. — “O mühendis.”
- Neden: Tek bir kişinin sayılabilir mesleği belirtilirken a/an gerekir. Çoğulda bu sözcük gelmez: They are engineers — “Onlar mühendis.”
Kullanım notları
Kısaltmalar doğaldır; her bağlamda zorunlu değildir
I'm, you're, it's gibi kısaltmalar konuşmada, mesajlaşmada ve günlük yazışmalarda çok yaygındır. Bunlar hatalı veya özensiz İngilizce sayılmaz. Daha resmî metinlerde tam biçimler tercih edilebilir; yine de “yazıda kısaltma asla olmaz” diye bir kural yoktur.
Kesme işareti eksilen harfi gösterir. Özellikle şu çiftleri ayırın:
- You're right. — “Haklısın.” Buradaki you're, you are demektir.
- Your bag is here. — “Çantan burada.” Buradaki your, “senin” anlamını taşır.
- It's cold. — “Hava soğuk.” Buradaki it's, it is demektir.
- The cat is eating its food. — “Kedi mamasını yiyor.” Buradaki its, “onun” anlamındadır; kesme işareti yoktur.
Daha sonra he's, she's, it's biçimlerinin bazı yapılarda has kısaltması da olabildiğini göreceksiniz. Bu yazıda He's tired — “O yorgun” gibi örneklerde kısaltılan sözcük is biçimidir.
Türkçedeki “var” her zaman be ile aynı yapı değildir
The key is on the table — “Anahtar masada” cümlesi, bildiğimiz bir anahtarın yerini söyler. There is a key on the table — “Masada bir anahtar var” ise bir yerde bir şey bulunduğunu bildirir. İkinci anlam için yalnızca A key is deyip bırakılmaz; there is/there are yapısını ayrıca öğrenmek gerekir.
Hava ve saat anlatırken it atılmaz
Türkçede “Sıcak”, “Saat geç” gibi ifadelerde İngilizcedekine denk bir “o” kullanmayız. İngilizcede ise It is hot — “Hava sıcak” ve It is late — “Saat geç” denir. Buradaki it belirli bir nesneyi göstermese de cümlede özne görevindedir.
Temelin ötesi: ileride karşılaşacağınız kullanımlar
Bu bölümdeki ayrımları başlangıçta eksiksiz kullanmanız gerekmez. Önce olumlu, olumsuz ve soru biçimlerini rahatça kurabilmek yeterlidir.
Kalıcı özellik mi, geçici davranış mı?
Be yalnızca kalıcı durumlar için kullanılmaz. I'm tired today — “Bugün yorgunum” tamamen geçici bir durumdur. Aynı biçimler kalıcı sayılan kimlikleri de anlatabilir: I'm a teacher — “Öğretmenim”.
Bununla birlikte am/is/are being + sıfat yapısı, bazı sıfatlarla o andaki davranışı özellikle öne çıkarabilir:
- He is rude. — “O kaba.” Genel bir değerlendirme olabilir.
- He is being rude. — “Şu anda kaba davranıyor.” O andaki davranışa odaklanır.
Bu kalıp her sıfatla aynı rahatlıkta kullanılmaz. “Şu anda açım” demek için I'm being hungry değil, I'm hungry kullanılır. Geçici olan her duruma being eklemeyin.
Be başka yapılarda yardımcı fiil olur
Yardımcı fiil, başka bir fiille birlikte zaman veya yapı kuran fiildir. Bu yazıdaki She is happy — “O mutlu” cümlesinde is, kişiyi bir özellikle bağlar. Aşağıdaki örneklerde ise başka bir fiille birlikte çalışır:
- She is reading. — “O kitap okuyor.” Is + -ing biçimi, sürmekte olan eylemi anlatır.
- The room is cleaned every day. — “Oda her gün temizlenir.” Burada edilgen yapı (işi yapanı değil, işten etkilenen şeyi öne çıkaran anlatım) vardır.
İkinci örnekte cleaned, fiilin üçüncü biçimidir; edilgen yapıda kullanılan biçim budur. Be çekimini bilmek bu sonraki konular için temel oluşturur, fakat onların bütün kuralları yalnızca am/is/are seçimine indirgenemez.
Vurgu ve cümle sonunda tam biçim
Tam biçim bazen özellikle karşı çıkmak için seçilir: I am ready! — “Hazırım işte!” Konuşmada am vurgulanarak “Hazır değilsin” düşüncesine itiraz edilebilir.
Kısa cevapta olduğu gibi, cümlenin sonunda tek başına kalan be de genellikle bu şekilde kısaltılmaz:
- I think she is. — “Sanırım öyle.” Önceki konuşmada örneğin onun hazır olup olmadığı sorulmuş olabilir.
- Bu anlamda cümleyi I think she's diye bitirmeyin.
Burada söylenmeyen bölüm bağlamdan anlaşılır. Bu, eksiltme (anlaşılan sözcükleri yeniden söylememe) konusunun bir örneğidir.
Ek sorular, olumsuz sorular ve konuşma dili
Cümlenin sonuna onay almak için kısa bir soru eklenebilir: You're ready, aren't you? — “Hazırsın, değil mi?” I am ile başlayan olumlu cümlelerde yaygın standart ek soru aren't I? olur: I'm next, aren't I? — “Sırada ben varım, değil mi?” Bunu I aren't şeklinde düz bir olumsuz cümle kurabileceğiniz anlamına geliyormuş gibi düşünmeyin.
Isn't she here? — “O burada değil mi?” gibi olumsuz sorular, konuşanın onun burada olmasını beklediğini düşündürebilir. Cevap verirken gerçek durumu esas alın: Yes, she is — “Evet, burada”; No, she isn't — “Hayır, burada değil”. Türkçedeki onaylama alışkanlığı yerine, İngilizce cevaptaki olumlu veya olumsuz fiili takip edin.
Gündelik konuşmada You okay? — “İyi misin?” gibi fiili söylenmemiş sorular da duyulur. Bunlar bağlama bağlı konuşma kısaltmalarıdır; başlangıç için tam biçim olan Are you okay? daha güvenli bir modeldir. Bazı konuşma çeşitlerinde duyulan ain't de standart yazıda am not/isn't/aren't yerine kullanılacak genel bir seçenek değildir.
Çalışma önerileri
- Kendi hayatınızdan üç bilgi seçin. Bir kimlik, bir durum, bir yer söyleyin: I'm an accountant — “Muhasebeciyim”; I'm tired — “Yorgunum”; I'm at home — “Evdeyim”. Sonra aynı bilgileri başka bir kişiye uyarlayın. Yalnız zamiri değil, am/is/are biçimini de değiştirdiğinizi kontrol edin.
- Her cümleden üçlü bir alıştırma üretin. The keys are here — “Anahtarlar burada” cümlesini önce The keys aren't here — “Anahtarlar burada değil”, sonra Are the keys here? — “Anahtarlar burada mı?” biçimine dönüştürün. Soruyu Yes, they are veya No, they aren't ile cevaplayın.
- Türkçede görünmeyen parçaları arayın. “Açım”, “Ofis kapalı”, “Evde misiniz?” gibi beş kısa cümle yazın. İngilizce karşılıklarında öznenin ve be biçiminin bulunduğunu, meslek varsa a/an kullanıldığını kontrol edin. Ardından kısaltmaları sesli okuyarak çalışın; yalnız yazılı tabloyu ezberlemekle yetinmeyin.
İlgili konular
- Önce: Özne zamirleri — Kişiye göre am, is veya are seçmenin temeli.
- Sonraki adım: Bir yerde bir şeyin bulunması — “Var” anlamını kuran there is ve there are yapıları.
- Sonraki adım: Şimdiki zamanda sürmekte olan eylemler — Am, is ve are biçimlerinin -ing ile kullanımı.
- Zaman karşılaştırması: Geçmişte be kullanımı — Şimdiki am, is, are biçimlerinden geçmişteki was ve were biçimlerine geçiş.
- İleri düzey: Eksiltme ve yerine sözcük kullanma — Kısa cevaplarda ve bağlamdan anlaşılan yapılarda tekrarın azaltılması.